19 Μαρτίου 2026
Ένα άρμα μάχης δίπλα σε έναν ψηλό τσιμεντένιο τοίχο, με έναν χαμηλότερο φράχτη από συρματόπλεγμα πιο πέρα.
Πηγή: Jalaa Marey/Agence France-Presse — Getty Images
Της Shira Efron
Η δρ Efron είναι επικεφαλής πολιτικής για το Ισραήλ και ανώτερη ερευνήτρια στο RAND.
Οι μάχες ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, προς το παρόν, εξελίσσονται παράλληλα με τον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο κατά του Ιράν. Όμως ο Λίβανος θα μετατραπεί σε κύριο πεδίο αντιπαράθεσης όταν τελειώσει η εκστρατεία κατά της Τεχεράνης.
Το Ισραήλ άρχισε να σχεδιάζει την επιχείρησή του στον Λίβανο μήνες πριν, όταν έγινε φανερό ότι, μετά την κατάπαυση του πυρός του Νοεμβρίου 2024, η Χεζμπολάχ δεν είχε εξαντλήσει το οπλοστάσιό της από ρουκέτες και πυραύλους, ότι είχε ανασυγκροτήσει τη δομή διοίκησής της και είχε αποκαταστήσει την ικανότητά της να πολεμά και ότι, παρά τις υποσχέσεις, η λιβανική κυβέρνηση δεν είχε αφοπλίσει πλήρως την τρομοκρατική οργάνωση. Στις 2 Μαρτίου, αφού η Χεζμπολάχ προσχώρησε στην ιρανική αντεπίθεση και άνοιξε πυρ προς τη Γαλιλαία, το Ισραήλ άδραξε την ευκαιρία για να περάσει στην επίθεση.
Είναι ευρέως αποδεκτό ότι η δράση κατά της Χεζμπολάχ — μιας διεθνώς αναγνωρισμένης τρομοκρατικής οργάνωσης και ταυτόχρονα σιιτικού μουσουλμανικού πολιτικού κόμματος στη διαθρησκευτική κοινωνία του Λιβάνου — είναι αναγκαία. Ωστόσο, μια παρατεταμένη ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση, η καταστροφή κρατικών υποδομών και μια ευρύτερη παρουσία στο νότιο Λίβανο, όπως προτείνουν τώρα Ισραηλινοί αξιωματούχοι, θα μπορούσαν να υπονομεύσουν ακόμη περισσότερο τους αδύναμους λιβανικούς θεσμούς, να στρέψουν τον πληθυσμό της χώρας εναντίον του Ισραήλ και να εδραιώσουν περαιτέρω το αφήγημα της «αντίστασης» της Χεζμπολάχ. Αυτό είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που χρειάζονται το Ισραήλ και η περιοχή.
Η Ουάσιγκτον έχει τώρα την ευκαιρία να σώσει το Ισραήλ από τον ίδιο του τον εαυτό και να θέσει μια σαφή διάκριση: αγώνας κατά της Χεζμπολάχ, ναι· τιμωρία ολόκληρου του Λιβάνου στο πλαίσιο αυτού του αγώνα, όχι. Η κυβέρνηση Τραμπ θα πρέπει να συγκρατήσει την ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση, να καταβάλει σοβαρές προσπάθειες για την ενίσχυση του λιβανικού κράτους και στρατού ώστε να μπορέσουν να καταστείλουν τη Χεζμπολάχ και να μεσολαβήσει για μια συμφωνία ασφαλείας που θα μπορούσε ακόμη και να οδηγήσει στην ειρήνη.
Οι ισραηλινές επεμβάσεις στον Λίβανο, που χρονολογούνται από το 1978, υπήρξαν επαναλαμβανόμενες και δαπανηρές. Η εισβολή του 1982, που είχε ως στόχο την εκδίωξη της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, μετατράπηκε σε κατοχή σχεδόν δύο δεκαετιών και σε ανταρτοπόλεμο που συνέβαλε στην άνοδο της Χεζμπολάχ. Στα τέλη του 2024, ύστερα από μήνες ανταλλαγής ρουκετών με τη Χεζμπολάχ σε συνάρτηση με την επίθεση της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου 2023, το Ισραήλ εξαπέλυσε εκστρατεία στοχευμένων πληγμάτων κατά της ηγεσίας της Χεζμπολάχ, των οπλικών συστημάτων και αποθηκών της, των κόμβων εφοδιαστικής και χρηματοδότησης, ενώ κατέλαβε πέντε υψώματα εντός του Λιβάνου και διεύρυνε μια ουδέτερη ζώνη για να προστατεύσει τους κατοίκους της Γαλιλαίας, οι οποίοι είχαν εκκενωθεί μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου.
Εγγραφείτε στο ενημερωτικό δελτίο Opinion Today
Λάβετε ανάλυση ειδικών για την επικαιρότητα και έναν οδηγό για τις μεγάλες ιδέες που διαμορφώνουν τον κόσμο κάθε πρωί της εργάσιμης ημέρας. Λάβετέ το στα εισερχόμενά σας.
Η κλιμάκωση αυτού του μήνα προκάλεσε ισραηλινό αεροπορικό βομβαρδισμό που έχει αφήσει πίσω του περισσότερους από 960 νεκρούς στον Λίβανο και οδήγησε σε φυγή περισσότερους από ένα εκατομμύριο ανθρώπους. Η Χεζμπολάχ έχει εκτοξεύσει τουλάχιστον 1.000 ρουκέτες και drones, ενώ τουλάχιστον δύο Ισραηλινοί στρατιώτες σκοτώθηκαν σε μάχες στο νότιο Λίβανο. Η εκστρατεία έχει πλέον επεκταθεί σε χερσαία επιχείρηση στο νότιο Λίβανο, με την κατάληψη πρόσθετων θέσεων και τη διεύρυνση μιας ζώνης ασφαλείας βόρεια των συνόρων.
Η τελευταία απόφαση του Ισραήλ να περάσει στην επίθεση κατά της Χεζμπολάχ βασίζεται σε μια ζοφερή εκτίμηση της ικανότητας του Λιβάνου να ελέγχει την ίδια του την επικράτεια. Η λιβανική κυβέρνηση ενέκρινε σχέδιο για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ πριν από περισσότερους από έξι μήνες. Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, οι Λιβανικές Ένοπλες Δυνάμεις είχαν απομακρύνει σχεδόν 10.000 ρουκέτες και σχεδόν 400 πυραύλους έως τα τέλη Οκτωβρίου. Ο λιβανικός στρατός ανέκτησε επίσης τον έλεγχο του αεροδρομίου της Βηρυτού, που θεωρείται βασικός κόμβος σε δίκτυο λαθρεμπορίου που διαχειρίζεται η Χεζμπολάχ.
Η ισραηλινή εκστρατεία, όσο αναγκαία κι αν είναι, δεν αρκεί για να αφοπλίσει πλήρως τη Χεζμπολάχ. Νέοι ηγέτες μπορούν γρήγορα να πάρουν τη θέση όσων έχουν σκοτωθεί. Τα οπλοστάσια μπορούν να ξαναχτιστούν. Η αποκλειστική στήριξη στον αδύναμο λιβανικό στρατό επίσης δεν θα λειτουργήσει. Η κυβέρνηση του Λιβάνου πρέπει να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο — και να εξασφαλίσει τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ — ώστε να περιορίσει τον πολιτικό ρόλο της Χεζμπολάχ και να απομακρύνει περαιτέρω τη συρρικνούμενη βάση υποστήριξής της μεταξύ πολλών Λιβανέζων Σιιτών.
Η ισραηλινή υπέρβαση σε αυτή την εκστρατεία και η αποτυχία να παρουσιαστεί η σύγκρουση ως πόλεμος κατά της Χεζμπολάχ, αλλά όχι κατά του κράτους του Λιβάνου, ενέχουν τον κίνδυνο να χαθεί ένα σπάνιο διπλωματικό άνοιγμα.
Στις 9 Μαρτίου, ο πρόεδρος του Λιβάνου Τζόζεφ Αούν κατηγόρησε τη Χεζμπολάχ ότι εργάζεται προς την «κατάρρευση» του κράτους και πρότεινε ένα σχέδιο που περιλαμβάνει διεθνή υλικοτεχνική υποστήριξη για τον λιβανικό στρατό, άμεση προσπάθεια για τη διάλυση των αποθεμάτων όπλων της Χεζμπολάχ και απευθείας συνομιλίες με το Ισραήλ. Το Ισραήλ δεν έχει απαντήσει δημοσίως, αλλά ανώνυμες πηγές δήλωσαν την Κυριακή ότι οι δύο χώρες αναμενόταν να πραγματοποιήσουν συνομιλίες.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι απέρριψαν το λιβανικό κάλεσμα για συνομιλίες ως τίποτε περισσότερο από μια προσπάθεια επίτευξης άμεσης κατάπαυσης του πυρός. Όμως παραβλέπουν τα βήματα που έχει κάνει η λιβανική κυβέρνηση για να θέσει εκτός νόμου τις δραστηριότητες της Χεζμπολάχ, καθώς και τις συλλήψεις ενόπλων για παράνομη οπλοκατοχή. Αγνόησαν επίσης μια ευρύτερη και σπάνια αποκλιμάκωση της αντιϊσραηλινής ρητορικής τους τελευταίους μήνες και την πολύ ευρύτερη στήριξη στον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Πολιτικοί ηγέτες διαφορετικών δογμάτων έχουν ψηφίσει υπέρ της απαγόρευσης των στρατιωτικών δραστηριοτήτων της Χεζμπολάχ, ενώ ορισμένοι έχουν φτάσει ακόμη και να ζητούν ειρήνη με το Ισραήλ. Τα λιβανικά μέσα ενημέρωσης φιλοξενούν πλέον ιδέες που άλλοτε ήταν απαγορευμένες, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης επαφής με το Ισραήλ.
Στο Ισραήλ, σκληροπυρηνικά μέλη του κυβερνητικού συνασπισμού προειδοποιούν ότι ο Λίβανος θα υποστεί καταστροφή. Ο υπουργός Ενέργειας και Υποδομών Έλι Κοέν δήλωσε την Κυριακή ότι το Ισραήλ εξετάζει το ενδεχόμενο ακύρωσης της συμφωνίας για τα θαλάσσια σύνορα με τον Λίβανο του 2022. Τέτοιες δηλώσεις εκλαμβάνονται στη Βηρυτό όχι ως κομματικά λόγια αλλά ως στρατηγικές κατευθύνσεις. Αυτή η αντίληψη έχει σημασία. Ενώ η συντριπτική πλειονότητα των Λιβανέζων στηρίζει τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, δυσκολεύεται να πιστέψει ότι οι εδαφικές φιλοδοξίες του Ισραήλ είναι περισσότερο προσωρινές απ’ όσο αποδείχθηκαν στη Γάζα, στη Δυτική Όχθη και ακόμη και στη Συρία τα τελευταία δυόμισι χρόνια.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το περιθώριο για την Ουάσιγκτον να ηγηθεί διπλωματικά. Οι συνομιλίες από μόνες τους δεν θα καθησυχάσουν καμία από τις δύο πλευρές, εκτός αν αποδώσουν συγκεκριμένα οφέλη σε επίπεδο ασφάλειας και πολιτικής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να εγγυηθούν δημόσια — και να πείσουν τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να υποσχεθεί επίσης δημόσια — ότι οι ισραηλινές στρατιωτικές προελάσεις δεν συνιστούν μόνιμη αρπαγή εδάφους, αλλά αποτελούν μέρος ενός οδικού χάρτη προς την εξομάλυνση των σχέσεων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι εταίροι τους θα πρέπει επίσης να απαιτήσουν από τη λιβανική κυβέρνηση να θέσει εκτός νόμου τις οικονομικές δραστηριότητες της Χεζμπολάχ, να αποκλείσει τους υπουργούς της από το υπουργικό συμβούλιο και να περιορίσει τη συμμετοχή ορισμένων από τους υποψηφίους της στις εκλογές του Μαΐου. Σε συνδυασμό με μια ολοκληρωμένη στρατηγική επαγγελματοποίησης του στρατού, μια τέτοια πολιτική δέσμευση θα έθετε επίσης τον λιβανικό στρατό σε καλύτερη θέση ώστε να αφοπλίσει πλήρως τη Χεζμπολάχ και να αναπτυχθεί σε περιοχές όπου κυριαρχεί η οργάνωση μετά την ισραηλινή αποχώρηση, καθώς και να προετοιμάσει τις περιοχές αυτές για ανασυγκρότηση.
Η εκστρατεία του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ είναι κατανοητή. Μετά την 7η Οκτωβρίου, η χώρα δεν μπορεί να αγνοήσει έναν ένοπλο αντίπαλο πρόθυμο να πλήξει τις πόλεις της. Όμως η αποκλειστική προσφυγή στη στρατιωτική ισχύ και σε μια διευρυμένη ζώνη ασφαλείας στο νότιο Λίβανο αποτελεί, στην καλύτερη περίπτωση, μια βραχυπρόθεσμη απάντηση. Μια παρατεταμένη ισραηλινή παρουσία στον Λίβανο θα προκαλέσει τριβές, θα κοστίσει ζωές και θα τροφοδοτήσει ακριβώς το αφήγημα της αντίστασης που εκμεταλλεύεται η Χεζμπολάχ. Η στιγμή αυτή προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία να στοχοποιηθεί μια πολιτοφυλακή χωρίς να διεξαχθεί πόλεμος εναντίον του λιβανικού λαού ή του λιβανικού κράτους. Ο στρατηγικός στόχος πρέπει να είναι η ειρήνη με τη Βηρυτό, όχι ένα διαρκές λιβανικό μέτωπο.
