του Hadrien Desuin*
[Γαλλία και Γερμανία – δηλαδή, ο Ηγεμών της ΕΕ – αναγνώρισαν ενυπογράφως, στη Συμφωνία του Αιξ λα Σαπέλ, την υπαγωγή της αμυντικής τους πολιτικής στο ΝΑΤΟ, δηλαδή στις ΗΠΑ. Κατ’ επέκταση και οι βασικές γραμμές της εξωτερική τους πολιτικής θα είναι η συμπληρωματική γωνία της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Ετσι, η θρυλούμενη ευρωπαϊκή οικογένεια, δηλ. η ΕΕ, παραμένει μια οικονομική ένωση και το ερώτημα είναι μέχρι πότε θα αντέξει… Ε.Δ.Ν. ]
Δεν χρειάζεται να ρωτήσουμε για το ποιος έχει το πάνω χέρι…
Ο τίτλος του Αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Γερμανικής Αυτοκρατορίας, που απονεμόταν για αιώνες στο Αιξ-λα-Σαπέλ, ήταν τόσο διάσημος όσο και συμβολικός. Όταν ο Ναπολέοντας τον κατάργησε, είπαν ότι η αυτοκρατορία δεν ήταν ούτε Αγία, ούτε Ρωμαϊκή, ούτε Γερμανική. Ήταν μια αυτοκρατορία τιμής ένεκεν, ο κατακερματισμός της οποίας εγγυόταν την ασφάλεια της Γαλλίας.
Θα μπορούσε, κατά παρόμοιο τρόπο, η συνθήκη του Aιξ-λα-Σαπέλ που υπογράφηκε την Τρίτη 22 Ιανουαρίου 2019 από τον Eμανουέλ Μακρόν και την Aνγκελα Μέρκελ, να εμφανιστεί ως επιστέγασμα της γαλλο-γερμανικής συγχώνευσης, που τόσο επιθυμεί το Παρίσι. Θα ανασυσταθεί η Καρολίγγεια αυτοκρατορία, αυτή στην οποία ο Καρλομάγνος συνένωσε τους λαούς της Δυτικής Ευρώπης πριν 1200 και πλέον χρόνια διασταυρώνοντας τον λατινικό και το γερμανικό κόσμο;
Ήδη το 1963, μετά την άρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών να σχηματίσουν έναν Δυτικό διευθυντήριο (P3) με τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ο στρατηγός ντε Γκωλ ήθελε να αποσπάσει τη Γερμανία από το ΝΑΤΟ, να τη φέρει κοντά στη Γαλλία και να βγουν μαζί από την αμερικανική τροχιά. Η γαλλική πυρηνική βόμβα, ήταν διπλωματικά το μήνυμα του νέου στρατιωτικού καθεστώτος ότι εγκαταλείπουμε το δευτερεύοντα ρόλο που έπαιζε η Τέταρτη Δημοκρατία. Όπως γνωρίζουν όλοι, ο Kόνραντ Αντενάουερ συμφώνησε να υπογράψει τη συνθήκη, στο Παρίσι, αλλά το κοινοβούλιο της Ομοσπονδιακής Δυτικής Γερμανίας εξουδετέρωσε αυτή τη συμμαχία αποσαφηνίζοντας ότι δεν θα μπορούσε να υποκαταστήσει το ΝΑΤΟ.
Η Ομοσπονδιακή Βουλή πρόσθεσε ένα προοίμιο που εγγυόταν την πίστη στον πραγματικό της νικητή και μέντορα: την Ουάσινγκτον. Το Αιξ – λα – Σαπέλ είναι βέβαια η πρωτεύουσα του Καρλομάγνου, αλλά είναι και η πρώτη πόλη που κατέκτησε ο αμερικανικός στρατός το 1944. Οι Γερμανοί δεν το ξέχασαν.
Σε αυτή τη νέα συνθήκη, όπου το συμβολικό υπερισχύει της στρατηγικής, η υποταγή στο ΝΑΤΟ είναι αυτή τη φορά γραμμένη απευθείας στο κείμενο. Δεν θα χρειαστεί προοίμιο και όλες οι προσπάθειες για την οικοδόμηση μιας ευρωπαϊκής άμυνας περιττεύουν: ο εν καιρώ υποτιθέμενος ευρωπαϊκός στρατός θα διοικείται πάντοτε από έναν Αμερικανό στρατηγό από την έδρα του στο Moνς του Βελγίου. Η Μπούντεσταγκ μπορεί να υπογράψει με μάτια κλειστά.
Αυτό το στρατηγικό καθεστώς αντικατοπτρίζει το δημοσιονομικό καθεστώς. Η Γερμανία έχει ήδη αρνηθεί να εξισορροπήσει το πλεόνασμα του εμπορικού ισοζυγίου της υπέρ των εταίρων της. Γιατί, όμως, να υποχωρήσει όταν, από το 2009, η Γαλλία εντάχθηκε στις τάξεις του ΝΑΤΟ;
Οι λοιπές προβλεπόμενες διατάξεις είναι επομένως μια απλή υπενθύμιση για το τι μένει ήδη σε όρους γαλλο-γερμανικών ανταλλαγών: προώθηση της διγλωσσίας, ευρωπεριφέρεια, στρατιωτική και βιομηχανική συνεργασία, στήριξη της Γερμανίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η μόνη καινοτομία είναι η συνέλευση και το Γαλλο-γερμανικό Συμβούλιο Άμυνας. Τα εργαλεία διαλόγου δεν είναι χωρίς ενδιαφέρον αλλά πολύ τυπικά. Τα άρθρα που προβλέπουν περισσότερη πολιτική και πολιτιστική ολοκλήρωση και από τις δύο πλευρές των συνόρων κρύβουν οδυνηρά την κοινοτοπία μιας συνθήκης που αρχικά φιλοδοξούσε να αποτελέσει τον πρώτο όροφο της μεγάλης ευρωπαϊκής ομοσπονδιακής ρουκέτας που σκιαγράφησε ο πρόεδρος στη Σορβόννη το Σεπτέμβριο 2017. Ο δεύτερος όροφος θα ήταν η Συντακτική Ευρωπαϊκή Συνέλευση στο Στρασβούργο τον προσεχή Μάιο. Τελικά, μας αφήνουν με την πολύ μικρή παρανόηση του 1963. Τίποτε δεν ανταγωνίζεται την αλαζονεία του Tραμπ.
Η Γερμανία παίζει, για 50 και πλέον χρόνια,τη μελλοντική νύφη του γαλλο-γερμανικού ζευγαριού, θεωρητικά κινητήρια δύναμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αλλά το Βερολίνο αφήνει τον γοητευτικό Γάλλο να της λέει ερωτόλογα απομακρύνοντας την ημερομηνία του γάμου. Η επανένωση και το τέλος του ψυχρού πολέμου το 1990 της έδωσαν τον πρώτο οικονομικό ρόλο στην ήπειρο. Όσο για τον πόλεμο, δεν θέλει πλέον να ακούει για αυτόν εκτός από το να πουλά εξοπλισμούς. Ο αμερικανός κηδεμόνας της δεν θέλει αυτό το γαλλικό γάμο. Και η μνηστή Γερμανίδα φοβάται μια τόσο άνιση ένωση.
Από γερμανική σκοπιά, η γαλλο-γερμανική συμφιλίωση είναι ένα απλό τελετουργικό μνημόσυνο που αποσκοπεί στην άφεση αμαρτιών για τους τελευταίους δύο παγκόσμιους πολέμους. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Βερολίνο πολλαπλασιάζει τις χειρονομίες φιλίας προς το Παρίσι, το οποίο εξακολουθεί να ονειρεύεται μεγαλεία. Αλλά η μετάβαση από τη φιλία στην αγάπη είναι επικίνδυνη. Και ενώ οι δύο γείτονες πολυλογούν, το χρήμα παραμένει στη Φρανκφούρτη και η στρατιωτική διοίκηση παραμένει στην Ουάσινγκτον. Με τον παλιό φίλο του Παρισιού, επαναφέρουν στη μνήμη το θρύλο του Καρλομάγνου, απλά για να ξεχνούν ότι τα ηνία κρατάει πάντα ο Ντόναλντ Τραμπ.
*Ειδικός σε θέματα Αμυνας και εξωτερικών σχέσεων, ο Ανδριάν Ντεζουέν έξέδωσε το βιβλίο Η ατλαντική Γαλλία ή το ναυάγιο της διπλωματίας (1017).
Μετάφραση: Ευάγγελος Δ. Νιάνιος
