Edward Carr
Αναπληρωτής διευθυντής σύνταξης
Αν πιστέψουμε τον Έλον Μασκ, η Βρετανία οδεύει προς μια «ώρα απολογισμού». Νωρίτερα αυτό το καλοκαίρι είπε στη Zanny Minton Beddoes, διευθύντρια σύνταξης του Economist, ότι άνθρωποι με πεποιθήσεις «αντίθετες προς τις δυτικές αξίες» θα επιχειρήσουν να «επιβάλουν τις απόψεις τους» στη χώρα. Η πεποίθησή του έχει αποκτήσει απήχηση σε ολόκληρη την Ευρώπη, όπου, σε αρκετές χώρες, περίπου ο μισός πληθυσμός θεωρεί πλέον ότι το Ισλάμ είναι ασύμβατο με τις δυτικές αξίες.
Τέτοιες ανησυχίες έχουν κινητοποιήσει τη λαϊκιστική δεξιά της ηπείρου, συμπεριλαμβανομένης της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), η οποία σημείωσε σημαντική νίκη στη Σαξονία-Άνχαλτ την περασμένη εβδομάδα. Τροφοδότησαν επίσης την αντιμεταναστευτική διαδήλωση του περασμένου Σαββατοκύριακου στο Ντόβερ, μια πόλη-λιμάνι στη νότια ακτή της Βρετανίας, όπου εκατοντάδες άνδρες με κουκούλες φώναζαν «Σταματήστε τις βάρκες» και «Ο Χριστός είναι Βασιλιάς».
Η εμμονή αυτή έχει ριζώσει και στην Αμερική. Ο φόβος δεν αφορά τόσο τους τρομοκράτες, όπως συνέβαινε μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, όσο μια υποτιθέμενη ισλαμική συνωμοσία για την εκ των έσω κατάληψη του ελέγχου της Ευρώπης. Μέλη της κυβέρνησης Τραμπ και υποκινητές που αντλούν τη δύναμή τους από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως ο κ. Μασκ, προειδοποιούν δυσοίωνα για έναν «αφανισμό του πολιτισμού».
Αυτή η άποψη είναι λανθασμένη. Στην αυριανή εκπομπή, όμως, θέλω να εξετάσω γιατί έχει επικρατήσει, ποια είναι σήμερα η πραγματική έκταση της απειλής του ισλαμισμού —ή πολιτικού Ισλάμ— στην Ευρώπη και πώς μπορούν οι κεντρώοι να αντιμετωπίσουν τη μισαλλοδοξία, είτε αυτή πηγάζει από τον ισλαμισμό είτε από την ισλαμοφοβία είτε από τη συγκεχυμένη παράνοια της λαϊκιστικής δεξιάς.
Στο στούντιο θα βρίσκονται μαζί μου η Sacha Nauta, υπεύθυνη για τη βρετανική έκδοση, η Georgia Banjo, ανταποκρίτρια στη Βρετανία, και η Sophie Pedder, επικεφαλής του γραφείου μας στο Παρίσι. Ο Tom Nuttall, επικεφαλής ανταποκριτής μας στη Γερμανία, θα συνδεθεί από το Βερολίνο.
Θέλω να ξεκινήσω εξετάζοντας πώς ο φόβος σχετικά με τον ρόλο του Ισλάμ στην Ευρώπη επικράτησε τόσο εκεί όσο και στην Αμερική. Θα ζητήσω από τον Tom να εξηγήσει τον ρόλο που διαδραματίζει στην πολιτική της AfD και από τη Georgia να μιλήσει για τις συνεντεύξεις της με αγγλόφιλους Αμερικανούς που φοβούνται για την τύχη του Παλαιού Κόσμου.
Η Sophie, η οποία μόλις έφτασε από το Παρίσι με το Eurostar, θα εξηγήσει τον δημόσιο διάλογο γύρω από το Ισλάμ και τον ισλαμισμό στη Γαλλία. Ο δεξιός λαϊκιστικός Εθνικός Συναγερμός ανακοίνωσε πρόσφατα ότι, εάν ερχόταν στην εξουσία, θα διεξήγαγε δημοψήφισμα για την απαγόρευση της ισλαμικής μαντίλας για τις γυναίκες σε όλους τους δημόσιους χώρους. Πώς έγινε δεκτή αυτή η πρόταση;
Η Georgia και η Sacha θα βοηθήσουν επίσης να αξιολογήσουμε τις αιτίες και την έκταση του αντιμουσουλμανικού αισθήματος στη Βρετανία. Πέρυσι, δημοσκόπηση της YouGov αποκάλυψε ότι το 53% των Βρετανών πίστευε ότι το Ισλάμ είναι ασύμβατο με τις βρετανικές αξίες. Ανυπομονώ να ακούσω τις απόψεις τους για το τι τροφοδοτεί αυτή την πεποίθηση, καθώς και για το αν η Βρετανία βρίσκεται πράγματι στην πρώτη γραμμή μιας σύγκρουσης πολιτισμών, όπως υποστηρίζει ο κ. Μασκ.
Βασίζονται αυτές οι ανησυχίες στην πραγματικότητα; Θα εξετάσουμε τους αριθμούς. Σήμερα, οι μουσουλμάνοι στη δυτική Ευρώπη ανέρχονται περίπου σε 25 εκατομμύρια —μόλις το 6% του πληθυσμού της. Οι περισσότεροι ζουν συνηθισμένες ζωές και, με εξαίρεση ορισμένα κοινωνικά ζητήματα, οι αντιλήψεις των μουσουλμάνων μοιάζουν με εκείνες των υπόλοιπων Ευρωπαίων.
Ο ισλαμισμός δεν πρέπει να αγνοείται, αλλά ούτε και να υπερβάλλουμε ως προς την έκτασή του. Ο πραγματικός κίνδυνος πηγάζει από τον τρόπο με τον οποίο οι φόβοι για το Ισλάμ και τον ισλαμισμό έχουν αξιοποιηθεί από τα άκρα: από τους ίδιους τους ισλαμιστές, τη λαϊκιστική δεξιά και τη λαϊκιστική αριστερά.
Είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικό το γεγονός ότι οι επιφυλακτικοί πολιτικοί του ευρωπαϊκού κυρίαρχου ρεύματος έχουν συχνά αποφύγει το ζήτημα, φοβούμενοι ότι θα χαρακτηριστούν ρατσιστές. Και αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο, στην αυριανή συζήτηση, θέλουμε να το αντιμετωπίσουμε σε όλη του την πολυπλοκότητα.
Η εκπομπή θα είναι διαθέσιμη από τις 6 μ.μ. ώρα Λονδίνου —1 μ.μ. στη Νέα Υόρκη— την Πέμπτη. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης θα εξετάσουμε τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης αυτής της εβδομάδας και θα απαντήσουμε σε ορισμένες από τις ερωτήσεις σας.
Πείτε μας τι θα θέλατε να μάθετε χρησιμοποιώντας τη λειτουργία ερωτήσεων και απαντήσεων στη σελίδα του επεισοδίου. Αν έχετε σχόλια ή προτάσεις για μελλοντικά επεισόδια, μπορείτε να μου γράψετε στη διεύθυνση [email protected].
Οι διάφοροι θεωρητικοί μπορούν να λένε ότι νομίζουν σχετικά με το ισλάμ στην Ευρώπη(θετικά ή αρνητικά) αλλά πολλές εκφράσεις του ισλάμ στην Ευρώπη δημιουργούν αρκετά προβλήματα. Αυτό είναι γεγονός και όχι θεωρία ή παρεξήγηση.
Η θρησκεία μου, η θρησκεία σου, ειρηνική συνύπαρξη, ελεύθερη “αγορά” πνευματικών αναζητήσεων έχουμε κι ο ελκυστικότερος ας επεκταθεί με νόμιμο και συνταγματικό τρόπο.
Στις ΗΠΑ ενώ υπάρχει πλήρης θρησκευτική ελευθερία και στο πιο απίθανο δόγμα, περιέργως ο Τραμπ ουσιαστικά απαγόρεψε την υποδοχή μουσουλμάνων μεταναστών.