Η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης αποτελεί σοβαρό πλήγμα για την ελληνική διπλωματία. Η Αθήνα είχε επενδύσει στις σχέσεις με τον Χαλίφα Χαφτάρ, ο οποίος, κατά τη συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη τον Ιανουάριο του 2020, είχε αμφισβητήσει την εγκυρότητα των συμφωνιών της Τρίπολης με την Άγκυρα. Σήμερα, το κοινοβούλιο που συνδέεται πολιτικά με το στρατόπεδό του εγκρίνει εκείνο που προηγουμένως απέρριπτε.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει προσωπική πολιτική ευθύνη για την αποτίμηση αυτής της αποτυχίας. Ως πρωθυπουργός, οφείλει να εξηγήσει ποια αποτελέσματα απέδωσε η προσέγγιση της ανατολικής Λιβύης, ποιες δεσμεύσεις εξασφαλίστηκαν και γιατί δεν αποτράπηκε μια εξέλιξη που ενισχύει την τουρκική θέση. Η ελληνική κυβέρνηση δεν ελέγχει τις αποφάσεις της Βεγγάζης. Κρίνεται, όμως, για την ακρίβεια των εκτιμήσεών της και για την αποτελεσματικότητα των επιλογών της.
Το ερώτημα γίνεται οξύτερο επειδή η ίδια η κυβέρνηση είχε παρουσιάσει τη μη κύρωση του μνημονίου ως ένδειξη επιτυχίας. Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης την περιλάμβανε στα θετικά αποτελέσματα της ελληνικής προσέγγισης. Η σημερινή εξέλιξη, περισσότερο από έναν χρόνο αργότερα, επιβάλλει επανεξέταση εκείνης της στρατηγικής και δημόσια λογοδοσία για την πορεία της.
Η επίκληση της ακυρότητας του μνημονίου δεν αρκεί ως πολιτική απάντηση. Η ευρωπαϊκή θέση για την προσβολή δικαιωμάτων τρίτων κρατών παραμένει κρίσιμο έρεισμα για την Ελλάδα. Η νομική επιχειρηματολογία, όμως, χρειάζεται διπλωματική δράση που να παράγει αποτελέσματα.
Για την ελληνική διπλωματία, η δοκιμασία είναι πλέον διπλή: να διατηρήσει ενεργή τη διεθνή αμφισβήτηση του μνημονίου και να εξηγήσει πώς θα αντιμετωπίσει την πολιτική ενίσχυσή του μέσα στη Λιβύη. Η επίκληση της νομικής θέσης της χώρας παραμένει αναγκαία. Η αποτελεσματικότητα της πολιτικής της, όμως, θα κριθεί και από την ικανότητά της να επηρεάζει τις αποφάσεις των συνομιλητών της.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη οφείλει επομένως να παρουσιάσει συγκεκριμένο σχέδιο: πώς θα αντιμετωπίσει την ενίσχυση της Άγκυρας στη Λιβύη, πώς θα κινητοποιήσει την ευρωπαϊκή υποστήριξη και πώς θα υπερασπιστεί έμπρακτα τα ελληνικά συμφέροντα. Οι συναντήσεις, οι φωτογραφίες και οι διαβεβαιώσεις αποκτούν αξία όταν μεταφράζονται σε επιρροή. Στη συγκεκριμένη υπόθεση, το αποτέλεσμα δείχνει τα όρια της ελληνικής επιρροής — και αυτά τα όρια απαιτούν εξηγήσεις από τον ίδιο τον πρωθυπουργό.
Οι παρανομίες των καθεστώτων δεν ακυρώνουν την Ελληνική διπλωματία που συντεταγμένα με την ΕΕ εφαρμόζουμε το Διεθνές Δίκαιο, αλλά και το δίκαιο των θαλασσών . Θυμίζω ότι η Διεθνής κοινότητα δεν αποδέχεται κάμία Λιβυκή παρανομία και βεβαίως το κλείσιμο του Κόλπου της Σιρτης που αυθαίρετα η Λιβύη τον εντάσσει στους ιστορικούς Κόλπου διεκδικόντας τη μισή Μεσόγειο αξιοποιώντας το ανυπόστατο Τουρκολιβυκό. Δεν είναι σκόπιμο να καταναλώνουμε φαιά ουσία για κάθε παραβάτης ή πολέμαρχο που θεωρεί ότι μπορεί να κάνει χωρίς συνέπειες ” ότι του φανεί του Λωλοστεφανή”. Προηγήθηκαν του Γ Γεραπετρίτη άλλοι Υπουργοί Εξωτερικών που κάνανε άπειρα λάθη στο θέμα της Λιβύης. Για να μην έχουμε κοντή μνήμη