Al Jazeera English
19 Αυγούστου 2026
Σημαντικότερα θέματα της εβδομάδας
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να βομβαρδίσει το Ομάν, εάν αυτό «σταθεί εμπόδιο» σε μια ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν. Εξετάζουμε γιατί ο Τραμπ απειλεί έναν μακροχρόνιο σύμμαχο των Ηνωμένων Πολιτειών και τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτή η εξέλιξη για τις προσπάθειες τερματισμού του πολέμου.
Σε μια ξεχωριστή εξέλιξη, η Κίνα ανακοίνωσε μια νέα θαλάσσια διαδρομή στην Αρκτική, καθώς οι συγκρούσεις διαταράσσουν κρίσιμες θαλάσσιες οδούς στη Μέση Ανατολή. Εξηγούμε πώς λειτουργεί ο «Παγωμένος Δρόμος του Μεταξιού» και κατά πόσο θα μπορούσε να αποτελέσει βιώσιμη εναλλακτική λύση για το παγκόσμιο εμπόριο.
Παράλληλα, η Ρωσία προειδοποίησε το Ηνωμένο Βασίλειο ότι θα υπάρξουν «συνέπειες» σχετικά με μη επανδρωμένα αεροσκάφη βρετανικής κατασκευής, τα οποία φέρεται να χρησιμοποιήθηκαν από την Ουκρανία για επιθέσεις εναντίον της Ρωσίας. Αναλύουμε γιατί η Μόσχα εξέδωσε την προειδοποίηση αυτή τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, τι θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν οι συνέπειες και εάν υπάρχει κίνδυνος μιας ευρύτερης αντιπαράθεσης.
ΑΝΑΛΥΣΗ
Γιατί ο Τραμπ απείλησε να βομβαρδίσει το Ομάν — για δεύτερη φορά;
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να βομβαρδίσει το Ομάν με αφορμή τα Στενά του Ορμούζ, ενώ οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι θα ανακηρύξει τα Στενά του Ορμούζ αμερικανική επικράτεια.
Της Sarah Shamim
Δημοσιεύθηκε στις 18 Αυγούστου 2026
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να βομβαρδίσει το Ομάν, εάν αυτό «σταθεί εμπόδιο» σε μια ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.
Το Ομάν διαπραγματεύεται αυτή την περίοδο με το Ιράν για την επαναλειτουργία των κρίσιμης σημασίας Στενών του Ορμούζ, ενώ η Τεχεράνη έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν πρόκειται να συνομιλήσει απευθείας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τη Δευτέρα, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωναν ότι βρίσκονταν κοντά στην ανακοίνωση συμφωνίας με το Ομάν, έληξε ένα Μνημόνιο Κατανόησης διάρκειας 60 ημερών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Το Μνημόνιο Κατανόησης προέβλεπε μια περίοδο ειρηνευτικών συνομιλιών, αλλά είχε ουσιαστικά καταρρεύσει από τα πρώτα του στάδια. Έληξε με ελάχιστες ελπίδες ανανέωσής του.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ απειλεί το Ομάν, έναν σύμμαχο των Ηνωμένων Πολιτειών ο οποίος δεν έχει εμπλακεί ποτέ σε άμεση σύγκρουση με τις ΗΠΑ.
Το Ομάν —μέσα από τα χωρικά ύδατα του οποίου διέρχονται επίσης τα αμφισβητούμενα Στενά του Ορμούζ— έχει τοποθετηθεί ως ουδέτερη πλευρά στον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Παρά την ουδέτερη στάση του, έχει δεχθεί σειρά ιρανικών πληγμάτων. Το Ιράν έχει στοχοποιήσει αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και υποδομές σε ολόκληρη την περιοχή, ως αντίποινα για τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις.
Τώρα, ο Τραμπ απειλεί να πλήξει και το Ομάν.
Ακολουθούν περισσότερες πληροφορίες για το τι ακριβώς απείλησε να κάνει ο Τραμπ και για ποιους λόγους.
Με τι απείλησε ο Τραμπ το Ομάν;
Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο Fox News ότι το Ιράν πρέπει να παραδοθεί. Ισχυρίστηκε επίσης ότι η κυβέρνησή του έχει ανοίξει έναν απευθείας, ανεπίσημο δίαυλο επικοινωνίας για συνομιλίες με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν —IRGC.
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, απείλησε να βομβαρδίσει το Ομάν, σύμμαχο των ΗΠΑ, εάν αυτό «σταθεί εμπόδιο» στις αμερικανικές συνομιλίες με το Ιράν.
«Εάν το Ομάν σταθεί εμπόδιο, θα το βομβαρδίσουμε ανελέητα», είπε, χρησιμοποιώντας χυδαία έκφραση.
Εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης διέψευσε τον ισχυρισμό του Τραμπ περί απευθείας συνομιλιών. Μιλώντας στο ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Tasnim News, δήλωσε:
«Δεν διεξάγονται συνομιλίες μεταξύ αξιωματούχων των Φρουρών της Επανάστασης και των Αμερικανών. Αυτό το ψέμα του Τραμπ δεν είναι παρά αποκύημα των φαντασιώσεων που προκαλούν οι αυταπάτες και οι εφιάλτες του, ως αποτέλεσμα της ήττας και της απόγνωσης που έχει βιώσει στον πόλεμο».
Έχει απειλήσει ξανά το Ομάν;
Η Δευτέρα δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Τραμπ απείλησε το Ομάν κατά τη διάρκεια του πεντάμηνου πολέμου μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Τον Μάιο είχε διατυπώσει μια παρόμοια απειλή.
Κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου στις 27 Μαΐου, ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Τραμπ τι πίστευε για το ενδεχόμενο το Ομάν και το Ιράν να επιβλέπουν από κοινού τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
«Θα αποδεχόσασταν μια βραχυπρόθεσμη συμφωνία που θα επέτρεπε στο Ιράν και στο Ομάν να ελέγχουν τα Στενά;» ρώτησε ο δημοσιογράφος.
Ο Τραμπ απάντησε με μια φαινομενικά αυθόρμητη απειλή:
«Κανείς δεν πρόκειται να τα ελέγξει. Πρόκειται για διεθνή ύδατα και το Ομάν θα συμπεριφερθεί όπως όλοι οι υπόλοιποι, διαφορετικά θα αναγκαστούμε να το ανατινάξουμε».
Αρχικά διατυπώθηκαν εικασίες ότι ο Τραμπ μπορεί να είχε κάνει λάθος και να είπε «Ομάν» αντί για «Ιράν». Ωστόσο, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών δημοσίευσε αργότερα το σχόλιο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συνοδεύοντάς το από απομαγνητοφώνηση στην οποία γινόταν σαφής αναφορά στο αραβικό κράτος.
Ποιο είναι το ευρύτερο πλαίσιο;
Τις τελευταίες εβδομάδες, το Ιράν και το Ομάν διεξάγουν απευθείας συνομιλίες, με τη μεσολάβηση του Κατάρ, προκειμένου να καταλήξουν σε συμφωνία για τη μελλοντική διαχείριση της θαλάσσιας κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ.
Μετά την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης με τις ΗΠΑ στις 17 Ιουνίου, το Ιράν είχε συμφωνήσει να διατηρήσει τα Στενά ανοικτά για τη ναυσιπλοΐα χωρίς την επιβολή τελών επί 60 ημέρες.
Η συμφωνία, όμως, άρχισε γρήγορα να καταρρέει, καθώς οι δύο πλευρές διαφώνησαν σχετικά με το ποιος είχε τον τελικό έλεγχο των Στενών — και ειδικότερα ποιες διαδρομές έπρεπε να ακολουθούν τα πλοία.
Προς το τέλος Ιουνίου, το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις εναντίον πλοίων που είχαν ακολουθήσει διαδρομή την οποία είχε καθορίσει το Ομάν και είχε εγκρίνει η Ουάσιγκτον, αντί να ακολουθήσουν την ιρανική διαδρομή. Στη συνέχεια, οι ΗΠΑ επανέλαβαν τις επιθέσεις εναντίον του Ιράν για σχεδόν δύο εβδομάδες.
Μετά τις εξελίξεις αυτές, το Ιράν αρνήθηκε να συνομιλήσει απευθείας με τις ΗΠΑ. Υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον είχε παραβιάσει τους όρους του Μνημονίου Κατανόησης, το οποίο προέβλεπε παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, και άρχισε συνομιλίες με το Ομάν για το μέλλον των Στενών.
Το Ιράν παρουσίασε επίσης κατάλογο νέων απαιτήσεων. Σύμφωνα με την Τεχεράνη, πριν επαναληφθούν οι συνομιλίες θα πρέπει να αρθούν οι κυρώσεις και να τερματιστούν οριστικά οι αμερικανικές επιθέσεις.
Τη Δευτέρα, η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι το Ιράν και το Ομάν κατέληξαν σε συμφωνία για μια νέα θαλάσσια διαδρομή στα Στενά και ότι προετοιμάζουν πλέον κοινή διακήρυξη.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, δήλωσε ότι ο προτεινόμενος μηχανισμός ελέγχου των Στενών επιδιώκει να προστατεύσει τα συμφέροντα τόσο του Ιράν όσο και του Ομάν, επιτρέποντας παράλληλα την ασφαλή διέλευση της εμπορικής ναυτιλίας.
«Είναι η πρώτη φορά που αναπτύσσεται ένας μηχανισμός ο οποίος αποσκοπεί ταυτόχρονα στη διασφάλιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων των δύο παράκτιων κρατών και στην ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων», δήλωσε ο Μπαγαΐ.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν θαλάσσια οδό κρίσιμης σημασίας. Πριν από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου, από αυτά διερχόταν το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ποσοτήτων πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου —LNG. Περίπου 130 πλοία διέσχιζαν καθημερινά τα Στενά.
Το Ιράν έκλεισε τα Στενά στις αρχές Μαρτίου, επιτρέποντας τη διέλευση μόνο σε περιορισμένο αριθμό πλοίων τα οποία θεωρούσε «φιλικά». Το καθεστώς αυτό διατηρήθηκε μέχρι την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης με τις ΗΠΑ στις 17 Ιουνίου.
Έκτοτε, το ζήτημα των Στενών αποτελεί το βασικό εμπόδιο στις συνομιλίες για την επίτευξη μιας μόνιμης ειρηνευτικής συμφωνίας και τον τερματισμό του πολέμου εναντίον του Ιράν.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, από την πλευρά τους, έχουν επιβάλει δικό τους αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια εντός και γύρω από τα Στενά.
Την προηγούμενη εβδομάδα, αμερικανικές δυνάμεις άνοιξαν πυρ εναντίον φορτηγού πλοίου υπό σημαία Παναμά. Οι ΗΠΑ κατηγόρησαν το πλοίο ότι επιχειρούσε να προσεγγίσει ιρανικά λιμάνια και ότι δεν συμμορφώθηκε με τις εντολές να αλλάξει πορεία.
Η κρίση έχει προκαλέσει παγκόσμιες ελλείψεις ενέργειας και μεγάλη άνοδο της τιμής του πετρελαίου. Η τιμή του Brent, που αποτελεί το διεθνές σημείο αναφοράς, βρισκόταν περίπου στα 66 δολάρια το βαρέλι λίγο πριν ξεκινήσει η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, η τιμή ξεπέρασε επανειλημμένα τα 100 δολάρια, με πιο πρόσφατη περίπτωση την 23η Ιουλίου. Τον Μάρτιο έφτασε ακόμη και τα 119 δολάρια το βαρέλι.
Την Τρίτη, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent αυξήθηκαν στα 91,22 δολάρια το βαρέλι, πλησιάζοντας το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών εβδομάδων.
Ποια είναι η θέση του Ομάν για τον πόλεμο με το Ιράν;
Το Ομάν, το οποίο είναι γνωστό για την ουδέτερη στάση του, δεν έχει δηλώσει δημοσίως ότι σκοπεύει να συμμετάσχει μαζί με το Ιράν στον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ομάν είναι στενοί εταίροι, με μια σχέση που εκτείνεται σε σχεδόν 200 χρόνια. Οι δύο χώρες έχουν συνάψει πολλές συμφωνίες συνεργασίας, μεταξύ των οποίων:
- εταιρικές σχέσεις στον τομέα της ασφάλειας,
- συμφωνία ελεύθερου εμπορίου,
- και συμφωνία επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν εξαπέλυσε πολλαπλές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων και ενεργειακών υποδομών σε γειτονικές χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ομάν.
Το Ομάν είχε προηγουμένως διαδραματίσει ρόλο βασικού μεσολαβητή μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, στην προσπάθειά τους να βρουν λύση στον πόλεμο που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν.
Γιατί, λοιπόν, ο Τραμπ απειλεί τώρα το Ομάν;
Μια πιθανή συνεννόηση Ιράν–Ομάν για τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να έρχεται σε αντίθεση με μία από τις βασικές απαιτήσεις της Ουάσιγκτον: να παραιτηθεί το Ιράν από τον έλεγχο των Στενών ως προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου.
Αντί να περιορίσει αυτόν τον έλεγχο, μια τέτοια συμφωνία θα του προσέδιδε μεγαλύτερη νομιμοποίηση, επισημοποιώντας τη θέση του Ιράν.
Οι ειδικοί εκτιμούν, ωστόσο, ότι ο Τραμπ πιθανότατα είναι επίσης εξοργισμένος επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να έχουν αποκλειστεί από τη συμφωνία που αφορά τα Στενά.
«Εν μέρει, μια λύση που θα επιτευχθεί χωρίς αμερικανική μεσολάβηση και θα επιτρέπει στο Ομάν και στο Ιράν να διαχειρίζονται τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ —τα οποία βρίσκονται εξ ολοκλήρου εντός των χωρικών υδάτων των δύο χωρών— θα καταδείκνυε πόσο ανίσχυρες είναι και υπήρξαν οι Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε στο Al Jazeera η Laleh Khalili, καθηγήτρια Σπουδών του Κόλπου στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν διαφωνούν έντονα και σχετικά με το εάν πρέπει να επιτρέπεται στην Τεχεράνη να επιβάλλει τέλη στις ναυτιλιακές εταιρείες που χρησιμοποιούν τα Στενά.
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, απαγορεύεται η επιβολή διοδίων για τη διέλευση από φυσικές θαλάσσιες οδούς όπως τα Στενά του Ορμούζ, ακόμη και όταν αυτές δεν αποτελούν, από τεχνική άποψη, διεθνή ύδατα. Επιτρέπεται, ωστόσο, η χρέωση για συγκεκριμένες υπηρεσίες, όπως:
- η ασφάλιση,
- η περιβαλλοντική προστασία,
- και ο ελλιμενισμός.
Μένει να διαπιστωθεί εάν το ζήτημα αυτό θα αντιμετωπιστεί σε μια ενδεχόμενη συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν.
Στα τέλη Ιουλίου, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να επιτραπεί στο Ιράν να επιβάλλει διόδια στα πλοία που διασχίζουν τα Στενά.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο ίδιος ο Τραμπ είχε δεσμευτεί ότι δεν θα επιβληθούν διόδια για τη διέλευση από τα Στενά — εκτός εάν αυτά εισπράττονται από τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στις 14 Αυγούστου, ο Τραμπ προχώρησε ακόμη περισσότερο. Μιλώντας σε υποστηρικτές του στη Νέα Υόρκη, δήλωσε ότι σχεδιάζει να ανακηρύξει τα Στενά του Ορμούζ «επικράτεια» των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Αφού ολοκληρώσουμε τη συντριβή του Ιράν, το οποίο υφίσταται πολύ βαριά ήττα, σύντομα θα ανακηρύξω τα Στενά του Ορμούζ επικράτεια των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε ο Τραμπ.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν για νομικές και διεθνείς υποθέσεις, Kazem Gharibabadi, απάντησε στην απειλή με προκλητικό τόνο μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
«Ο Τραμπ δήλωσε ότι, μετά την ήττα του Ιράν, θα ανακηρύξει σύντομα τα Στενά του Ορμούζ αμερικανική επικράτεια», έγραψε ο Gharibabadi.
«Τα Στενά του Ορμούζ δεν μπορούν να καταληφθούν με ένα tweet, ούτε με ένα αεροπλανοφόρο, ούτε με την έκδοση ενός διατάγματος, ούτε με μια προεκλογική ομιλία. Το Ιράν ούτε φοβάται τις απειλές ούτε εκφοβίζεται από επιδείξεις ισχύος».
