Ο ρόλος και η πρόθεση του Πακιστάν σχετικά με την ευρέως αναφερόμενη αυτές τις μέρες πρωτοβουλία του για μεσολάβηση στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή προέρχεται από ένα αδιέξοδο δίλημμα, ένα άλυτο πρόβλημα, που αντιμετωπίζει μεν το ίδιο, αφορά όμως όλους όσους εμπλέκονται στο πόλεμο αυτό και πολύ περισσότερο όσους ευρύτερα υποστούν τελικά τις συνέπειές του. Εν συντομία ακολουθεί μια, θεωρώ, τεκμηριωμένη περιγραφή του προβλήματος:
Το Πακιστάν έχεις στρατηγικές συμμαχίες με δύο αντίπαλες μεταξύ τους χώρες. Το Ιράν και τη Σαουδική Αραβία. Οι στόχοι των δύο αυτών χωρών στην κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή είναι εκ διαμέτρου αντίθετοι! Το δίλημμα-πρόβλημα του Πακιστάν προέρχεται από τις παρακάτω δύο συμμαχικές δεσμεύσεις του.
Πρώτον: Το Πακιστάν δεσμεύεται να υποστηρίξει το Ιράν όταν υπάρξει μέγιστη ανθρωπιστική κρίση στη χώρα. Δηλαδή, όταν η κατάσταση πλησιάσει στο χάος και η χώρα στην ολική κατάρρευση μετά από μια άκρως καταστροφική επίθεση στη χώρα. Σε αυτή την επίθεση, σύμφωνα με πρόσφατες επίσημες ανακοινώσεις του Ριάντ, προσφέρθηκε να συμμετάσχει και η Σαουδική Αραβία. Σημείωση: Το Πακιστάν έχει περίπου 40 εκατομμύρια σιίτες (~15% -20% του πληθυσμού του).
Δεύτερον: Συγχρόνως, το Πακιστάν έχει αμυντική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία. Πυρήνας της είναι η προστασία – με κάθε κόστος – των δύο ιερών τόπων, Μέκκα και Μεντίνα, στη Σαουδική Αραβία. Το Πακιστάν οφείλει να επιτεθεί για λογαριασμό της Σαουδικής Αραβίας στο Ιράν εάν αυτό απειλήσει, για λόγους αντιποίνων ή εκ λάθους, τους δύο αναφερθέντες τόπους, οι οποίοι είναι ιεροί για όλους τους μουσουλμάνους, τόσο σιίτες όσο και σουνίτες.
Από την άλλη πλευρά, εάν το Πακιστάν δεχθεί το ίδιο επίθεση, η Σαουδική Αραβία οφείλει να του παράσχει κεφάλαια, καύσιμα και όπλα για τις ένοπλες δυνάμεις του. Σημείωση: Η Σαουδική Αραβία έχει χρηματοδοτήσει στο παρελθόν την κατασκευή των πυρηνικών όπλων του Πακιστάν.
Σαφώς λοιπόν, η πρωτοβουλία μεσολάβησης του Πακιστάν στον Πόλεμο της Μέσης Ανατολής πηγάζει αποκλειστικά από το έντονο ενδιαφέρον του να μην παρασυρθεί σε μια καταστροφική για το ίδιο πολεμική σύρραξη.
Τελικά παρατηρούμε πως η πρωτοβουλία μεσολάβησης του Πακιστανού αρχιστρατήγου αντιμετωπίζεται διαφορετικά από τους δύο κυρίαρχους στην κλιμάκωσης του πολέμου – τον ισραηλινό πρωθυπουργό και τον αμερικανό πρόεδρο.
Ο πρώτος ουσιαστικά την αγνοεί και συνεχίζει να μην αποκλίνει από τον αποκλειστικό στόχο του, δηλαδή την κλιμάκωση του πολέμου μέχρι την πλήρη κατάρρευση του Ιράν. Ο δεύτερος, χρησιμοποιεί παραπλανητικά την πακιστανική πρωτοβουλία ως ευκαιρία για τον τερματισμό του πολέμου, ενώ η πολεμική σύμπλευσή του με το Ισραήλ είναι προδιαγραμμένη.
Υπενθύμιση: Ο κοινός πόλεμος των 12 ημερών ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν τον Ιούνιο 2025, ο συνεχιζόμενος επίσης κοινός πόλεμος τους από τον Φεβρουάριο 2026 εναντίον του Ιράν και επιπλέον, η μονομερής έξοδος των ΗΠΑ από την JCPOA το 2018 προς ικανοποίηση του Ισραήλ. Οι ΗΠΑ του προέδρου Τραμπ και το Ισραήλ – για κάποιους λόγους ανεξήγητους(;) – πάνε, και εκτιμώ πως θα συνεχίσουν να πάνε, μαζί στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής.
Συμπέρασμα: Ένα μεγάλο πρόβλημα για το Πακιστάν και πολύ κρίσιμο για την εξέλιξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ίσως και ενός ευρύτερου, έχει γίνει φθηνό εργαλείο παραπλάνησης και τζόγου για τους δύο ισχυρούς πρωταγωνιστές του. Κυριαρχεί η απάνθρωπη αντιμετώπιση της τραγικής πραγματικότητας και των καταστροφικών ευρύτερων εξελίξεων που αυτή η αντιμετώπιση μάλλον προδιαγράφει.
(*) Ο Δρ. Παντελής Φ. Οικονόμου είναι πρώην πυρηνικός επιθεωρητής του ΙΑΕΑ, επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ
