Την ώρα που η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα συχνά εξαντλείται σε θέματα επικαιρότητας, θεάματος ή πολιτικής αντιπαράθεσης, τα στοιχεία του διεθνούς διαγωνισμού PISA 2022 του ΟΟΣΑ αποτυπώνουν μια πολύ πιο σοβαρή πραγματικότητα: οι Έλληνες 15χρονοι μαθητές καταγράφουν επιδόσεις κάτω από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ στα βασικά γνωστικά πεδία — Μαθηματικά, Κατανόηση Κειμένου και Φυσικές Επιστήμες.
Η εικόνα δεν είναι απλώς στιγμιαία. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι μέσες επιδόσεις της Ελλάδας το 2022 ήταν χαμηλότερες από το 2018 και στα τρία πεδία. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι, σε όλα τα βασικά αντικείμενα, η μέση επίδοση του 2022 ήταν χαμηλότερη από κάθε προηγούμενη συμμετοχή της Ελλάδας στην PISA από το 2000.
Η PISA, δηλαδή το Programme for International Student Assessment, είναι διεθνής αξιολόγηση του ΟΟΣΑ που εξετάζει τις γνώσεις και δεξιότητες 15χρονων μαθητών. Δεν μετρά απλώς αν οι μαθητές έχουν απομνημονεύσει σχολική ύλη, αλλά αν μπορούν να χρησιμοποιήσουν όσα γνωρίζουν για να λύσουν προβλήματα, να σκεφτούν κριτικά και να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά.
Στην κύρια αξιολόγηση PISA 2022 συμμετείχαν περίπου 690.000 μαθητές από 81 χώρες και οικονομίες, που αντιπροσωπεύουν περίπου 29 εκατομμύρια 15χρονους μαθητές διεθνώς.
Οι επιδόσεις της Ελλάδας
Στα Μαθηματικά, που ήταν το βασικό αντικείμενο της PISA 2022, η Ελλάδα συγκέντρωσε 430 μονάδες, ενώ ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ ήταν 472. Στην Κατανόηση Κειμένου, η Ελλάδα είχε 438 μονάδες, έναντι 476 του ΟΟΣΑ. Στις Φυσικές Επιστήμες, η ελληνική επίδοση ήταν 441 μονάδες, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ ήταν 485.
Σε δημοσιευμένες κατατάξεις, η Ελλάδα εμφανίζεται 44η στα Μαθηματικά, 41η στην Κατανόηση Κειμένου και 44η στις Φυσικές Επιστήμες. Εδώ χρειάζεται προσοχή: κυκλοφορεί η αναφορά ότι η Ελλάδα ήταν 48η στις Φυσικές Επιστήμες, όμως αξιόπιστη δημοσιευμένη πηγή που παραπέμπει στα στοιχεία της PISA δίνει 44η θέση, όχι 48η.
Άρα, η Ελλάδα δεν ήταν «τελευταία». Η εικόνα όμως παραμένει βαριά: οι Έλληνες μαθητές βρίσκονται καθαρά κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και η πτώση σε σχέση με προηγούμενους κύκλους είναι σαφής.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η κατάταξη
Το πιο κρίσιμο στοιχείο δεν είναι αν η Ελλάδα είναι 41η, 44η ή 48η. Το πραγματικό πρόβλημα είναι το επίπεδο δεξιοτήτων.
Στα Μαθηματικά, μόνο 53% των μαθητών στην Ελλάδα έφτασαν τουλάχιστον στο βασικό επίπεδο επάρκειας, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι 69%. Στην Κατανόηση Κειμένου, το αντίστοιχο ποσοστό για την Ελλάδα είναι 62%, έναντι 74% στον ΟΟΣΑ. Στις Φυσικές Επιστήμες, 63% των μαθητών στην Ελλάδα έφτασαν το βασικό επίπεδο, έναντι 76% στον ΟΟΣΑ.
Αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό τμήμα των μαθητών δυσκολεύεται σε δεξιότητες που δεν είναι πολυτέλεια, αλλά βάση για τη σύγχρονη ζωή: να κατανοούν σύνθετα κείμενα, να ερμηνεύουν δεδομένα, να λύνουν πρακτικά προβλήματα και να εφαρμόζουν επιστημονική σκέψη.
Χαμηλές επιδόσεις και στην δημιουργική σκέψη
Η πρόσθετη αξιολόγηση της PISA 2022 για τη Δημιουργική Σκέψη, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν το 2024, έδειξε επίσης υστέρηση της Ελλάδας. Οι Έλληνες μαθητές συγκέντρωσαν 27 μονάδες στις 60, ενώ ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ ήταν 33.
Η Δημιουργική Σκέψη στην PISA εξετάζει την ικανότητα των μαθητών να παράγουν διαφορετικές και πρωτότυπες ιδέες, αλλά και να αξιολογούν και να βελτιώνουν ιδέες σε ανοιχτά προβλήματα, χωρίς μία και μοναδική σωστή απάντηση.
Στην Ελλάδα, μόνο 64% των μαθητών έφτασε τουλάχιστον στο βασικό επίπεδο δημιουργικής σκέψης, έναντι 78% στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Ακόμη πιο ενδεικτικό είναι ότι μόλις 9% των μαθητών στην Ελλάδα ανήκει στους κορυφαίους performers στη δημιουργική σκέψη, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι 27%.
Σύμφωνα με ελληνικά δημοσιεύματα που επικαλέστηκαν τα αποτελέσματα της αξιολόγησης, η Ελλάδα κατετάγη 38η μεταξύ 64 χωρών στη Δημιουργική Σκέψη.
Τι δείχνει η εικόνα
Τα αποτελέσματα της PISA δεν σημαίνουν ότι «τα παιδιά δεν αξίζουν» ή ότι «οι μαθητές απέτυχαν». Αντίθετα, δείχνουν κυρίως την αποτυχία ενός εκπαιδευτικού συστήματος να δώσει σε μεγάλο μέρος των μαθητών τα εργαλεία που χρειάζονται.
Η ελληνική εκπαίδευση παραμένει έντονα προσανατολισμένη στην αποστήθιση, στις εξετάσεις και στην αναπαραγωγή γνώσης. Η PISA όμως μετρά κάτι διαφορετικό: αν ο μαθητής μπορεί να χρησιμοποιήσει τη γνώση σε πραγματικές συνθήκες. Εκεί ακριβώς φαίνεται η υστέρηση.
Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν επίσης ζητήματα μέσα στο ίδιο το σχολικό περιβάλλον. Το 2022, 35% των μαθητών στην Ελλάδα ανέφεραν ότι δεν μπορούν να εργαστούν καλά στα περισσότερα ή σε όλα τα μαθήματα Μαθηματικών, ενώ ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ ήταν 23%. Επίσης, 43% δήλωσαν ότι οι μαθητές δεν ακούν τι λέει ο καθηγητής, έναντι 30% στον ΟΟΣΑ.
Η PISA 2022 δεν είναι μια απλή διεθνής κατάταξη. Είναι καμπανάκι για το παραγωγικό, κοινωνικό και δημοκρατικό μέλλον της χώρας.
Μια χώρα που θέλει να μιλά για τεχνολογική ανάπτυξη, καινοτομία, τεχνητή νοημοσύνη, ανταγωνιστικότητα και κοινωνική κινητικότητα δεν μπορεί να αγνοεί ότι οι 15χρονοι μαθητές της υστερούν στα βασικά εργαλεία κατανόησης του σύγχρονου κόσμου.
Η ακριβής διατύπωση, λοιπόν, δεν είναι ότι η Ελλάδα «πάτωσε» με την έννοια ότι βρέθηκε τελευταία. Η ακριβής και τεκμηριωμένη διατύπωση είναι πιο σοβαρή:
Η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, με επιδόσεις που υποχώρησαν σε σχέση με το 2018 και με ανησυχητικά χαμηλό ποσοστό μαθητών που φτάνουν σε υψηλά επίπεδα δεξιοτήτων.
Και αυτό είναι ίσως πιο ανησυχητικό από μια απλή τελευταία θέση. Γιατί δείχνει όχι ένα ατύχημα, αλλά μια διαχρονική εκπαιδευτική υστέρηση.
Σας αγγίζουν αυτά δάσκαλοι και καθηγητές αναξιολόγητοι από του διορισμού σας μέχρι πέρυσι , που οι περισσότεροι σας μετά το Πάσχα ”δεν βρίσκεται χρόνο” από τα ιδιαίτερα μαθήματα σε δικούς σας μαθητές ;;;.
ΦΤΑΙΝΕ ΠΟΛΛΑ , ΑΛΛΑ ΕΣΕΙΣ ΕΞΑΙΡΕΙΣΤΕ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ;;;
Υ.Γ Οι παλαιοί συνάδελφοί σας ”δεν κοιμούνταν” από τις αποτυχίες των μαθητών-παιδιών τους .