Η Κύπρος στα λόγια και όχι στα έγγραφα

Στον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας και ΗΠΑ, στις 7 Οκτωβρίου, ο Γιώργος Γεραπετρίτης μίλησε καθαρά για την Κύπρο. Την χαρακτήρισε αναπόσπαστο μέρος της αρχιτεκτονικής ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου και μίλησε για περαιτέρω αναβάθμιση του σχήματος 3+1, με Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και ΗΠΑ.

Μετά διαβάζεις το κοινό ανακοινωθέν. Η Κύπρος δεν υπάρχει. Το 3+1 δεν υπάρχει. Δεν υπάρχει ούτε ενότητα για τα περιφερειακά ζητήματα.

Τον Φεβρουάριο του 2023 και τον Φεβρουάριο του 2024 το 3+1 ήταν γραμμένο μέσα στα ανακοινωθέντα. Φέτος δεν είναι. Αυτό δεν σημαίνει ότι άλλαξε η αμερικανική πολιτική. Στη διπλωματία όμως μετράει ό,τι γράφεται και μετράει εξίσου ό,τι μένει έξω.

Το δεύτερο σημείο είναι το καλώδιο. Στην κοινή συνέντευξη Τύπου ο Ρούμπιο ρωτήθηκε για ενεργειακά έργα, μεταξύ αυτών τις διασυνδέσεις με την Κύπρο και την Αίγυπτο. Δεν ονόμασε την Τουρκία. Δεν ονόμασε καμία εταιρεία. Είπε ότι κάποια από αυτά τα έργα εμπλέκουν άλλες χώρες, ότι η κατάσταση είναι λεπτή και ότι τέτοια θέματα λύνονται καλύτερα με ιδιωτική διπλωματία και όχι μπροστά στις κάμερες. Δεν μιλάμε για ένα απλό καλώδιο. Είναι ο δρόμος για να βγει η Κύπρος από την ενεργειακή απομόνωση και να δεθεί με την Ελλάδα και την Ευρώπη.

Το σκηνικό είναι γνωστό. Από τον Αύγουστο η γαλλική Meridiam κατέχει το 66% της εταιρείας του έργου και ο ΑΔΜΗΕ το 34%. Η Nexans, που έχει ήδη τη σύμβαση για το καλώδιο, υπέγραψε με τον ΑΔΜΗΕ για τις έρευνες βυθού. Η Άγκυρα ζητά γραπτή ενημέρωση. Η Αθήνα λέει ενημέρωση και όχι άδεια. Η NAVTEX αναμένεται τις επόμενες ημέρες, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές.

Σε προηγούμενο άρθρο μου είχα γράψει ότι η γαλλική εταιρεία μπορεί να παίξει ρόλο διαμεσολαβητή. Δημοσιεύματα τη θέλουν ήδη σε έμμεση επαφή με την τουρκική πλευρά. Η Nexans το διαψεύδει για τον εαυτό της. Ο Ρούμπιο δεν είπε τίποτα για εταιρείες. Άρα προσοχή. Αυτό που φαίνεται είναι ότι η Ουάσιγκτον προτιμά να μην εκτεθεί δημόσια απέναντι στην Άγκυρα και να μην πει πώς θα χειριστεί τις τουρκικές αξιώσεις.

Εδώ βρίσκεται το ουσιώδες. Η Κύπρος δεν χρειάζεται μόνο δηλώσεις αλληλεγγύης. Δεν χρειάζεται ούτε έργα που προχωρούν μόνο αν βρεθεί φόρμουλα αρεστή στην Άγκυρα. Χρειάζεται θωράκιση ως κυρίαρχο κράτος, με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και χωρίς προηγούμενο που θα κάνει την Τουρκία αναγκαίο συνδιαχειριστή έργων όπου δεν έχει λόγο έγκρισης.

Η Αθήνα οφείλει να πιέσει ώστε η Κύπρος και το 3+1 να γυρίσουν στα επίσημα κείμενα του διαλόγου. Οφείλει να ζητήσει σαφέστερη αμερικανική στήριξη για τη διασύνδεση. Οι εταιρείες μπορούν να βοηθήσουν σε πρακτικές λύσεις. Δεν μπορούν να σηκώσουν στους ώμους τους την κρατική στρατηγική ούτε τα κυριαρχικά δικαιώματα.

Στην Πνύκα ο Ρούμπιο είπε ότι οι Αμερικανοί χρωστάνε στην Ελλάδα. Ένα χρέος που δεν σβήνει ούτε με τον χρόνο ούτε με την απόσταση. Ωραία λόγια. Το χρέος όμως που επικαλέστηκε είναι πολιτισμικό. Δεν γράφεται σε ανακοινωθέν και δεν προστατεύει ένα καλώδιο.

Το ζήτημα δεν είναι τεχνικό, αλλα αποτελεί καθαρά ζήτημα εθνικής κυριαρχίας, δικής μας και της Κύπρου. Αν η διασύνδεση περάσει με όρους που δίνουν στην Άγκυρα ρόλο εκεί που δεν της ανήκει, δεν θα έχουμε απλώς ένα ενεργειακό έργο. Θα έχουμε δεχτεί στην πράξη ότι η Τουρκία έχει δικαίωμα έγκρισης σε υποδομές δύο κυρίαρχων κρατών. Κανένα καλώδιο δεν αξίζει αυτό το τίμημα. Το θέμα είναι να μην επαληθευτεί η λαϊκή έκφραση… εκεί που μας χρώσταγαν μας φάγαν και το γαϊδούρι….

Υποστράτηγος ε.α. Αχιλλεύς Ταούξης

Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων και με 43 χρόνια υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις, υπηρέτησε σε επιχειρησιακές και επιτελικές θέσεις στην Ελλάδα, στο ΝΑΤΟ και σε διεθνείς αποστολές. Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, Διευθυντής Κέντρου Επιχειρήσεων στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων και στέλεχος του ΓΕΣ, του ΓΕΕΘΑ και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την άμυνα, την αμυντική πολιτική, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις διεθνείς σχέσεις.

Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth και έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες και εκδηλώσεις. Αρθρογραφεί για θέματα εθνικής ασφάλειας, άμυνας, στρατηγικής και γεωπολιτικής.