Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δεν είχαν ποτέ θερμές σχέσεις — ούτε καν σταθερές. Όμως την περασμένη εβδομάδα οι σχέσεις τους έφτασαν σε νέο χαμηλό. Ο Τραμπ κάλεσε τους Ουκρανούς να εκλέξουν νέο πρόεδρο, περιγράφοντας τον Ζελένσκι ως «πιο δύσκολο στη συνεννόηση» από τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Κατηγόρησε τον Ζελένσκι ότι παρατείνει τον πόλεμο της Ουκρανίας με τη Ρωσία. «Λέει ότι θέλει να καταλήξει σε συμφωνία, αλλά δεν το θέλει», δήλωσε στο Newsmax, χωρίς να αναφέρει ότι ήταν ο Πούτιν εκείνος που ξεκίνησε τον πόλεμο πριν από σχεδόν πέντε χρόνια. «Ο Ζελένσκι δεν είναι καλός συνομιλητής για εμάς».

Οι δύο ηγέτες μπορεί να βρίσκονται στο χειρότερο σημείο της προσωπικής τους σχέσης, αλλά στο μεταξύ η αμερικανική κοινότητα πληροφοριών δεν έχει περιορίσει καθόλου τις προσπάθειές της να υπερασπιστεί την Ουκρανία απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα. Αξιοποιώντας πληροφορίες που παρέχουν οι ΗΠΑ, ο ουκρανικός στρατός έχει εξαπολύσει πλήγματα βαθιά μέσα στη Ρωσία. Αμερικανικοί κατασκοπευτικοί δορυφόροι, επίσης, προειδοποιούν εγκαίρως για επερχόμενους πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ανάμεσα στους Αμερικανούς που βρίσκονται επί τόπου, «η CIA έχει τον πρώτο λόγο», μου είπε ένας απόστρατος ανώτερος αξιωματικός ο οποίος ταξιδεύει συχνά στην Ουκρανία. Αν μη τι άλλο, οι Ουκρανοί, με τη βοήθεια της CIA, έχουν γίνει υπερβολικά αποτελεσματικοί στο να πλήττουν τη Ρωσία, τουλάχιστον για τα γούστα του Τραμπ.

Η πολιτική της κυβέρνησης είναι βαθιά αντιφατική, και ίσως κανένας δεν το αντιλαμβάνεται καλύτερα από τον Τζον Ράτκλιφ, διευθυντή της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών. Πατά σε δύο κόσμους: συμβουλεύει έναν πρόεδρο που βρίσκεται σε διαρκή αντιπαράθεση με την ουκρανική ηγεσία και διοικεί μια υπηρεσία ουσιώδη για τον αγώνα επιβίωσης της Ουκρανίας. Ένα στέλεχος υπηρεσίας πληροφοριών στις χώρες της Βαλτικής, που συνεργάζεται στενά με τους Αμερικανούς για την αντιμετώπιση της ρωσικής επιρροής, μου είπε ότι, όσο κι αν δεν φαίνεται από τη ρητορική του Τραμπ, οι επιχειρήσεις της CIA είναι σήμερα «πολύ πιο επιθετικές» απ’ ό,τι επί κυβέρνησης Μπάιντεν.

Οι Ουκρανοί δεν βλέπουν στον Ράτκλιφ τον συνήγορό τους. Γνωρίζουν ότι υπηρετεί έναν απρόβλεπτο προϊστάμενο και πως, αν ο Τραμπ πραγματοποιούσε την πρόσφατη απειλή του να διακόψει την υποστήριξη πληροφοριών, εφόσον η Ουκρανία δεν σταματήσει να πλήττει ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου, ο Ράτκλιφ θα εκτελούσε την εντολή. Όμως ο Ράτκλιφ ανέλαβε τα καθήκοντά του υποσχόμενος, με τη στήριξη του Τραμπ, επιστροφή της CIA στις κατασκοπευτικές της ρίζες και στις μυστικές επιχειρήσεις. Προς το παρόν, αυτό το πεδίο δράσης εξακολουθεί να περιλαμβάνει την Ουκρανία. Η CIA βοήθησε να οικοδομηθεί ο σύγχρονος ουκρανικός μηχανισμός πληροφοριών μετά τη ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας το 2014. Εν μέρει εξαιτίας αυτής της μακρόχρονης σχέσης, αξιωματούχοι στο Κίεβο λένε ότι εμπιστεύονται τον Ράτκλιφ πως θα πει στον Τραμπ την αλήθεια για τον πόλεμο και όχι απλώς όσα ο πρόεδρος επιθυμεί να ακούσει.

Περισσότερα από δώδεκα εν ενεργεία και πρώην στελέχη υπηρεσιών πληροφοριών με τα οποία συνομίλησα στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη περιέγραψαν τον Ράτκλιφ —που είχε διατελέσει διευθυντής Εθνικών Πληροφοριών κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ— ως άνθρωπο που αντιλαμβάνεται καθαρά την απειλή της Ρωσίας όχι μόνο για την Ουκρανία, αλλά και για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους. (Οι περισσότεροι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, ώστε να εκφραστούν ελεύθερα για τον διευθυντή της CIA.) Από αυτή την άποψη, ο Ράτκλιφ δεν είναι μόνος στην κυβέρνηση. Ο Μάρκο Ρούμπιο, όταν διεκδικούσε την προεδρία το 2016, είχε χαρακτηρίσει τον Πούτιν «γκάνγκστερ και τραμπούκο». Ο Πιτ Χέγκσεθ, όταν ήταν τηλεοπτικός παρουσιαστής, τον αποκαλούσε «μανιακό» με φιλοδοξίες κατάκτησης της Ευρώπης. Σήμερα, όμως, ως κορυφαία κυβερνητικά στελέχη με δικές τους πολιτικές φιλοδοξίες, έχουν ευθυγραμμιστεί με τη ρητορική του προέδρου.

Ο Ράτκλιφ είναι πιο διακριτικός σύμβουλος. Παραχωρεί ελάχιστες συνεντεύξεις και πραγματοποιεί λίγες ομιλίες. Σπάνια δημοσιεύει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Χωρίς να χρειάζεται να υιοθετεί δημοσίως έναν πιο συμφιλιωτικό τόνο απέναντι στη Μόσχα, είτε σε συνεντεύξεις Τύπου είτε στην τηλεόραση, μπορεί κατ’ ιδίαν να συμβουλεύει πιο ειλικρινά. «Είναι καλά ενημερωμένος και καταλαβαίνει την πραγματική κατάσταση», μου είπε ανώτατο στέλεχος των ουκρανικών υπηρεσιών πληροφοριών που συνεργάζεται άμεσα με τη CIA. «Οι άνθρωποί τους που είναι εδώ μας στηρίζουν πολύ καλά. Είναι απόλυτοι επαγγελματίες». Ο αξιωματούχος άφησε να εννοηθεί ότι ο Ράτκλιφ θα ήταν αποτελεσματικότερος διαπραγματευτής για την ειρήνη από τους σημερινούς απεσταλμένους του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ.

Ο Ράτκλιφ, που αρνήθηκε το αίτημά μου για συνέντευξη, δεν έχει δείξει την παραμικρή διάθεση να αλλάξει θέση. Και γιατί να το κάνει; Κατέχει μια σπάνια θέση στον κόσμο του Τραμπ: βρίσκεται πάντοτε στο δωμάτιο όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις και —μέχρι στιγμής— δεν έχει περιπέσει σε δυσμένεια. Περνά πολλές εργάσιμες ώρες στον Λευκό Οίκο. Παίζει τακτικά γκολφ με τον πρόεδρο. Έχει συμβουλεύσει τον Τραμπ σε ορισμένες από τις σημαντικότερες αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής των τελευταίων δύο ετών, συμπεριλαμβανομένης της απόφασης για πόλεμο με το Ιράν.

Η Τούλσι Γκάμπαρντ, η πρώτη διευθύντρια Εθνικών Πληροφοριών κατά τη δεύτερη θητεία του Τραμπ, βρισκόταν τόσο μακριά από τον στενό του κύκλο, ώστε, την ώρα που ο πρόεδρος έκανε τις τελικές προετοιμασίες για την εισβολή στη Βενεζουέλα, εκείνη δημοσίευε φωτογραφίες της από μια παραλία στη Χαβάη. Ο Ράτκλιφ αγανακτούσε με τη συνήθεια της Γκάμπαρντ να προκαλεί αντιπαραθέσεις και να διαδίδει θεωρίες συνωμοσίας στα κοινωνικά δίκτυα, όπως μου είπαν άνθρωποι που τους γνωρίζουν. Η πιο διαρκής επίδρασή της στην εθνική ασφάλεια ήταν ότι αποδυνάμωσε δραστικά το Γραφείο του Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών (ODNI), μειώνοντας το προσωπικό του κατά περισσότερο από ένα τρίτο. Καθώς το ODNI συρρικνώθηκε σε μέγεθος και σημασία, η CIA, υπό τον Ράτκλιφ, ανέκτησε τον παραδοσιακό κεντρικό της ρόλο στην κοινότητα πληροφοριών. Τυπικά, ο ανώτατος σύμβουλος πληροφοριών του προέδρου είναι ο διευθυντής Εθνικών Πληροφοριών. Στην πράξη, είναι ο Ράτκλιφ.

Το πόση επιρροή μπορεί να ασκήσει ο Ράτκλιφ —ή οποιοσδήποτε επικεφαλής υπηρεσίας πληροφοριών— στον Τραμπ εξαρτάται από την προθυμία του προέδρου να ακούσει. Και σε αυτό οι επιδόσεις του είναι ανάμεικτες. (Ο Τραμπ δεν εισάκουσε ακριβώς τις προειδοποιήσεις για την αντίδραση του Ιράν στις αμερικανικές επιθέσεις.) Άνθρωποι που έχουν εργαστεί με τον Ράτκλιφ μου είπαν, όμως, ότι θεωρεί δουλειά του να συμβουλεύει τον πρόεδρο, όχι να χαράσσει πολιτική. Μπορεί να εξηγεί τις συνέπειες πιθανών ενεργειών, όπως έκανε όταν βοήθησε τον Τραμπ να σταθμίσει τα κόστη και τα οφέλη του βομβαρδισμού ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων πέρυσι. Ο Ράτκλιφ είχε πει ότι πίστευε πως το Ιράν συγκέντρωνε πυρηνικό υλικό για την κατασκευή όπλου. Αλλά δεν υποστήριξε —και δεν πρόκειται να υποστηρίξει— ότι ο πρόεδρος πρέπει να επιλέξει τη μία ή την άλλη προσέγγιση, σύμφωνα με ανθρώπους που έχουν συνεργαστεί μαζί του.

Από αυτή την άποψη, ο Ράτκλιφ αποδείχθηκε παρόμοιος με τους περισσότερους προκατόχους του στη διεύθυνση της CIA. Αυτό αποτελεί ανακούφιση για ορισμένους δύσπιστους, ακόμη και μέσα στην υπηρεσία, οι οποίοι φοβούνταν ότι θα ακολουθούσε το παράδειγμα άλλων κορυφαίων αξιωματούχων του Τραμπ, που καταφέρονταν εναντίον των εργαζομένων τους ή χρησιμοποιούσαν το αξίωμά τους για να οξύνουν τις πολιτισμικές συγκρούσεις. Εκλεγμένος το 2014 στο Κογκρέσο από μια βαθιά συντηρητική περιφέρεια του Τέξας, ο Ράτκλιφ προσέλκυσε την προσοχή του Τραμπ στις τηλεοπτικές ακροάσεις για την έρευνα του FBI σχετικά με τη ρωσική ανάμειξη στις εκλογές, την οποία παρουσίαζε περισσότερο ως προϊόν πολιτικής εχθρότητας παρά πραγματικής ανησυχίας για ξένες απειλές πληροφοριών. Εντάχθηκε στην κυβέρνηση Τραμπ το 2020 ως διευθυντής Εθνικών Πληροφοριών. Παραμένει πιστός στον Τραμπ. Ωστόσο, σε σύγκριση με την Γκάμπαρντ, τον Χέγκσεθ ή τον διευθυντή του FBI, Κας Πατέλ, είναι σχετικά συγκρατημένος στην κριτική του προς την κοινότητα πληροφοριών. Στοχεύει κυρίως πρώην ηγετικά στελέχη της εποχής Ομπάμα και τη φερόμενη αντιτραμπική μεροληψία τους, όχι τους σημερινούς υπαλλήλους του.

«Πάντα πίστευα ότι είναι εργάτης της δουλειάς και όχι άνθρωπος της βιτρίνας», μου είπε πρώην αξιωματούχος που συνεργάστηκε με τον Ράτκλιφ. Δεν περιφέρεται στους διαδρόμους των κεντρικών γραφείων για να κουβεντιάζει με το προσωπικό. Στις πρώτες ημέρες της θητείας του, οι εμφανείς απουσίες του από το Λάνγκλεϊ και η συνεχής παρουσία του στον Λευκό Οίκο έκαναν ορισμένους υπαλλήλους της CIA να αναρωτηθούν πού βρίσκονταν οι προτεραιότητές του, σύμφωνα με εν ενεργεία και πρώην αξιωματούχους. Δεν είναι όμως ασυνήθιστο οι διευθυντές να επιδιώκουν προσωπικό χρόνο με τον πρόεδρο. Η σχέση του με τον Τραμπ και το χαμηλό δημόσιο προφίλ του πιθανόν βοήθησαν να αποφευχθούν επιθέσεις του προέδρου εναντίον της υπηρεσίας. (Η Τζίνα Χάσπελ, επαγγελματικό στέλεχος της CIA που διετέλεσε διευθύντριά της κατά την πρώτη θητεία Τραμπ, εφάρμοσε επιτυχώς παρόμοια στρατηγική, σημείωσαν εν ενεργεία και πρώην αξιωματούχοι.)

Οι ουκρανικές επιθέσεις στα διυλιστήρια και το πρόβλημα του Τραμπ

Η επιτυχία της CIA στην Ουκρανία έχει εξελιχθεί σε πρόβλημα — τουλάχιστον από τη σκοπιά του Τραμπ. Οι συνεχείς επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου έχουν επιβαρύνει την οικονομία της Ρωσίας και περιορίσει την πολεμική μηχανή του Πούτιν. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας εκτιμά ότι, κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του φετινού έτους, η Ουκρανία χτυπούσε κατά μέσο όρο ένα διυλιστήριο κάθε τρεις ημέρες. Οικονομολόγοι λένε ότι οι ιρανικοί περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν αυξήσει το κόστος του ντίζελ. Ο Τραμπ, όμως, αποδίδει την εκτίναξη των τιμών στις ζημιές των ρωσικών διυλιστηρίων και θέλει να σταματήσουν οι ουκρανικές επιθέσεις.

Στις 9 Οκτωβρίου, ενώ αξιωματούχοι από το Κίεβο και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες συναντούσαν απεσταλμένους του Τραμπ στο Μαϊάμι για ειρηνευτικές συνομιλίες, ο πρόεδρος ανακοίνωσε ότι ο Πούτιν μόλις είχε συμφωνήσει να αρχίσει να πουλά ρωσικό ντίζελ στην παγκόσμια αγορά. Με τις ενδιάμεσες εκλογές να απέχουν λιγότερο από τέσσερις εβδομάδες, ο Τραμπ εμφανίστηκε ενθουσιασμένος όταν έγραψε στο Truth Social ότι οι τιμές του ντίζελ θα «ΠΕΣΟΥΝ, ΜΕ ΡΥΘΜΟΥΣ ΡΕΚΟΡ, ΚΑΙ ΓΡΗΓΟΡΑ!»

Η ανακοίνωση αιφνιδίασε τους διαπραγματευτές, όπως μου είπαν τρία πρόσωπα με γνώση των συνομιλιών. Κάποιοι σύμβουλοι είχαν προτρέψει τον Τραμπ να μην επικοινωνήσει με τον Πούτιν προτού υπάρξει συγκεκριμένη ειρηνευτική πρόταση στην οποία εκείνος θα μπορούσε να απαντήσει. Εκτιμούσαν ότι ο Τραμπ θα έδειχνε αδύναμος αν χαλάρωνε τις κυρώσεις χωρίς να εξασφαλίσει ανταλλάγματα. Ο Πούτιν δεν προσέφερε κανένα.

Ο Τραμπ φαινόταν να πιστεύει ότι η προοπτική εσόδων από καύσιμα, που θα αναζωογονούσαν τη ρωσική οικονομία, θα μπορούσε να επαναφέρει τον Πούτιν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Όμως εδώ και χρόνια η αμερικανική κοινότητα πληροφοριών εκτιμά ότι ο Πούτιν συνεχίζει να πολεμά, παρά το τεράστιο κόστος σε ζωές και χρήμα, επειδή πιστεύει ότι θα νικήσει — αν όχι με καθαρή στρατιωτική επικράτηση, τότε εξαντλώντας την υποστήριξη των συμμάχων της Ουκρανίας. Για τον σκοπό αυτό, η Ρωσία έχει εντείνει τους τελευταίους μήνες τον «υβριδικό πόλεμο» εναντίον της Ευρώπης: σχεδιάζοντας δολιοφθορές σε εμπορικά φορτηγά αεροσκάφη, παρεμβάλλοντας επικοινωνίες και δοκιμάζοντας την αντιαεροπορική άμυνα του ΝΑΤΟ με drones. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πληροφοριών μου είπαν ότι φοβούνται ακόμη και ενδεχόμενη αποστολή ρωσικών δυνάμεων πέρα από τα σύνορα με την Εσθονία, όπως συνέβη στην Κριμαία το 2014, όταν εμφανίστηκαν οι λεγόμενοι «μικροί πράσινοι άνθρωποι», χωρίς διακριτικά στις στολές τους.

Η μυστική αποστολή στη Μόσχα

Τον Αύγουστο, ο Τραμπ δοκίμασε μια πιο διακριτική μέθοδο για να τερματίσει τον πόλεμο. Έστειλε τον Ράτκλιφ στη Μόσχα, όπου συναντήθηκε με ομολόγους του στις υπηρεσίες ασφαλείας και τους παρουσίασε την εκτίμηση της CIA για την πορεία του πολέμου, σύμφωνα με ανθρώπους που γνώριζαν τη συνάντηση. Το συμπέρασμα ήταν ότι καμία πλευρά δεν κέρδιζε. Ο ρωσικός στρατός δεν είχε επιτύχει ουσιαστική προέλαση, αλλά η Ουκρανία δεν είχε εκδιώξει τις ρωσικές δυνάμεις από το έδαφός της. Δεν ήταν μια μυστική ανάλυση. Ωστόσο, η παρουσία του ίδιου του Ράτκλιφ έστελνε ένα ιδιαίτερο μήνυμα.

Ο διευθυντής χρησιμοποιούσε μια γραμμή επικοινωνίας γνωστή ανεπίσημα ως «το κανάλι», που επιτρέπει σε Ρώσους και Αμερικανούς κατασκόπους να μιλούν ειλικρινά, μακριά από την προσοχή του Τύπου και τις θεατρικές δηλώσεις των πολιτικών. Ο Πούτιν, πρώην αξιωματικός της KGB, θα καταλάβαινε ότι ο Ράτκλιφ δεν είχε έρθει ως διπλωματικός απεσταλμένος αλλά ως συνάδελφος από τον κόσμο των υπηρεσιών πληροφοριών, μεταφέροντας ένα μήνυμα που θεωρούσε σημαντικό να φτάσει στα αυτιά του Ρώσου προέδρου.

Ο Ράτκλιφ δεν συναντήθηκε ποτέ με τον Πούτιν· έτσι δεν λειτουργεί αυτό το κανάλι. Οι επικεφαλής των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών θα ήταν, όμως, υποχρεωμένοι να καταγράψουν όσα τους είπε ο διευθυντής της CIA, ακόμη κι αν επιχειρούσαν να τα απορρίψουν, μου εξήγησε δυτικός αξιωματούχος πληροφοριών. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους υποπτεύονται εδώ και καιρό ότι οι σύμβουλοι του Πούτιν ίσως τον παραπλανούν ως προς τις πιθανότητες επιτυχίας της Ρωσίας στην Ουκρανία. Αν ο Ράτκλιφ κατάφερνε να πείσει τον Πούτιν ότι επιδιώκει έναν χαμένο σκοπό, ίσως ο τελευταίος να προσερχόταν επιτέλους στις διαπραγματεύσεις. Από όλους τους αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ, ο Ράτκλιφ βρισκόταν σε μοναδική θέση για να μεταφέρει το μήνυμα. Κανείς δεν γνωρίζει καλύτερα την κατάσταση του πολέμου και όσα διακυβεύονται από τα στελέχη της CIA που εργάζονται στην Ουκρανία και παρακολουθούν τη σύγκρουση από τα κεντρικά γραφεία.

Τον Σεπτέμβριο, ο Ράτκλιφ ενημέρωσε τον Ζελένσκι για το ταξίδι του στη Μόσχα, όταν τα αεροσκάφη τους βρέθηκαν ταυτόχρονα στην Ιρλανδία για ανεφοδιασμό, όπως είπε στον συνάδελφό μου Σάιμον Σούστερ πηγή με γνώση της συνομιλίας. Αμερικανός αξιωματούχος μου είπε ότι η συνάντηση προέκυψε εντελώς τυχαία. Έδειξε, ωστόσο, ότι οι Ουκρανοί ηγέτες και ο διευθυντής της CIA μπορούσαν να συζητούν ειλικρινά ακόμη και με ελάχιστη προειδοποίηση.

Τι θα συνέβαινε αν περιοριζόταν η αμερικανική ροή πληροφοριών;

Την περασμένη εβδομάδα, η Ουκρανία πήρε μια γεύση του πώς θα μπορούσε να είναι η κατάσταση με μειωμένη αμερικανική υποστήριξη πληροφοριών. Ρωσικοί πύραυλοι σφυροκόπησαν το Κίεβο την ώρα που εμφανίζονταν αναφορές για διακοπές στο δορυφορικό δίκτυο Starlink και στα αμερικανικά συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η Ουκρανία να μην εντοπίσει ορισμένα εισερχόμενα ρωσικά βλήματα και να περιοριστεί η δυνατότητά της να τα αναχαιτίσει, σύμφωνα με πρόσωπα που γνώριζαν το θέμα. Ο Ουκρανός αξιωματούχος πληροφοριών είπε ότι θεωρεί υπεύθυνους τους Αμερικανούς, αλλά υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι τεχνικές βλάβες συνέβαλαν στη μη αναχαίτιση τουλάχιστον ορισμένων πυραύλων. Επισήμως, οι ΗΠΑ δεν έχουν διακόψει ακόμη τη ροή των πληροφοριών, αν και ο Τραμπ θα μπορούσε να το πράξει ανά πάσα στιγμή.

Αν ο Τραμπ το έκανε, άνθρωποι που έχουν εργαστεί με τον Ράτκλιφ εκτιμούν ότι εκείνος δεν θα επιχειρούσε να τον μεταπείσει, όσο κι αν διαφωνούσαν ορισμένοι στα κεντρικά γραφεία της CIA.

Η CIA στο εσωτερικό: αποχωρήσεις και ανακατατάξεις

Κατά την ακρόαση επικύρωσης του διορισμού του το 2025, ο Ράτκλιφ υποσχέθηκε να επαναφέρει τη CIA σε αυτό που θεωρεί βασική αποστολή της. «Θα διεξάγουμε μυστικές επιχειρήσεις κατ’ εντολή του προέδρου, πηγαίνοντας εκεί όπου κανένας άλλος δεν μπορεί να πάει και κάνοντας πράγματα που κανένας άλλος δεν μπορεί να κάνει», είπε. Και προς τους αξιωματικούς της CIA που άκουγαν πρόσθεσε: «Αν όλα αυτά μοιάζουν με τη δουλειά για την οποία προσληφθήκατε, δεθείτε και ετοιμαστείτε να κάνετε τη διαφορά. Αν όχι, ήρθε η ώρα να βρείτε άλλη δουλειά».

Πολλοί ακολούθησαν την προτροπή του. Αν και η CIA δεν δημοσιοποιεί στοιχεία για το προσωπικό της, εν ενεργεία και πρώην αξιωματικοί μου είπαν ότι δεν είχαν δει ποτέ στην καριέρα τους τόσο πολλές συνταξιοδοτήσεις και παραιτήσεις. Ορισμένοι αποχώρησαν ακόμη και λίγο πριν από μια σημαντική προαγωγή. Οι κενές ανώτερες θέσεις ίσως χρειαστεί να καλυφθούν από λιγότερο έμπειρα στελέχη.

Όταν στελέχη της CIA αποχωρούν, οι συνάδελφοί τους συγκεντρώνονται στο λόμπι του κτιρίου των κεντρικών γραφείων για το λεγόμενο «clap out»: ένα παρατεταμένο χειροκρότημα αποχαιρετισμού την τελευταία ημέρα εργασίας τους. Ο Ράτκλιφ δεν συμπαθεί αυτή την παράδοση, μου είπαν δύο πρώην υπάλληλοι. Κάθε τέτοια τελετή υπενθυμίζει πόσοι έχουν φύγει.

Ο Ράτκλιφ έλαβε επίσης αποφάσεις στην αρχή της θητείας του τις οποίες ορισμένα πρώην πλέον στελέχη δήλωσαν ότι δεν μπορούσαν να αποδεχθούν. Κατά την ακρόαση του διορισμού του προειδοποίησε ότι «μια πολιτικά υποκινούμενη, γραφειοκρατικά επιβεβλημένη ατζέντα κοινωνικής δικαιοσύνης» κινδύνευε να αποσπάσει τους αξιωματικούς πληροφοριών από τη δουλειά τους. Μόλις ανέλαβε, απέλυσε ανώτερα στελέχη που είχαν τοποθετηθεί σε θέσεις σχετικές με την πολυμορφία, την ισότητα και τη συμπερίληψη (DEI). Πρώην αξιωματούχοι μου είπαν ότι πολλοί από όσους απολύθηκαν είχαν απλώς την ατυχία να υπηρετούν προσωρινά σε αυτές τις θέσεις, περιμένοντας να αδειάσουν υψηλότερα πόστα, και κατηγορήθηκαν άδικα ότι ήταν ακτιβιστές. Απέλυσε ακόμη περίπου 60 εργαζομένους σε δοκιμαστική υπηρεσία, με λιγότερα από δύο χρόνια προϋπηρεσίας. Μερικοί είχαν ήδη ειδοποιηθεί ότι η απόδοσή τους δεν ήταν ικανοποιητική, αλλά η μαζική απόλυση προκάλεσε και πάλι σοκ σε πολλά στελέχη της υπηρεσίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι όλοι δυσαρεστημένοι στο Λάνγκλεϊ. Σε γενικές γραμμές, μου είπαν εν ενεργεία και πρώην στελέχη, το ηθικό είναι υψηλότερο στη διεύθυνση επιχειρήσεων, ανάμεσα στους ανθρώπους που πραγματοποιούν την κατασκοπεία στην οποία ο Ράτκλιφ θέλει να δώσει έμφαση. Το προσωπικό του Κέντρου Ειδικών Δραστηριοτήτων (Special Activities Center), που αναλαμβάνει μυστικές και παραστρατιωτικές αποστολές, είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένο, μου είπαν πρόσφατα αποστρατευμένοι αξιωματικοί, ίσως επειδή έχει πάρα πολλή δουλειά — και όχι μόνο στην Ουκρανία.

Οι διευθυντές της CIA συνήθως δεν καυχιούνται για μυστικές επιχειρήσεις, αλλά ο Ράτκλιφ έχει παρουσιάσει με ενθουσιασμό όσα περιγράφει ως επιχειρησιακές επιτυχίες. Σε ομιλία τον περασμένο Ιούνιο είπε ότι «χάρη στη CIA» οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις κατάφεραν να εντοπίσουν και να συλλάβουν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, «λιγότερο από τέσσερα λεπτά αφού πάτησαν το πόδι τους στο μεγαλύτερο στρατιωτικό συγκρότημα εκείνης της χώρας». (Ανώτατος αξιωματούχος του Πενταγώνου μου είπε ότι ο Ράτκλιφ απέδωσε υπερβολικά πολλά εύσημα στον εαυτό του, χωρίς όμως να αμφισβητήσει ότι η συμβολή της CIA ήταν σημαντική.) Στην ίδια ομιλία, ο Ράτκλιφ πίστωσε στην υπηρεσία τη βοήθεια στον εντοπισμό Αμερικανού πιλότου μαχητικού αεροσκάφους που είχε καταρριφθεί πάνω από το Ιράν, καθώς και την «άψογη εικόνα πληροφοριών» που επέτρεψε σε περισσότερα από 100 αμερικανικά αεροσκάφη να πλήξουν ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις έναν χρόνο νωρίτερα.

Ορισμένες, όμως, από τις λιγότερο διαφανείς δραστηριότητες της υπηρεσίας έχουν προκαλέσει ανησυχία. Δημοσιεύματα αποκάλυψαν επιχειρήσεις της CIA στο Μεξικό και στο Ελ Σαλβαδόρ, στο πλαίσιο των μυστικών προσπαθειών της κυβέρνησης Τραμπ κατά των καρτέλ ναρκωτικών. Τον Αύγουστο, η Washington Post ανέφερε ότι μια σειρά αεροπορικών πληγμάτων εναντίον αλιευτικών σκαφών του Ισημερινού κοντά στα νησιά Γκαλαπάγκος, γνωστή περιοχή δραστηριότητας διακινητών ναρκωτικών, αποτελούσε μέρος ενός μυστικού προγράμματος της CIA.

Νομικοί έχουν επισημάνει ότι αμερικανικά αεροπορικά πλήγματα εναντίον σκαφών που θεωρούνται ύποπτα για μεταφορά παράνομων ναρκωτικών ενδέχεται να παραβιάζουν το δίκαιο των ένοπλων συγκρούσεων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να συνιστούν ανθρωποκτονία. Πρόσφατα αποχωρήσαντες αξιωματικοί μου είπαν ότι κάποιοι συνάδελφοί τους αποφεύγουν να αναλάβουν θέσεις στο Κέντρο Αποστολών για την Αμερικανική Ήπειρο και την Καταπολέμηση των Ναρκωτικών. «Υπάρχουν άνθρωποι στο επιχειρησιακό επίπεδο που, όταν οι Δημοκρατικοί αναλάβουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων, θα μείνουν εκτεθειμένοι», μου είπε πρώην αξιωματικός. «Η υπηρεσία έχει προχωρήσει πολύ πέρα από τα ασφαλή όριά της».

Ο φόβος της πολιτικοποίησης της ανάλυσης πληροφοριών

Στο άλλο άκρο της κλίμακας ως προς το ηθικό βρίσκονται οι υπάλληλοι της διεύθυνσης αναλύσεων, οι οποίοι συντάσσουν τα άρθρα, τις εκθέσεις και τις εκτιμήσεις που χρησιμοποιούν ο πρόεδρος και η ομάδα του για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων. Από τότε που ο Ράτκλιφ ανέλαβε διευθυντής, τον Ιανουάριο του 2025, αισθητά περισσότεροι αναλυτές δήλωσαν ότι ανησυχούν πως υπονομεύεται η αντικειμενικότητα της εργασίας τους, σύμφωνα με ετήσια έρευνα την οποία αποκάλυψα πρώτος τον Ιούλιο. Οι ερωτηθέντες κατηύθυναν το μεγαλύτερο μέρος της κριτικής τους στην Γκάμπαρντ, η οποία απέλυσε ανώτερους αναλυτές που αρνήθηκαν να τροποποιήσουν τις εκθέσεις τους ώστε να υποστηρίζουν την κυβερνητική πολιτική. Ωστόσο, τα αποτελέσματα αντανακλούν μια ευρύτερη υποψία ότι η κυβέρνηση θα απορρίπτει πληροφορίες που δεν θέλει να ακούσει. Αυτό θα κάνει τους αναλυτές να μετριάζουν τις κρίσεις τους, στερώντας έτσι από τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής τις καλύτερες δυνατές συμβουλές, μου είπαν πρώην αναλυτές.

Η Τζούλια Κέρλι, η οποία παραιτήθηκε τον Μάιο από ανώτερη θέση αναλύτριας στη CIA, επέκρινε τον Ράτκλιφ επειδή δεν υπερασπίστηκε τους υπαλλήλους τους οποίους η Γκάμπαρντ διέταξε να απολυθούν και επειδή απέσυρε ή αναθεώρησε εκτιμήσεις γραμμένες πριν από τη θητεία του, αφού τις θεώρησε πολιτικά μεροληπτικές. «Κάθε αξιωματικός έβγαλε το προφανές συμπέρασμα: ο διευθυντής δεν θα προστατεύσει ούτε τους πιο σεβαστούς αναλυτές μας όταν λένε δύσκολες αλήθειες. Έτσι σταμάτησαν να τις λένε και έμαθαν να αποφεύγουν θέματα που ο Λευκός Οίκος δεν ήθελε να ακούσει», μου είπε η Κέρλι. «Ο Ράτκλιφ δεν προστατεύει τη CIA από την πολιτικοποίηση· την καθοδηγεί ο ίδιος προς αυτήν».

Οι αναλυτές επιδιώκουν την αντικειμενικότητα. Αλλά οι πληροφορίες, ως πεδίο κρατικής δραστηριότητας, δεν είναι πραγματικά απολιτικές, επειδή αποτελούν εργαλείο της προεδρικής εξουσίας. Οι πιο επιτυχημένοι διευθυντές της CIA ξέρουν πώς να λένε την αλήθεια στους προϊσταμένους τους, υπηρετώντας παράλληλα τα συμφέροντά τους.

Ο Ράτκλιφ έχει καταφέρει σε μεγάλο βαθμό να ισορροπεί σε αυτή τη λεπτή γραμμή. Πέρυσι ζήτησε από αναλυτές να επανεξετάσουν αυτό που ο Τραμπ αποκαλεί «ρωσική απάτη»: το συμπέρασμα της υπηρεσίας ότι η Ρωσία παρενέβη στις εκλογές του 2016 με στόχο να βοηθήσει τον Τραμπ να κερδίσει. Σε δημόσιες δηλώσεις του, ο Ράτκλιφ ισχυρίστηκε ότι η επανεξέταση απέδειξε πως οι επικεφαλής της εθνικής ασφάλειας επί Ομπάμα είχαν δημιουργήσει ένα «πολιτικά φορτισμένο περιβάλλον», θέτοντας υπό αμφισβήτηση την αξιοπιστία των συμπερασμάτων τους. Η ίδια η επανεξέταση της CIA, όμως, την οποία ο Ράτκλιφ δημοσιοποίησε, παρείχε ελάχιστα στοιχεία υπέρ αυτού του ισχυρισμού, δεν άλλαξε το συμπέρασμα και γενικά επαινούσε την ποιότητα της εργασίας της υπηρεσίας.

Το καλοκαίρι, η υπηρεσία αποχαρακτήρισε έγγραφα για τις κινεζικές προσπάθειες ανάμειξης στις εκλογές του 2020. Σε τηλεοπτικό διάγγελμα σε ώρα υψηλής τηλεθέασης, ο Τραμπ δήλωσε ότι τα στοιχεία αποδείκνυαν τις κακόβουλες ενέργειες της Κίνας και τις συστημικές αδυναμίες στην ασφάλεια των εκλογών. Και πάλι, όμως, τα έγγραφα δεν στήριζαν όλους τους ισχυρισμούς του. Ο Ράτκλιφ εξέδωσε μετρημένη ανακοίνωση υπέρ των «πρωτοβουλιών διαφάνειας» του Τραμπ, που αναδείκνυε την κινεζική ανάμειξη, χωρίς όμως να επαναλαμβάνει τον ισχυρισμό του προέδρου ότι οι εκλογές είχαν κλαπεί. Πρόσωπα από το περιβάλλον του Τραμπ που αρνούνται την εγκυρότητα εκλογικών αποτελεσμάτων τον έχουν προτρέψει να κηρύξει κατάσταση εθνικής ανάγκης και να επιβάλει ομοσπονδιακό έλεγχο επί των εκλογών, επικαλούμενος υποτιθέμενη ξένη ανάμειξη.

Καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές, οι δύο κορυφαίοι Δημοκρατικοί στις επιτροπές εποπτείας των υπηρεσιών πληροφοριών της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας δήλωσαν αυτή την εβδομάδα ότι είχαν προειδοποιήσει τον Ράτκλιφ: αν ο Τραμπ υποστηρίξει δημόσια ότι η CIA τού έδωσε πληροφορίες για ανάμειξη ξένης δύναμης στις εκλογές, οι νομοθέτες θα καλέσουν τον Ράτκλιφ και θα τον ρωτήσουν αν ο Τραμπ λέει την αλήθεια. «Πρέπει να είστε διαθέσιμος εκείνη την ημέρα», είπε στους δημοσιογράφους ο βουλευτής Τζιμ Χάιμς από το Κονέκτικατ. «Ώστε, όταν ο πρόεδρος κάνει αυτή την ανακοίνωση, να σηκώσετε το κινητό σας και να μας πείτε τι συμβαίνει». Ο Χάιμς και ο γερουσιαστής Μαρκ Γουόρνερ από τη Βιρτζίνια δήλωσαν ότι ο Ράτκλιφ είχε υποσχεθεί να απαντήσει στην κλήση τους.

Ο διευθυντής που ξέρει πώς να μιλά στον Τραμπ

Ακόμη και όταν έχει εμπλακεί σε πολιτικές αντιπαραθέσεις, ο Ράτκλιφ κατάφερε να προστατεύσει τη CIA από την οργή του Τραμπ. Αν αναλογιστούμε ότι στην πρώτη του ανάληψη καθηκόντων ο πρόεδρος είχε συγκρίνει στελέχη των υπηρεσιών πληροφοριών με ναζί, αυτό δεν είναι ασήμαντο επίτευγμα. Ο Ράτκλιφ εξηγεί επίσης τις αιφνίδιες αποφάσεις του προέδρου καλύτερα από τα περισσότερα μέλη του υπουργικού συμβουλίου. Πέρυσι, όταν ο Τραμπ διέκοψε απότομα την παροχή πληροφοριών στην Ουκρανία μετά τον τηλεοπτικό καβγά με τον Ζελένσκι στο Οβάλ Γραφείο, ο Ράτκλιφ εξήγησε γιατί η διακοπή πιθανότατα θα ήταν σύντομη. «Ο Τραμπ είχε πραγματική απορία για το αν ο πρόεδρος Ζελένσκι ήταν δεσμευμένος στην ειρηνευτική διαδικασία και είπε: “Ας κάνουμε μια παύση”», δήλωσε ο Ράτκλιφ στο Fox Business πέντε ημέρες μετά τη συνάντηση των ηγετών. (Ήταν μια διπλωματική περίληψη. Ο Τραμπ είχε πει στον Ζελένσκι ότι ήταν ασεβής και αχάριστος.) Αφού έφυγε από τον Λευκό Οίκο, όμως, ο Ζελένσκι έστειλε στον Τραμπ ένα σημείωμα, το οποίο δημοσίευσε και στα κοινωνικά δίκτυα, επαινώντας την «ισχυρή ηγεσία» του προέδρου και διαβεβαιώνοντάς τον ότι «η Ουκρανία είναι έτοιμη να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».

«Εκτιμούμε πραγματικά πόσα έχει κάνει η Αμερική για να βοηθήσει την Ουκρανία να διατηρήσει την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της», δήλωσε ο Ζελένσκι. Ο Τραμπ διάβασε αποσπάσματα του σημειώματος σε κοινή συνεδρίαση του Κογκρέσου και χαρακτήρισε τα συμφιλιωτικά λόγια του Ζελένσκι «σημαντικά».

Ο Ράτκλιφ είπε ότι η παύση του Τραμπ είχε δώσει χρόνο στον Ζελένσκι να σκεφτεί την επόμενη κίνησή του. Ο διευθυντής προφανώς πίστευε ότι ο Ουκρανός ηγέτης είχε κάνει τη σωστή επιλογή επικοινωνώντας με τον Τραμπ και προέβλεψε σωστά ότι η ροή των πληροφοριών θα ξεκινούσε και πάλι. «Νομίζω ότι θα εργαστούμε ώμο με ώμο με την Ουκρανία, όπως κάναμε, για να αντιμετωπίσουμε την επιθετικότητα που υπάρχει, να φέρουμε τον κόσμο σε καλύτερη θέση και να προχωρήσουν αυτές οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις», είπε.

Ο διευθυντής της CIA έμοιαζε να συμβουλεύει τον Ζελένσκι μέσα από τα τηλεοπτικά κύματα — μια τακτική που έχουν χρησιμοποιήσει και οι ίδιοι οι σύμβουλοι του Τραμπ. Το μήνυμα ήταν, στην ουσία: να θυμάσαι με ποιον έχεις να κάνεις, και ίσως τα πράγματα να πάνε καλά. Ο Ράτκλιφ μπορεί να μην πιέζει τον προϊστάμενό του να υιοθετήσει συγκεκριμένη πολιτική, αλλά ξέρει πώς να τον διαβάζει.