Με μια ιδιαίτερα σημαντική παρέμβαση, η Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους προειδοποιεί ότι η διασφάλιση της χρήσης της Μονής Αγίας Αικατερίνης από τη Σιναϊτική Αδελφότητα δεν μπορεί να θεωρηθεί ισοδύναμη με τη διατήρηση της κυριότητας και του ιστορικού περιουσιακού καθεστώτος της.
Η επιστολή απευθύνεται στον νεοεκλεγέντα Αρχιεπίσκοπο Σινά, Φαράν και Ραϊθώ και ηγούμενο της Μονής, κ. Συμεών. Αφού τον συγχαίρει για την εκλογή του, η Ιερά Κοινότητα εκφράζει τη βαθιά ανησυχία της για τις πληροφορίες που αναφέρονται στη διαμόρφωση ενός νέου καθεστώτος «διττής κυριότητας». Σύμφωνα με όσα επισημαίνει, υπάρχει το ενδεχόμενο η κυριότητα της Μονής και της περιουσίας της να περιέλθει στο αιγυπτιακό κράτος, ενώ στη μοναστική Αδελφότητα να παραμείνει μόνο το δικαίωμα χρήσης.
Αυτό αποτελεί και το κεντρικό σημείο της αγιορείτικης παρέμβασης: άλλο κυριότητα και άλλο χρήση. Η κυριότητα αφορά τον νομικό τίτλο επί ενός ακινήτου και τη δυνατότητα του κυρίου να το διαθέτει και να καθορίζει το καθεστώς του. Η χρήση ή επικαρπία, ακόμη και όταν παραχωρείται για μεγάλο ή απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, αποτελεί διαφορετικό και σαφώς περιορισμένο δικαίωμα. Επομένως, η αντικατάσταση ενός ιστορικού δικαιώματος κυριότητας από ένα δικαίωμα χρήσης δεν συνιστά απλή διευθέτηση, αλλά ουσιαστική μεταβολή του υφιστάμενου καθεστώτος.
Η υπόθεση επανήλθε δραματικά στην επικαιρότητα τον Μάιο του 2025, όταν απόφαση αιγυπτιακού δικαστηρίου έκρινε ότι η γη ανήκει στο αιγυπτιακό κράτος, αναγνωρίζοντας παράλληλα στους μοναχούς τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν τη Μονή και τους θρησκευτικούς και αρχαιολογικούς χώρους. Η απόφαση αφορούσε επίσης εκτάσεις, κήπους και άλλα ακίνητα που η Μονή χρησιμοποιούσε επί αιώνες, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις και διπλωματικές διαβουλεύσεις μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου. (gr.euronews.com)
Τους μήνες που ακολούθησαν, Αθήνα και Κάιρο ανακοίνωσαν ότι εργάζονται για την προστασία του νομικού και θρησκευτικού καθεστώτος της Μονής. Τον Οκτώβριο του 2025 έγινε γνωστό ότι είχε διαμορφωθεί πλαίσιο εξωδικαστικής συμφωνίας, η οποία θα έπρεπε να υπογραφεί από τη μοναστική Αδελφότητα και τις αιγυπτιακές αρχές. Ωστόσο, οι μεταγενέστερες πληροφορίες για τους όρους της διευθέτησης διατήρησαν ζωντανή την ανησυχία γύρω από το κρίσιμο ζήτημα της ιδιοκτησίας. (reuters.com)
Η Ιερά Κοινότητα τοποθετεί το ζήτημα σε ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο. Η Μονή της Αγίας Αικατερίνης, που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα και συγκαταλέγεται στα αρχαιότερα εν λειτουργία χριστιανικά μοναστήρια, διατήρησε επί αιώνες την αυτοδιοίκηση, τη θεσμική αυτονομία και τα περιουσιακά της δικαιώματα κάτω από διαφορετικές πολιτικές και θρησκευτικές εξουσίες. Η μακραίωνη αυτή συνέχεια αποτελεί, σύμφωνα με την αγιορείτικη θέση, συστατικό μέρος της ταυτότητας της Μονής και όχι μια προσωρινή παραχώρηση, εξαρτώμενη από τις εκάστοτε πολιτικές συνθήκες.
Γι’ αυτό και το Άγιο Όρος ζητεί να μη μετατραπεί ένα ιστορικά κατοχυρωμένο καθεστώς κυριότητας σε δικαίωμα απλής χρήσης. Μια τέτοια εξέλιξη, τονίζει, δεν θα αφορούσε αποκλειστικά τη Μονή του Σινά, αλλά θα μπορούσε να δημιουργήσει επικίνδυνο προηγούμενο και για άλλα αρχαία Πατριαρχεία, μοναστικά ιδρύματα και χριστιανικούς ιερούς τόπους της Ανατολής.
Η θέση της Ιεράς Κοινότητας διατυπώνεται χωρίς περιθώρια παρερμηνείας: το ιστορικό, μοναστικό, θεσμικό, νομικό και περιουσιακό καθεστώς της Μονής του Θεοβαδίστου Όρους Σινά πρέπει να παραμείνει αναλλοίωτο. Η απρόσκοπτη συνέχιση της λατρείας και της μοναστικής ζωής είναι θεμελιώδης, αλλά δεν αρκεί από μόνη της εάν συνοδεύεται από απώλεια της κυριότητας.
Ακολουθεί ολόκληρη η ανακοίνωση της Ιεράς Κοινότητας του Αγίου Όρους:
ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ
ΙΕΡΑ ΚΟΙΝΟΤΗΣ
ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ
ΑΘΩ
ΑΡΙΘ. ΠΡΩΤ. Φ.2/5β/2481
ΚΑΡΥΑΙ, ΤΗ 28η.8/10η.9.2026
Πρὸς τὸν
Σεβασμιώτατον Ἀρχιεπίσκοπον Σινᾶ,
Φαρὰν καὶ Ῥαϊθὼ καὶ Καθηγούμενον τῆς
Ἱ. Μ. Ἁγίας Αἰκατερίνης
κ.κ. Συμεὼν
Εἰς Αἴγυπτον
Σεβασμιώτατε πάτερ καὶ Δέσποτα,
Ἡ Ἱερὰ Κοινότης τοῦ Ἁγίου Ὄρους Ἄθω, ἐκπροσωποῦσα τὰς εἴκοσιν Ἱερὰς καὶ Βασιλικὰς Μονὰς τῆς καθ’ ἡμᾶς Ἁγιορειτικῆς Πολιτείας, ἐκφράζει πρὸς τὴν ὑμετέραν Σεβασμιότητα τὰς ἐγκαρδίους καὶ ἀδελφικὰς αὐτῆς συγχαρητηρίους εὐχὰς ἐπὶ τῇ ἐκλογῇ ὑμῶν εἰς τὸν περίπυστον θρόνον τῆς Ἱερᾶς Μονῆς τοῦ Θεοβαδίστου Ὄρους Σινᾶ.
Εὐχόμεθα ὁλοψύχως ὅπως ἡ Ἁγία Μεγαλομάρτυς Αἰκατερίνη, ἡ προστάτις καὶ ἔφορος τῆς παλαιφάτου ὑμῶν Μονῆς, σκέπῃ καὶ ἐνισχύῃ ὑμᾶς εἰς τὴν ὑψηλὴν διακονίαν, τὴν ὁποίαν ἀνελάβετε εἰς μίαν ἰδιαιτέρως κρίσιμον καμπὴν τῆς μακραίωνος ἱστορίας αὐτῆς. Ἡ χαρὰ ἡμῶν διὰ τὴν ἐκλογὴν ὑμῶν συνοδεύεται, ὅμως, καὶ ἀπὸ βαθεῖαν ἀνησυχίαν διὰ τὰς ἐξελίξεις περὶ τὸ ἱστορικόν, νομικὸν καὶ περιουσιακὸν καθεστὼς τῆς Ἱερᾶς Μονῆς.
Σινᾶ καὶ Ἄθως συνδέονται διὰ δεσμῶν πολὺ βαθυτέρων ἀπὸ τὴν κοινὴν μοναστικὴν παράδοσιν. Ἀποτελοῦν δύο ἐκ τῶν ἐλαχίστων ἐναπομεινάντων εἰς τὸν σύγχρονον κόσμον ζώντων μοναστικῶν θεσμῶν, οἱ ὁποῖοι, ὑπὸ τὴν σκέπην τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, διέσωσαν διὰ μέσου αἰώνων ἰδιαίτερον καθεστὼς αὐτοδιοικήσεως, θεσμικῆς αὐτονομίας, περιουσιακῶν δικαιωμάτων καὶ δημοσίου δικαίου, ὑπὸ διαδοχικὰς πολιτειακὰς καὶ νομικὰς τάξεις. Δὲν εἶναι τυχαῖον ὅτι τὸ Σινᾶ ἔχει χαρακτηρισθῆ «τὸ Ἅγιον Ὄρος τῆς πρώτης χιλιετίας». Ὅπως ὁ Ἄθως κατέστη κατὰ τὴν δευτέραν χιλιετίαν κατ’ ἐξοχὴν κιβωτὸς τοῦ ὀρθοδόξου κοινοβιακοῦ καὶ ἡσυχαστικοῦ μοναχισμοῦ, οὕτω τὸ Θεοβάδιστον Ὄρος Σινᾶ ἀποτελεῖ ἀπὸ τοὺς πρώτους χριστιανικοὺς αἰῶνας ζῶσαν μαρτυρίαν τῆς μοναστικῆς παραδόσεως τῆς Ἀνατολῆς.
Ἀλλὰ τὸ θαυμαστὸν εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ Σινᾶ εἶναι καὶ κάτι περισσότερον: τὸ καθεστὼς τοῦ ἱεροῦ τούτου καθιδρύματος ἐσεβάσθησαν οἱ αἰῶνες. Διαδοχικοὶ ἐπικυρίαρχοι, διαφορετικῶν θρησκευτικῶν καὶ πολιτειακῶν παραδόσεων, ἀνεγνώρισαν καὶ διεφύλαξαν τὴν Σιναϊτικὴν Ἀδελφότητα, τὴν αὐτονομίαν αὐτῆς, τὰς κτήσεις, τὰ μετόχια, τὰ βακούφια καὶ τὰ προνόμιά της. Ἰδιαιτέρως δὲ ἡ ἰσλαμικὴ καὶ ὀθωμανικὴ ἔννομος τάξις, διὰ φιρμανίων, δικαστικῶν πράξεων καὶ βακουφικῶν θεσμῶν, ἀνεγνώρισε καὶ προστάτευσε κατ’ ἐπανάληψιν τὰ δικαιώματα τῆς Μονῆς καὶ τῆς Ἀδελφότητος. Αὕτη ἡ ἀδιάσπαστος ἱστορικὴ συνέχεια εἶναι ἡ μεγάλη παρακαταθήκη τοῦ Σινᾶ.
Καὶ ἡ σημερινὴ Αἴγυπτος ἔχει τὸ ἐξαιρετικὸν προνόμιον, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τὴν μεγάλην ἱστορικὴν εὐθύνην, νὰ παραδώσῃ εἰς τὰς ἐπερχομένας γενεὰς τὸ μοναδικὸν τοῦτο καθεστὼς ἀναλλοίωτον, ὅπως τὸ παρέλαβεν ἀπὸ αἰῶνας ἱστορίας. Διὰ τοῦτο προεξένησαν εἰς ἡμᾶς βαθυτάτην ἀνησυχίαν πρόσφατα δημοσιεύματα, κατὰ τὰ ὁποῖα φέρεται νὰ συζητεῖται ἡ καθιέρωσις ἑνὸς νέου καὶ πρωτοφανοῦς καθεστῶτος λεγομένης «διττῆς κυριότητος», κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ κυριότης ἐπὶ τῆς Μονῆς καὶ τῆς ἱστορικῆς περιουσίας αὐτῆς θὰ περιέλθῃ εἰς τὸ Αἰγυπτιακὸν Κράτος, ἐνῶ εἰς τὴν Σιναϊτικὴν Ἀδελφότητα θὰ ἀπομείνῃ ἡ χρῆσις. Ἐὰν αἱ πληροφορίαι αὗται ἀληθεύουν, πρόκειται περὶ μεταβολῆς ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἁπλῶς ὡς νέος τρόπος κατοχυρώσεως τοῦ ὑφισταμένου καθεστῶτος. Ἡ κυριότης καὶ ἡ χρῆσις δὲν εἶναι ταυτόσημα δικαιώματα. Καὶ ἡ μετατροπὴ ἑνὸς ἱστορικοῦ δικαιώματος κυριότητος εἰς παραχωρούμενον δικαίωμα χρήσεως συνιστᾷ μεταβολὴν τοῦ status quo, ὄχι διατήρησιν αὐτοῦ.
Οἱ Ἁγιορεῖται γνωρίζομεν ἐκ τῆς ἰδίας ἡμῶν μακραίωνος ἱστορίας ὅτι τὰ ἀρχαῖα μοναστικὰ καθεστῶτα δὲν διασώζονται διὰ προσωρινῶν παραχωρήσεων οὔτε δι’ ἐγγυήσεων ἐξαρτωμένων ἀπὸ τὰς μεταβαλλομένας περιστάσεις. Διασώζονται ὅταν ἡ Πολιτεία ἀναγνωρίζῃ καὶ σέβεται τὴν θεσμικὴν συνέχειαν, τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ τὰ ἱστορικὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα παρέλαβεν ἀπὸ τὴν Ἱστορίαν.
Διὰ τοῦτο, Σεβασμιώτατε Ἅγιε Σινᾶ, ἐπιθυμοῦμεν νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ Ἱερὰ Κοινότης καὶ σύμπασα ἡ Ἁγιορειτικὴ Ἀδελφότης ἵστανται ἀδελφικῶς καὶ ὁλοψύχως πλησίον ὑμῶν καὶ πλησίον τῆς Σιναϊτικῆς Ἀδελφότητος. Ἡ θέσις ἡμῶν εἶναι ἁπλὴ καὶ σαφής: Τὸ ἱστορικόν, μοναστικόν, θεσμικόν, νομικὸν καὶ περιουσιακὸν καθεστὼς τῆς Ἱερᾶς Μονῆς τοῦ Θεοβαδίστου Ὄρους Σινᾶ πρέπει νὰ παραμείνῃ ἀναλλοίωτον ὡς ἔχει, ἄνευ οὐδεμιᾶς μεταβολῆς. Ὅ,τι ἐσεβάσθησαν δεκαέξι αἰῶνες Ἱστορίας, ὀφείλει νὰ παραμείνῃ σεβαστὸν καὶ σήμερον. Καὶ ἡ διαφύλαξις τοῦ Σινᾶ δὲν ἀφορᾷ μόνον τοὺς Σιναΐτας Πατέρας. Ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν Ὀρθοδοξίαν, διότι ἡ ἀνατροπὴ ἑνὸς ἀρχαίου μοναστικοῦ καθεστῶτος τοιαύτης ἱστορικῆς διαρκείας θὰ ἀπετέλει ἐπικίνδυνον προηγούμενον διὰ τὰ ἀρχαῖα Πατριαρχεῖα, τὰ ἱστορικὰ μοναστικὰ καθιδρύματα καὶ τοὺς ἱεροὺς τόπους τῆς Ἀνατολῆς.
Ἐν τῇ ἡμετέρᾳ Ἁγιορειτικῇ συνειδήσει, ὁ Ἄθως δὲν δύναται νὰ θεωρῇ τὸ Σινᾶ ὡς ξένην ὑπόθεσιν. Ἡ δοκιμασία τῆς Σιναϊτικῆς Ἀδελφότητος εἶναι καὶ ἡμετέρα δοκιμασία. Πιστεύομεν ὅτι ἡ Αἴγυπτος, χώρα μεγάλης ἱστορίας καὶ πολιτισμοῦ, θὰ ἀντιληφθῇ τὸ μέγεθος τῆς εὐθύνης της καὶ θὰ ἐπιλέξῃ νὰ καταστῇ καὶ εἰς τὸν 21ον αἰῶνα ἐγγυήτρια τῆς ἱστορικῆς συνεχείας τοῦ Σινᾶ, ὅπως ὑπῆρξαν πρὸ αὐτῆς τόσοι ἐπικυρίαρχοι καὶ ἄρχοντες.
Καὶ ὑπεράνω τῶν ἀνθρωπίνων σχεδιασμῶν καὶ μεριμνῶν, διατηροῦμεν ἀκλόνητον τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Ἁγία Μεγαλομάρτυς Αἰκατερίνη δὲν θὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν Μονήν της καὶ τὴν Ἀδελφότητα, ἡ ὁποία ἐπὶ τόσους αἰῶνας διακονεῖ τὸ ἱερὸν αὐτῆς προσκύνημα.
Ἐπικαλούμενοι τὰς πρεσβείας αὐτῆς καὶ εὐχόμενοι ὅπως ὁ Κύριος ἐνισχύῃ ὑμᾶς εἰς τὴν βαρεῖαν καὶ ἱστορικὴν εὐθύνην τὴν ὁποίαν ἀνελάβετε, διατελοῦμεν μετὰ βαθυτάτου σεβασμοῦ καὶ ἀδελφικῆς ἐν Χριστῷ ἀγάπης.
Ἅπαντες οἱ ἐν τῇ κοινῇ Συνάξει Ἀντιπρόσωποι καὶ Προϊστάμενοι
τῶν εἴκοσιν Ἱερῶν Μονῶν τοῦ Ἁγίου Ὄρους Ἄθω.
