Εκστρατευτική Δύναμη Πεζοναυτών των ΗΠΑ κατευθύνεται προς ΙΡΑΝ και οι στρατηγικές επιλογές μετατοπίζονται.

του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.

Καθώς η σύγκρουση με το Ιράν εισέρχεται στην τρίτη εβδομάδα της, μια πραγματικότητα γίνεται αλάνθαστα σαφής. Tα κράτη που φέρουν το μεγαλύτερο βάρος δεν είναι αυτά που οδηγούν τον πόλεμο, αλλά αυτά που βρίσκονται παγιδευμένα στη στρατηγική γεωγραφία του.

Τα μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ομάν, Κατάρ, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα) βρίσκονται στην πρώτη γραμμή μιας σύγκρουσης που δεν είναι της επιλογής τους, αλλά απειλεί άμεσα την ασφάλεια, την ευημερία και τη μακροπρόθεσμη στρατηγική τους πορεία.

Από ναυτική και γεωπολιτική άποψη, αυτό ήταν πάντα αναπόφευκτο.

Ο Κόλπος,  Κέντρο Βάρους στις Σύγχρονες Συγκρούσεις

Ο σύγχρονος πόλεμος δεν ορίζεται πλέον αποκλειστικά από την εδαφική κατάκτηση. Ορίζεται από τον έλεγχο κρίσιμων συστημάτων, ενεργειακών ροών, θαλάσσιων σημείων συμφόρησης/ελέγχου και οικονομικών υποδομών.

Πουθενά αυτό δεν είναι πιο εμφανές από ό,τι στο Στενό του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται καθημερινά ένα σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εφοδιασμού με πετρέλαιο.

Στοχοποιώντας τον Κόλπο, το Ιράν δεν ανταποδίδει απλώς, εφαρμόζει ένα συνεκτικό στρατηγικό δόγμα.

Η λογική είναι απλή, ασκήστε πίεση εκεί που πονάει περισσότερο σε παγκόσμιο επίπεδο, όχι μόνο στρατιωτικά.

Τα κράτη του Κόλπου αντιπροσωπεύουν το σημείο τομής τριών κρίσιμων στοιχείων:

• Αμερικανική στρατιωτική παρουσία

• Παγκόσμιος ενεργειακός εφοδιασμός

• Αναδυόμενη οικονομική διαφοροποίηση

Αυτό τους καθιστά όχι μόνο παράπλευρες απώλειες, αλλά και στρατηγικούς στόχους.

Ο ασύμμετρος πόλεμος συναντά τον οικονομικό πόλεμο. Η εκστρατεία του Ιράν υπογραμμίζει την εξέλιξη της θαλάσσιας σύγκρουσης.

Αντί να επιδιώκει συμβατική ναυτική υπεροχή, η Τεχεράνη έχει βασιστεί σε ασύμμετρες δυνατότητες με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ναυτικές νάρκες, πυραυλικές επιθέσεις και κυβερνοδιαταραχές.

Αυτά τα εργαλεία δεν έχουν σχεδιαστεί για να κερδίζουν αποφασιστικά μάχες.

Έχουν σχεδιαστεί για να διαβρώνουν τη σταθερότητα, να αυξάνουν την αβεβαιότητα και να επιβάλλουν οικονομικό κόστος.

Η σχεδόν παράλυση της ναυτιλίας στο Στενό του Ορμούζ είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Τα ασφάλιστρα αυξάνονται, η ναυτιλία επιβραδύνεται και οι παγκόσμιες αγορές αντιδρούν άμεσα.

Αυτή δεν είναι μια τακτική νίκη. Είναι στρατηγικός καταναγκασμός.

Το νησί Kharg και η αλλαγή στη στρατηγική των ΗΠΑ

Με μια Εκστρατευτική Δύναμη Πεζοναυτών των ΗΠΑ να κινείται τώρα στην περιοχή, οι στρατηγικές επιλογές στον πόλεμο με το Ιράν αρχίζουν να αλλάζουν. Δεν μιλάμε πλέον μόνο για αεροπορικές επιδρομές ή ναυτικές συνοδείες. Μπαίνουμε σε μια φάση όπου οι περιορισμένες χερσαίες επιλογές, με αιφνιδιασμό, στοχευμένες και καταδρομικές επιχειρήσεις επιστρέφουν στο τραπέζι. Και αυτό μας φέρνει σε μια κρίσιμη τοποθεσία, το νησί Kharg. Αυτός δεν είναι απλώς ένας ακόμη στόχος.

Το νησί Kharg χειρίζεται έως και το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, καθιστώντας το την οικονομική καρδιά του ενεργειακού συστήματος της χώρας. Τώρα, να τι είναι σημαντικό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη επιδείξει κάτι πολύ σκόπιμο. Έπληξαν στρατιωτικούς στόχους στο νησί, αλλά απέφυγαν να καταστρέψουν την ίδια την υποδομή του Νησιού. Αυτό μας λέει ότι δεν πρόκειται για καταστροφή. Πρόκειται για μόχλευση.

Επειδή αν καταστρέφανε το νησί Kharg, θα αφαιρούσαν την ικανότητα του Ιράν να εξάγει πετρέλαιο, αλλά ταυτόχρονα θα προκαλούσαν ένα παγκόσμιο ενεργειακό σοκ. Αν το ελέγχουν ή το απειλούν, αποκτούν κάτι πολύ πιο ισχυρό. Ελέγχουν τη ροή. Και αυτό αλλάζει ολόκληρη την εξίσωση στην κρίση του Στενού του Ορμούζ.

Αυτή τη στιγμή, το Ιράν επιχειρεί ασύμμετρες τακτικές με νάρκες, drones, ταχύπλοα σκάφη, για να διαταράξει τη ναυτιλία. Αλλά αν οι ΗΠΑ μπορούν να ασκήσουν πίεση στο νησί Kharg, αυτό θα ανατρέψει τη δυναμική.

Αντί να αντιδρά στις διαταραχές στο στενό, η Ουάσιγκτον αποκτά τη δυνατότητα να ασκεί οικονομική πίεση στην πηγή, αποτρέποντας παράλληλα την κατάρρευση των παγκόσμιων αγορών πετρελαίου. Αυτή είναι η βασική διάκριση. Δεν πρόκειται για διακοπή της ενέργειας. Πρόκειται για τη διαχείρισή του.

Και γι’ αυτό έχει σημασία η άφιξη μιας Εκστρατευτικής Δύναμης Πεζοναυτών.

Αυτές οι μονάδες, συνήθως περίπου 2.500 πεζοναύτες, έχουν σχεδιαστεί για ταχείες, στοχευμένες επιχειρήσεις, όπως η κατάληψη και η κατοχή κρίσιμων υποδομών ή η έναρξη επιδρομών μικρής διάρκειας.

Με άλλα λόγια, είναι κατασκευασμένα ακριβώς για αυτό το είδος αποστολής.

Έτσι, το στρατηγικό ερώτημα τώρα δεν είναι πλέον μόνο το πώς θα ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ.

Είναι το κατά πόσον ο έλεγχος ενός μόνο νησιού, του Kharg, θα μπορούσε να γίνει ο μοχλός που θα αναδιαμορφώσει ολόκληρη τη σύγκρουση.

Το στρατηγικό δίλημμα του Κόλπου

Για τα κράτη του Κόλπου, η κατάσταση παρουσιάζει ένα οξύ στρατηγικό παράδοξο.

Βασίζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες για εγγυήσεις ασφαλείας, ωστόσο η βαθύτερη εμπλοκή τους σε επιχειρήσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ κινδυνεύει να τους καταστήσει πρωταρχικούς στόχους.

Επιδιώκουν σταθερότητα για να διατηρήσουν φιλόδοξες οικονομικές μεταρρυθμίσεις, ωστόσο η γεωγραφία τους τις εκθέτει σε συστημικές αναταραχές.

Η μέχρι στιγμής αντίδρασή τους είναι μετρημένη, αμυντική και διπλωματικά συγκρατημένη χωρίς να αποτελεί αδυναμία. Είναι στρατηγική αναγκαιότητα.

Η αποφυγή της άμεσης αντιπαράθεσης, με παράλληλη ενίσχυση του αμυντικού συντονισμού, αντικατοπτρίζει μια σαφή κατανόηση, καθώς η κλιμάκωση θα είχε ένα αβάσταχτο κόστος.

Πιέσεις στην εταιρική σχέση ΗΠΑ-Χωρών του Κόλπου

Η τρέχουσα κρίση δοκιμάζει επίσης την ανθεκτικότητα της σχέσης ΗΠΑ-Χωρών του Κόλπου.

Ενώ η Ουάσιγκτον έχει αυξήσει τις στρατιωτικές αναπτύξεις και έχει παράσχει κρίσιμη αμυντική υποστήριξη, οι αντιλήψεις έχουν σημασία.

Εάν οι εταίροι του Κόλπου καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι η ασφάλειά τους είναι δευτερεύουσας σημασίας σε σχέση με άλλες προτεραιότητες, ιδίως σε σχέση με το Ισραήλ, θα ακολουθήσει στρατηγική αναπροσαρμογή.

Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει διαφοροποίηση των συμμαχιών, μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και επανεκτίμηση των μακροπρόθεσμων οικονομικών δεσμεύσεων.

Τέτοιες αλλαγές θα έχουν βαθιές επιπτώσεις στην περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων.

Η ψευδαίσθηση των στόχων του επεκτατικού πολέμου

Στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκεται η έλλειψη στρατηγικής σαφήνειας.

Οι στόχοι που κυμαίνονται από την υποβάθμιση των στρατιωτικών δυνατοτήτων έως την επιδίωξη αλλαγής καθεστώτος δεν είναι απλώς φιλόδοξοι, είναι δυνητικά ασύμβατοι.

Η ιστορία έχει δείξει ότι οι πόλεμοι με απροσδιόριστους ή διευρυνόμενους στόχους τείνουν να γίνονται παρατεταμένοι και αποσταθεροποιητικοί.

Από στρατιωτικής άποψης, οι εφικτοί στόχοι πρέπει να ευθυγραμμίζονται με βιώσιμες τελικές καταστάσεις.

Χωρίς αυτήν την ευθυγράμμιση, οι τακτικές επιτυχίες κινδυνεύουν να επισκιαστούν από στρατηγική αποτυχία.

Σταθερότητα στη θάλασσα και στρατηγικός περιορισμός

Άμεση προτεραιότητα πρέπει να είναι η αποκατάσταση της σταθερότητας στον θαλάσσιο τομέα.

Αυτό απαιτεί:

• Διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ
• Ενίσχυση της ολοκληρωμένης αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας μεταξύ των εταίρων του Κόλπου
• Ενίσχυση της ευαισθητοποίησης στον θαλάσσιο τομέα και των δυνατοτήτων αντιμετώπισης ναρκών

Εξίσου σημαντική είναι η επιδίωξη μιας διπλωματικής εξόδου.

Τα κράτη του Κόλπου βρίσκονται σε μοναδική θέση για να χρησιμεύσουν ως μεσάζοντες, γεφυρώνοντας τα κενά επικοινωνίας και διευκολύνοντας την αποκλιμάκωση. Ο ρόλος τους δεν πρέπει να υποτιμάται.

Συμπεράσματα

Ο Κόλπος σήμερα αποτελεί μια υπενθύμιση ότι στις σύγχρονες συγκρούσεις, η γεωγραφία είναι το πεπρωμένο.

Η περιοχή βρίσκεται στο σταυροδρόμι της παγκόσμιας ενέργειας, του εμπορίου και της ασφάλειας.

Η αποσταθεροποίησή του ισοδυναμεί με αποσταθεροποίηση του ίδιου του παγκόσμιου συστήματος.

Το μάθημα είναι σαφές. Η στρατιωτική ισχύς πρέπει να ασκείται με ακρίβεια, στρατηγική πειθαρχία και σαφή κατανόηση των δευτερογενών επιπτώσεων.

Επειδή σε αυτή τη σύγκρουση, ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι απλώς η κλιμάκωση. Είναι λάθος υπολογισμός.

Και ο λανθασμένος υπολογισμός, σε μια τόσο κρίσιμη περιοχή, έχει συνέπειες πολύ πέρα ​​από το πεδίο της μάχης.

Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).