Του Παντελή Σαββίδη
Κακά τα ψέματα, η ιστορία επαναλαμβάνεται. Το αν θα επαναληφθεί ως τραγωδία ή ως φάρσα, παραμένει ζητούμενο αλλά στις μέρες μας ο επί θύραις νέος Ψυχρός Πόλεμος έχει τα χαρακτηριστικά τραγωδίας. Δεκάδες χιλιάδες, αν όχι εκατοντάδες χιλιάδες είναι οι νεκροί στο ουκρανικό μέτωπο, χώρες καταστρέφονται, παλιά μίση αναβιώνουν. Το πιθανότερο, μπαίνουμε σε έναν νέο ψυχρό πόλεμο.
Ο πρώτος, μετά το 1945, είχε τις ρίζες του στη διάρκεια του πολέμου. Αν και συμμάχησαν για να νικήσουν τους Γερμανούς, η καχυποψία, μεταξύ του Στάλιν και των Αγγλοαμερικανών, υπήρχε σε κάθε κίνησή τους.
Η καχυποψία και το ρωσικό αίσθημα ανασφάλειας που αίρονταν, μόνο, με την επέκταση των συνόρων δυτικά, διαμόρφωσε τους δύο πόλους. Ο Τζορτζ Κέναν με την πετυχημένη διάγνωσή του διαμόρφωσε το πλαίσιο της αμερικανικής πολιτικής (ανάσχεση και αναμονή εσωτερικής ρωσικής κατάρρευσης) και το Σχέδιο Μάρσαλ –για όλες τις ευρωπαϊκές χώρες και αυτές που πέρασαν στον κομμουνισμό– κατάφερε να στηρίξει τις δημοκρατίες δυτικού τύπου και να διεμβολίσει την ΕΣΣΔ στις δικές της συμμαχίες.
Το αποτέλεσμα είναι γνωστό. Το πλήρωμα του χρόνου ήρθε το 1991, η ΕΣΣΔ κατέρρευσε, η Δύση έδωσε υποσχέσεις που δεν τήρησε, η Μόσχα ανησύχησε, και πάλι, για την ασφάλειά της (το έχουν αυτό τα αυταρχικά καθεστώτα) και ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι ο καταλύτης μιας νέας αναδιαμόρφωσης του κόσμου. Ο κόσμος θα γίνει πολυπολικός αλλά το ερώτημα παραμένει. Θα υψωθεί ένα νέο Σιδηρούν Παραπέτασμα ή η επαφή μεταξύ των πόλων και των ζωνών επιρροής τους θα υπάρχει; Η απάντηση στο τελευταίο ερώτημα δεν μπορεί να δοθεί, ακόμη. Η αντιπαράθεση δεν είναι, πια, ιδεολογική, όσο και αν θέλει να την καταστήσει τέτοια ο κ. Πούτιν.
Η αντιπαράθεση είναι οικονομική στη βάση της, όπως θα έλεγε και ο Μαρξ και έχει να κάνει με την παγκόσμια κυριαρχία. Η οποία θα μοιραστεί.
Οι γεωπολιτικοί χώροι και οι επιρροές των δυνάμεων σε αυτούς αρχίζουν και διαμορφώνονται. Και σε ό,τι μας αφορά, το ελληνικό ενδιαφέρον εστιάζεται στο τρίγωνο Βαλκάνια, Κεντρική Ασία, Ανατολική Μεσόγειος. Αυτός είναι ο γεωπολιτικός χώρος στον οποίο κινείται η Ελλάδα. Από αυτόν το χώρο επηρεάζεται. Η συμμετοχή στην ΕΕ τής προσδίδει πολιτική, οικονομική και γεωπολιτική αξία αλλά η Ελλάδα ελάχιστα επηρεάζει ή επηρεάζεται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη.
Η Ευρώπη, όμως, επιδιώκει να διαδραματίσει ρόλο, έστω και ήπιας πολιτικής γιατί προβολή σκληρής ισχύος, ως Ευρώπη, δεν μπορεί να κάνει.
Αν ξεκινήσουμε από την Ανατολική Μεσόγειο η ελληνική παρουσία μπορεί να προβληθεί, μόνο, μέσω της Κύπρου. Υπάρχει η δυνατότητα και ίδιας στρατιωτικής παρουσίας με τα νέα οπλικά συστήματα που προμηθεύεται η χώρα (Φρεγάτες- F-35) αλλά η αποτελεσματική παρουσία της μπορεί να προβληθεί, μόνο, με την συνεργασία της Κύπρου.
Γι’ αυτό οποιαδήποτε πολιτική διάσταση μεταξύ Αθηνών και Λευκωσίας είναι περιττή πολυτέλεια. Πέραν των εθνικών επιπτώσεων.
Στον Ανατολική Μεσόγειο διεκδικεί ρόλο και η Τουρκία που μετά τους σεισμούς δείχνει σημάδια επιστροφής στο δυτικό μαντρί («μηνύματα φιλίας» της Άγκυρας προς την Ελλάδα, επανέναρξη του διαλόγου, μορατόριουμ στον εναέριο χώρο του Αιγαίου, εφαρμογή δυτικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας, έγκριση ένταξης της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ, αναμονή έγκρισης και της Σουηδίας, εγκατάλειψη των S-400).
Η επιστροφή της Άγκυρας θα έχει επιπτώσεις και στα ελληνικά συμφέροντα. Ποιες θα είναι; Κυβερνητικοί παράγοντες, κατά καιρούς, αφήνουν να εννοηθούν. Πάντως, το ενεργειακό και η λύση του είναι στην ατζέντα. Η γεωπολιτική επιρροή Τουρκίας και Ελλάδας στη Μέση Ανατολή ένας άλλος. Όσο και αν φαίνεται παράξενο ο μεσανατολικός γεωπολιτικός χώρος προσφέρεται για την ελληνική ήπια παρουσία αλλά η Αθήνα δεν μπορεί να διαδραματίσει έναν τέτοιο ρόλο.
Στην Κεντρική Ασία η ελληνική επιρροή είναι ελάχιστη αν όχι ανύπαρκτη.
Η μόνη χώρα με την οποία μπορεί να ασκήσει πολιτική είναι η Αρμενία αλλά το Ερεβάν έχει τα δικά του πολλά προβλήματα.
Εάν η Αθήνα επιδιώξει να έχει παρουσία στην περιοχή θα της έχει ανατεθεί ο ρόλος από τις ΗΠΑ.
Μέσω του λιμένα της Αλεξανδρούπολης η Ελλάδα διευκολύνει την αμερικανική παρουσία στην Ανατολική Ευρώπη. Έναν χώρο στον οποίο η ρωσική παρουσία ήταν έντονη ως το 1991 και στον οποίο η Μόσχα, ακόμη, και σήμερα θα ήθελε να επεκταθεί αλλά αδυνατεί. Χώρες, όπως η Πολωνία έχουν διαμορφώσει μίσος κατά της Ρωσίας και λόγω του διαμελισμού της χώρας από το Σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ (Σύμφωνο που συνήψε η ΕΣΣΔ πριν δεχθεί επίθεση από τον Χίτλερ) και λόγω της σφαγής Πολωνών αξιωματικών στο δάσος του Κατίν και λόγω της σοβιετικής κομμουνιστικής καταπίεσης. Ο πόλεμος χώρισε δύο αδελφά έθνη, Ρωσία και Ουκρανία. Ό,τι και να συμβεί, ως αποτέλεσμα μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, ακόμη και αν η δύση αποδεχτεί να μην εντάξει την Ουκρανία στο ΝΑΤΟ, η Συμμαχική παρουσία στην περιοχή είναι δεδομένη. Και την παρουσία αυτή την διευκολύνει τα μέγιστα η Αλεξανδρούπολη, που πρέπει να θεωρείται γεωστρατηγικής σημασίας λιμένας.
Υπάρχουν, όμως, και τα Βαλκάνια των οποίων ο γεωπολιτικός ρόλος είναι πολύ σημαντικός και για τα οποία το ενδιαφέρον ΗΠΑ και Ευρώπης είναι ενισχυμένο. Πρώτιστη προτεραιότητα των Αμερικανών στα βαλκάνια είναι η μείωση, μέχρι εξαλείψεως, της επιρροής Ρωσίας και Κίνας. Γι’ αυτό και η κινητικότητα που παρουσιάζεται τελευταία.
Η ανήσυχη κινητικότητα αφορά την Σερβία και τις σχέσεις της με την Ρωσία, σχέσεις ομολογημένες και μη αποκρυπτόμενες. Η πρόσδεση της Σερβίας σε μια ευρωπαϊκή διαδικασία η οποία θα ενισχύει το Βελιγράδι οικονομικά προσαρμόζοντας την πολιτική του είναι το ζητούμενο. Καθώς, και ο έλεγχος των κινήσεών του σε σχέση με το Κόσοβο.
Το Κόσοβο έχει εκδηλώσει την επιθυμία να ενταχθεί στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ αλλά βρίσκεται, ακόμη, μακριά.
Η ΕΕ έδειξε ενδιαφέρον για την περιοχή, με τη σύμφωνη γνώμη των ΗΠΑ, και πριν μερικές ημέρες, στις 18 Μαρτίου, συναντήθηκαν στην Αχρίδα ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς και ο πρωθυπουργός του Κοσόβου Άλμπιν Κούρτι. Υπήρξε προφορική συμφωνία για τη διαδικασία εξομάλυνσης των σχέσεων των δύο χωρών. Δεν αποτελεί σημείο καμπής, ούτε ντε φάκτο αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου από την Σερβία όπως θα ήθελε ο Κούρτι.
Οι δύο χώρες θα υποχρεωθούν να αναπτύξουν σχέσεις καλής γειτονίας και να «σεβαστούν» (δεν θα αναγνωρίσουν) την ανεξαρτησία και την εδαφική τους ακεραιότητα. Θα ανταλλάξουν, επίσης, μόνιμες αποστολές που θα εγκατασταθούν στις αντίστοιχες κυβερνητικές έδρες. Επιπλέον, η Πρίστινα έχει δεσμευτεί να θεσπίσει συγκεκριμένες ρυθμίσεις και εγγυήσεις για να διασφαλίσει κατάλληλο επίπεδο αυτοδιαχείρισης για τις σερβικές περιοχές στο Κοσσυφοπέδιο. Και τέλος, και οι δύο χώρες συμφώνησαν να δημιουργήσουν μια Κοινή Επιτροπή Παρακολούθησης, υπό την προεδρία της ΕΕ.
Όλα αυτά, που ακούγονται όμορφα, απαιτούν διπλωματική δουλειά από τις ΗΠΑ και την ΕΕ για να γίνουν και τελούν υπό την αίρεση της δήλωσης του Βούτσιτς: «Ούτε η ΕΕ ούτε το Κοσσυφοπέδιο θα πρέπει να έχουν αυταπάτες ότι η αμοιβαία αναγνώριση βρίσκεται στη γωνία».
Πέρα από τις δυσκολίες που παρεμβάλει η Ρωσία με την οποία ο Βούτσιτς διατηρεί πολύ καλές σχέσεις τις οποίες δεν είναι διατεθειμένος να αναιρέσει, η συμφωνία δεν έχει υπογραφεί και οποιαδήποτε διάδοχη κυβέρνηση είτε στη Σερβία είτε στο Κοσσυφοπέδιο μπορεί να θεωρήσει ότι ορισμένες διατάξεις της είναι αντιπαραγωγικές ή ασυνεπείς με τους πολιτικούς της στόχους και δεν θα τηρήσει απαραίτητα τη συμφωνία εάν δεν είναι νομικά δεσμευτική. Οπότε το ενδιαφέρον της δύσης εστιάζεται να της δώσει νομική δεσμευτική υπόσταση.
Για ευνόητους λόγους, (ρωσικής και κινεζικής επιρροής) σε έναν χώρο, όπως τα Βαλκάνια, στα οποία οι δύο χώρες έχουν ιστορική παρουσία, το ΝΑΤΟ, οι ΗΠΑ και η ΕΕ ενδιαφέρονται τα μέγιστα για την περιοχή. Και η Ελλάδα για περισσότερους λόγους πρέπει να επιδείξει ανάλογο ενδιαφέρον. Και εδώ βρίσκεται ο ρόλος της Θεσσαλονίκης.
Στην πόλη μπορεί να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις ώστε ο ελληνικός ρόλος να είναι ουσιαστικός και αποτελεσματικός. Αλλά χρειάζονται κινήσεις που η Αθήνα δεν δείχνει διατεθειμένη να τις κάνει. Αντί να ενισχυθούν θεσμοί, η πόλη εξασθενίζει από την παρουσία τους. Πολλά θα μπορούσαν να αναφερθούν.
Ας αναφέρουμε μερικά που άπτονται του στρατιωτικού και διπλωματικού τομέα:
1.-Η ναυτική υποβάθμισης της Θεσσαλονίκης (από Ναυτική Διοίκηση σε Σταθμαρχείο). Να αναβαθμιστεί ο ρόλος του… Ναυτικού Σταθμαρχείου σε Ναυτική Διοίκηση με αρμοδιότητες σε ολόκληρο τον βορειοελλαδικό χώρο. Ίσως να επιδιωχθεί και ευρύτερη δραστηριότητά του. Ακόμη και σε ΝΑΤΟϊκό επίπεδο.
2.-Να δοθούν σοβαρές αρμοδιότητες στο Γ’ ΣΣ. Τις είχαν πάρει όλες και κάποια στιγμή, λίγο πριν την παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου διαπίστωσαν πως δεν υπάρχει στρατός να παρελάσει. Είναι κοινή η διαπίστωση πως ο στρατός χρησιμοποιείται από τις εκάστοτε κυβερνήσεις, κυρίως, για παρελάσεις αλλά ένα ενισχυμένο Σώμα Στρατού με ΝΑΤΟϊκό προσανατολισμό έχει σημαντικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή.
3.-Να υπάρξει μόνιμη εγκατάσταση της Αεροπορικής Βάσης Μίκρας ή 113 ΠΜ και της 383 ΜΕΕΑ με τα πυροσβεστικά και να εγκαταληφθεί κάθε ιδέα μεταφοράς της έδρας της στην Ελευσίνα. Για να υπάρχει αυτονομία από την αθηναϊκή… αναγκαιότητα. Φωτιές “πιάνουν” και στον Βορρά. Και αν χρειαστεί να μπορούν να βοηθήσουν γειτονικές χώρες.
4.-Να αλλάξει ο σχεδιασμός της Νέας Δομής Δυνάμεων που προβλέπει μετατροπή της 113 Πτέρυγας Μάχης σε Σμηναρχία και την μεταφορά των αεροσκαφών και πιλότων στην Αθήνα (μεταφορά της 383 ΜΕΕΑ στην Αθήνα & κατάργηση της Μοίρας Συντηρήσεως Αεροσκαφών ή ΜΣΑ που επιτελεί πλήθος έργων συντήρησης ακόμη και εργοστασιακού επιπέδου επιτυγχάνοντας οικονομία κλίμακας και αυξάνοντας το επιχειρησιακό αποτύπωμα των πυροσβεστικών αεροσκαφών στη Β. Ελλάδα!!!)
5.-Να αναβαθμιστεί σε υπουργείο το υφυπουργείο Εσωτερικών (Διοικητήριο) και να μεταφερθεί η διεύθυνση Βαλκανικών Υποθέσεων από το υπουργείο Εξωτερικών στη Θεσσαλονίκη. Οι νέες τεχνολογίες δίνουν τη δυνατότητα συνεχούς επαφής με το υπουργείο στην Αθήνα.
Θα μπορούσαν να προστεθούν και άλλα. Ένα είναι βέβαιο. Τα Βαλκάνια δεν μπορούν να αγνοηθούν.
Και για να διαδραματίσει ρόλο η χώρα πρέπει να αναβαθμιστεί ο γεωπολιτικός και γεωστρατηγικός ρόλος της Θεσσαλονίκης.
Θέλουν να το αντιληφθούν στην Αθήνα; Γιατί οι πολιτικοί που δραστηριοποιούνται στην πόλη μακράν απέχουν από το να ασχοληθούν με τέτοιου είδους ζητήματα. Και, όμως, είναι τα σημαντικότερα.
Ο γεωπολιτικός ρόλος απαιτεί σημαντικές αποφάσεις.
Μόνο που οι πιθανότητες να υλοποιηθούν όλα όσα -πολύ σωστά -προτείνετε κύριε Σαββίδη καταλήγουν αναγκαστικά στην αποφυγή εκλογής στις επικείμενες εκλογές συμμαχικής ”προοδευτικής” κυβέρνησης με κορμό τον Σύριζα και πρωθυπουργό τον κ. Τσίπρα , τον οποίον και ”ο φράχτης” του Έβρου ενοχλεί , όπως τον ενοχλεί και η ξεκάθαρη υποστήριξη της Ουκρανίας από την σημερινή κυβέρνησή μας , ενώ σε περίπτωση νέου ψυχρού πολέμου θα κινηθεί ανατολικότερα, κατά πως οι πρόγονοί του ,τους οποίους αναφέρει στο νέο βιβλίο του ο κ. Μαραντζίδης.
Αγαπητέ κ. Σαββίδη,
Κατανοώ πλήρως και συμμερίζομαι την αγωνία σας και την ανησυχία σας για τον αθηναϊκό συγκεντρωτισμό, αλλά θα αναγκαστώ να παρέμβω για πρώτη φορά στο ζήτημα, εκφράζοντας την διαφωνία μου για την λογική των συγκεκριμένων αντιμέτρων, που προτείνετε σήμερα.
Κατ’ αρχάς, το φαινόμενο της διαπάλης πρωτευουσών και περιφερειών δεν είναι μοναδικό ούτε στον τόπο, ούτε στον χρόνο. Και η “βασιλεύουσα” Κωνσταντινούπολη είχε τέτοιες τάσεις (μάλιστα η κατίσχυση του Βασιλείου Β΄ επί των “δυνατών” της Μ. Ασίας, παρά τα εν αρχή θετικά της, οδήγησε στην αποδυνάμωση και εν τέλει στην σταδιακή απώλεια της περιοχής), αλλά και στην υπόλοιπη σύγχρονη Ευρώπη δεν σπανίζουν παρόμοιες συμπεριφορές και αντιδράσεις (π.χ. διάσταση αγγλικής ενδοχώρας με το Λονδίνο).
Η σχεδόν φυσική ροπή προς το φαινόμενο τεκμαίρεται από το ότι μπορούμε να παρατηρήσουμε μικρογραφίες του σε τοπικές κλίμακες. Την ίδια περιφρόνηση από την Αθήνα που καταγγέλλουν οι πρωτεύουσες της επαρχίας επιδεικνύουν και οι ίδιες προς τα περίχωρά τους! Θα αναφέρω μόνο ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: η Καβάλα διοργάνωνε επί χρόνια μια πολύ επιτυχημένη αεροπορική επίδειξη (“Kavala Air-Show”), αλλά έχω διαπιστώσει διαμαρτυρίες από πολλούς Θεσσαλονικείς, επειδή αυτή η εκδήλωση ελάμβανε χώρα εκεί και όχι στην Θεσσαλονίκη!!!
Η ελληνική – αρνητική – ιδιαιτερότητα (στην μεγάλη κλίμακα) έγκειται στην αδιανόητη συγκέντρωση του ημίσεως πληθυσμού της χώρας σε μία μόνον μικρή περιοχή και στο ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό οικονομικής δραστηριότητος σε αυτήν.
https://www.espa.gr/el/Documents/2127/Regional_profiles_gr.pdf
(χάρτης σελ. 12, για κατανομή κατά κεφαλήν ΑΕΠ ανά περιφέρεια)
Αυτές οι δύο συνιστώσες (πληθυσμός και οικονομία), με τον στενό γεωγραφικό περιορισμό τους, ανατροφοδοτούν και την συγκεντρωτική λογική της πολιτικής εξουσίας, χωρίς να υπάρχει κάποιος άλλος πόλος ισχύος, ως αντίβαρο.
Σε αντιδιαστολή, στην υπόλοιπη Ευρώπη (ειρήσθω εν παρόδω και στην Τουρκία) η πρωτοκαθεδρία των πρωτευουσών μετριάζεται από – έστω μικρότερης δυναμικής – περιφερειακά κέντρα (ενώ στην Γερμανία, η ομοσπονδιακή δομή του κράτους ενισχύει έτι περαιτέρω την αποκέντρωση).
Δεν ωφελεί να επαναλάβω τα αρνητικά της παρά φύσιν αυτής δομής της Ελλάδος, είναι εν πολλοίς αυτονόητα και έχουν, κατά καιρούς, υπεραναλυθεί.
Έχω την αίσθηση, όμως, ότι αρεσκόμαστε στην Θεσσαλονίκη να μεμψιμοιρούμε κατά των Αθηνών, χωρίς να επισημαίνουμε την τοπική ευθύνη, κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο που – ως Έλληνες – αποδίδουμε την κακοδαιμονία μας στους “κακούς ξένους” και όχι στις δικές μας παραλείψεις.
Έχουμε διερωτηθεί, αν όντως υπήρξε κάποιος ικανός τοπικός άρχων της Θεσσαλονίκης, τις τελευταίες δεκαετίες, που να προσπάθησε να αναπτύξει την πόλη και να εμποδίσθηκε; Ή μήπως κυριαρχούσαν απλοί διαχειριστές που εποφθαλμιούσαν την μετάβαση στην κεντρική (αθηναϊκή) πολιτική σκηνή, χρησιμοποιώντας την πόλη ως εφαλτήριο; Γιατί τα Τρίκαλα κατόρθωσαν να μεταμορφωθούν την τελευταία δεκαετία, κάτω από την εμπνευσμένη δημοτική διοίκηση του Δ. Παπαστεργίου; Υπήρξε αντίστοιχη προσωπικότητα ή αντίστοιχο όραμα στην Θεσσαλονίκη;
Ως προς το πρακτέο.
Το να προσπαθήσουμε να καταπολεμήσουμε τον κρατικό υδροκεφαλισμό, θυσιάζοντας την ικανότητα των ενόπλων δυνάμεων να λειτουργούν με αυστηρά επιχειρησιακά κριτήρια ή την ποιότητα σπουδών των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, διασπείροντας ανά την επικράτεια στρατόπεδα και σχολές, μόνο και μόνο για να συντηρούνται τοπικές οικονομίες από καφετέριες και ενοικιαζόμενα δωμάτια, είναι εξ ίσου επικίνδυνο (και αναχρονιστικό) με το αρχικό πρόβλημα, καθώς υπονομεύει την αποτελεσματικότητα δύο βασικοτάτων πυλώνων του κράτους (“σκληρή” ισχύς και παιδεία).
Η περιφερειακή πολιτική δεν πρέπει να παρακωλύει την εκπαιδευτική ή την αμυντική. Και αν για ένα κράτος ο συγκεντρωτισμός είναι επιβλαβής, στις ένοπλες δυνάμεις είναι ζητούμενος σε πλείστες περιπτώσεων (*).
Καταλήγοντας, να καταθέσω μια άλλη πρόταση για την αναβάθμιση της Θεσσαλονίκης, που δεν επηρεάζει άλλους άξονες κρατικής πολιτικής: την αξιοποίηση της ΔΕΘ (το “brand name” της οποίας έχει απήχηση και πέραν των συνόρων μας). Να σταματήσει να αποτελεί ένα “πανηγυράκι” (με περιστασιακή πρόσθετη αίγλη, αναλόγως της τιμώμενης χώρας) και ένα βήμα θεσμοθετημένης παροχολογίας και ανοησιολογίας της εκάστοτε κυβερνήσεως και των κομμάτων και να μετεξελιχθεί σε ένα “Νταβός των Βαλκανίων”, με διασκέψεις και συζητήσεις κορυφής μεταξύ πολιτικών, οικονομικών και επιστημονικών παραγόντων εγνωσμένου κύρους από και για την ευρύτερη περιοχή μας.
Και αυτό το – μάλλον μεγαλεπήβολο – σχέδιο δεν άπτεται μόνο των προθέσεων της κεντρικής εξουσίας, απαιτεί και ανάδειξη/δραστηριοποίηση τοπικών δυνάμεων. Μπορούμε; Θέλουμε; Ή μας αρκεί ο ρόλος του καταφρονεμένου και αδικημένου;
(*)
Συνήγορος υπέρ αυτού ένα πρωτότυπο και ενδιαφέρον άρθρο, που χρησιμοποιεί μαθηματικές εξισώσεις για να αποδείξει για την αξία της συγκεντρώσεως δυνάμεων στον ναυτικό αγώνα.
https://cimsec.org/distributed-maritime-operations-a-salvo-equation-analysis/
Κύριε Καραγιαννίδη, ευχαριστώ για την παρέμβασή σας. Θα διαφωνήσω, όμως, μαζί σας πλήν της ενδιαφέρουσας προτάσεώς σας περι Νταβός των Βαλκανίων.
1.-Κατ αρχάς, επειδή και άλλες χώρες είναι συγκεντρωτικές δεν σημαίνει πως πρέπει να αφήσουμε και τον ελληνικό συγκεντρωτισμό να καταστρέφει την χώρα. Μπορεί άλλες χώρες να είναι πληθυσμιακά σημαντικες αριθμητικά ή να έχουν τοπικές δομές που συντηρούν στον τόπο του τον πληθυσμό τους. Ή, μπορεί η φύση του συγκεντρωτισμού τους να είναι διαφορετική. Στην Ελλάδα, ακόμη και για χαρτί υγείας μιας υπηρεσίας χρειάζεται η υπογραφή απο την Αθήνα ή η μεταβαση στην Αθήνα και για το παραμικρό. Στην Τουρκία, δεν συμβαίνει κάτι ανάλογο. Ο Σάββας Καλεντερίδης ο οποίος παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη γειτονική χώρα μου έλεγε πως το Μετρό της Σαμψούντας κατασκευάστηκε χωρίς να χρειαστεί μια υπογραφή απο την Άγκυρα.
2.-Στο θέμα των δημοτικών αρχόντων της πόλης έχετε δίκαιο. Μικρό το εκτόπισμά τους. Αλλά τα ζητήματα στα οποία αναφέρθηκα δεν λύνονται με πρωτοβουλίες τοπικών αρχόντων. Μπορεί να τεθούν αλλά δεν λύνονται. Όμως, δεν τα έθεσαν και δεν τα θέτουν καν. Και εδώ έχετε δίκαιο.
3.-Για την συγκεντρωτική λειτουργία και την ικανότητα των Ενόπλων Δυνάμεων να ανταπεξέλθουν στον ρόλο τους. Είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Όταν μιλάμε για συγεντρωτική λειτουργία εννοούμε την σημερινή δομή και οργάνωσή τους. ‘Ολα καταλήγουν στον Αρχηγό. Ο οποίος αναλόγως της νοοτροπίας του μπορεί να χρησιμοποιεί τους Αρχηγούς των Όπλων ως ορντονάτσες. Επ αυτού, στον στρατό, άλλοι συμφωνούν και άλλοι διαφωνούν. Είναι, όμως, εύστοχη η τελευταία παρέμβαση του Επίτιμου Αρχηγού Στόλου Παναγιώτη Λυμπέρη με άρθρο του στην “Καθημερινή” ο οποίος σχολιάζει το φαινόμενο της συγκέντρωσης των αρμοδιοτήτων στον αρχηγό επισημαίνοντας πως έχει καθοριστικό λόγο, ακόμη και για κλαδικά ζητήματα τα οποία μπορεί να μην γνωρίζε, αν πρόκειται για άλλους κλάδους απο τον δικό του. Αν εννοείτε την αναφορά μου στο Γ!ΣΣ, μόνοι τους του αφαίρεσαν ΟΛΕΣ – και όταν λέω ΟΛΕΣ εννοώ ΟΛΕΣ- τις αρμοδιότητες και μόνοι τους του παραχώρησαν μερικές. Πότε είχαν δίκαιο για την αποτελεσματικότητα των Ενόπλων Δυνάμεων; Όταν τις αφαίρεσαν ή όταν άρχισαν να παραχωρούν μερικές; Δεν θυμάμαι αν το αναφέρω στο άρθρο, υπάρχει μια τάση μεταφοράς νότια και άλλων αρμδιοτήτων απο μονάδες που εκτείνονται απο τον Έβρο και σε όλο τον βορειοελλαδικό χώρο. Με την κοινή λογική, εσείς τι λέτε; ο στρατός χρειάζεται στον νότο ή στα σύνορα της χώρας; Η πρακτική των κυβερνήσεων, σας έχει πείσει ότι η μεταφορά αυτή γίνεται επ αγαθώ των Ενόπλων Δυνάμεων ή στη βάση των πελατειακών σχέσεων και της συγκεντρωτικής λογικής;
Με τον πρότασή σας συμφωνώ και θα την προβάλλω.]Ευχαριστώ και πάλι και να είστε καλά.
Ανταπαντώ με καθυστέρηση, κ. Σαββίδη, λόγω φόρτου εργασίας.
Δεν διαφωνούμε καθόλου στο μείζον, δηλαδή στην απειλή για τον ελληνισμό που συνιστά μια νοοτροπία πόλεως-κράτους. Την επίκληση φαινομένων συγκεντρωτισμού σε άλλες χώρες δεν την έκανα για να δώσω άλλοθι στα καθ’ ημάς, αλλά για να τονίσω ότι εμείς ανήκουμε στην εξαίρεση της υπερβολής και μπορεί να υπάρξει μια λειτουργική ισορροπία, χωρίς να αφαιρεθούν τελείως κάποιες συγκεντρωτικές αρμοδιότητες. Η δε ιστορική αναφορά της Κων/πόλεως και της Μ. Ασίας, εξ άλλου, αποτελεί παράδειγμα προς αποφυγή.
Την διάστασή μας την εντοπίζω σε δευτερεύοντα ζητήματα τακτικής, καθώς με ξενίζουν οι προτάσεις σας για αναβάθμιση της στρατιωτικής παρουσίας στην Θεσσαλονίκη (Ναυτική Διοίκηση, Γ΄ΣΣ, 113ΠΜ) με την απαίτηση να “αλλάξει ο σχεδιασμός της Νέας Δομής Δυνάμεων”. Και θα εξηγήσω καλύτερα τί εννοώ. Αν υπήρχε εκπεφρασμένη βούληση για μεγέθυνση της στρατιωτικής παρουσίας στην Β. Ελλάδα, θα ήταν θεμιτότατο να διεκδικήσει η Θεσσαλονίκη οφέλη. Δεχόμενος, όμως, καλή τη πίστει, ότι οι στρατιωτικοί σχεδιασμοί αναδιατάξεως δυνάμεων εκπορεύονται από επιχειρησιακές μελέτες, κρίνω προβληματικό να επιδιώκουμε την τοπική εξυπηρέτηση, εις βάρος του γενικού αμυντικού σχεδιασμού.
Βεβαίως, έχετε δίκαιο να είστε επιφυλακτικός με τα κίνητρα πίσω από κάθε αναδιάταξη δυνάμεων, με τα όσα τραγελαφικά έχουν συμβεί κατά καιρούς (π.χ. παλινωδίες στο χρονίζον ζήτημα πεζοναυτών και αρματαγωγών, κατ’ εξαίρεση επαναλειτουργία κέντρου νεοσυλλέκτων σε γενέτειρα υπουργού, παρά την αρχική απόφαση του ΓΕΣ να κλείσει, κλπ, κλπ). Αλλά αν προσπαθούμε να εκμεταλλευτούμε μια γενικότερη νοσηρή κατάσταση (πολιτικάντικες παρεμβάσεις σε αμυντικά θέματα) προς μερικό/τοπικό κέρδος, δεν βοηθούμε στην διαιώνισή της, παράγοντας έναν φαύλο κύκλο; Δεν θα ήταν προτιμώτερο να στραφούμε σε πολιτικές ενδυναμώσεως της Θεσσαλονίκης (εν προκειμένω) χωρίς χρήση πελατειακών/μικροπολιτικών εργαλείων (π.χ. η πρόταση για την ΔΕΘ, στην οποία ταυτιστήκαμε, εκμετάλλευση ευρωπαϊκών προγραμμάτων σε επίπεδο περιφερειών, που παρακάμπτουν την κεντρική εξουσία, κλπ);
Ως προς το άρθρο του κ. Λυμπέρη.
https://www.kathimerini.gr/politics/562350391/panagiotis-lymperis-gia-mia-nea-oikonomia-tis-amynas/
Είναι μια πολύ προσεκτική και σοβαρή διατύπωση για τα κακώς κείμενα στον χώρο της άμυνας. Ειδικότερα για τον συγκεντρωτική διοικητική λογική, εκφράζει την επιθυμία για “χρυσή τομή” μεταξύ απόλυτης εξουσίας του ΓΕΕΘΑ και πλήρους αυτονομίας των κλάδων (την αναποτελεσματικότητα της οποίας βιώσαμε με οδυνηρό τρόπο στα Ίμια, όταν κάθε ανώτατος αξιωματικός ετοιμαζόταν – αν ετοιμαζόταν… – για τον δικό του πόλεμο!):
“Η διόρθωση του σχήματος διοικήσεως και ελέγχου των ενόπλων δυνάμεων προϋποθέτει να διαμορφώσουμε τη σχέση (κατανομή έργων και ευθυνών) μεταξύ υπουργείου και ΓΕΕΘΑ, τη σχέση μεταξύ ΓΕΕΘΑ και Κλάδων και την ακύρωση της απόλυτης όσο και αναποτελεσματικής αρμοδιότητας του Α/ΓΕΕΘΑ σε θέματα που εξυπηρετούνται καλύτερα από τους Κλάδους ή είναι επικίνδυνο ακόμα και για την ίδια την πολιτεία να συγκεντρώνονται σε ένα πρόσωπο, χωρίς ελέγχους και ισορροπίες.”
Αυτήν την “χρυσή τομή” σε ευρύτερο επίπεδο φρονώ πως επιζητούμε όλοι οι ανιδιοτελώς σκεπτόμενοι, πλην όμως είναι πολύ δύσκολο να την ορίσουμε και ακόμη δυσκολότερο να την υλοποιήσουμε…
Ευχαριστώ για την πολύ γόνιμη ανταλλαγή απόψεων, να είστε καλά!