Νικόλ Πασινιάν: Η ιστορία δεν συγχωρεί την εγκατάλειψη της πατρίδας

του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α.

Η τελευταία δήλωση του πρωθυπουργού της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, ότι οι ξένες δυνάμεις έκαναν τους Αρμενίους εχθρούς με τους Τούρκους, με εξόργισε, επειδή  ένας πρωθυπουργός εμφανίζεται να ξαναγράφει την ιστορική εμπειρία του λαού του, προκειμένου να δικαιολογήσει τις σημερινές πολιτικές του επιλογές.
Η εξόντωση, ο εκτοπισμός και ο ξεριζωμός ενάμιση εκατομμυρίου Αρμενίων από τις πατρογονικές τους εστίες αποτελούν την αιτία, που έγιναν εχθροί των Τούρκων και όχι επειδή το αποφάσισαν κάποιες ξένες δυνάμεις. Η Γενοκτονία του 1915 δεν ήταν προϊόν μιας διπλωματικής παρεξήγησης. Ήταν οργανωμένο ιστορικό έγκλημα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η Τουρκία εξακολουθεί μέχρι σήμερα να αρνείται τον χαρακτηρισμό της γενοκτονίας.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται σε μια σειρά επιλογών του Πασινιάν, οι οποίες έχουν αλλάξει ριζικά τη θέση της Αρμενίας στον Νότιο Καύκασο.
Ας θυμηθούμε όμως την πορεία του εν λόγω κυρίου μέχρι τώρα.

 

Το 2019, ο ίδιος διακήρυττε «Το Αρτσάχ είναι Αρμενία και τελεία». Η δήλωση αυτή δεν ήταν μια συνηθισμένη πολιτική φράση και αποτελούσε την πιο χαρακτηριστική έκφραση της τότε αρμενικής πολιτικής για το Ναγκόρνο Καραμπάχ.

 

Το 2020, μετά την ήττα στον πόλεμο των 44 ημερών, υπέγραψε τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός με τον Ιλχάμ Αλίεφ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Η συμφωνία επέβαλε την επιστροφή εκτεταμένων εδαφών στο Αζερμπαϊτζάν και τη δημιουργία ρωσικής ειρηνευτικής δύναμης. Γνωρίζω ότι η στρατιωτική κατάσταση ήταν εξαιρετικά δυσμενής και ότι η συνέχιση του πολέμου είχε τεράστιο ανθρώπινο κόστος. Δεν μπορώ όμως να παραβλέψω ότι η πολιτική που ακολούθησε δεν κατάφερε να εξασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια των Αρμενίων του Αρτσάχ.

Το 2022, στη συνάντηση της Πράγας, αποδέχθηκε μαζί με τον Αλίεφ την αμοιβαία αναγνώριση της εδαφικής ακεραιότητας των δύο κρατών, με βάση τη Διακήρυξη της Άλμα Άτα του 1991. Στην πράξη, αυτή η επιλογή αποτέλεσε τη βάση για τη διεθνή αντιμετώπιση του Ναγκόρνο Καραμπάχ ως εδάφους του Αζερμπαϊτζάν!

Τον Σεπτέμβριο του 2023, όταν το Αζερμπαϊτζάν εξαπέλυσε τη στρατιωτική του επιχείρηση, η αρμενική πλευρά δεν μπόρεσε να αποτρέψει την κατάληψη της περιοχής και περισσότεροι από 100.000 Αρμένιοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Ουσιαστικά, ένας ολόκληρος ιστορικός πληθυσμός ξεριζώθηκε μέσα σε λίγες ημέρες. Οι εκθέσεις διεθνών οργανισμών κατέγραψαν το μέγεθος της ανθρωπιστικής καταστροφής.

 

Δεν παραγνωρίζω την τουρκική στρατιωτική και πολιτική υποστήριξη προς το Αζερμπαϊτζάν, ούτε τις ευθύνες της Ρωσίας, του Ισραήλ και της διεθνούς κοινότητα και δεν ισχυρίζομαι ότι ο Πασινιάν είχε τη στρατιωτική δυνατότητα να σταματήσει μόνος του την επιχείρηση. Η ευθύνη μιας εθνικής ηγεσίας όμως, δεν εξαντλείται στην καταγραφή των συσχετισμών, αλλά κρίνεται και από τις επιλογές που κάνει πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την κρίση.

Το 2024, η κυβέρνησή του προχώρησε στην οριοθέτηση των συνόρων με το Αζερμπαϊτζάν στην περιοχή Ταβούς, με την επιστροφή τεσσάρων χωριών υπό αζερικό έλεγχο. Ο ίδιος είχε προειδοποιήσει ότι χωρίς συμβιβασμό υπήρχε κίνδυνος νέου πολέμου. Η διαδικασία βασίστηκε στην αρχή της αναγνώρισης των σοβιετικών διοικητικών συνόρων. Ωστόσο, η εφαρμογή της προκάλεσε σοβαρές αντιδράσεις στο εσωτερικό της Αρμενίας, ιδιαίτερα για τις επιπτώσεις στην ασφάλεια των τοπικών κοινοτήτων.

Τον Αύγουστο του 2025, στην Ουάσιγκτον, έβαλε τα θεμέλια μιας νέας συμφωνίας με τον Αλίεφ, παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ. Το κείμενο μονογραφήθηκε, ενώ συμφωνήθηκε και η διάλυση της Ομάδας του Μινσκ του ΟΑΣΕ, του διεθνούς μηχανισμού που είχε δημιουργηθεί για τη διευθέτηση του ζητήματος του Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Στην ίδια διαδικασία εντάχθηκε και το σχέδιο TRIPP, για τη δημιουργία διαμετακομιστικής σύνδεσης του Αζερμπαϊτζάν με το Ναχιτσεβάν μέσω αρμενικού εδάφους. Ο Πασινιάν υποστηρίζει ότι η αρμενική κυριαρχία, δικαιοδοσία και εδαφική ακεραιότητα θα διατηρηθούν. Αυτή είναι μια σημαντική δέσμευση, η οποία θα πρέπει να κριθεί από την εφαρμογή της και όχι από τις διακηρύξεις.

Υπάρχει, όμως, κάτι ακόμη πιο ανησυχητικό. Συγκεκριμένα στην ίδια συμφωνητική πορεία δεν εξασφαλίστηκε η επιστροφή των εκτοπισμένων Αρμενίων στο Αρτσάχ ως δεσμευτικός όρος. Στις 18 Αυγούστου 2025, ο Πασινιάν δήλωσε ότι η συζήτηση για την επιστροφή των προσφύγων από το Αρτσάχ είναι επικίνδυνος παράγοντας που μπορεί να βλάψει την ειρήνη!

 

Στις 24 Αυγούστου 2026, η τοποθέτησή του έγινε ακόμη πιο αποκαλυπτική ανακοινώνοντας ότι η διεθνής αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων δεν θα αποτελεί πλέον μέρος της εξωτερικής πολιτικής της χώρας!  Μάλιστα, χαρακτήρισε την εργαλειοποίηση της γενοκτονίας από τις διεθνείς δυνάμεις ως διαδικασία που πρέπει να σταματήσει. Παράλληλα, παρουσίασε το κίνημα του Αρτσάχ ως πολιτικό σχέδιο που, κατά την άποψή του, οδηγούσε στην ακύρωση της αρμενικής κρατικής υπόστασης. Στην ίδια ομιλία υποστήριξε ότι η προσκόλληση στην ιδέα του ιστορικού Αρτσάχ και η αναζήτηση ιστορικής δικαιοσύνης οδήγησαν επανειλημμένα την Αρμενία σε αδιέξοδα!

 

Στις 18 Νοεμβρίου 2026, ήρθε η επόμενη δήλωση. Ο Πασινιάν ανακοίνωσε ότι η Αρμενία εγκαταλείπει το κίνημα του Αρτσάχ και υπερασπιζόμενος την επιλογή του, υποστήριξε ότι όσο συνεχιζόταν αυτό το κίνημα, νέοι Αρμένιοι θα σκοτώνονταν από τουρκικής κατασκευής μη επανδρωμένα αεροσκάφη Bayraktar. Δήλωσε επίσης ότι δεν έχει παραχωρήσει τίποτε στο Αζερμπαϊτζάν και δεν πρόκειται να παραχωρήσει!!!

 

Εδώ πλέον δεν μιλάμε μόνο για μια αλλαγή εξωτερικής πολιτικής. Μιλάμε για μια συνολική προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της εθνικής ταυτότητας και των ιστορικών διεκδικήσεων της Αρμενίας.
Ασφαλώς, ο Πασινιάν έχει και επιχειρήματα. Η Αρμενία είναι μια μικρή χώρα, περικυκλωμένη από δύσκολους γείτονες, με σοβαρά δημογραφικά, οικονομικά και στρατιωτικά προβλήματα. Η Ρωσία δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες της ως εγγυήτρια δύναμη. Η Δύση δεν προσέφερε στρατιωτική προστασία. Η συνέχιση της σύγκρουσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη εθνική καταστροφή. Αυτά είναι πραγματικά δεδομένα, όμως δεν αποτελούν λευκή επιταγή για οποιαδήποτε πολιτική επιλογή.

 

Η αναζήτηση ειρήνης με την Τουρκία δεν είναι προδοσία και η εξομάλυνση των σχέσεων με το Αζερμπαϊτζάν δεν είναι από μόνη της εθνική υποχώρηση. Η εγκατάλειψη όμως κάθε διεκδίκησης για την ιστορική μνήμη, η αποδοχή ότι το δικαίωμα επιστροφής ενός ολόκληρου πληθυσμού πρέπει να αποσιωπηθεί για να μην ενοχληθεί ο νικητής και η παρουσίαση ενός ιστορικού εθνικού κινήματος ως αιτίας των δεινών του λαού αποτελούν επιλογές με βαρύ πολιτικό και ηθικό κόστος.

 

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η δική μου ένσταση. Δεν μπορείς να ζητάς από έναν λαό να ξεχάσει τους νεκρούς του για να εξασφαλίσεις την εύνοια των σημερινών ισχυρών. Δεν μπορείς να αντιμετωπίζεις την απώλεια της πατρογονικής γης ως μια απλή γεωπολιτική εκκρεμότητα. Δεν μπορείς να θεωρείς ότι η ιστορική μνήμη αποτελεί εμπόδιο στην ειρήνη.

Η Αρμενία χρειάζεται νέες συμμαχίες, ισχυρή οικονομία, σύγχρονες Ένοπλες Δυνάμεις και μια εξωτερική πολιτική που δεν θα εξαρτάται από τις διαθέσεις της Μόσχας, της Ουάσιγκτον ή των Βρυξελλών. Πάνω απ’ όλα χρειάζεται ηγεσία που θα διαπραγματεύεται χωρίς να παραδίδει την εθνική της αξιοπρέπεια.

Ο Πασινιάν έχει εκλεγεί και διαθέτει πολιτική εντολή να κυβερνά. Αυτό όμως δεν τον απαλλάσσει από την ιστορική ευθύνη των επιλογών του. Η εκλογική νομιμοποίηση δεν είναι ιστορική δικαίωση.

Σκέφτομαι τους ανθρώπους που εγκατέλειψαν το Αρτσάχ, τα σπίτια που άφησαν πίσω, τις εκκλησίες και τα μνήματα των προγόνων τους. Σκέφτομαι επίσης εκείνους που έχασαν τη ζωή τους υπερασπιζόμενοι την πατρίδα τους. Τι θα αισθάνονταν ακούγοντας σήμερα ότι το κίνημα για το οποίο αγωνίστηκαν ήταν ένα λάθος της ιστορίας;

Η προσωπική μου άποψη είναι σκληρή. Η πολιτική του Πασινιάν συνιστά εγκατάλειψη ενός σημαντικού μέρους της ιστορικής και εθνικής υπόστασης του αρμενικού λαού. Και η ευθύνη γι’ αυτήν τη διαδρομή δεν μπορεί να μεταφερθεί στους ξένους, στους προηγούμενους ηγέτες ή στην ίδια την ιστορία. Η ειρήνη είναι δικαίωμα κάθε λαού. Η εθνική αξιοπρέπεια όμως δεν είναι διαπραγματευτικό νόμισμα.

Οι νεκροί της Γενοκτονίας δεν μπορούν να υπερασπιστούν τη μνήμη τους. Οι ξεριζωμένοι του Αρτσάχ δεν μπορούν να επιστρέψουν στα σπίτια τους με δηλώσεις. Η ιστορία, όμως, θα καταγράψει ποιοι αγωνίστηκαν να διασώσουν την πατρίδα τους και ποιοι επέλεξαν να κλείσουν αυτό το κεφάλαιο χωρίς να έχουν εξασφαλίσει ότι δεν θα ανοίξει ξανά με ακόμη μεγαλύτερο κόστος για την Αρμενία.

Υποστράτηγος ε.α. Αχιλλεύς Ταούξης

Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων και με 43 χρόνια υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις, υπηρέτησε σε επιχειρησιακές και επιτελικές θέσεις στην Ελλάδα, στο ΝΑΤΟ και σε διεθνείς αποστολές. Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, Διευθυντής Κέντρου Επιχειρήσεων στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων και στέλεχος του ΓΕΣ, του ΓΕΕΘΑ και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την άμυνα, την αμυντική πολιτική, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις διεθνείς σχέσεις.

Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth και έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες και εκδηλώσεις. Αρθρογραφεί για θέματα εθνικής ασφάλειας, άμυνας, στρατηγικής και γεωπολιτικής.

 

spot_img

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Διαβάστε ακόμα

Stay Connected

2,900ΥποστηρικτέςΚάντε Like
2,767ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
51,200ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής

Τελευταία Άρθρα