Πλησιάζει το μεγάλο ξεκαθάρισμα;
Η απόσταση που χωρίζει την πρόοδο από την κινητικότητα στο Κυπριακό – Εβδομάδα εξελίξεων και προσδοκίες για ξεμπλοκάρισμα – Η επίσκεψη Γκουτέρες, η… διαδρομή της Ολγκίν και η… άγνωστη επόμενη μέρα
Μετά το ναυάγιο στο Κραν Μοντανά, για εννέα χρόνια το Κυπριακό παρέμενε μεταξύ στασιμότητας και διαχείρισης του αδιεξόδου. Αυτές τις μέρες, για πρώτη φορά μετά από αρκετό καιρό, καταγράφεται μια αλληλουχία πρωτοβουλιών που δημιουργεί την αίσθηση ότι η πλειοψηφία των εμπλεκομένων και ολόκληρη η διεθνής κοινότητα επιχειρεί να μετατρέψει την… απλή διαχείριση σε πολιτική διαδικασία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι διαφορές έχουν γεφυρωθεί. Δεν σημαίνει ούτε ότι οι συνομιλίες βρίσκονται προ των πυλών. Σημαίνει όμως ότι (τουλάχιστον) η ελληνοκυπριακή πλευρά, ο ΟΗΕ και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρούν να εκμεταλλευτούν ένα παράθυρο ευκαιρίας, πριν αυτό κλείσει οριστικά.
Η επικείμενη επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες στο νησί δεν πρέπει να θεωρείται ως εθιμοτυπική. Είναι μια πολιτική παρέμβαση υψηλού συμβολισμού. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ αναλαμβάνει προσωπικά την προσπάθεια να κρατήσει ζωντανή τη διαδικασία που ο ίδιος είχε οδηγήσει μέχρι το Κραν Μοντανά το 2017.
Η σημασία της επίσκεψης δεν βρίσκεται μόνο στις συναντήσεις που θα πραγματοποιήσει, αλλά κυρίως στο μήνυμα που εκπέμπει. Ότι ο ΟΗΕ δεν θεωρεί ότι έχουν εξαντληθεί οι δυνατότητες επανέναρξης των συνομιλιών και ότι ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας είναι διατεθειμένος να επενδύσει προσωπικό πολιτικό κεφάλαιο ώστε να μη χαθεί η δυναμική που δημιουργήθηκε μετά τις άτυπες συναντήσεις των τελευταίων μηνών.
Εξίσου αποκαλυπτική είναι και η διαδρομή που ακολουθεί η Προσωπική Απεσταλμένη του, Μαρία Άνχελα Ολγκίν. Σήμερα βρίσκεται για επαφές στις Βρυξέλλες και πριν επιστρέψει στην Κύπρο θα βρεθεί ξανά στην Άγκυρα. Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Στην πραγματικότητα αποτυπώνει τη νέα εξίσωση του Κυπριακού. Το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται πλέον αποκλειστικά ως διακοινοτική διαφορά, αλλά ως ένα θέμα που συνδέεται με τις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας, την ενεργειακή ασφάλεια, τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή.
Οι Βρυξέλλες αποκτούν, έτσι, πιο ενεργό ρόλο. Όχι ως υποκατάστατο του ΟΗΕ, αλλά ως ο μοναδικός διεθνής παίκτης που διαθέτει απτά πολιτικά και οικονομικά εργαλεία απέναντι στην Τουρκία. Η συζήτηση για την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης, τη φιλελευθεροποίηση των θεωρήσεων εισόδου και τη συνολική αναβάθμιση των ευρωτουρκικών σχέσεων δημιουργεί ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο η πρόοδος στο Κυπριακό μπορεί να αποκτήσει πρακτική αξία και για την Άγκυρα.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι πρωτοβουλίες αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε μια νέα άτυπη διάσκεψη με πραγματικό πολιτικό περιεχόμενο ή αν θα εξαντληθούν σε έναν ακόμη γύρο διπλωματικών επαφών χωρίς συνέχεια. Η Άγκυρα δεν έχει ακόμη μεταβάλει τις βασικές της θέσεις περί κυριαρχικής ισότητας και λύσης δύο κρατών. Αυτό εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για πρόοδο. Καθώς επίσης η πηγή της αντίληψης που ακούγεται πιο έντονα τις τελευταίες εβδομάδες ότι «όλοι θα κριθούν στο τραπέζι».
