Άρθρο γνώμης
Θα έπρεπε να αναρωτιόμαστε γιατί οι Παλαιστίνιοι αγρότες χρειάζονται προστασία απλώς και μόνο για να μαζέψουν τις δικές τους ελιές — και γιατί κινδυνεύουν και οι δημοσιογράφοι που καταγράφουν τις επιθέσεις εναντίον τους.
Της ραβίνου Λάνα Ζίλμπερμαν Σόλογουεϊ
19 Οκτωβρίου 2026, 18:00
Ενημέρωση: 20 Οκτωβρίου 2026, 07:11
Λεζάντα φωτογραφίας: Εβραίοι εξτρεμιστές στέκονται δίπλα σε φωτιά, κατά τη διάρκεια συγκρούσεων με Παλαιστινίους την περίοδο της συγκομιδής της ελιάς, στο Αμπού Φάλα, κοντά στη Ραμάλα της Δυτικής Όχθης, στις 16 Οκτωβρίου 2026. Φωτογραφία: Ammar Awad/Reuters.
Η εβδομάδα αυτή στη Δυτική Όχθη ήταν βίαιη. Ήταν επίσης, από πολλές απόψεις, μια συνηθισμένη εβδομάδα.
Στις 16 Οκτωβρίου, Παλαιστίνιοι αγρότες στο Αμπού Φάλα δέχθηκαν επίθεση από Ισραηλινούς εποίκους ενώ μάζευαν ελιές. Δέντρα κάηκαν, κάτοικοι δέχθηκαν επιθέσεις και η Χάιντι Λεβίν, Αμερικανίδα εβραϊκής καταγωγής και φωτορεπόρτερ της Washington Post, ξυλοκοπήθηκε τόσο άγρια ώστε χρειάστηκε νοσηλεία και χειρουργική επέμβαση. Φορούσε γιλέκο με ευδιάκριτη την ένδειξη PRESS. Βρισκόταν εκεί για να καταγράψει τη βία. Έγινε ένα από τα θύματά της.
Την επόμενη ημέρα, σύμφωνα με πληροφορίες, επίθεση δέχθηκαν και Ευρωπαίοι διπλωμάτες που επισκέφθηκαν το παλαιστινιακό χωριό Ταϊμπέ για να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους στους κατοίκους και να στηρίξουν τη συγκομιδή της ελιάς.
Τα περιστατικά αυτά είναι φρικτά. Αυτό όμως που θα έπρεπε να μας τρομάζει ακόμη περισσότερο είναι το πόσο συνηθισμένη έχει γίνει αυτή η βία.
Η βία των εποίκων κατά των Παλαιστινίων δεν αρχίζει με τη συγκομιδή της ελιάς ούτε τελειώνει όταν ολοκληρώνεται. Αποτελεί επαναλαμβανόμενη πραγματικότητα σε ολόκληρη τη Δυτική Όχθη: αγρότες απειλούνται στη γη τους, οικογένειες ζουν υπό καθεστώς εκφοβισμού, περιουσίες υφίστανται ζημιές ή καταστρέφονται και άνθρωποι αγωνίζονται να συνεχίσουν την καθημερινή τους ζωή χωρίς φόβο.
Λεζάντα φωτογραφίας: Πυροσβέστες καταβρέχουν ένα καμένο αυτοκίνητο, έπειτα από επίθεση Ισραηλινών εποίκων σε ομάδα Παλαιστινίων που μάζευαν ελιές κοντά στο Τουρμούς Άγια, στη Δυτική Όχθη, στις 16 Οκτωβρίου 2026. Φωτογραφία: Reuters/Ammar Awad.
Η συγκομιδή της ελιάς προσελκύει εθελοντές, δημοσιογράφους και τη διεθνή προσοχή σε ορισμένα από αυτά τα περιστατικά. Δεν δημιουργεί τη βία που προϋπάρχει. Αποκαλύπτει μια πραγματικότητα που πολύ συχνά παραμένει αόρατη για την ισραηλινή κοινωνία.
Οι υπεύθυνοι πρέπει να λογοδοτήσουν. Ωστόσο, οι πράξεις τους δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για να αποδοθεί συλλογική ευθύνη στον ευρύτερο εβραϊκό πληθυσμό που ζει στη Δυτική Όχθη. Η λογοδοσία απαιτεί τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των δραστών, όχι την καταδίκη μιας ολόκληρης κοινότητας.
Αντιμετωπίζοντας τη βία κατά των Παλαιστινίων
Ως Ισραηλινή ραβίνος και συμπρόεδρος της οργάνωσης «Ραβίνοι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα», αντιμετωπίζω αυτή την πραγματικότητα όχι ως αφηρημένη πολιτική συζήτηση, αλλά ως ηθική πρόκληση. Δεν μπορώ να αποδεχθώ ότι η βία κατά των Παλαιστινίων έχει γίνει καθημερινότητα.
Στις 16 Οκτωβρίου, ο ραβίνος Ντοβ Λιόρ, πρώην αρχιραβίνος της Κιριάτ Άρμπα, εξέδωσε γνωμοδότηση βάσει του εβραϊκού θρησκευτικού δικαίου, επιτρέποντας σε Εβραίους να μαζεύουν ελιές από ελαιώνες που ανήκουν σε Παλαιστινίους. Υποστήριξε ότι οι Παλαιστίνιοι αγρότες που δεν μπορούσαν να έχουν πρόσβαση στη σοδειά τους είχαν ήδη ωφεληθεί αρκετά τα προηγούμενα χρόνια, όταν μπορούσαν να τη συγκομίζουν. Υποστήριξε ακόμη ότι η αφαίρεση των ελιών θα καταδείκνυε την εβραϊκή κυριότητα επί της γης και θα εκπλήρωνε μια θρησκευτική εντολή.
Αυτή η συλλογιστική μετατρέπει την αδυναμία ενός αγρότη να φτάσει στα δικά του δέντρα σε δικαιολογία για να του στερήσουν τα μέσα βιοπορισμού του. Όσο πιο ευάλωτος γίνεται ο αγρότης, τόσο ευκολότερη υποτίθεται ότι γίνεται η αποστέρησή του από την περιουσία του.
Μια θρησκευτική γνωμοδότηση δεν μπορεί να μετατρέψει την κλοπή σε μιτσβά — σε εκπλήρωση θρησκευτικής εντολής.
Η Τορά είναι σαφής: «Δεν θα κλέβετε» (Λευιτικό 19:11) και «Δεν θα αρπάζεις την περιουσία του πλησίον σου» (Λευιτικό 19:13). Οι εντολές αυτές δεν προβλέπουν εξαιρέσεις για εθνικές ή θρησκευτικές επιδιώξεις. Ούτε μπορούμε να διαχωρίζουμε τα περιουσιακά δικαιώματα από την αξιοπρέπεια του ανθρώπου του οποίου η περιουσία αφαιρείται.
Η γνωμοδότηση του Λιόρ στηρίζεται στον ισχυρισμό ότι η Γη του Ισραήλ ανήκει στον εβραϊκό λαό και ότι, επομένως, οι Παλαιστίνιοι δεν έχουν κανένα νόμιμο δικαίωμα σε αυτήν. Η εβραϊκή παράδοση, όμως, δεν υποστηρίζει ομόφωνα αυτή τη θέση. Η ραβινική οργάνωση Τζόχαρ απέρριψε τη γνωμοδότηση, τονίζοντας ότι η κλοπή απαγορεύεται είτε το θύμα είναι Εβραίος είτε όχι.
Η Γένεση 1:27 διδάσκει ότι κάθε άνθρωπος έχει δημιουργηθεί μπετσέλεμ Ελοχίμ, κατ’ εικόνα Θεού. Στο Μπερεσίτ Ραμπά 24:7, ο ραβίνος Τανχούμα υπογραμμίζει περαιτέρω την αξιοπρέπεια που ενυπάρχει σε αυτή την εικόνα. Κανείς δεν χάνει αυτή την αξιοπρέπεια επειδή είναι Παλαιστίνιος, μουσουλμάνος ή μέλος ενός λαού με τον οποίο βρισκόμαστε σε σύγκρουση.
Η ιερότητα των ανθρώπων που ζουν σε αυτή τη γη
Ως ραβίνος, δεν μπορώ να αποδεχθώ μια ερμηνεία του ιουδαϊσμού που επικαλείται την ιερότητα της γης ενώ παραβλέπει την ιερότητα των ανθρώπων που ζουν πάνω της.
Για τις παλαιστινιακές οικογένειες, τα ελαιόδεντρα αντιπροσωπεύουν πολύ περισσότερα από έναν γεωργικό πόρο. Συνδέουν γενιές με τη γη, εξασφαλίζουν τον βιοπορισμό και διατηρούν οικογενειακές παραδόσεις. Ωστόσο, οι αγρότες σε ολόκληρη τη Δυτική Όχθη αντιμετωπίζουν εκφοβισμό, επιθέσεις, καμένα δέντρα, κλεμμένες σοδειές και εμπόδια στην πρόσβαση στους ελαιώνες τους.
Ο ξυλοδαρμός της Λεβίν καθιστά αδύνατο να αγνοούμε αυτή την πραγματικότητα. Η δημοσιογραφική της ιδιότητα και η σχετική σήμανση δεν την προστάτευσαν. Θα έπρεπε να αναρωτιόμαστε γιατί οι Παλαιστίνιοι αγρότες χρειάζονται προστασία απλώς και μόνο για να μαζέψουν τις δικές τους ελιές — και γιατί κινδυνεύουν και οι δημοσιογράφοι που καταγράφουν τις επιθέσεις εναντίον τους.
Στην οργάνωση «Ραβίνοι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα» οργανώνουμε ομάδες εθελοντών που συνοδεύουν Παλαιστινίους αγρότες κατά τη συγκομιδή. Φτάνουμε νωρίς το πρωί και στεκόμαστε δίπλα σε οικογένειες που δεν θα έπρεπε ποτέ να εξαρτώνται από την παρουσία μας για να ασκήσουν τα βασικά τους δικαιώματα. Αποκαλούμε τους εαυτούς μας ανθρώπινο τείχος. Δεν μπορούμε να εγγυηθούμε την ασφάλεια κάθε αγρότη, μπορούμε όμως να αρνηθούμε να εγκαταλείψουμε ανθρώπους που υφίστανται εκφοβισμό.
Η παρουσία μας είναι απαραίτητη, αλλά αποκαλύπτει επίσης τα όρια όσων μπορούν να πετύχουν οι εθελοντές. Δεν μπορούμε να υποκαταστήσουμε ένα κράτος που έχει καθήκον να προστατεύει τους ανθρώπους οι οποίοι ζουν υπό τον έλεγχό του.
Η ισραηλινή κυβέρνηση πρέπει να εξασφαλίζει ασφαλή πρόσβαση στην αγροτική γη, να αποτρέπει επιθέσεις, να διερευνά καταγγελίες και να οδηγεί τους δράστες στη λογοδοσία. Οι καταδίκες από μόνες τους δεν αρκούν.
Κατανοώ τον φόβο και το πένθος που έχουν διαμορφώσει την ισραηλινή κοινωνία μετά την 7η Οκτωβρίου. Κατανοώ την ανασφάλεια που βιώνουν πολλοί Ισραηλινοί και την επιθυμία να προστατεύσουμε τις κοινότητές μας. Όμως το τραύμα δεν μπορεί να μετατρέπεται σε άδεια να προκαλούμε οδύνη στους άλλους. Ο δικός μας πόνος δεν διαγράφει τον πόνο των Παλαιστινίων. Ο δεσμός μας με αυτή τη γη δεν ακυρώνει τον δεσμό κάποιου άλλου μαζί της.
Κάνω αυτή τη δουλειά επειδή αγαπώ το Ισραήλ. Ο ιστορικός δεσμός του εβραϊκού λαού με αυτή τη γη συνεπάγεται ευθύνες, όπως και δικαιώματα. Αν μιλάμε για το ότι είμαστε φως για τα έθνη, οφείλουμε να λογοδοτούμε με βάση τις ηθικές αρχές που διακηρύσσουμε.
Ούτε οι Ισραηλινοί ούτε οι Παλαιστίνιοι πρόκειται να φύγουν. Μοιραζόμαστε αυτή τη γη και πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να ζήσουμε εδώ μαζί, ειρηνικά. Αυτή η ειρήνη πρέπει να οικοδομηθεί πάνω στην αξιοπρέπεια, τη δικαιοσύνη και την ισότητα για όλους — όχι πάνω στον φόβο, την αποστέρηση της περιουσίας ή την άρνηση των δικαιωμάτων ενός άλλου λαού.
Θέλω να ζω σε μια χώρα όπου οι Παλαιστίνιοι αγρότες θα μπορούν να πηγαίνουν στα ελαιόδεντρά τους χωρίς φόβο, όπου η βία θα αντιμετωπίζεται με λογοδοσία και όπου κάθε άνθρωπος θα απολαμβάνει ίσα δικαιώματα και ίση προστασία από τον νόμο.
Αυτό δεν είναι ένα όνειρο αποκομμένο από την εβραϊκή μας παράδοση. Είναι ένα αίτημα που πηγάζει από τις βαθύτερες διδασκαλίες της. Καθήκον μας δεν είναι απλώς να διεκδικούμε αυτή τη γη, αλλά να συμβάλουμε στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας στην οποία όλοι όσοι ζουν εδώ θα μπορούν να ευημερούν.
Αυτό είναι το Ισραήλ που αγαπώ — και αυτό είναι το μέλλον για το οποίο θα συνεχίσω να εργάζομαι.
Η συγγραφέας είναι συμπρόεδρος της οργάνωσης «Ραβίνοι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα».
