Με αιφνιδιαστικό χθεσινό διάγγελμά του, ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας YoonSook Yeol διέλυσε τη Βουλή και επέβαλε στρατιωτικό νόμο, ισχυριζόμενος ότι το μέτρο αυτό είναι απαραίτητο για την προστασία της χώρας από τις “κομμουνιστικές δυνάμεις”, όπως αποκαλεί την αντιπολίτευση. Η Βουλή αντέδρασε αμέσως και απέρριψε το προεδρικό διάταγμα με συντριπτική πλειοψηφία, ενώ πλήθη πολιτών συγκεντρώθηκαν έξω από το κοινοβούλιο διατρανώνοντας την αντίθεσή τους στον στρατιωτικό νόμο. Μετά από τις πρώτες ενδείξεις για διχόνοια στην ηγεσία του κυβερνώντος Κόμματος Λαϊκής Εξουσίας και των ενόπλων δυνάμεων, φαίνεται πως ο πρόεδρος της χώρας αναγκάζεται σε πλήρη υποχώρηση.
Τα αίτια της κρίσης
Το επιχείρημα του Yoon ότι η αντιπολίτευση διάκειται φιλικά προς τη Βόρεια Κορέα και υπηρετεί την ατζέντα της Πιονγιάνγκ είναι ελάχιστα πειστικό και προδήλως προσχηματικό, καθώς τα αίτια των δραματικών εξελίξεων είναι πολύ διαφορετικά. Το τελευταίο διάστημα το αντιπολιτευόμενο Δημοκρατικό Κόμμα απορρίπτει την κυβερνητική πρόταση για τον Προϋπολογισμό του 2025, ενώ διατυπώνει και πολλά ερωτήματα σχετικά με την ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος.
H κρίση αυτή δεν έρχεται ως κεραυνός εν αιθρία. Για την ακρίβεια, επωαζόταν επί πολλούς μήνες – τουλάχιστον από τον περασμένο Απρίλιο. Την εποχή εκείνη το κόμμα του προέδρου Yoon υπέστη βαριά ήττα στις κοινοβουλευτικές εκλογές και κατέλαβε μόλις το εν τρίτον των εδρών, ενώ το Δημοκρατικό Κόμμα και οι σύμμαχοί του εξέλεξαν περί το 60% των βουλευτών. Σύμφωνα με το Σύνταγμα της χώρας, ο πρόεδρος μπορεί να καθαιρεθεί από την Βουλή με δύο τρίτα των ψήφων – 200 επί συνόλου 300.
Ο Yoon είχε κάθε λόγο να ανησυχεί ότι δεν θα μακροημερεύσει στον προεδρικό θώκο. Το 2004, ο τότε πρόεδρος της χώρας Roh Moon-hyun καθαιρέθηκε από την Βουλή, αν και το Συνταγματικό Δικαστήριο τον αποκατέστησε στο αξίωμά μετά από δύο μήνες. Ωστόσο, διαφορετική ήταν η μοίρα της πρώην προέδρου Park Geun-hye, η οποία κατηγορήθηκε και στην συνέχεια καταδικάστηκε για κατάχρηση εξουσίας. Το 2016 καθαιρέθηκε από τη Βουλή και λίγους μήνες αργότερα το Συνταγματικό Δικαστήριο αποδέχθηκε αυτήν την απόφαση.
Σημειώνεται ότι η δημοτικότητα του προέδρου Yoon Sook Yeol, που διανύει το τρίτο έτος της θητείας του, βρίσκεται στο ναδίρ (25%), εν μέσω κατηγοριών για σκάνδαλα, στα οποία φέρεται να εμπλέκονται η σύζυγός του και κυβερνητικά στελέχη. Η αντιπολίτευση προσάπτει στον Yoon κατάχρηση της εκτελεστικής εξουσίας και την ερμηνεύει ως σημάδι διολίσθησης προς την απολυταρχική διακυβέρνηση της χώρας από το 1961 έως το 1987. Μένει να φανεί ποιες θα είναι οι συνέπειες της σημερινής πολιτικής αστάθειας στην χώρα, η οποία προκαλεί ανησυχίες σε πολλές πρωτεύουσες ανά την υφήλιο.
Ευρύτερες διαστάσεις των εξελίξεων στην Σεούλ
Η κρίση αυτή ενεργοποίησε αμέσως την Ουάσιγκτον, η οποία βλέπει την Σεούλ ως πολύτιμο σύμμαχό της στην Ανατολική Ασία. Εδώ και περισσότερα από 70 χρόνια οι ΗΠΑ έχουν στην Νότια Κορέα στρατεύματα, ο αριθμός των οποίων ξεπέρασε τις 300.000 κατά τη διάρκεια του πολέμου το 1950-53, για να διαμορφωθεί στις 24.000 φέτος. Εν τω μεταξύ, η χώρα είναι σημαντικός προμηθευτής στρατιωτικού εξοπλισμού, αξίας 14 δισ. δολαρίων το 2023, στο δυτικό στρατόπεδο που υποστηρίζει την Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή. Το τελευταίο διάστημα έχουν εντατικοποιηθεί οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις μεταξύ της Νότιας Κορέας και των ΗΠΑ, κάτι που προκαλεί την αντίδραση της Κίνας, της Ρωσίας και της Βόρειας Κορέας.
Τον περασμένο Ιούνιο, ο Βορειοκορεάτης ηγέτης Kim Jong-un υπέγραψε αμυντική συμφωνία με τη Μόσχα, κατά την επίσκεψη του Πούτιν στην Πιονγιάνγκ. Εκτός από την παροχή πολεμοφοδίων στην Ρωσία, πληθαίνουν οι πληροφορίες ότι η Βόρεια Κορέα έχει αποστείλει στρατιώτες της στην περιφέρεια Κουρσκ για την αντιμετώπιση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων. Σε αντάλλαγμα, η Μόσχα φέρεται να προμηθεύει την Πιονγιάνγκ με καύσιμα και συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας.
Είναι φανερό, λοιπόν, ότι η χερσόνησος της Κορέας αποτελεί μέρος μιας εξαιρετικά σύνθετης γεωπολιτικής εξίσωσης στην Ανατολική Ασία, η οποία “φιλοξενεί” πολλές δυνητικές εστίες ανάφλεξης – αρκεί να αναφερθούν οι εντάσεις στις Νοτιοσινική Θάλασσα ή γύρω από την Ταϊβάν. Και, βέβαια, κανείς δεν μπορεί να παραβλέψει την απειλή που αποτελούν οι πυρηνικές φιλοδοξίες της απρόβλεπτης Βόρειας Κορέας.
Συγχρόνως, η εμπλοκή των δύο κορεατικών κρατών – με άμεσο ή έμμεσο τρόπο – στον πόλεμο της Ουκρανίας οδηγεί σε δύο αναπόδραστες διαπιστώσεις. Πρώτον, ότι οι εξελίξεις στη φαινομενικά μακρινή χερσόνησο της Κορέας δεν μπορούν να αφήσουν την Ευρώπη αδιάφορη. Και, δεύτερον, ότι οι συγκρούσεις στην Ευρασία εξ ορισμού προσλαμβάνουν διαστάσεις ευρύτερες των συγκεκριμένων περιφερειών της.
(*) Ο Πλάμεν Τόντσεφ είναι Επικεφαλής του Τμήματος Ασιατικών Σπουδών, Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ)
Το μετρό της Θεσσαλονίκης, με τον επίμαχο σταθμό της Βενιζέλου επιτέλους άνοιξε. Άνοιξαν και οι ουρανοί όμως, ίσως για να ξεπλύνουν το άγος μιας πόλης που συχνά κατατρύχεται από μια διχαστική πόλωση για όλα τα μεγάλα θέματα που την αφορούν.
Από τις αντιδράσεις παλιότερα για την περιφεριακή και το δάσος του Σέιχ Σου, την επέκταση της παραλίας ή την υπογειοποίηση της Λεωφόρου Νίκης, την ανάπλαση της ΔΕΘ και το cross over πρόσφατα.
Η υπόθεση του μετρό μπλέχτηκε από νωρίς σε φαιδρότητες τοπικών παραγόντων, συμφέροντα εργολάβων και ιδεοληψίες της πλειοψηφίας των αρχαιολόγων, κομματικές και προσωπικές επιδιώξεις και μάχες. Οπότε ένα κατά βάση τεχνοοικονομικό ζήτημα, με την όποια ενδεδειγμένη σε πρώτο χρόνο δόκιμη επιστημονικά λύση, έγινε η μητέρα των μαχών σε μια κοινωνία που αρέσκεται να σηκώνει παντιέρες αντιπαλότητας και μεγαλοϊδεατισμού, ενώ χάνει διαρκώς τους βασικούς στόχους της οικονομικοκοινωνικής της ανάπτυξης.
Το μετρό λοιπόν της μιάμισης γραμμής και των λίγων χιλιομέτρων, κόστισε πολλαπλάσια από το σύνηθες, ταλαιπώρησε αφάνταστα τους κατοίκους της πόλης και τους επαγγελματίες περιοχών, έδωσε λαβή ανεκδοτολογικής χλεύης και αντιπαραγωγικών ενστάσεων από κάθε επαΐοντα αλλά και κάθε πικραμένο.
Από σήμερα το μετρό και τους σταθμούς του, μπορεί κανείς να το δει, να κυκλοφορήσει, να το κρίνει. Η τρανή διένεξη τα αρχαία να υπάρξουν κατά χώραν ή να μεταφερθούν και επανατοποθετηθούν όπως έγινε τελικά, θα αποτελεί μια κακή ανάμνηση και διένεξη περί όνου σκιάς, που πόλωσε αναίτια και κόστισε πολλαπλά την Θεσσαλονίκη.
Τα τμήματα του Decumanus Maximus, στους σταθμούς της Βενιζέλου και της Αγίας Σοφίας, στέκονται προς θέαση περιβαλλόμενα από καλαίσθητους και λειτουργικούς χώρους του μετρό, προβολές σε οθόνες, σημάνσεις και προθήκες εκθεμάτων.
Το αναγκαίο έργο του μετρό και μόνο, έκανε δυνατή την ανασκαφή, έρευνα και ανάδειξη αυτού του θαμμένου ιστορικού παρελθόντος της Θεσσαλονίκης. Μιας πόλης όμως που τα ανάλογα και πιο σημαντικά μνημεία και στοιχεία αυτού του άξονα στην επιφάνεια και όχι στα έγκατα της, τα παραμελεί. Η Ροτόντα, η Αψίδα του Γαλερίου (Καμάρα), το Γαλεριανό συγκρότημα στην πλατεία Ναυαρίνου, η Ρωμαϊκή Αγορά και τόσα άλλα μνημεία αυτής της περίλαμπρης διαχρονίας, για να μη μιλήσουμε για αυτά της Οθωμανικής περιόδου, δεν έτυχαν της ανάλογης μέριμνας και προβολής.
Ας ελπίσουμε ότι στην συνέχεια με την ανάδειξη των ευρημάτων στις εκθέσεις τους στο Παύλου Μελά και στον σταθμό του Πανεπιστημίου, θα ολοκληρωθεί το έργο μιας περιόδου που συντάραξε το προβληματικό παρόν με διακύβευμα το ένδοξο παρελθόν.
(Ανάρτηση στη σελίδα του κ. Γιώτη Ιωαννίδη στο fb)
Όλοι θέλουμε το Μετρό και θέλουμε να καλύψει όλη την Θεσσαλονίκη, το αγαπάμε, είμαστε χαρούμενοι, που λειτούργησε η πρώτη γραμμή, έστω και, με μεγάλη καθυστέρηση.
Η χαρά μας είναι μεγάλη, πιο μεγάλη για όσους δουλέψαμε για την λύση των προβλημάτων που κουβαλούσε από την προβληματική και βιαστική δημοπράτησή του, το 2005.
Το έργο τελείωσε, ένα μπράβο στην κυβέρνηση, έστω και στο χρόνο που το τελείωσε. Φυσικά, πολλά μπράβο αξίζουν τα στελέχη και οι εργαζόμενοι των εταιρειών και των υπουργείων που δούλεψαν, για κατασκευαστεί το έργο παρά τα μεγάλα προβλήματα.
Η ιστορία του «Μετρό Θεσσαλονίκης», είναι η επιτομή του εμπαιγμού της πόλης, από πολλές κυβερνήσεις. Μεγάλες ευθύνες όμως έχουν και πολλοί τοπικοί παράγοντες.
Την ιστορία όμως την γράφουν οι νικητές και πάντα παραγράφουν τα λάθη τους.
Τα λάθη όμως δεν πρέπει να ξεχαστούν, γιατί θα επαναληφθούν:
Το 1987, με την “Τρύπα” στην Εγνατία.Αυτή είναι η ιστορία της “Τρύπας του Κούβελα”, στο ύψος της ΔΕΘ, που χωρίς μελέτη και χρηματοδότηση, σπατάλησε 2 δις δραχμές, από τον κωδικό της αντισεισμικής προστασίας της Θεσσαλονίκης, χωρίς να ζητηθούν ευθύνες.
Την δημοπράτησή του έργου το 1992, ως ιδιωτικό έργο,με το καθεστώς της “Σύμβασης Παραχώρησης”, δηλαδή, οι κατασκευαστές θα χρηματοδοτούσαν το έργο και θα έπαιρναν πίσω τα λεφτά τους, με τα ανάλογα κέρδη, από τα εισιτήρια. Χάντρες στους «ιθαγενείς» και πάλι. Την ίδια ημέρα δημοπρατούσαν την πρώτη γραμμή της Αθήνας με εθνικούς και κοινοτικούς πόρους.
Την αντιεπιστημονική και καταστροφική απόφαση του 2013να μεταφερθούν όλα τα αρχαία του “Σταθμού Βενιζέλου” στο στρατόπεδο “Παύλου Μελά”, για να γίνει κάποτε “Μουσείο Μετρό”.
Τα λάθη του 2017, με την ιδεολογικοποίηση της κατασκευής του Σταθμού «Βενιζέλου», παρ΄ ότι την περίοδο αυτή προχώρησαν αρκετά τα έργα στους άλλους σταθμούς.
Την ανάλογη επιλογή της κυβέρνησης του 2019, για να χρειαστούν άλλα 5,5 χρόνια, δηλαδή όσα θα χρειαζόταν να γίνει όλο τον έργο.
Έτσι, αντί να κατασκευαστεί σε 5,5 χρόνια, με κόστος κατασκευής 920 εκ. ευρώ, όπως έλεγε η αρχική σύμβαση του έργου, ολοκληρώθηκε σε 18 χρόνια και το κόστος του θα ξεπεράσει το 1,5 δις ευρώ.
Όσο για τις επεκτάσεις του στις Δυτικές Συνοικίες και το Αεροδρόμιο, όλα έμειναν εκεί που είχαν φθάσει το 2012.
Όχι κύριε Πρωθυπουργέ, δεν ήταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής που έγραψε για πρώτη φορά την κατασκευή του Μετρό Θεσσαλονίκης στον κρατικό προϋπολογισμό του 1976, τέτοιο λαϊκισμό δεν τον είχε, ίσως από άγνοια τον αδικείς.
Ο τότε νομάρχης Θεσσαλονίκης του κόμματός σας, Κωσταντίνος Πυλαρινός ήταν και το «έγραψε» στον προϋπολογισμό της νομαρχίας Θεσσαλονίκης. Ναι, μην γελάτε.
Το ίδιο έκανε, δέκα χρόνια μετά, ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης Σωτήρης Κούβελας, που είπε ότι, θα το κατασκευάσει με τα κέρδη της TV 100.
Το ίδιο έκανε και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, όταν το δημοπράτησε το 1992, ως ιδιωτικό έργο, χωρίς να χρειαστεί να το γράψει στον κρατικό προϋπολογισμό, όπως την ίδια ημέρα, είχε εγγράψει το Μετρό της Αθήνας.
Διαχρονική συνέπεια…
Δυστυχώς όμως, οι δύο αυτές επιλογές κατέστρεψαν τον ηθικό των Θεσσαλονικέων και παγίδεψαν την πόλη για δύο δεκαετίες περίπου.
Το 2003, επιτέλους, έγινε η επιλογή από την τότε κυβέρνηση να κατασκευαστεί το Μετρό της Θεσσαλονίκης με τον ίδιο τρόπο πού κατασκευάστηκε και η βασική γραμμή του μετρό της Αθήνας, γιαυτό και προκήρυξε τις απαιτούμενες μελέτες.
Οι μελέτες απαιτούσαν 4 χρόνια τουλάχιστον για να ολοκληρωθούν, όμως το 2005, μπροστά στις επερχόμενες Αυτοδιοικητικές εκλογές του 2006 και με στόχο να ενισχύσουν τους κομματικούς υποψηφίους, δημοπράτησαν το έργο χωρίς ολοκληρωμένες μελέτες.
Το Άνοιξη του 2006 υπογράφηκε η σύμβαση πού επίσης είχε και μια τραγική πρόβλεψη: Οι αρχαιολογικές εργασίες θα διαρκούσαν 12 μήνες και θα κόστιζαν 15 εκατ. ευρώ. Χρόνος ολοκλήρωσης του έργου τον Οκτώβρη του 2012, για να γιορτάσει η Θεσσαλονίκη τα 100 χρόνια ελευθερίας της με τα εγκαίνια του Μετρό, είχε πει ο τότε υπουργός ΥΠΕΧΩΔΕ Γιώργος Σουφλιάς. Πολύ καλό για να είναι αληθινό.
Κρατώντας το θετικό, ότι, επιτέλους οι κυβερνήσεις δέσμευσαν την χώρα και την ΕΕ να χρηματοδοτήσει την κατασκευή του Μετρό Θεσσαλονίκης, πρέπει να τονίσω όμως, ότι, ταυτόχρονα, υπονόμευσαν την κατασκευή του.
Την περίοδο 2006-2008, δηλαδή τα δυο από τα 5,5 χρόνια, πού θα χρειαζόταν για την κατασκευή του μετρό, το μόνο έργο ήταν οι λαμαρίνες στους μελλοντικούς σταθμούς με τους μουσαμάδες να γράφουν: «Το μετρό έρχεται στην Θεσσαλονίκη».
Φυσικά, ούτε ένα μέτρο αρχαιολογικών εργασιών δεν έγινε και οι μετροπόντικες, αφού άργησαν να έρθουν δύο χρόνια, πρόλαβαν να αλλάξουν ονόματα. Από τα ονόματα των Μακεδόνων βασιλέων «Φιλίππου» και «Αλέξανδρου», μεταβαπτίστηκαν σε μια έξαρση επικοινωνιακής αλαζονείας σε «Κωστίκα» και «Γιωρίκα». Κάθε σύμπτωση με πολιτικά ονόματα είναι τυχαία, άλλωστε οι άνθρωποι δεν είναι Ποντιακής καταγωγής.
Στο τέλος του 2009, στην αλλαγή της κυβέρνησης, δηλαδή έχοντας διανύσει το 64% του συμβατικού χρόνου κατασκευής, είχε κατασκευαστεί περίπου το 10% του έργου.
Τον Μάιο του 2012, λίγο πριν τις εκλογές, είχαν λυθεί όλα τα προβλήματα και, η κατασκευή του έργου είχε φθάσει περίπου στο 40% και, αν υπήρχε η ανάλογη συνέχεια, θα μπορούσε τα τελειώσει το 2016.
Δυστυχώς, οι προβλέψεις δεν επαληθεύτηκαν, γιατί το φθινόπωρο του 2012 προέκυψε το πρόβλημα με τα αρχαία της στάσης Βενιζέλου. Η επιλογή της κυβέρνησης το 2013, να αφαιρέσει όλα τα αρχαία, για να κατασκευαστεί ο σταθμός, χωρίς την επανατοποθέτησή τους, μετά την κατασκευή του σταθμού, άνοιξε νέο κύκλο συγκρούσεων και καθυστερήσεων.
Λανθασμένη από κάθε άποψη επιλογή και δικαίως ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης Γιάννης Μπουτάρης προσέφυγε στο ΣτΕ για να ακυρωθεί η απόφαση.
Στις αρχές του 2014, σε μια συνάντηση που οργάνωσα, ως πρώην υφυπουργός υποδομών, στα γραφεία της Αττικό Μετρό ΑΕ, μεταξύ της διοίκησης και του δημάρχου, συμφωνήθηκε να ακυρωθεί η πρώτη απόφαση της Αττικό Μετρό ΑΕ και να υιοθετηθεί η μέθοδος του σταθμού της Αγίας Σοφίας, η οποία εγκρίθηκε και από το ΚΑΣ με την υποστήριξη της κυρίας Μενδώνη, Γραμματέως τότε του υπουργείου Πολιτισμού.
Δυστυχώς, μετά 3 μήνες, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης άλλαξε θέση και έκανε και νέα προσφυγή στο ΣτΕ ζητώντας να ακυρωθεί και αυτή η απόφαση.
Η κυβέρνηση άλλαξε και η νέα υιοθέτησε την νέα πρόταση του δημάρχου και του συλλόγου των αρχαιολόγων, παρ’ ότι η νέα προσφυγή στο ΣτΕ είχε απορριφθεί τον Οκτώβριο του 2016.
Νέα κυβέρνηση, νέα σύνθεση του ΚΑΣ, νέες αποφάσεις και, το 2017 μπήκε μπροστά η κατασκευή του σταθμού, χωρίς να μετακινηθεί κανένα αρχαιολογικό εύρημα.
Εκλογές έγιναν πάλι το 2019, η κυβέρνηση άλλαξε, όπως και η σύνθεση του ΚΑΣ.
Ο Πρωθυπουργός στην ομιλία του στην ΔΕΘ το 2019 είπε, πως πείστηκε από τους φορείς της πόλης ότι, πρέπει πάλι να αλλάξει μέθοδο κατασκευής του σταθμού στην Βενιζέλου και να γίνει με την προηγούμενη. Δεσμεύτηκε ότι, το Μετρό θα λειτουργήσει τον Απρίλιο του 2023. Μετά 5,5 χρόνια, η πρώτη γραμμή του Μετρό δόθηκε σε χρήση και είναι σημαντικό, αλλά και πολύ διδακτικό, για όσους θέλουν να μάθουν από τα λάθη του πρόσφατου παρελθόντος.
Εγκληματικό είναι ότι, μετά τις εκλογές του 2012 εγκαταλείφθηκε ο σχεδιασμός για τις επεκτάσεις στην Δυτική Θεσσαλονίκη και το αεροδρόμιο.
Στην Αθήνα ο σχεδιασμός τηρήθηκε, έστω με καθυστερήσεις, έχει παραδοθεί η επέκταση στον Πειραιά και έχει αρχίσει η κατασκευή της γραμμής 4. Η επέκταση στην Καλαμαριά, που δημοπρατήθηκε ταυτόχρονα με την επέκταση στον Πειραιά, το 2011, ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί, ενώ η επέκταση δυτικά της Θεσσαλονίκης, που σχεδιάστηκε ταυτόχρονα με την γραμμή 4, έμεινε στην αφετηρία της, δηλαδή στο 2012.
Ασχολείται με τα ελληνοτουρκικά από το 1956. Ηταν παρών, δίπλα στον Κωνσταντίνο Καραμανλή, στη γέννηση των ελληνοτουρκικών διαφορών. Σε μία αδημοσίευτη μέχρι σήμερα συζήτηση, ο Πέτρος Μολυβιάτης ανατρέχει στους σταθμούς των σχέσεων με την Τουρκία και περιγράφει τις μύχιες σκέψεις του Καραμανλή
Ησυζήτηση με τον Πέτρο Μολυβιάτη έγινε πριν από 20 χρόνια. Αλλά μοιάζει σαν να έγινε χθες. Τότε δεν είχε δημοσιευθεί παρά ένα πολύ μικρό της απόσπασμα. Σήμερα, οι συνθήκες επιβάλλουν τη δημοσίευσή της, όχι μόνον επειδή έρχονται ξανά στο προσκήνιο οι θεμελιώδεις διαφορές των ελληνοτουρκικών σχέσεων, που μένουν από τη δεκαετία του ’70 αγεφύρωτες. Αλλά και επειδή οι αναλύσεις του βετεράνου διπλωμάτη δεν παλιώνουν. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών ασχολείται με τα ελληνοτουρκικά από το 1956, οπότε μπήκε στο Διπλωματικό Σώμα. Σχεδόν όλη του τη σταδιοδρομία τη διέτρεξε στο πλευρό του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Στη συζήτηση που ακολουθεί, αποκαλύπτει το παρασκήνιο των κρίσιμων σταθμών στις σχέσεις με την Τουρκία, αλλά και τις μύχιες σκέψεις και επιθυμίες του Καραμανλή κάθε φορά που καθόταν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
– Ηθελα να σας ρωτήσω πότε εσείς είχατε ως νεαρός διπλωμάτης την πρώτη σας επαφή με τους Τούρκους και ποια ήταν η εντύπωση που υπήρχε τότε σε σχέση με την Τουρκία; Ηταν πρόβλημα η Τουρκία τη δεκαετία του ’50;
– Η Τουρκία ήταν πάντα πράγματι πρόβλημα τη δεκαετία του ’50, κυρίως με την έναρξη του Κυπριακού. Θυμάστε τον Απρίλιο του ’54 άρχισε η δράση της ΕΟΚΑ και από εκεί ξεκίνησε και όλη η περιπέτεια με το Κυπριακό. Εγώ μπήκα στο ΥΠΕΞ το ’56 και ήταν τότε υπουργός Εξωτερικών ο Αβέρωφ, με τον οποίο αποκτήσαμε αμέσως μια ζεστή συνεργασία, θα έλεγα αμέσως και φιλία. Και από τότε άρχισαν και οι επαφές μου με τους Τούρκους.
– Ποια ήταν η αίσθηση που είχατε; Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής εμπιστευόταν τους Τούρκους εκείνη την περίοδο ενώ το Κυπριακό βρισκόταν σε εξέλιξη;
– Κοιτάξτε, ο Κ. Καραμανλής από τότε, το ’56, πίστευε στην ανάγκη της εξομαλύνσεως των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Ηταν στόχος της ζωής του, θα έλεγα, όχι μόνον της καριέρας του, να επιτύχει την εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Πίστευε ίσως, όπως και ο Βίσμαρκ, ότι η μόνη σταθερή παράμετρος της Ιστορίας είναι η γεωγραφία. Εβλεπε, λοιπόν, με τον ρεαλισμό που τον διέκρινε, ότι έπρεπε η Ελλάς και η Τουρκία για το συμφέρον και των δύο χωρών και για τα γενικότερα συμφέροντα να έχουν καλές και αρμονικές σχέσεις. Και αυτό ήταν η μόνιμη επιδίωξή του. Και προσπαθούσε να το επιτύχει με τον διάλογο. Ο Καραμανλής συναντήθηκε με όλους, από τον Μεντερές και τον Ντεμιρέλ μέχρι τον Ετσεβίτ. Και δεν κατάφερε τίποτα. Πρέπει να σας πω ότι ήταν μία από τις μεγάλες απογοητεύσεις της ζωής του ότι δεν κατόρθωσε να επιτύχει την εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Και δεν το πέτυχε διότι γι’ αυτή τη δουλειά χρειάζονται δύο. Και φοβάμαι ότι από την πλευρά της Τουρκίας δεν υπήρξε ανταπόκριση, όπως δεν υπάρχει και τώρα. Ούτε τότε υπήρχε ανταπόκριση, ούτε και τώρα. Και αυτό νομίζω ότι δεν συμβαίνει διότι η Τουρκία έχει, δυστυχώς, έναν σταθερό και αμετάκλητο στόχο και αυτός είναι η αναθεώρηση του καθεστώτος στο Αιγαίο. Αυτό το πράγμα είναι αδύνατο να το δεχθεί μια ελληνική κυβέρνηση. Γι’ αυτό και αποδείχθηκε αδύνατη μέχρι στιγμής η εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων… Ελπίζω κάποτε να υπάρξει η φωνή της λογικής και να καταστεί φανερό εις την Τουρκία ότι δεν είναι δυνατή η αναδόμηση του καθεστώτος στο Αιγαίο. Και έτσι, αν μεταβάλουν τη νοοτροπία και τις επιδιώξεις τους στο Αιγαίο, τότε πιστεύω ότι θα είναι εφικτή και η εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
– Εχουμε ακούσει επίσης ότι η περίοδος 1958-1960 «σφράγισε» τον Καραμανλή. Η εμπειρία που είχε και η δυσκολία του να «πουλήσει» αυτή τη συμφωνία. Εσείς έχετε ζήσει από κοντά αυτή την ιστορία. Ηταν όντως δύσκολο ιστορικό επεισόδιο για τον Καραμανλή;
– Ηταν πάρα πολύ δύσκολο, κ. Παπαχελά, και η απόδειξη είναι η εξής: Ο Καραμανλής ήταν ο μόνος πολιτικός ο οποίος έλυσε το Κυπριακό. Αν θέλετε, να συζητήσουμε αν ήταν καλή ή κακή λύσις. Εγώ πιστεύω ότι ήταν η μόνη δυνατή. Ούτε πριν ούτε μετά τον Καραμανλή μπόρεσε κανείς να λύσει το Κυπριακό, το οποίο ήταν και μένει ανοιχτό. Μόνο εκείνος το έλυσε. Είχε το θάρρος, το πολιτικό δηλαδή, και τη βούληση και την ικανότητα να λύσει το Κυπριακό με τη Συνθήκη της Ζυρίχης και με τη συμφωνία του Μακαρίου, ο οποίος ήταν και ο εκλεγμένος αντιπρόσωπος του κυπριακού λαού. Λοιπόν, πέτυχε τη λύση του Κυπριακού που ήταν πολύ δύσκολο πράγμα, και με τη συνεργασία του μακαρίτη του Αβέρωφ βεβαίως. Δυστυχώς, η συμφωνία αυτή ανετράπη. Και ήταν σφάλμα που ανετράπη η συμφωνία αυτή. Διότι αν υπήρχε σήμερα η συμφωνία αυτή, θα ήταν ένας παράδεισος σε σχέση με αυτό που είναι σήμερα.
– Επιστρέφοντας ο Καραμανλής το 1974, πόσο φοβόταν έναν ελληνοτουρκικό πόλεμο; Πόσο ρεαλιστικό ενδεχόμενο ήταν αυτό;
– Ηταν ο ελληνοτουρκικός πόλεμος την εποχή εκείνη επικείμενος. Δεν ήταν φανταστικός κίνδυνος. Ηταν μια πολύ ρεαλιστική προοπτική να υπάρξει μια σύγκρουση ελληνοτουρκική. Διότι είχε γίνει η επιτυχής επιχείρηση των Τούρκων στην Κύπρο και είχε αποδειχθεί ότι η στρατιωτική προετοιμασία στην Ελλάδα ήταν ανύπαρκτη. Γιατί ένα στρατιωτικό καθεστώς, δεν ξέρω πού αλλού απέτυχε, παντού απέτυχε, αλλά απέτυχε και στη στρατιωτική προετοιμασία της χώρας, το οποίο είναι εξωφρενικό. Απαράδεκτο. Θυμάστε, η επιστράτευσις που επιχειρήθηκε, απέτυχε πλήρως. Λοιπόν, η Ελλάδα σε κατάσταση πλήρους στρατιωτικής αδυναμίας και προ της αφίξεως του Καραμανλή σε πλήρη διπλωματική απομόνωση, ήταν ένας ιδεώδης στόχος για την Τουρκία. Γι’ αυτό θεωρώ ότι ήταν επικείμενος ο πόλεμος. Ηταν εύκολο για την Τουρκία. Και όταν λέω πόλεμος, εννοώ την κατάληψη μερικών νησιών. Πράγμα που θα οδηγούσε σε πόλεμο. Απεφεύχθη χάρις στον Καραμανλή, με τη σύνεση, με τη σταθερότητά του, με το κύρος, με τις επαφές του με τους συμμάχους, τους φίλους και με τους Ανατολικούς. Απεφεύχθη τότε η σύρραξις η ελληνοτουρκική γιατί αποκατεστάθη αμέσως το κύρος και το γόητρο της Ελλάδος με την άφιξη του Καραμανλή. Πράγμα που αποδείχθηκε λίγο αργότερα με την ένταξη της Ελλάδας στην Ε.Ε.
– Τον Ιανουάριο του 1975 έχουμε μια πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης για να πάνε όλες οι ελληνοτουρκικές εκκρεμότητες στη Χάγη. Θυμάστε πώς διατυπώθηκε αυτή η πρόταση και ποια ήταν η τουρκική αντίδραση;
– Εγινε στο πλαίσιο μιας συνάντησης του ΝΑΤΟ, η συνάντηση Καραμανλή – Ντεμιρέλ, τον Μάιο του 1975, όπου συμφωνήθηκε και κατεγράφη σε ανακοινωθέν που υπέγραψαν και οι δύο ότι συμφωνούν και τα δύο μέρη να λύσουν με ειρηνικό τρόπο τις όποιες διαφορές τους. Οι διαφορές, όμως, δεν ήταν όπως σήμερα. Οι διαφορές για τις οποίες μιλάμε ήταν η υφαλοκρηπίδα και ο εναέριος χώρος. Δεν υπήρχαν άλλες διαφορές στο τραπέζι για συζήτηση. Λοιπόν, αυτές τις δύο διαφορές συμφωνήθηκε μεταξύ των δύο πρωθυπουργών να τις συζητήσουν και να τις λύσουν κατά τρόπο ειρηνικό. Στο θέμα της υφαλοκρηπίδας συμφωνήθηκε, εφόσον οι διαπραγματεύσεις δεν καταλήξουν, να παραπεμφθεί στο δικαστήριο της Χάγης, το οποίο και θα έκανε την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας.
– Υπάρχει κάποιο ανέκδοτο, όπως ξέρω, γύρω από αυτή τη συνάντηση για το πώς συντάχθηκε αυτή η συμφωνία.
– Αν θέλετε, θα σας το πω. Το μεσημέρι που διακόπηκαν οι συνομιλίες είχε εκεί μια καφετέρια και ήμουν εγώ με τον Τούρκο ομόλογό μου. Πήραμε μαζί το μεσημεριανό μας –ελαφρότατο φαγητό– και κουβεντιάζαμε πώς πρέπει να είναι το ανακοινωθέν. Ξέρετε, τα ανακοινωθέντα τα προετοιμάζουν οι συνεργάτες και τα εγκρίνουν και τα αλλάζουν οι ηγέτες. Μέσα λοιπόν στο πλαίσιο της δουλειάς μας, το κουβεντιάσαμε, περίπου συμφωνήσαμε, αλλά δεν είχαμε χαρτί να γράψουμε το ανακοινωθέν. Και πήραμε μια χαρτοπετσέτα άσπρη από την καφετέρια του ΝΑΤΟ και το έγραψα εγώ. Συμφώνησε και ο Τούρκος ομόλογός μου και εν συνεχεία το δακτυλογραφήσαμε και το παρουσιάσαμε στους πρωθυπουργούς και το ενέκριναν σχεδόν χωρίς καμία αλλαγή.
– Από ό,τι θυμάμαι η Τουρκία έκανε πίσω σε αυτή τη συμφωνία, έτσι δεν είναι;
– Ο Ντεμιρέλ υπαναχώρησε τελείως. Οταν γύρισε έπειτα από 10-15 μέρες στην Τουρκία, υπαναχώρησε από τη συμφωνία της παραπομπής της οριοθετήσεως της υφαλοκρηπίδας στη Χάγη και με κάτι δικαιολογίες ότι δεν είχε διαβάσει προσεκτικά το ανακοινωθέν. Κάποια πράγματα καθόλου σοβαρά.
Τι συμφωνήθηκε με το Πρωτόκολλο της Βέρνης
– Εδωσε ποτέ ο Ντεμιρέλ στον ίδιο τον Καραμανλή κάποια πιο πιστευτή εξήγηση;
– Νομίζω ναι, στις κατ’ ιδίαν συνομιλίες τους (τώρα βεβαίως έχουν περάσει χρόνια και μπορούν αυτά να βγουν στη δημοσιότητα). Στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους νομίζω ότι ο Ντεμιρέλ είπε τότε ότι ήταν στην αντιπολίτευση ο Ετσεβίτ, ο οποίος του ασκούσε εντονότατη κριτική μέσα στη Βουλή και γενικότερα στην Τουρκία. Ενώπιον αυτής της πιέσεως της αντιπολίτευσης, δεν μπορούσε να προχωρήσει σε αυτή τη συμφωνία.
– Εσείς είχατε τότε πληροφορίες αν υπήρχε πετρέλαιο στο Αιγαίο; Διότι αυτό, βεβαίως, είναι ένα σημαντικό θέμα, το οποίο κατά καιρούς συζητάμε.
– Είναι μια πολύ μεγάλη ερώτηση, κ. Παπαχελά. Εγώ προσωπικά δεν ξέρω την απάντηση. Yπάρχει, βεβαίως, λίγο πετρέλαιο στη Θάσο, είναι αποδεδειγμένο. Δεν ξέρω αν υπάρχει πετρέλαιο σε τέτοιες ποσότητες που να δικαιολογεί αυτόν τον καβγά μεταξύ της Τουρκίας και της Ελλάδας. Αλλά δεν είμαι βέβαιος εγώ ότι οι επιδιώξεις της Τουρκίας είναι μόνο οικονομικές και αναφέρονται στο πετρέλαιο. Υπάρχουν πιστεύω και στρατηγικές επιδιώξεις στο Αιγαίο. Λοιπόν, ανεξάρτητα από το αν υπάρχει πετρέλαιο, τι ποσότητες είναι και αν είναι εκμεταλλεύσιμο και σε σχέση με ποια τιμή του πετρελαίου είναι συμφέρουσα η εξόρυξη ή όχι – γιατί όλα αυτά είναι τα πολύπλοκα θέματα του πετρελαίου. Νομίζω όμως ότι, πέραν αυτών, υπάρχει και στρατηγική επιδίωξη της Τουρκίας στο Αιγαίο, η οποία είναι προφανής.
1974. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υποδέχεται τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο στο Ελληνικό, στις 29 Νοεμβρίου, λίγους μήνες μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. «Είχε το θάρρος, το πολιτικό δηλαδή, και τη βούληση και την ικανότητα να λύσει το Κυπριακό με τη Συνθήκη της Ζυρίχης και με τη συμφωνία του Μακαρίου. Δυστυχώς, η συμφωνία αυτή ανετράπη. Και ήταν σφάλμα», σχολιάζει ο κ. Μολυβιάτης.
– Εχουμε τον Απρίλιο του 1976 ένα σύμφωνο μη επιθέσεως. Ποια ήταν η ιδέα και ποια η τουρκική αντίδραση;
– Το σκεπτικό ήταν το ίδιο με το ανακοινωθέν των Βρυξελλών, δηλαδή της ειρηνικής επιλύσεως των διαφορών. Σας είπα, όμως, τότε ποιες ήταν οι διαφορές. Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο της ειρηνικής διευθετήσεως, ο Καραμανλής, για να επιτύχει μια ύφεση του κλίματος, μια σιγουριά, μια ηρεμία, μια σταθερότητα στην περιοχή, έκανε αυτή την πρόταση. Και ήταν μια ολοκληρωμένη και εμπεριστατωμένη πρόταση που κάναμε στην Τουρκία το σύμφωνο το οποίο απέρριψαν. Το απέρριψαν οι Τούρκοι λέγοντας ότι «θα το υπογράψουμε το σύμφωνο μη επιθέσεως όταν θα έχουμε λύσει τις διαφορές μας». Το οποίο, βεβαίως, τότε δεν θα χρειαζόταν. Ηταν προφανές ότι η Τουρκία ήθελε να διαρκέσει η πίεση επί της Ελλάδος, η απειλή του πολέμου. Αυτήν την πίεση τη δέχεται και τώρα η Ελλάδα και υπό μορφή πολύ πιο επίσημη και σαφή με την απόφαση της Τουρκικής Εθνοσυνελεύσεως περί casus belli. Δηλαδή αν επεκτείνουμε τα χωρικά μας ύδατα στο Αιγαίο, θα μας κηρύξουν τον πόλεμο. Βλέπετε ότι υπάρχει, δυστυχώς, μια συνέπεια και μια σταθερότητα στην τουρκική πολιτική. Από το 1976 απέρριψαν την πρόταση για το σύμφωνο μη επιθέσεως και το 1995 αποφάσισαν να διακηρύξουν επισήμως ότι θα μας κάνουν πόλεμο αν ασκήσουμε τα δικαιώματά μας. Γιατί την επέκταση των χωρικών υδάτων την προβλέπει πλέον το δίκαιο της θαλάσσης. Λοιπόν, η Τουρκία μας λέει ότι αν εσείς ασκήσετε τα δικαιώματά σας τα νόμιμα, εμείς θα σας κάνουμε πόλεμο.
– Το καλοκαίρι του 1976 είχαμε την κρίση με τις γεωτρήσεις και το τουρκικό εκείνο σκάφος. Πόσο κοντά φτάσαμε στον πόλεμο εκείνο το καλοκαίρι;
– Τον Αύγουστο του 1976 βγήκε το «Σισμίκ». Και τότε πράγματι μπήκαμε σε μια πάρα πολύ μεγάλη κρίση. Διότι το «Σισμίκ» έκανε σεισμικές έρευνες που απαγορεύονται. Αλλο η επιστημονική έρευνα στη θάλασσα και άλλο η σεισμική έρευνα στον βυθό, σε υφαλοκρηπίδα μιας άλλης χώρας. Αυτό απαγορεύεται και από το διεθνές δίκαιο και της εποχής εκείνης το δίκαιο. Και μπήκαμε σε μια σοβαρότατη κρίση. Θυμάμαι ότι τότε ενημερώσαμε. Ενημέρωσα και εγώ τον Γ. Μαύρο και τον Α. Παπανδρέου που βρισκόταν σε περιοδεία στη Θράκη και τον αναζητούσα όλη την ημέρα – διότι δεν υπήρχαν και κινητά τηλέφωνα εκείνη την εποχή και είχα βάλει τη χωροφυλακή να τον βρει. Και τον βρήκε το βράδυ και τον ενημέρωσα τον Παπανδρέου για την έναρξη αυτής της κρίσης. Πράγματι, είχαμε φτάσει κοντά σε μία κρίση ένοπλη, η οποία θα μπορούσε να είχε συμβεί αν τα πολεμικά τουρκικά πλοία που συνόδευαν το «Σισμίκ» έκαναν ενέργειες, είτε σχεδιασμένες είτε μη σχεδιασμένες. Αποφεύχθηκε, όμως, η κρίση αυτή με την παραπομπή του θέματος εκ μέρους της Ελλάδος στο Δικαστήριο της Χάγης και στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
– Εχουμε επίσης σε αυτό το επεισόδιο τον Παπανδρέου να δηλώνει: «Βυθίσατε το “Χόρα”». Εκ των υστέρων κάποιοι είπαν ότι αυτό ήταν σε συνεννόηση με τον Καραμανλή. Υπήρξε τέτοια συνεννόηση;
– Επ’ αυτού μπορώ να είμαι πολύ σαφής και κατηγορηματικός, γιατί έχω προσωπική γνώση του θέματος. Διότι, όπως σας είπα, εγώ ήρθα σε τηλεφωνική επαφή με τον Παπανδρέου και του είπα ότι το «Σισμίκ» άρχισε τις έρευνες και μπαίνουμε σε κρίση. Moυ λέει: «Να γυρίσω στην Αθήνα αμέσως». Hταν Παρασκευή. Του λέω: «Αυτό από εσάς εξαρτάται. Θα σας ενημερώσει προσωπικά και ο ίδιος ο πρόεδρος». Δεν υπήρξε άλλη επαφή και συνεννόηση μεταξύ Παπανδρέου και Καραμανλή τις ημέρες αυτές. Τη δήλωση την έκανε ο Παπανδρέου χωρίς καμία συνεννόηση με τον Καραμανλή.
– Η αντίδραση του Καραμανλή όταν είδε τη δήλωση;
– Ηταν μια δήλωση, η οποία μπορούσε να αποβεί και επικίνδυνη. Διότι αν ήταν κυβέρνηση ο Παπανδρέου και βύθιζε το «Χόρα», θα πηγαίναμε κατευθείαν σε πόλεμο με την Τουρκία. Βεβαίως, όταν είναι κανείς αντιπολίτευση έχει την ευχέρεια να λέει πράγματα τα οποία δεν θα έκανε αν ήταν κυβέρνηση. Αλλά παρ’ όλα αυτά ήταν επιδείνωση της κατάστασης, όταν η αντιπολίτευση λέει στην κυβέρνηση βυθίστε το πλοίο και κάντε πόλεμο. Ηταν μια πολιτική απερίσκεπτη.
– Πώς πήγαμε από την κρίση αυτή στο Πρωτόκολλο της Βέρνης;
– Η Βέρνη έγινε το 1976. Επιδιώκαμε τότε την ηρεμία, την αποφυγή εντάσεων και προκλήσεων ώστε να λυθεί το θέμα αυτό διά διαπραγματεύσεων στο δικαστήριο κ.τ.λ., πάντα για τη διευθέτηση της υφαλοκρηπίδας. Τότε, λοιπόν, ο κ. Τσούνης που ήταν πρέσβης συναντήθηκε με τον ομόλογό του στη Βέρνη. Αυτό που αποφασίστηκε στη Βέρνη ήταν μια διαδικασία ρυθμίσεως του προβλήματος της υφαλοκρηπίδας, η οποία προέβλεπε και τους κανόνες βάσει των οποίων θα επιχειρείτο και η διευθέτηση του θέματος του διεθνούς δικαίου – ήταν ένα σημείο το οποίο το επιδιώκαμε πάντοτε και το αποδέχτηκε η τουρκική πλευρά. Η Βέρνη έχει παρεξηγηθεί πάρα πολύ. Διότι ισχυρίστηκε εν συνεχεία η αντιπολίτευση ότι αυτό αποτέλεσε ένα είδος παγώματος της ασκήσεως των δικαιωμάτων μας στην υφαλοκρηπίδα. Αυτή όμως είναι μια αυθαίρετη ερμηνεία της Βέρνης. Το κείμενο της Βέρνης λέει, στην παράγραφο 6, ότι εφόσον διαρκεί η διαπραγμάτευση, δεν θα γίνουν ενέργειες ή πρωτοβουλίες που να βλάπτουν τη διαπραγμάτευση. Επομένως, είναι σαφέστατο ότι η αποχή από προκλητικές ενέργειες αφορά αποκλειστικώς και μόνον την περίοδο που διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις. Δεν ήταν καμία δέσμευση μόνιμη της Ελλάδος ότι δεν θα κάνει γεωτρήσεις π.χ. στη Θάσο επειδή υπάρχει το κείμενο της Βέρνης. Αυτήν την ερμηνεία την έδωσε το ΠΑΣΟΚ όταν έγινε κυβέρνηση. Και νομίζω κακώς την έδωσε. Ισως να ήθελε μια κάλυψη το ΠΑΣΟΚ για το ότι δεν έκανε εκείνη πλέον η κυβέρνηση έρευνες στην υφαλοκρηπίδα. Αλλά έδωσε μια ερμηνεία που έβλαψε τα εθνικά μας συμφέροντα.
– Απ’ ό,τι καταλαβαίνω, η Τουρκία παραβίασε αυτό το πρωτόκολλο κάνοντας ασκήσεις. Υπήρχε κάποια απογοήτευση από τη δική σας πλευρά;
– Μα, κοιτάξτε, η Τουρκία έχει παραβιάσει όλες σχεδόν τις συμφωνίες που έχουμε κάνει, από τη Συνθήκη της Λωζάννης το 1923 μέχρι σήμερα. Ακόμη και τη συμφωνία Παπούλια – Γιλμάζ το 1988, και αυτήν την παραβίασε. Λοιπόν, δεν εξεπλάγημεν όταν είδαμε την Τουρκία να παραβιάζει αυτή τη συμφωνία.
– Εχουμε μάθει να συμπυκνώνουμε την πολιτική του Καραμανλή μερικές φορές με αποφθέγματα. Υπήρχε κάποιο απόφθεγμα που είχε σχέση με τους Τούρκους;
– Ο Καραμανλής ήθελε να τα βρει με τους Τούρκους. Πίστευε ότι αυτό είναι το συμφέρον της χώρας μας. Τώρα μου ζητάτε κάτι το οποίο δεν μου έρχεται στον νου αυτή τη στιγμή. Αλλά σας λέω ότι το πάθος του ήταν, πριν τελειώσει τη ζωή του και την καριέρα του, να αποκαταστήσει μια σχέση συνεργασίας και ομαλής επαφής με την Τουρκία. Και μέχρι το τέλος της ζωής του λυπόταν που δεν το πέτυχε.
1975
Καραμανλής και Ντεμιρέλ στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, στις 31 Μαΐου. Λίγο αργότερα, ο Τούρκος πρωθυπουργός υπαναχώρησε από τη συμφωνία για παραπομπή της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας στη Χάγη.
1978
Ο Πέτρος Μολυβιάτης (δεύτερος από αριστερά) με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή σε συνάντηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπό τον πρόεδρό της Ρόι Τζένκινς (δεξιά), στις αρχές του έτους. Στις 21 Δεκεμβρίου επετεύχθη η συμφωνία για την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ.
1983
Κωνσταντίνος Καραμανλής και Ανδρέας Παπανδρέου κατά τη δεξίωση για την επέτειο αποκατάστασης της Δημοκρατίας, τον Ιούλιο. Οι διαφορές τους ήταν μεγάλες. Ο δίαυλος μεταξύ τους όμως έμενε πάντα ανοιχτός.
Κεντρική φωτό: Κωνσταντίνος Καραμανλής και Αντνάν Μεντερές στη Ζυρίχη. «Ο Καραμανλής συναντήθηκε με όλους, από τον Μεντερές και τον Ντεμιρέλ μέχρι τον Ετσεβίτ. Και δεν κατάφερε τίποτα. Ηταν μία από τις μεγάλες απογοητεύσεις της ζωής του ότι δεν κατόρθωσε να επιτύχει την εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Και δεν το πέτυχε διότι γι’ αυτή τη δουλειά χρειάζονται δύο», λέει ο Πέτρος Μολυβιάτης. [A.P. Photo]
With warnings swirling over a possible war with Russia in a matter of years, NATO‘s European members have already started laying the groundwork for defenses, should Russian troops set foot on alliance soil.
“Russia is preparing for a war with the West,” Bruno Kahl, the head of Germany’s foreign intelligence service, said in late November.
But it’s not likely to be a large-scale attack into NATO territory, the intelligence chief warned. Moscow could opt for a limited incursion or upping its hybrid warfare tactics to probe the alliance’s conviction, Kahl said.
NATO is trying to prepare for both scenarios: an all-out war, and less obvious techniques designed to undermine stability in the alliance’s member countries.
“There are multiple options for Russia to test the cohesion of the alliance,” including limited land grabs, the former head of NATO’s Multinational Corps Northeast based in northwest Poland, Lieutenant General Jürgen-Joachim von Sandrart, told Newsweek just before leaving his post in November.
Estonia’s foreign intelligence service warned in February NATO “could face a Soviet-style mass army in the next decade” if Russia successfully reforms its military. The army would be “technologically inferior” to NATO forces in areas other than electronic warfare and long-range strikes, the service said, but its “military potential would be significant.”
“If we take these assessments seriously, then that is the time for us to properly prepare, and it is a short one,” Kubilius, a former Lithuanian prime minister, told the Reuters news agency. “This means we have to take quick decisions, and ambitious decisions.”
The main catalyst is Russia’s full-scale invasion of Ukraine, prompting Sweden and Finland to abandon their long-held policies of non-alignment and join NATO, lengthening Russia’s border with the alliance.
Across Europe, NATO is now battling to raise defense spending up and beyond the two percent of GDP requested—but not enforced—by the alliance. Many countries have historically fallen far short of this benchmark in the decades since the end of the Cold War.
But times are changing. European nations have pledged to meet or exceed the target, and officials and experts broadly expect the incoming administration of President-elect Donald Trump to double down on pressure on Europe to increase military spending further.
The countries snaking along NATO’s eastern flank are way ahead. How quickly Europe will be able to pull up spending and prop up the companies producing more equipment, however, remains to be seen. NATO’s top military official, Admiral Rob Bauer, said in late last November that businesses “need to be prepared for a wartime scenario and adjust their production and distribution lines accordingly.”
“While it may be the military who wins battles, it’s the economies that win wars.” Bauer said.
Already, there are visible signs of preparations across Europe, particularly striking in the countries closest to Russia’s borders.
Serbian President Aleksandar Vučić said in July that NATO was “not ready now” for a possible war with Russia but that they “will be ready” in the future.
“They are already preparing for a conflict with the Russian Federation and are preparing much faster than some people would like to see, in every sense,” he told Serbian television, in remarks reported by Russian state media.
“We know this from military preparations. We know how they are being conducted. And I want to tell you, they are preparing for a military conflict,” Vučić said.
Germany has started putting together plans for how Berlin would would shield important buildings and installations in the event of an attack, and how Germany would be a conduit for hundreds of thousands of soldiers heading further east in Europe, the German daily newspaper, Frankfurter Allgemeine Zeitung, reported in November.
The first draft of the strategy paper, labeled “Operationsplan Deutschland,” is 1,000 pages long, the newspaper reported.
Baltic Defense Line
The three Baltic states of Latvia, Lithuania and Estonia signed an agreement back in January this year to beef up protection along their land borders with Russia and Belarus.
Belarus is a key Russian ally, and the Kremlin used Belarusian territory to launch the full-scale invasion of Ukraine in February 2022. The country also links Russia with its isolated Kaliningrad exclave, sandwiched between NATO members Poland and Lithuania.
“We are undertaking this effort so that the people of Estonia can feel safe, but if the slightest risk emerged, we would be ready for various developments more promptly,” said Estonia’s defense minister, Hanno Pevkur.
Tallinn said there would be a “network of bunkers, support points and distribution lines” along the border.
Lithuania’s defense ministry said in early September that it had “set up a blockade” on and near the bridge in Panemunė, the Lithuanian border settlement that connects the NATO country with Kaliningrad.
Vilnius said it had set up mines, and other defenses, like dragon’s teeth, against tanks and armored vehicles.
Dragon’s teeth are concrete blocks used to halt tank advances and prevent mechanized infantry from gaining territory. This type of anti-tank fortification has littered Ukraine.
“This is a precautionary step to ensure more effective defense,” Lithuania’s government said.
Lithuania’s neighbor to the north, Latvia, has put similar defenses in place. The Latvian government has said around €303 million ($318 million) will be funneled into building up defenses on its eastern border with Russia over five years. There will be outposts for support personnel, reinforced structures, anti-tank trenches and storage dumps for ammunition and mines, Riga said.
“We will be able to slow down and block the movement of potential aggressors more efficiently,” Latvian Defense Minister Andris Sprūds said in a statement in January.
In July, Riga said that obstacles designed to hamper military movements were now being “procured and transported to temporary storage areas near Latvia’s eastern border.” Russia lies to the east of Latvia.
Estonia’s ERR broadcaster reported in October that the Latvian military was testing barriers making up the Baltic Defense Line, including dragon’s teeth.
Kaspars Lazdinš, from the Latvian armed forces, said the military had used a T-55 tank to “simulate conditions similar to those our eastern neighbors might present.” The T-55 is a Soviet-era main battle tank.
“The anti-tank barriers held up well,” Lazdinš told the broadcaster, adding: “The concrete blocks successfully protected people and infrastructure from direct fire.”
Further to the south, staring down Kaliningrad and Belarus, Poland has started construction of what it has called its “East Shield,” costing over $2.5 billion and described by Warsaw as “the largest operation to strengthen Poland’s eastern border, Nato’s eastern flank, since 1945.”
Polish Prime Minister Donald Tusk visited the Polish border with Kaliningrad over the weekend to inspect fortifications being built on Warsaw’s territory.
“Poland’s investments have been a mix of building up both defensive capabilities and offensive capabilities, designed to deter Russia by convincing them that any attack would fail to achieve its objectives and come at very high cost,” said William Freer, a research fellow in national security at the U.K.-based think tank, the Council on Geostrategy.
“Poland’s ‘East Shield’ fortifications build on the lessons of the fighting in Ukraine, which have shown how hard it is to push through heavily entrenched defenders,” Freer told Newsweek. “In combination with traditional fortifications such as dragon’s teeth, East Shield will make use of a suite of electronic warfare and surveillance systems.”
Mass Evacuation Plans
The preparations aren’t just military, they’re civil, too. In mid-November, NATO’s newest member, Sweden, published a brochure it said helped the country’s residents to “learn how to prepare for, and act, in case of crisis or war.” The pamphlet outlines what a heightened state of alert would mean, how each inhabitant would pitch in to a war-time effort, and what different sirens sound like.
“Military threat levels are increasing,” the leaflet warns the Scandinavian country’s citizens. “We must be prepared for the worst-case scenario—an armed attack on Sweden.”
Norway, too, has published a leaflet on how to deal with “extreme weather, pandemics, accidents, sabotage—and in the worst case acts of war.”
Finland has publicly-available guides on how it prepares for “the worst possible threat, war.”
In the Baltics, Agnė Bilotaitė, Lithuania’s interior minister, said in September that each of the country’s local authorities had to quickly draw up evacuation plans that are “ready” to be put in motion.
“It is important to note that we are at the forefront, so today, civil defense has become a priority on our agenda,” Bilotaitė said. The Lithuanian minister has urged neighbouring countries to do the same.
Latvian Interior Minister Rihards Kozlovskis said in September that the Baltic state had roughly 5,000 underground buildings that Riga hoped to have “ready for use as shelters by November.”
Bilotaitė said in October that Vilnius would spend €12 billion in 2025 to install and upgrade shelters.
“If necessary, we could shelter two cities like Vilnius underground,” Vilnius Mayor Valdas Benkunskas said in remarks reported by domestic media.
Germany’s government has also said it is putting together a list of bomb shelters that will be available for citizens to see where their closest shelter is.
Air Defenses
In January, the Baltic states also stressed the need they felt to build up NATO air defenses on the eastern flank, according to a Latvian government readout.
Hungary’s defense minister, Kristof Szalay-Bobrovniczky, said in November that Budapest will place an air defense system in the northeastern region of the country.
“We still trust that there will be peace as soon as possible, through diplomacy instead of a military solution,” Szalay-Bobrovniczky said in a video address. “However, to prepare for all possibilities, I ordered the recently purchased air control and air defense systems and the capabilities built on them to be installed in the northeast.”
Europe has a chronic shortage of air defenses, although military and political officials have swerved providing specifics.
East Versus West
While Poland, the Baltic states, Finland and Sweden, as well as Romania, which borders western Ukraine, have significantly upped defense investment, western Europe is lagging behind.
“It is no coincidence that the greatest increases in defense spending in NATO are coming from those closest to Russia,” Freer said. “Behind NATO’s eastern flank, other allies are acting with less urgency and have proven far less willing to increase investment at the same level.”
Admiral Sir Tony Radakin, the head of the British armed forces, conceded in November that the U.K. was in a “slightly weaker” position than many countries closer to Russian soil.
“We don’t have some of the civil aspects or planning aspects that other countries within NATO have as part of their traditions,” Radakin said.
The U.K. has committed to increasing defense spending to 2.5 percent of GDP. France is on course to hit the NATO target of 2 percent this year, as is Germany.
Estonia’s defense spending is hovering at around 3.4 percent of its GDP, with plans to hike this to 3.7 percent by 2026. Lithuania said in March it would raise defense spending to 3 percent from 2025, and its defense minister has floated hitting 4 percent, to finance new long-range air defenses and other equipment. Poland has said it will spend 5 percent of its GDP on the military in 2025.
Western European countries are taking “some meaningful steps,” Freer added. Countries in the alliance are looking at how to improve NATO’s integrated air and missile defense capabilities, pulling lessons from Russia’s hammering of Ukraine.
Tα “ήρεμα νερά” διαταράσσει και πάλι η Τουρκία με νέα NAVTEX.
Η NAVTEX αφορά αεροναυτικές ασκήσεις στην «καρδιά» του Αιγαίου. Συγκεκριμένα, η υδρογραφική υπηρεσία της Σμύρνης εξέδωσε σήμερα, Τρίτη 3 Δεκεμβρίου 2024, τη NAVTEX που δεσμεύει περιοχή στο κεντρικό Αιγαίο για ασκήσεις με πυρά, στις 6 Δεκεμβρίου από τις 6 ως τις 10 το πρωί.
Η περιοχή που δεσμεύει η Τουρκία για τις αεροναυτικές ασκήσεις εκτείνεται σε μια αρκετά μεγάλη έκταση, όπως φαίνεται στην φωτό ανάμεσα σε Λέσβο, Χίο, Ψαρά και Σκύρο.
Δείτε αναλυτικά την τουρκική NAVTEX
TURNHOS N/W : 1170/24 (İzmir NAVTEX Station) (Published Date: 03-12-2024 19:20)TURNHOS N/W : 1170/24
AEGEAN SEA
1. AERONAUTICAL EXERCISES WITH FIRING, ON 06 DEC 24 FROM 0600Z TO 1000Z IN AREA BOUNDED BY;
39 03.97 N – 025 12.50 E
38 53.00 N – 026 10.00 E
38 43.17 N – 026 14.58 E
38 42.53 N – 026 14.15 E
38 43.22 N – 025 21.63 E
38 45.35 N – 025 21.53 E
38 45.35 N – 025 02.73 E
CAUTION ADVISED.
2. CANCEL THIS MESSAGE 061100Z DEC 24.
Υπενθυμίζεται ότι, στις 27 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε συνάντηση αντιπροσωπειών του ελληνικού και του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού στην Άγκυρα, στο πλαίσιο υλοποίησης των συμφωνηθέντων Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) για το έτος 2024.
Επίσης, η ελληνική υδρογραφική υπηρεσία της Λήμνου, έχει εκδώσει δική της NAVTEX για αεροναυτικές ασκήσεις με πυρά σε παραπλήσια περιοχή, στην περιοχή της νήσου των Ψαρών.
Δείτε την ελληνική NAVTEX:
ZCZC RA99
021315 UTC DEK 24
STATHMOS LIMNOS AR.MIN 233/24
KENTRIKO AIGAIO PELAGOS
DYTIKA NISOY PSARON
AERONAFTIKES ASKISEIS PYRON
APO 050600 UTC EOS 051000 UTC DEK 24
STI THALASSIA PERIOCHI
POY PERIKLEIETAI APO TA STIGMATA:
38-50.00B 025-00.00A
38-30.00B 025-00.00A
38-30.00B 025-45.00A
38-55.00B 025-45.00A
APOFYGI DIELEFSIS ANOTERO PERIOCHIS
AKYROSI MINYMATOS TIN 051100 UTC DEK 24
NNNN
Στην παλαιότερη προκλητική NAVTEX που είχε εκδώσει η Τουρκία υποστήριζε πως υπάρχει “τουρκική υφαλοκρηπίδα” μεταξύ Χίου και Λέσβου, η οποία μάλιστα έχει “ασαφή όρια” που θα πρέπει να οριοθετηθούν κάποια στιγμή, στα πλαίσια των αναθεωρητικών της θέσεων που ουδέποτε έχει εγκαταλείψει…
Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κατατάσσεται στην 185η θέση παγκοσμίως και στην 1η θέση στην Ελλάδα για τη Διεπιστημονική Έρευνα, σύμφωνα με τη φετινή παγκόσμια κατάταξη του Times Higher Education (THE) στον τομέα της Διεπιστημονικής Έρευνας (ISR).
Το ΑΠΘ είναι το μοναδικό πανεπιστήμιο στην Ελλάδα που καλύπτει όλα σχεδόν τα επιστημονικά πεδία, και καλλιεργεί μια δυναμική κουλτούρα συνεργασίας στην έρευνα, ενθαρρύνοντας τη διασύνδεση των Τμημάτων του, αλλά και τη συνεργασία με περισσότερα από 200 πανεπιστήμια του εξωτερικού. Οι συνεργασίες αυτές οδηγούν σε καινοτόμες και αποτελεσματικές λύσεις για σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα που απαιτούν διεπιστημονικές προσεγγίσεις.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το ΑΠΘ, από το 2014, έχει ιδρύσει το Κέντρο Διεπιστημονικής Έρευνας και Καινοτομίας (ΚΕΔΕΚ) που αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες για την ανάπτυξη διεπιστημονικών συνεργασιών και την ενίσχυση της ερευνητικής παραγωγικότητας του πανεπιστημίου. Η ενίσχυση της χρηματοδότησης για διεπιστημονικές συνεργασίες και η παραγωγή υψηλού επιπέδου δημοσιεύσεων παραμένουν προτεραιότητες για το ΑΠΘ, ενώ οι επιδόσεις του στις σχετικές κατηγορίες αποδεικνύουν την ισχυρή θέση του στο διεθνές ακαδημαϊκό στερέωμα.
Με αφορμή τη διάκριση, ο Πρύτανης του ΑΠΘ, Καθηγητής Χαράλαμπος Φείδας, δήλωσε «Η διεθνής διάκριση του ΑΠΘ αντανακλά τη διαρκή προσπάθειά μας να ενισχύσουμε τη συνεργασία και την αριστεία σε όλα τα επιστημονικά πεδία, δημιουργώντας ένα ισχυρό περιβάλλον διεπιστημονικής συνεργασίας. Το ΑΠΘ είναι ένα πολυθεματικό Πανεπιστήμιο, εξωστρεφές, με παγκόσμια ακτινοβολία, που συμβάλλει καθοριστικά στην επίλυση επίκαιρων και σημαντικών κοινωνικών προβλημάτων που απαιτούν διεπιστημονικές προσεγγίσεις και λύσεις».
ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ μας σύστημα καί ὁ Πρωθυπουργός κάνουν μία πράγματι φιλότιμη προσπάθεια νά ἀξιολογήσουν τήν νέα κατάσταση πού ἔχει προκύψει μετά τίς εὐρωεκλογές καί νά ἐπανατοποθετήσουν τήν Νέα Δημοκρατία στόν πολιτικό χάρτη.
Γιατί έμειναν μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας σημαντικές λεπτομέρειες της συμφωνίας εκεχειρίας Ισραήλ-Λιβάνου; Ο ρόλος των ΗΠΑ και της Γαλλίας.
Εικόνα: Adnan Abidi/REUTERS
Η πρόσφατη συμφωνία εκεχειρίας στον Νότιο Λίβανο χαρακτηρίζεται από τις πολλές πρωτοτυπίες της. Το διάγγελμα του Νετανιάχου που προεξοφλούσε τη συγκατάθεση του Ισραήλ, μεταδόθηκε προτού εγκριθεί η συμφωνία επίσημα από το υπουργικό συμβούλιο. Αντίστοιχη τακτική εφάρμοσε και ο λιβανέζος ομόλογός του Νατζίμπ Μικάτι. Πράγματι, οι διαπραγματεύσεις ήταν κοπιώδεις, γεγονός που αιτιολογεί τα αλλόκοτα πρωθύστερα και τα άστατα χρονοδιαγράμματα. Παρ’ όλα αυτά, η βασική πρωτοτυπία στην όλη διαδικασία συνίσταται στο ότι τόσο στο Ισραήλ και στον Λίβανο όσο και διεθνώς, ακόμα και μετά τα διαγγέλματα των Νετανιάχου και Μπάιντεν, διατηρείται μέχρι σήμερα μία αίσθηση σχετικής άγνοιας ως προς το τι ακριβώς συμφωνήθηκε.
Από τη μια, το διάγγελμα του ισραηλινού πρωθυπουργού αναλώθηκε στην απαρίθμηση των στρατιωτικών επιτευγμάτων από την έναρξη του πολέμου, τονίζοντας ότι «η παραμικρή παραβίαση της εκεχειρίας από την Χεζμπολάχ, θα απαντηθεί δυναμικά». Από την άλλη, το διάγγελμα Μπάιντεν, πέραν της αισιοδοξίας του, όχι μόνο δεν συμπλήρωνε τα κενά πληροφόρησης, αλλά δημιουργούσε πρόσθετα ερωτήματα, ενώ συγχρόνως, το Παρίσι επέλεξε την δημόσια σιωπή. Και ενώ παραμένει διάχυτη η απαισιοδοξία στην ισραηλινή κοινή γνώμη ως προς την αποτελεσματικότητα της εκεχειρίας ήδη διανύεται η πρώτη της εβδομάδα, με την κατάσταση στον Νότιο Λίβανο να παραμένει έκρυθμη.
Οι ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες της συμφωνίας
Λίγες ώρες μετά το διάγγελμα Μπάιντεν, το κλίμα της γενικότερης άγνοιας επιχείρησε να διασκεδάσει αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, παραχωρώντας συνέντευξη Τύπου με τηλεδιάσκεψη, υπό τον όρο της ανωνυμίας. Παραδόξως, όσα ενδιαφέροντα αναδείχθηκαν στη συγκεκριμένη συνέντευξη Τύπου, δεν αναδείχθηκαν από τα ισραηλινά και λιβανικά ΜΜΕ, παρότι τα πρακτικά της αναρτήθηκαν στην επίσημη ιστοσελίδα του Γραφείου Τύπου του Λευκού Οίκου από το βράδυ της 26ης Νοεμβρίου. Μιλώντας στην DW, κύκλοι του Πρωθυπουργικού Γραφείου στην Ιερουσαλήμ δεν απέκλεισαν το ενδεχόμενο ότι η καθαυτή πραγματοποίηση της συγκεκριμένης «διευκρινιστικής» συνέντευξης προκλήθηκε κατόπιν έμμεσης ισραηλινής κινητοποίησης, με κύρια αφορμή την αναφορά Μπάιντεν περί ενδεχόμενης τουρκικής ανάμιξης στην επίτευξη εκεχειρίας στο ανοιχτό μέτωπο της Γάζας – γεγονός που φέρεται αρχικά να θορύβησε τους Ισραηλινούς.
Άνδρας καθισμένος στα ερείπιαΕικόνα: Hassan Ammar/AP Photo/picture alliance
Σύμφωνα με τον αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, τα ισραηλινά στρατεύματα θα αρχίσουν να αποχωρούν από τον Νότιο Λίβανο μόνο όταν θα αρχίσει ο τακτικός λιβανικός στρατός να ανακαταλαμβάνει τις θέσεις του. Δεν ορίζεται συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης αυτής της διαδικασίας επειδή «είναι εκ των πραγμάτων αδύνατον να γίνει αμέσως». Ωστόσο, διευκρινίζεται ότι από την 50η μέρα της εκεχειρίας και εντεύθεν, οι Ισραηλινοί αναμένεται να βρίσκονται στο τελικό στάδιο της απόσυρσης. Μέχρι στιγμής όμως δεν σημειώθηκε καμία σχετική κινητικότητα του λιβανικού στρατού.
Το σημαντικό νέο στοιχείο της παρούσας συμφωνίας, σε σύγκριση με όσα όριζε η απόφαση 1701/2006 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, έγκειται στο ότι η Χεζμπολάχ θα κληθεί να αποσυρθεί και σε περιοχές που βρίσκονται βορείως του ποταμού Λιτάνι. Προφανώς αυτή είναι και η αιτία που ο ισραηλινός στρατός αφέθηκε να ελέγχει περιοχές πέραν της βόρειας όχθης του ποταμού.
Ένα πρόσθετο λεπτό σημείο που επηρεάζει σημαντικά την εφαρμογή της συμφωνίας είναι η πρόβλεψη ότι ο λιβανικός στρατός θα πρέπει να λάβει την έγκριση της κυβέρνησης της Βηρυτού για τις κινήσεις του επί του πεδίου. Για αυτόν τον λόγο επισπεύσθηκε για τις 9/12 η συνεδρίαση του λιβανικού κοινοβουλίου προκειμένου να εκλεγεί νέος Πρόεδρος της χώρας, τερματίζοντας έτσι μία διετία υπηρεσιακών κυβερνήσεων με περιορισμένες συνταγματικές αρμοδιότητες.
Σε αντίθεση με όσα είχαν διαρρεύσει περί σχηματισμού πολυεθνικής δύναμης που θα δρα παράλληλα με την UNIFIL, εν τέλει συμφωνήθηκε ότι Αμερικανοί και Γάλλοι στρατιωτικοί και διπλωμάτες θα κληθούν να κρίνουν τυχόν καταγγελίες παραβίασης της εκεχειρίας, συνδράμοντας παράλληλα τον τακτικό λιβανικό στρατό στην διαδικασία ανάκτησης του ελέγχου της περιοχής. Παρότι δεν πρόκειται να αναπτυχθούν αμερικανικά στρατεύματα στον Νότιο Λίβανο, δεν αποκλείσθηκε η «παροχή στρατιωτικής συνδρομής» των ΗΠΑ εάν παραστεί ανάγκη, «πάντα όμως σε συνεννόηση με την Γαλλία ». Από την άλλη, συμφωνήθηκε ο σύσταση μίας «Στρατιωτικής Τεχνικής Επιτροπής» («Military Technical Committee – MTC») στην οποία θα συμμετέχουν «και άλλες χώρες» που δεν κατονομάζονται. Η MTC θα παράσχει «εκπαίδευση και άλλες τεχνικές διευκολύνσεις» στον λιβανικό στρατό όταν αυτός θα κληθεί να αφοπλίσει την Χεζμπολάχ, να καταστρέψει τις στρατιωτικές της εγκαταστάσεις και να κατασχέσει τον οπλισμό της. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι καμία «άλλη χώρα» (πέραν των ΗΠΑ και της Γαλλίας) δεν δηλώνει πρόθυμη να συμμετάσχει στη συγκεκριμένη επιτροπή.
Άποψη της ΚωνσταντινούποληςΕικόνα: DHA
Τέλος, είναι ξεκάθαρο ότι οι αρχικές ισραηλινές αντιρρήσεις για τον (σημαντικό όπως αποδεικνύεται) ρόλο της Γαλλίας στη συμφωνία έχουν καμφθεί. Οι Ισραηλινοί έλαβαν ως αντάλλαγμα την απόφαση της γαλλικής κυβέρνησης να μην εφαρμόσει το ένταλμα σύλληψης κατά του Νετανιάχου «επειδή χαίρει πρωθυπουργικής ασυλίας». Ωστόσο, καθίσταται σαφές ότι, σε περίπτωση κατά την οποία η Χεζμπολάχ αποφασίσει να μην συμμορφωθεί στους όρους της εκεχειρίας – τη στιγμή μάλιστα που το στρατιωτικό της σκέλος δεν την συνυπέγραψε και, παράλληλα, το πολιτικό της σκέλος συμμετέχει στην λιβανική κυβέρνηση – ολόκληρο το πλαίσιο εκεχειρίας, μοιραία τίθεται εν αμφιβόλω.
Ο ρόλος της Τουρκίας
Στην ίδια συνέντευξη Τύπου (26/11), ο ανώνυμος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου κλήθηκε να διευκρινίσει τι εννοούσε ο Πρόεδρος Μπάιντεν στο διάγγελμά του περί «τουρκικής ανάμιξης» σε επικείμενη εκεχειρία στη Γάζα. Προσπαθώντας να διασκεδάσει τις εντυπώσεις δήλωσε: «Θεωρώ ότι ο Πρόεδρος Μπάιντεν ήθελε να πει ότι στην Τουρκία βρίσκονται συγκεκριμένα άτομα και παράγοντες» που μπορούν να διαμεσολαβήσουν. Πρόσθεσε ότι η σχετική αναφορά «δεν προσδίδει στην Τουρκία ρόλο διαμεσολαβητή», διευκρινίζοντας ότι αποτέλεσε σχήμα λόγου για να τονιστεί «ότι θα καταβληθεί κάθε πιθανή προσπάθεια για εκεχειρία και στη Γάζα».
Παρ’ όλα αυτά, ισραηλινοί αναλυτές εκτιμούν ότι, παρασκηνιακά, ήδη διαφαίνονται τουρκικές παρεμβολές προκειμένου να αναζωογονηθούν μέσω Αιγύπτου οι έμμεσες επαφές Ισραήλ-Χαμάς. Από την άλλη, ισραηλινοί κυβερνητικοί κύκλοι επιμένουν ότι το ζήτημα της Γάζας πρέπει να περιμένει την ανάληψη των καθηκόντων του Ντόναλντ Τραμπ στις 20 Ιανουαρίου 2025.
Στρατιώτες στο κοινοβούλιο της Νότιας Κορέας / Φωτογραφία: EPA/YONHAP SOUTH KOREA OUT
03/12/2024 15:53 UPD: 03/12/2024 18:19
Ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας, Γιουν Σουκ Γέολ, κήρυξε «στρατιωτικό νόμο» την Τρίτη, κατηγορώντας την αντιπολίτευση ότι ελέγχει τη Βουλή και παραλύει την κυβέρνηση με αντικρατικές δραστηριότητες.
Ωστόσο το κοινοβούλιο της χώρας με πλειοψηφία επί των 190 παρόντων βουλευτών από τους 300, αποφάσισε να μην δεχθεί την προεδρική απόφαση και ψήφισε υπέρ της άρσης του στρατιωτικού νόμου, ψήφισε να μπλοκαριστεί ο νόμος. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, ο πρόεδρος είναι υποχρεωμένος να σεβαστεί την απόφαση του κοινοβουλίου, αλλά δεν είναι σαφές τι θα γίνει εφεξής, αν δηλαδή ο Γιουν Σουκ Γέολ επιμείνει.
Ο Γιουν έκανε την ανακοίνωση κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής ενημέρωσης, δηλώνοντας ότι ο στρατιωτικός νόμος ήταν αναγκαίος για την υπεράσπιση της συνταγματικής τάξης της χώρας.
Ο πρόεδρος δεν επικαλέστηκε κάποια συγκεκριμένη απειλή από τη Βόρεια Κορέα, που είναι πυρηνική δύναμη, αλλά επικεντρώθηκε στους εγχώριους πολιτικούς αντιπάλους του.
Ένα ελικόπτερο πετά πάνω από τη Βουλή στη Σεούλ λίγο αφότου ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας, Γιουν Σουκ Γιολ, κήρυξε στρατιωτικό νόμο στη Σεούλ / EPA/YONHAP
ADVERTISEMENT
Watch live: Protests break out in South Korea as martial law declared https://t.co/bi2inUi41f
Το άρθρο 77, παράγραφος 5 του Συντάγματος ορίζει: «Όταν η Εθνοσυνέλευση ζητά την άρση του στρατιωτικού νόμου με τη συγκατάθεση της πλειοψηφίας των μελών της, ο Πρόεδρος οφείλει να την άρει».
«Προκειμένου να προστατευθεί η φιλελεύθερη δημοκρατία από την απειλή ανατροπής του καθεστώτος της Δημοκρατίας της Κορέας από αντικρατικές δυνάμεις που δραστηριοποιούνται στο εσωτερικό της Δημοκρατίας της Κορέας και να προστατευθεί η ασφάλεια του λαού, κηρύσσονται τα ακόλουθα σε όλη τη Δημοκρατία της Κορέας από τις 23:00 της 3ης Δεκεμβρίου 2024:
Απαγορεύονται όλες οι πολιτικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων της Εθνοσυνέλευσης, των τοπικών συμβουλίων και των πολιτικών κομμάτων, των πολιτικών ενώσεων, των συγκεντρώσεων και των διαδηλώσεων.
Απαγορεύονται όλες οι πράξεις που αρνούνται ή επιχειρούν να ανατρέψουν το φιλελεύθερο δημοκρατικό σύστημα και απαγορεύονται οι ψευδείς ειδήσεις, η χειραγώγηση της κοινής γνώμης και η ψευδής προπαγάνδα.
Όλα τα μέσα ενημέρωσης και οι δημοσιεύσεις υπόκεινται στον έλεγχο της Διοίκησης Στρατιωτικού Νόμου.
Απαγορεύονται οι απεργίες, οι στάσεις εργασίας και οι συγκεντρώσεις που υποκινούν το κοινωνικό χάος.
Όλο το ιατρικό προσωπικό, συμπεριλαμβανομένων των εκπαιδευόμενων γιατρών, που απεργούν ή έχουν εγκαταλείψει τον ιατρικό τομέα πρέπει να επιστρέψουν στις θέσεις εργασίας τους εντός 48 ωρών και να εργαστούν με συνέπεια. Όσοι το παραβούν θα τιμωρηθούν σύμφωνα με τον στρατιωτικό νόμο.
Οι αθώοι απλοί πολίτες, εξαιρουμένων των αντικρατικών δυνάμεων και άλλων ανατρεπτικών δυνάμεων, θα υπόκεινται σε μέτρα για την ελαχιστοποίηση της ταλαιπωρίας στην καθημερινή τους ζωή.
Σύμφωνα με το ειδησεογραφικό πρακτορείο της Νότιας Κορέας, ο πρόεδρος της χώρας στις 21:00 τοπική ώρα, βγήκε από το γραφείο του σκεπτικός. Δεν είχε πει σε κανέναν ότι ετοιμάζει διάγγελμα για κάτι εξαιρετικά επείγον
Στις 21:30 η ατμόσφαιρα «βάρυνε» καθώς ενημέρωσε τους πάντες στο γραφείο του για το τι θα ακολουθήσει. Ολοι διατάχθηκαν να μην πουν λέξη πουθενά
Στις 21:50 ενημέρωσε τα ΜΜΕ πως υπάρχει μία «επείγουσα κυβερνητική ανακοίνωση και πρέπει να γίνει σε ζωντανή σύνδεση»
Χωρίς καμία επίσημη ενημέρωση, στις 22:23 βγαίνει ζωντανά στον «αέρα» αιφνιδιάζοντας την χώρα, μιλώντας για 6 λεπτά
Η αιφνιδιαστική αυτή απόφαση προκάλεσε σοκ στη χώρα, η οποία θεωρείται δημοκρατική από τη δεκαετία του 1980, αλλά στο παρελθόν έχει γνωρίσει μια σειρά αυταρχικών διακυβερνήσεων. Το κορεατικό γουόν υποχώρησε ραγδαία έναντι του δολαρίου.
«Κηρύσσω στρατιωτικό νόμο για να προστατεύσω την ελεύθερη Δημοκρατία της Κορέας από την απειλή των βορειοκορεατικών κομμουνιστικών δυνάμεων»
Ο Γιουν κατηγόρησε την αντιπολίτευση πως συνεργάζεται με τη Βόρεια Κορέα και δήλωσε ότι δεν είχε άλλη επιλογή από το να καταφύγει σε ένα τέτοιο μέτρο, προκειμένου να διαφυλάξει την ελεύθερη και συνταγματική τάξη, λέγοντας ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν θέσει σε ομηρία την κοινοβουλευτική διαδικασία για να ρίξουν τη χώρα σε κρίση.
«Κηρύσσω στρατιωτικό νόμο για να προστατεύσω την ελεύθερη Δημοκρατία της Κορέας από την απειλή των βορειοκορεατικών κομμουνιστικών δυνάμεων, να εξαλείψω τις κατάπτυστες φιλοβορειοκορεατικές αντικρατικές δυνάμεις που λεηλατούν την ελευθερία και την ευτυχία του λαού μας και να προστατεύσω την ελεύθερη συνταγματική τάξη», δήλωσε ο Γιουν.
Στο διάγγελμά του δεν διευκρίνισε ποια θα είναι τα μέτρα που θα ληφθούν. Το πρακτορείο Yonhap μετέδωσε ότι η είσοδος στο κτίριο του κοινοβουλίου έχει αποκλειστεί από κλούβες της αστυνομίας.
Με την ανακοίνωση του στρατιωτικού νόμου, πολίτες βγήκαν να διαμαρτυρηθούν, με ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις να ελέγχουν την κατάσταση. Οι διαδηλωτές ζητούν την παραίτηση της κυβέρνησης.
«Άρματα μάχης, θωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού και στρατιώτες με όπλα και μαχαίρια θα κυβερνούν τη χώρα» είπε ο Λι Τζάε-Μιουνγκ, ο ηγέτης του αντιπολιτευόμενου Δημοκρατικού Κόμματος (DP), το οποίο έχει την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο.
«Η οικονομία της Δημοκρατίας της Κορέας θα καταρρεύσει ανεπανόρθωτα. Συμπολίτες μου, σας παρακαλώ, ελάτε στην Εθνοσυνέλευση», είπε στην έκκληση που απηύθυνε μέσω του διαδικτίου.
Ο Γιουν επικαλέστηκε μια πρόταση που υπέβαλε το Δημοκρατικό Κόμμα αυτή την εβδομάδα στο κοινοβούλιο, ζητώντας την παραπομπή σε δίκη ορισμένων κορυφαίων εισαγγελέων της χώρας, καθώς και το γεγονός ότι το κόμμα απέρριψε το νομοσχέδιο του προϋπολογισμού.
Τη Δευτέρα, υπουργοί διαμαρτυρήθηκαν για την απόφαση του DP να περικόψει περισσότερα από 4 τρισεκατομμύρια γουόν από τον προϋπολογισμό που είχε προτείνει η κυβέρνηση. Ο Γιουν είπε ότι αυτή η ενέργεια υπονομεύει τη λειτουργία της κυβέρνησης.
του Πλάμεν Τόντσεφ
