Του Παντελή Σαββίδη
Από ψηλά, η 6η προβλήτα του λιμανιού της Θεσσαλονίκης (φωτ.: EUROKINISSI)
Αν η Μέση Ανατολή ειρηνεύσει, μετά τον πόλεμο στο Ιράν θα διαμορφωθεί ένα νέο γεωπολιτικό τοπίο. Η περιοχή δεν επιστρέφει στην προηγούμενη κατάσταση – εισέρχεται σε φάση όπου ο πόλεμος μετατοπίζεται από τα μέτωπα στα δίκτυα: ενέργεια, μεταφορές, λιμάνια, αγωγοί, σιδηρόδρομοι, καλώδια δεδομένων, χρηματοδοτήσεις και στρατιωτική κινητικότητα.
Η μεγάλη αλλαγή είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να βάζουν ξανά το Ιράν στο παιχνίδι. Όχι ως σύμμαχο ή φίλο, αλλά ως ελεγχόμενο παράγοντα ενός νέου περιφερειακού συστήματος.
Αν το Ιράν μείνει εκτός, θα το απορροφήσουν η Κίνα και η Ρωσία. Αν παραμείνει αποκλεισμένο, θα συνεχίσει να απειλεί τα Στενά του Ορμούζ, το Ισραήλ, τον Κόλπο και τις ενεργειακές ροές. Αν όμως μπει σε πλαίσιο συμφωνίας, χρηματοδότησης, επιτήρησης και οικονομικών κινήτρων, τότε η Ουάσινγκτον αποκτά μοχλό ελέγχου πάνω του. Κάτι σαν τις χώρες που βρίσκονται σε συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ.
Το πακέτο των 300 δισ. δολαρίων για το Ιράν, έχει ακριβώς αυτή τη σημασία. Είναι μηχανισμός δέσμευσης. Το Ιράν καλείται να ανταλλάξει την πολεμική του λειτουργία με οικονομική επανένταξη. Όμως οι ΗΠΑ δεν θέλουν να πληρώσουν οι ίδιες – θέλουν να πληρώσουν οι αγορές, οι χώρες του Κόλπου και τα ιδιωτικά κεφάλαια. Με άλλα λόγια, ο Τραμπ επιχειρεί να μετατρέψει την απώλεια του πολέμου σε συμφωνία επενδύσεων. Δεν αγοράζει απλώς ειρήνη. Αγοράζει πρόσβαση και έλεγχο.
Γιατί το κάνουν οι ΗΠΑ; Για να ανοίξουν και να σταθεροποιήσουν τα Στενά του Ορμούζ· για να αποφύγουν παρατεταμένη πολεμική εμπλοκή· για να αποσπάσουν το Ιράν από το ρωσοκινεζικό μπλοκ· για να δώσουν στις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου ρόλο στη νέα τάξη· για να ανοίξει ο δρόμος σε διαδρόμους όπως ο IMEC, οι οποίοι δεν μπορούν να λειτουργήσουν αν η περιοχή από τον Κόλπο μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο είναι διαρκές πολεμικό πεδίο.
Αυτό δημιουργεί αναπόφευκτα ρήγμα με το Ισραήλ. Το Ισραήλ ήθελε ένα Ιράν στρατηγικά γονατισμένο, όχι ένα Ιράν με πρόσβαση σε κεφάλαια, υποδομές και διεθνή επανένταξη. Ο Νετανιάχου πόνταρε στην πλήρη ταύτιση με τον Τραμπ. Όμως ο Τραμπ, όταν κρίνει ότι το συμφέρον του αλλάζει, αλλάζει και γραμμή. Σήμερα χρειάζεται συμφωνία και την επιδιώκει ανεξαρτήτως της ισραηλινής βούλησης. Χρειάζεται εικόνα νικητή και ειρηνοποιού, όχι προέδρου που σύρεται από τις ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο, στη Γάζα και στο Ιράν.
Το φιλοϊσραηλινό λόμπι στις ΗΠΑ θα αντιδράσει, αλλά ο Τραμπ θα προσπαθήσει να παρουσιάσει τη συμφωνία όχι ως παραχώρηση στο Ιράν, αλλά ως σκληρή συμφωνία: χωρίς αμερικανικά χρήματα, με έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος, με όρους για τους πληρεξουσίους του Ιράν και με χρηματοδότηση από τρίτους. Θα επιχειρήσει να διαχωρίσει τη στήριξη προς το Ισραήλ από τη στήριξη προς τον Νετανιάχου.
Σε αυτό το περιβάλλον ο IMEC, (India – Middle East – Europe Economic Corridor), ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης, δεν είναι απλώς εμπορικός διάδρομος από την Ινδία προς την Ευρώπη.
Είναι η δυτική απάντηση στην κινεζική Belt and Road και το οικονομικό σκέλος της νέας ειρήνευσης. Αν συνδεθεί με την Πρωτοβουλία Τριών Θαλασσών (Three Seas Initiative ή 3SI), γεωπολιτική και οικονομική πρωτοβουλία χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που βρίσκονται ανάμεσα σε τρεις θάλασσες: Βαλτική, Αδριατική και Μαύρη Θάλασσα, δεν θα είναι απλώς γραμμή μεταφοράς. Θα γίνει ευρωπαϊκό σύστημα.
Η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει να της αναθέσουν ρόλο οι άλλοι. Όταν οι άλλοι σχεδιάζουν, εντάσσουν την Ελλάδα εκεί που τους συμφέρει. Όταν η Ελλάδα προτείνει, επιλέγει η ίδια το ρόλο της. Και σήμερα ο ρόλος αυτός δεν μπορεί να είναι μόνο ο Πειραιάς. Ο Πειραιάς είναι σημαντικός, αλλά δεν αρκεί.
Η Βόρεια Ελλάδα προσφέρει βαλκανικό βάθος, πρόσβαση προς Κεντρική Ευρώπη, σύνδεση με τη Μαύρη Θάλασσα και ενεργειακούς κόμβους. Η Θεσσαλονίκη πρέπει να παρουσιαστεί ως ο φυσικός βαλκανικός εγκέφαλος του IMEC–3SI. Δεν είναι μόνο λιμάνι. Είναι πόλη πανεπιστημίων, τεχνολογίας, διπλωματίας, διεθνούς παρουσίας και βαλκανικών δικτύων. Από εκεί μπορεί να περάσει η σύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με τα Βαλκάνια, τη Βαλτική και την Κεντρική Ευρώπη.
Αλλά αυτό προϋποθέτει επανασύνδεση των Βαλκανίων. Με κάθε προσπάθεια πρέπει η Θεσσαλονίκη να ξαναγίνει κέντρο των Βαλκανίων. Η προσέλκυση βαλκάνιων φοιτητών και νέων επιστημόνων στα ΑΕΙ μας είναι κρίσιμη. Για να μας προτιμήσουν, πρέπει να διατηρήσουμε το κύρος της χώρας και της πόλης. Είναι δύσκολο να μετατραπεί η Βόρεια Ελλάδα σε εμπορευματικό hub αν δεν ανοίξουν οι δρόμοι – και κυρίως αν δεν δημιουργηθεί αξιόπιστος σιδηρόδρομος. Πρέπει να συνδεθεί αξιόπιστα η Αθήνα με τη Θεσσαλονίκη και η δυτική με την ανατολική Ελλάδα.
Η Καβάλα μπορεί να λειτουργήσει ως ενδιάμεσος βιομηχανικός και ενεργειακός κρίκος. Με σιδηροδρομική σύνδεση και αναβάθμιση του λιμένα «Φίλιππος Β’» μπορεί να καλύψει το κενό της Ανατολικής Μακεδονίας. Η Αλεξανδρούπολη είναι το στρατηγικό άκρο: ενέργεια, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μαύρη Θάλασσα, Ουκρανία. Προς το παρόν, όμως, το φορτίο της παραμένει σε μεγάλο βαθμό στρατιωτικό, ενώ και η προτεραιότητα στην Καβάλα συνδέεται με ανάγκες στρατιωτικής κινητικότητας. Η εξυπηρέτηση του ΝΑΤΟ δεν αρκεί από μόνη της ως οικονομική στρατηγική.
Ο IMEC δεν πρέπει να σταματήσει σε ένα λιμάνι, αλλά σε σύστημα λιμένων.
Πειραιάς ως άφιξη, Θεσσαλονίκη για τη βαλκανική και κεντροευρωπαϊκή διανομή, Καβάλα για τον ενδιάμεσο ενεργειακό και βιομηχανικό κρίκο, Αλεξανδρούπολη για τη στρατηγική έξοδο προς Μαύρη Θάλασσα.
Αν η Ελλάδα κινηθεί αργά, άλλοι θα σχεδιάσουν τους διαδρόμους γύρω της. Αν κινηθεί γρήγορα, μπορεί να γίνει η χώρα που συνδέει τη μεταπολεμική Μέση Ανατολή με την ευρωπαϊκή ενδοχώρα. Στη νέα εποχή, η ισχύς θα ανήκει σε όσους ελέγχουν τις διαδρομές. Και η Βόρεια Ελλάδα μπορεί να γίνει μία από αυτές.
Πολύ καλή η πρόταση για να γίνει από το κέντρο που θέλει να ελέγχει τα πάντα για να μην χάσει επαφή με την μαρμίτα! Ίσως, όμως, να υπάρχει κάτι στον νου (όχι στρατηγική αλλά αρπαχτή) των …κεντρομόλων πολιτικών με την εν κρυπτώ προσπάθεια χαρακτηρισμού σημαντικού τμήματος της ζώνης κατοικίας (άνωθεν του εσωτερικού περιφερειακού, στο ύψος του Δήμου Ευόσμου-Κορδελιού) ως αποθηκών (Logistics;) απαξιώνοντας σημαντικά (και αντισυνταγματικά;) τα οικόπεδα των ιδιοκτητών. Λέτε να τα “φάνε” κοψοχρονιάς;
Όταν ο IMEC συνιστά Ευρωπαϊκή και Ινδική υπόθεση-Επιχείρηση και όταν αυτός δεν παρακάμπτει Κύπρο και Ελλάδα (κλάμα γοερό η Τουρκία, που την παρακάμπτει ΚΑΙ ΙΣΩΣ ΓΙΑΥΤΟ ΕΠΙΣΠΕΥΔΕΙ ΤΗΝ ΛΥΣΗ ΤΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ),η τυχόν επαφή αυτού του τεράστιου εμπορικού δρόμου με λιμάνια -δικά μας- προς βορρά και νότο θα αποφασισθεί από κοινού με την Ινδία και την Ε.Ε ,στην οποίαν ο Ελληνισμός έχει δυο ψήφους και βέτο.
Μην έχουμε και παράπονο .
Και ο δικός μας πρωθυπουργός και ο Κύπριος Πρόεδρος πάνω από δύο φορές επισκέφθηκαν την Ινδία ,στην δε Ε.Ε πρωτοστατούν γιαυτό το έργο.
Υ.Γ ΕΞΩ ΠΑΜΕ ΚΑΛΑ ΚΑΙ ΣΤΑΘΕΡΑ και αυτήν την σταθερότητα θα σκεφθούμε στις επόμενες εκλογές, γιατί καταπώς λένε και στο Μουντιάλ ”ενδεκάδα που κερδίζει δεν την αλλάζεις”. ΄
Για την Ελλάδα μας γιατί.
«πρέπει να διατηρήσουμε το κύρος της χώρας και της πόλης.»
Γιὰ νὰ διατηρήσουμε πρέπει νὰ βροῦμε τὸ κῦρος τῆς χώρας καὶ τῆς πόλης.
Ἡ Ἑλλάδα ἔχει μία συνεχῆ ἱστορία ποὺ ἀφορᾶ ὅλες τὶς περιοχές. Μία συνεχὴς πορεία στὸν χρόνο ἡ ἱστορία μας, ποὺ ἔχει συνεχόμενο νόημα ἀπὸ τὴν ἱστορία τῶν προσώπων, τὴν ἱστορία τῶν ὀνομάτων, τὴν ἱστορία τῶν τόπων, τὶς σχέσεις μεταξύ τους. Οἱ σχέσεις εἶναι συνδέσεις χωροχρονικές, ποὺ συμβαίνουν μὲ ἄλλες ἀλληλοεξαρτήσεις ποὺ ἔχουν προηγηθεῖ καὶ ποὺ νοηματοδοτοῦνται ὄχι ἐκ τῶν ὑστέρων ἀλλὰ κουβαλοῦν τὸ νόημα, πνευματικὸ ποὺ γράφεται ἐνίοτε καὶ στὴν ὕλη. Ὅπως στὴν ζωφόρο τοῦ Παρθενῶνα, στὸν μόνο Ναό, ποὺ σηματοδοτεῖ τὴν στιγμὴ ποὺ ἔφθασαν οἱ ἄνθρωποι-πολῖτες νὰ συνομιλοῦν μὲ τοὺς θεούς.
Ἕνας τόπος ὅπως ὁ δικός μας, πέρασμα, σύνδεση, διάλογος μεταξὺ πολιτισμῶν, δὲν μπορεῖ νὰ συνδέεται καὶ νὰ νοηματοδοτεῖται χωρὶς τὴν βαθειὰ γνώση του, χωρίς τήν συνέχειά του, χωρὶς τὴν γλώσσα του, αὐτὴ τὴ φωνὴ τῶν ἁγίων, τῶν σοφῶν καὶ τῶν ἀπόρων, τὴν φωνὴ τῶν πολιτῶν του. Ἡ ἀκτινοβολία τῆς αἰωνιότητας, φράση τοῦ Σταμπολίδη, αὐτοῦ τοῦ πολιτισμοῦ, δὲν εἶναι γυαλιστερὸ περιτύλιγμα ποὺ μπορεῖ νὰ πωλεῖται ἀκριβὰ στὰ παζάρια, εἶναι ἀκριβὸ βαθὺ νόημα ποὺ χρήζει ἄπειρου σεβασμοῦ, ἐμπεριστατωμένης καὶ κοπιώδους ἐμβάθυνσης ὄχι γιὰ συναλλαγὴ ἀλλὰ γιὰ προσωπικὴ μόρφωση, εἶναι κληρονομιὰ ποὺ πρέπει νὰ προστατεύσουμε ὡς νέκταρ τῆς ἀνθρωπότητας.
Προστάτευαν ἐπὶ χιλιετηρίδες αὐτὸν τὸν πολιτισμὸ ὄχι γιατί καταλάβαιναν τὸ νόημα, ἀλλὰ γιατί κατανοοῦσαν τὴν ἀξία του, τὸν προφύλασσαν ἀναλλοίωτο, γιὰ νὰ διατηρήσουν τὸ ἐσωτερικό του νόημα καὶ ὄχι νὰ τὸ νοηματοδοτήσουν εὐκαιριακά, τὸν προσέγγιζαν ἐμβαθύνοντας βῆμα βῆμα, ὤστε νὰ κατανοοῦν σιγά-σιγά τὰ νοήματά του πού ἀποκαλύπτονται στοὺς ἐρωτῶντες, στοὺς αἰτοῦντες, στοὺς ἁγίους καὶ στοὺς ἐρωτευμένους.
Συνδέσεις συμφερόντων, ποὺ μπορεῖ νὰ ἀλλοιώνουν τὴν ἀκριβῆ ἀλληλουχία τῶν ἱερῶν νοημάτων καὶ τῆς συνέχειας ὅπως κάθε φορὰ συμβαίνει πρὸς ὄφελος τῆς ζωῆς, συνδέσεις συμφερόντων πού ἀλλοιώνουν τήν ἀλληλουχία τῶν γενεῶν, πού γίνονται παρελθόντα χωρίς ἐσωτερικό εἰρμό καί ἄνθρωποι χωρίς φωνές, χωρίς ἱστορία καί συνέχεια, γίνονται ἀποσυνδέσεις νοήματος ζωῆς πού δὲν θὰ εὐσταθήσουν γιατί θὰ ἀντιβαίνουν στὴν φύση.