iEpikaira.- [δημοσιεύτηκε 12:30-10/12/24, ανανεώθηκε 9:16-11/12/24] Οι περίπλοκες ισραηλοτουρκικές σχέσεις είναι σχέσεις αγάπης-μίσους, καρότου και μαστίγιου, αλληλοθαυμασμού και καχυποψίας. Τα συχνά “ενδοσυζυγικά” καβγαδάκια” -που συχνά καταλήγουν σε ακραίες καταστάσεις… βλ. γεγονότα Μαβί Μαρμαρά– όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, ξεχνιούνται και επανέρχεται η ομαλότητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι και οι δύο χώρες παύουν να επιδιώκουν την περιφερειακή ηγεμονία σε μια από τις πιο ασταθείς περιοχές του κόσμου. Δεδομένων των φιλοδοξιών τους και την αναζήτηση αναγκαίου ζωτικού χώρου, ενίοτε βρίσκονται σε αντίπαλα στρατόπεδα, αλλά όποτε οι γεωστρατηγικές και γεωοικονομικές στοχεύσεις τους συγκλίνουν, η συνεργασία τους είναι αγαστή (1, 2, 3, 4).
Υπό αυτό το πρίσμα, αμφότερες διατηρούν “back up plans” η μια έναντι της άλλης για την περίπτωση όπου τα πράγματα βγουν εκτός ελέγχου. Έτσι για το Ισραήλ το “back up plan” είναι το “τόξο Κρήτης-Κύπρου-Κουρδιστάν” με τον Ελληνισμό να αναλαμβάνει ρόλο ανασχετικού παράγοντα έναντι των νεοθωμανικών επεκτατικών βλέψεων, ενώ για την Τουρκία, η σύσφιξη των σχέσεών της με το Ιράν και τα proxies του στην περιοχή, αποτελούν το αντιστάθμισμα στις ισραηλινές βλέψεις.
Τόξο Κρήτης-Κύπρου-Κουρδιστάν
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ρούσβελτ έλεγε ότι πρέπει πάντα “να μιλάς απαλά και να κρατάς μεγάλο ραβδί”. Στη Μέση Ανατολή όμως τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Οι δυτικοί τρόποι σπανίζουν και η “σκληρή γλώσσα” συμβαδίζει σχεδόν πάντοτε μαζί με το “ραβδί”. Για την ακρίβεια θα λέγαμε ότι πρέπει “να μιλάς σκληρά και να απειλείς με μεγαλύτερο ραβδί από του αντιπάλου σου, ακόμη κι αν δεν το ‘χεις…”.
Εν προκειμένω βέβαια -και δεδομένων των ως άνω διαπιστώσεων-, το ζήτημα δεν είναι το πόσο στενές ή μη είναι οι ισραηλοτουρκικές σχέσεις, αλλά το πώς αντιμετωπίζει ο Ελληνισμός εν συνόλω την δική του ασφάλεια και πώς επιλέγει να δράσει για να την κατοχυρώσει. Και πιο συγκεκριμένα, το πώς οι αθηναϊκές και κυπριακές πολιτικές ηγεσίες αντιλαμβάνονται την σταδιακή δημιουργία του “τόξου Κρήτης-Κύπρου-Κουρδιστάν” ως απότοκο της κυοφορούμενης «βαλκανιοποίησης» της Μέσης Ανατολής και το συνακόλουθο ενδεχόμενο να κληθούν να βγάλουν το φίδι από την τρύπα όταν/αν ξαναεκτροχιαστούν οι ισραηλοτουρκικές σχέσεις… Διότι το ισραηλοαμερικανικό σχέδιο για de jure αναγνώριση του Μεγάλου Κουρδιστάν είναι πολύ πιθανό να πυροδοτήσει αντανακλαστικά έναν ελληνοτουρκικό πόλεμο ως “εκτόνωση/εξωτερίκευση του οξύτατου προβλήματος που θα δημιουργηθεί στο εσωτερικό της Τουρκίας με κίνδυνο τις περαιτέρω εθνοτικές διασπάσεις” (1 και 2).
Άραγε έχουμε αντιληφθεί τον άμεσο κίνδυνο που διατρέχουμε; Το ότι ο Ελληνισμός είναι το “ραβδί” που κραδαίνουν τρίτες χώρες για την επίτευξη των στοχεύσεών τους είναι άξιο πανηγυρισμών; Ελλείψει στρατηγικού σχεδιασμού και πολιτικής εμβρίθειας, έχουμε καταντήσει να χαιρόμαστε που γινόμαστε εργαλεία για την άσκηση πίεσης στην Τουρκία, και αυτό σίγουρα δεν θα μας βγει σε καλό…
«Ηλεκτρισμένο» το κλίμα ανάμεσα στον Παύλο Γερουλάνο και τον Τάκη Θεοδωρικάκο, με τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο του ΠΑΣΟΚ να του απευθύνεται με έναν ασυνήθιστο τρόπο.
Στα ύψη ανέβηκε ο «υδράργυρος» της πολιτικής αντιπαράθεσης, κατά την συζήτηση του προϋπολογισμού, με αφορμή την τοποθέτηση που έκανε ο Τάκης Θεοδωρικάκος με τους εκπροσώπους της αντιπολίτευσης να επικεντρώνουν τα «βέλη» τους στον υπουργό Ανάπτυξης για το ζήτημα της ακρίβειας.
Ο Τάκης Θεοδωρικάκος μίλησε για μια πιο παραγωγική Ελλάδα, με λιγότερους φόρους και καλύτερα εισοδήματα για τους πολίτες και με το βλέμμα – όπως τόνισε – στη στήριξη της μεσαίας τάξης και των οικονομικά αδύναμων, αλλά και για ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, το οποίο υλοποιείται από τις 21 Οκτωβρίου, με παραγωγικές επενδύσεις 3 δισ. Ευρώ. Ο υπουργός Ανάπτυξης τόνισε πως το σημαντικότερο πρόβλημα το αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι που πληρώνουν ενοίκιο και πως ο πληθωρισμός ήταν αποτέλεσμα του εγκλεισμού των ανθρώπων λόγω της πανδημίας. «Επί κυβέρνησης Μητσοτάκη προ πανδημίας ο πληθωρισμός ήταν σχεδόν μηδενικός. Άρα μη μου λέτε για ευθύνη της κυβέρνησης» τόνισε χαρακτηριστικά ο αρμόδιος υπουργός.
Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Παύλος Γερουλάνος, απαντώντας στον υπουργό Ανάπτυξης, μίλησε για ένα μπρα-ντε-φερ μεταξύ Θεοδωρικάκου-Χατζηδάκη για το ποιος φταίει για την ακρίβεια, με τον ελληνικό λαό, όπως είπε, «να βλέπει δύο υπουργούς να τσακώνονται για ένα θέμα το οποίο η κυβέρνηση σας δεν μπορεί να λύσει». Όπως σημείωσε ο Παύλος Γερουλάνος «η ακρίβεια ρίχνει υπουργούς αλλά και κυβερνήσεις, να κάνετε την δουλειά σας γιατί αν κυβέρνηση πνιγεί, εσείς δεν θα μπορέσετε να σώσετε τον εαυτό σας» και πρόσθεσε πως «ο ένας προσπαθεί να πετάξει το μπαλάκι στον άλλον για την ακρίβεια. Θα πρέπει να συνεργαστείτε και δεν ξέρω αν ο κ. Χατζηδάκης είναι χαρούμενος να συνεργαστεί μαζί σας».
Όταν έλαβε ξανά τον λόγο ο Τάκης Θεοδωρικάκος απάντησε στον Παύλο Γερουλάνο, υψώνοντας τους τόνους, πως «προφανώς δεν έχετε ζήσει ποτέ στο νοίκι κύριε. Εγώ έχω ζήσει 20 χρόνια. Η κυβέρνηση έχει κάνει για αυτόν τον κόσμο κάποια πράγματα και οφείλει να κάνει και άλλα. Όλοι ξέρουμε ότι δεκαετίες η ανάπτυξη αυτού του τόπου συνδυαζόταν με τον υπερβολικό δανεισμό. Όλοι ξέρουμε ότι έσκασε στα χέρια του πρώην προέδρου σας». Σημείωσε μάλιστα, απαντώντας στα «καρφιά» Γερουλάνου για μπρα-ντε-φερ μεταξύ του ίδιου και του Κωστή Χατζηδάκη πως «όσο και εάν ψάχνετε να βρείτε κόντρες, διασπάσεις και αντιπαραθέσεις, να θυμάστε ότι αυτή η κυβέρνηση έχει ενιαία πολιτική».
Όταν έκλεισε ο κύκλος της αντιπαράθεσης το κλίμα στην Ολομέλεια παρέμεινε «ηλεκτρισμένο» με τον Παύλο Γερουλάνο να σηκώνεται από το έδρανο του και πλησιάζοντας κοντά στα υπουργικά έδρανα, σύμφωνα με τις πληροφορίες, είπε προς τον Τάκη Θεοδωρικάκο εκτός μικροφώνου «άστο δεν αξίζει τον κόπο. Είπες μ…», δείχνοντας την ενόχληση του για την αναφορά Θεοδωρικάκου που είχε πει νωρίτερα πως «δεν έχετε μείνει στο ενοίκιο» προς τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο του ΠΑΣΟΚ.
Η επιστροφή του Γιώργου Γεραπετρίτη στο Μέγαρο Μαξίμου όταν θα γίνουν οι όποιες αλλαγές στο κυβερνητικό επιτελείο από τον πρωθυπουργό – πιθανότατα μαζί με τον ανασχηματισμό που δρομολογείται μετά την εκλογή Προέδρου Δημοκρατίας – έχει προεξοφληθεί από τους περισσότερους στη ΝΔ.
Το ερώτημα που δεν έχει απαντηθεί, είναι ποιος θα τον διαδεχθεί στο ΥΠΕΞ. Και η πληροφορία που έφτασε στ’ αυτιά μου, αν επιβεβαιωθεί, θα έχει ενδιαφέρον, αφού θέλει τον Κυριάκο Μητσοτάκη να βολιδοσκοπεί το σενάριο μετακίνησης στο ΥΠΕΞ του υπουργού Επικρατείας, Μάκη Βορίδη.
Μία τέτοια κίνηση θα ήταν σαν να κλείνει το μάτι στη δεξιά πτέρυγα της ΝΔ ότι δεν έχουν να φοβούνται τίποτα σε σχέση με τα εθνικά θέματα. Όχι, δηλαδή, ότι με τον Γεραπετρίτη είχαν λόγο να φοβούνται, αλλά λέμε τώρα…
«Αλλά μόνο εάν το Κίεβο αντιλαμβάνεται τις πραγματικότητες στο πεδίο»
Ο αναπληρωτής γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, συνομίλησε νωρίτερα με τον πρόεδρο της Κίνας, Σι Τζινγκπίνγκ, σχετικά με την κατάσταση τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Συρία, με τον Ν.Μεντβέντεφ να τονίζει πως «η Ρωσία είναι έτοιμη για ειρηνευτικές συνομιλίες με την Ουκρανία».
Ο Ν.Μεντβέντεφ δήλωσε πως η Ρωσία είναι έτοιμη για ειρηνευτικές συνομιλίες με την Ουκρανία, αλλά μόνο εάν το Κίεβο αντιλαμβάνεται τις πραγματικότητες στο πεδίο, αναφέρει το TASS.
Η Κίνα επιθυμεί να ενισχύσει την «στρατηγική της ευθυγράμμιση» με την Ρωσία, είπε ο Σι Τζινγκπίνγκ, προσθέτοντας ότι το Πεκίνο και η Μόσχα πρέπει να διατηρήσουν τη στενή συνεργασία σε όλες τις πολυμερείς συναντήσεις.
«Και τα δύο μέρη να ηγηθούν μιας παγκόσμιας διακυβέρνησης προς την σωστή κατεύθυνση ,(και) να υπάρξει συναίνεση μεταξύ των φιλικών πολιτικών κομμάτων σε όλες τις χώρες, ιδιαίτερα του Παγκόσμιου Νότου» είπε ο Σι Τζινγκπίνγκ.
Συγκεντρώνονται στις ορεινές περιοχές στα σύνορα με το Λίβανο
Όπως φαίνεται μπορεί οι ισλαμιστές να έχουν ξεκινήσει να μοιράζουν υπουργεία και να εκδίδουν αποφάσεις όμως δεν έχει τελειώσει ακόμα στη Συρία ο πόλεμος καθώς δείχνει να δημιουργείται αντάρτικο από μέρος του πρώην συριακού στρατού του Άσαντ.
Πρώην αξιωματικοί και στρατιώτες της επίλεκτης 25ης μεραρχίας ή (Tiger Forces) συγκεντρώθηκαν σε ορεινές περιοχές κοντά στα σύνορα του Λιβάνου και δεσμεύτηκαν να συνεχίσουν να μάχονται παρά το ότι ο διοικητής των συριακών ειδικών δυνάμεων ή μονάδων «Τίγρης» αντιστράτηγος Suhayl al-Hasan συνελήφθη πριν από λίγες ώρες από τους ισλαμιστές.
Λένε ότι έχουν πολεμήσει ενάντια στους τρομοκράτες για χρόνια, και θα συνεχίσουν να το κάνουν, παρά την «προδοσία» της ανώτατης διοίκησης του συριακού στρατού.
Δηλώνουν ότι θα αρχίσουν να πολεμούν ως ομάδες αντίστασης κατά της κυβέρνησης των ισλαμιστών.
Ένας από τους διοικητές αυτών των ομάδων στο βίντεο δηλώνει ότι είναι έτοιμοι να θυσιαστούν, ενώ λέει μάλιστα ότι έχουν βομβιστές αυτοκτονίας ανάμεσά τους και ότι η τελευταία σφαίρα του πιστολιού του θα είναι για το κεφάλι του (δεν θα αφήσει τον εαυτό του να αιχμαλωτιστεί).
Έχουν επίσης αντικαταστήσει το σύνθημά τους.
Αντί να πουν: «Οι ψυχές μας, το αίμα μας, θυσιαζόμαστε για τον Μπασάρ», τώρα λένε «οι ψυχές μας, το αίμα μας, θυσιαζόμαστε για τη Συρία».
Μεταξύ σχεδίων εκτοπισμού και μαζικών αυθαίρετων συλλήψεων ώστε να ασκηθεί πίεση στον πληθυσμό, η ακροδεξιά ισραηλινή κυβέρνηση επιδιώκει να σφραγίσει οριστικά την τύχη των Παλαιστίνιων. Ποτέ, μετά το 1948, το μέλλον τους δεν έχει απειληθεί περισσότερο
Δεν χρειάστηκαν παρά μερικές ώρες για να γίνει αντιληπτό ότι η εξόντωση του επικεφαλής της Χαμάς Γιαχία Σινουάρ στο νότιο τμήμα της Λωρίδας της Γάζας, στις 16 Οκτωβρίου, δεν θα έφερνε πιο κοντά το τέλος του πολέμου. «Το γεγονός αυτό δεν σηματοδοτεί το τέλος του πολέμου στη Γάζα, αλλά την αρχή του τέλους»: ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έσπευσε να γνωστοποιήσει ότι συνεχίζει να προκρίνει τη χρήση βίας και όχι τις διαπραγματεύσεις ως το προσφορότερο μέσο για την απελευθέρωση των Ισραηλινών ομήρων. Μέσω του Χαλίλ Αλ-Χάγια, μέλους του πολιτικού γραφείου της Χαμάς και επικεφαλής της παλαιστινιακής αντιπροσωπείας στις σχετικές διαπραγματεύσεις, η άλλη πλευρά επαναβεβαίωσε ότι καμία απελευθέρωση ομήρων δεν θα συμβεί χωρίς κατάπαυση του πυρός που να περιλαμβάνει την απόσυρση του ισραηλινού στρατού από τη Λωρίδα της Γάζας, αλλά και την απελευθέρωση Παλαιστινίων κρατουμένων.
Και για τις δύο πλευρές, εκείνο που διακυβεύεται είναι η πολιτική επιβίωσή τους. Η Χαμάς δεν μπορεί να αποδεχθεί συμφωνία με μεγάλες εκπτώσεις, δεδομένου του τιμήματος που έχει πληρώσει ο πληθυσμός στη Λωρίδα της Γάζας από το βράδυ της 7ης Οκτωβρίου 2023 και μετά, αλλά και των πυκνών νεφών που συσσωρεύονται στον ορίζοντα της παλαιστινιακής υπόθεσης. Ο Νετανιάχου, από την πλευρά του, μεταξύ της δίκης του για διαφθορά και των δημοσκοπήσεων που δείχνουν αβεβαιότητα σε περίπτωση εκλογών, βαδίζει σε τεντωμένο σκοινί και επιδιώκει να διατηρήσει τη συνοχή της ακροδεξιάς συμμαχίας του.
Σε κάθε περίπτωση, η στρατηγική του Τελ Αβίβ δεν αφήνει να διαφανεί κάποια προοπτική για την επίτευξη συμφωνίας. Η ισραηλινή κυβέρνηση, αντίθετη με την ανάπτυξη διεθνούς στρατιωτικής δύναμης, αλλά και με την επιστροφή της Παλαιστινιακής Αρχής στην εξουσία, επιδιώκει τη διατήρηση μέρους τουλάχιστον των στρατευμάτων της στη Λωρίδα της Γάζας, κυρίως για να διατηρήσει τον έλεγχο όλων των σημείων εισόδου, αλλά και των συνόρων με την Αίγυπτο. Με την κατασκευή στρατιωτικών βάσεων και νέων δρόμων (στο πρότυπο του διαδρόμου της Νετσαρίμ, που χωρίζει τη Γάζα στα δύο), ο ισραηλινός στρατός φέρεται να κατέχει τουλάχιστον το 26% του παλαιστινιακού θύλακα (1). Ένα τέτοιο δίκτυο σημείων ελέγχου θα επιτρέψει τον φιλτράρισμα όσων λαμβάνουν άδεια μετακίνησης προς τον Βορρά, αλλά και την αποτελεσματικότερη διοίκηση της περιοχής.
Πρώτα «ολοκληρωτική ήττα» της Χαμάς και μετά «απο-ριζοσπαστικοποίηση»
Η μόνιμη εγκατάσταση στρατευμάτων θα μπορούσε πρωτίστως να διευκολύνει, σε επόμενη φάση, την επανεγκατάσταση εποίκων. Εδώ και αρκετούς μήνες, στο Ισραήλ πολλαπλασιάζονται οι διαδηλώσεις που ζητούν την κατασκευή οικισμών, κυρίως στο βόρειο τμήμα της Λωρίδας της Γάζας, αφού πρώτα η περιοχή «αποκαθαρθεί και εκκαθαριστεί». Η τελευταία τέτοια συγκέντρωση πραγματοποιήθηκε στις 21 Οκτωβρίου, με πρωτοβουλία του Λικούντ, δηλαδή του μεγαλύτερου κόμματος του κυβερνητικού συνασπισμού. Η δυναμική μοιάζει να επιταχύνεται στο μέτρο που προχωρά με σχεδιασμένο τρόπο η πλήρης εκκένωση του βόρειου τμήματος της Γάζας από τους σημερινούς κατοίκους της, με βάση το πρόγραμμα «Order and clean-up» («Τάξη και εκκαθάριση»), το οποίο μερικές φορές αποκαλείται «σχέδιο των στρατηγών» ή και «σχέδιο Εϊλάντ», από το όνομα του στρατηγού που το κατέστρωσε.
Μολονότι η εφαρμογή αυτού του σχεδίου από το ισραηλινό γενικό επιτελείο παραμένει αβέβαιη, έρευνα του ισραηλινού μέσου ενημέρωσης +972 Magazine αποκάλυψε τους βασικούς άξονές του, καθώς και τους στόχους του (2): την επιβολή «ολοκληρωτικής ήττας» στη Χαμάς και, στη συνέχεια, την εφαρμογή μιας «διαδικασίας αποριζοσπαστικοποίησης». Η εκδίωξη περίπου 300.000 Παλαιστινίων που ζουν ακόμη βόρεια του διαδρόμου της Νετσαρίμ θα μπορέσει να επιτρέψει την ασφυκτική πολιορκία της συγκεκριμένης περιοχής. Άλλωστε, μια διαταγή προς αυτή την κατεύθυνση εκδόθηκε στις 6 Οκτωβρίου. Η δεύτερη φάση του σχεδίου προβλέπει τον εγκλωβισμό των Παλαιστινίων μαχητών σε «κλειστές στρατιωτικές ζώνες» και τον εξαναγκασμό τους σε παράδοση για να μην πεθάνουν από ασιτία, αδιαφορώντας για την τύχη ομήρων που ενδεχομένως θα βρίσκονταν εκεί. Η στρατηγική αυτή έχει ήδη διαπιστωθεί επί του πεδίου, στο στρατόπεδο της Τζαμπαλίγια, το οποίο από τις 12 Οκτωβρίου βρίσκεται σε πολιορκία χωρίς εξόδους διαφυγής (3).
Παράλληλα, συνεχίζεται η διαδικασία μεταβίβασης της διοίκησης της Δυτικής Όχθης από τον ισραηλινό στρατό, ως δύναμη κατοχής, στον υπουργό Οικονομικών του Ισραήλ και πολιτικό εκπρόσωπο των εποίκων Μπεζαλέλ Σμότριτς. Η σχετική διαδικασία διευκολύνει ακόμη περισσότερο τον εποικισμό, οδηγώντας σε ντε φάκτο προσάρτηση των κατεχομένων. Στις 3 Ιουλίου, η ισραηλινή κυβέρνηση ενέκρινε τον σφετερισμό γαιών συνολικής έκτασης 13 τετραγωνικών χιλιομέτρων στην κοιλάδα του Ιορδάνη. Από το 1993, το Ισραήλ δεν έχει προχωρήσει σε μεγαλύτερης κλίμακας αρπαγή γης στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.
Στο δεύτερο αυτό μέτωπο, περισσότεροι από 700 Παλαιστίνιοι έχουν βρει τον θάνατο από τις 7 Οκτωβρίου 2023, κυρίως κατά τη διάρκεια επιδρομών του ισραηλινού στρατού για «εκκαθάριση» των θυλάκων αντίστασης. Η ενίσχυση αυτής της πολιτικής εποικισμού και καταστολής επιτρέπει στον Νετανιάχου να διατηρεί τη συσπείρωση του συνασπισμού του, ενώ η εξόντωση των ηγετών της Χαμάς και της Χεζμπολάχ έχει ενθουσιάσει τους ψηφοφόρους του –και όχι μόνο. Αρκετές δημοσκοπήσεις το επιβεβαιώνουν: ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει καταφέρει πλέον να καλύψει το έλλειμμα της δημοφιλίας του και, σε περίπτωση εκλογών, θα ερχόταν πρώτος, σύμφωνα με αρκετές εκλογικές έρευνες.
Χάρη στις δικές της διαδηλώσεις, η αντιπολίτευση συνεχίζει να ασκεί πίεση. Μετά την αποχώρηση δύο ηγετικών στελεχών της από το πολεμικό συμβούλιο, ο Νετανιάχου το κατάργησε στις 17 Ιουνίου 2024. Ο Μπένι Γκαντς και ο Γκάντι Έιζενκοτ, οι οποίοι απολαμβάνουν τη στήριξη αρκετών στρατηγών, καταλογίζουν στον Νετανιάχου έλλειψη σχεδίου για την περίοδο μετά το τέλος του πολέμου, καθώς και την παρεμπόδιση των διαπραγματεύσεων για την απελευθέρωση των ομήρων. Επανειλημμένα, και μάλιστα στις κρίσιμες στιγμές, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αναμείχθηκε στις διαπραγματεύσεις, υποκύπτοντας στις πιέσεις των ακροδεξιών συμμάχων του, που απειλούν να αποχωρήσουν από τον κυβερνητικό συνασπισμό σε περίπτωση υπογραφής συμφωνίας.
Άλλωστε, ακόμη κι αν παραμεριστούν οι φασίζουσες κλίκες που ελέγχουν υπουργεία-κλειδιά, όπως το υπουργείο Εθνικής Ασφάλειας, το καθεστώς απαρτχάιντ που έχει επιβληθεί στους Παλαιστίνιους δεν θα τερματιστεί. Εκτός από τον εθνικιστή Γκαντς, ο Γιαΐρ Λαπίντ συνεχίζει να εκφράζει μια κοσμική και φιλελεύθερη σιωνιστική αντιπολίτευση, η οποία όμως δικαιολογεί τον εποικισμό με την επίκληση της «βιβλικής γης» (LCI, 6 Νοεμβρίου 2023). Ακόμη χειρότερα, σε άρθρο του στην εφημερίδα Haaretz, ο Λαπίντ προτείνει να εκχωρηθεί στους Παλαιστίνιους μια μορφή κρατικής κυριαρχίας, με την προϋπόθεση ότι «θα μας αποδείξουν πως είναι τόσο υπάκουοι όσο οι Ελβετοί, τόσο ειρηνικοί όσο οι Ολλανδοί και τόσο ήρεμοι όσο οι Αυστραλοί» (4). Με άλλα λόγια, με την προϋπόθεση ότι θα αποδεχθούν παθητικά τη στέρηση των δικαιωμάτων τους.
Δεν υποκύπτουμε στις πιέσεις και κερδίζουμε χρόνο: η στρατηγική Νετανιάχου έχει αναμφίβολα αποδώσει καρπούς. Μάλιστα, με την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, θα μπορούσε και να ξεπεράσει τις προσδοκίες του. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ελπίζει ότι θα μπορέσει να ανασυστήσει την ιστορική συμμαχία που είχε κατορθώσει να εξοβελίσει το παλαιστινιακό ζήτημα από τη διπλωματική ατζέντα και να πολλαπλασιάσει τα χτυπήματα, όπως την εγκατάσταση της αμερικανικής πρεσβείας στην Ιερουσαλήμ ή τη διακοπή της χρηματοδότησης της Υπηρεσίας των Ηνωμένων Εθνών για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες (UNWRA).
Ξεριζωμός και καταστολή με πρωτοφανείς διαστάσεις
Μόνο που, στη διεθνή σκηνή, οι Παλαιστίνιοι μπορούν να υπολογίζουν σε μια αναβαθμισμένη αλληλεγγύη. Τον Μάιο του 2024, σε έκτακτη συνεδρίαση με τη διαδικασία του επείγοντος και με ευρύτατη πλειοψηφία, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών εκδήλωσε την υποστήριξή της στους Παλαιστινίους, συστήνοντας στο Συμβούλιο Ασφαλείας να «επανεξετάσει ευνοϊκά» το ζήτημα ένταξης της Παλαιστίνης ως πλήρες μέλος στον ΟΗΕ –μετά από βέτο των ΗΠΑ έναν μήνα νωρίτερα– και αναβαθμίζοντας το καθεστώς της Παλαιστίνης ως κράτους-παρατηρητή με τη χορήγηση νέων «δικαιωμάτων και προνομίων». Στη συνέχεια, τον Σεπτέμβριο του 2024, και πάλι η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών απαίτησε τον τερματισμό της κατοχής των παλαιστινιακών εδαφών «μέσα σε διάστημα δώδεκα μηνών». Ωστόσο, την ώρα που διακυβεύεται το μέλλον του παλαιστινιακού εθνικού κινήματος, οι διαφωνίες μεταξύ των κύριων παλαιστινιακών οργανώσεων προκαλούν μεγάλη ζημιά, ακόμη κι αν προϋπήρχαν των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου 2023. Οι συναντήσεις μεταξύ των παλαιστινιακών οργανώσεων που πραγματοποιήθηκαν στη Μόσχα (1η Μαρτίου 2024) και, κατόπιν, στο Πεκίνο (30 Απριλίου και τέλη Ιουλίου 2024) για την ώρα δεν φαίνεται να επιτυγχάνουν τον στόχο τους για διασφάλιση της ενότητας και προετοιμασία της μεταπολεμικής εποχής.
Ενώ ο πρόεδρος της παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούντ Αμπάς έχει απωλέσει κάθε αξιοπιστία, με μόνο 14% θετικές γνώμες σύμφωνα με έρευνα του Palestinian Center for Policy and Survey Research (5), η ανάληψη καθηκόντων στις 14 Μαρτίου 2024 από τη νέα κυβέρνηση της Παλαιστινιακής Αρχής με επικεφαλής τον οικονομολόγο Μοχάμαντ Μουσταφά –έμπιστο του Αμπάς και πρώην στέλεχος της Παγκόσμιας Τράπεζας– προκάλεσε οργισμένες αντιδράσεις. Μετά τον ορισμό του ως πρωθυπουργού, με ανακοίνωσή της η Χαμάς κατήγγειλε αυτή την επιλογή διότι αντιβαίνει στην «εθνική συναίνεση» και δεν μπορεί παρά να οξύνει τις ενδοπαλαιστινιακές αντιθέσεις. Με μια δριμεία απάντηση, η Φατάχ παρέπεμψε τη Χαμάς στη μονομερή απόφαση να πραγματοποιηθεί η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 και κατηγόρησε την ισλαμιστική οργάνωση ότι εξυπηρετεί «ξένους σχεδιασμούς» (6).
Με δεδομένη τη χαοτική ανθρωπιστική κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει ο παλαιστινιακός πληθυσμός της Γάζας, η ανάλυση των συναισθημάτων του απέναντι στη Χαμάς και τους ηγέτες της δεν μπορεί να παραλειφθεί. Πρέπει όμως να επισημανθεί και το γεγονός ότι η ισλαμιστική οργάνωση άντεξε απέναντι στην ισραηλινή εισβολή και επανέγγραψε το παλαιστινιακό ζήτημα στη διεθνή ατζέντα. Ο θάνατος του Γιαχία Σινουάρ σηματοδοτεί το τέλος ενός κύκλου, σίγουρα όμως όχι και το τέλος της Χαμάς. Όσο θεμιτή και αν είναι η άρνηση των Δυτικών να αντιμετωπίσουν το ισλαμιστικό κίνημα ως συνομιλητή –λαμβάνοντας υπόψη τα εγκλήματα που διέπραξε στο Ισραήλ– η πραγματικότητα του συσχετισμού δυνάμεων στο πεδίο παραμένει. Εκείνο που διασφαλίζει την επιβίωση της Χαμάς είναι η ικανότητά της να στρατολογεί νέα μέλη, να διατηρεί ένα ελάχιστο επίπεδο ένοπλων δραστηριοτήτων και, κυρίως, να εμφανίζεται ως παράγοντας που δεν μπορεί να παρακαμφθεί σε οποιαδήποτε συζήτηση για τη μελλοντική διακυβέρνηση της περιοχής. Πρόκειται για τρεις ικανότητες που η Χαμάς διαθέτει ακόμη, παρά τον αδιαμφισβήτητο περιορισμό των μέσων δράσης της.
Η αντοχή του ισλαμιστικού κινήματος οφείλεται επίσης στη φιγούρα του Σινουάρ, την οποία και οι ίδιοι οι Ισραηλινοί βοήθησαν να αναδειχθεί. Ενώ για πολλούς μήνες οι φήμες ήθελαν τον Σινουάρ να έχει διαφύγει στο εξωτερικό ή να κρύβεται σε υπόγεια καταφύγια, χρησιμοποιώντας ομήρους ως «ανθρώπινη ασπίδα», οι εικόνες που έδωσε στη δημοσιότητα ο ισραηλινός στρατός δείχνουν έναν άνθρωπο 62 χρόνων με στρατιωτική στολή στην πρώτη γραμμή του μετώπου, βαριά τραυματισμένο στο χέρι, με το πρόσωπο καλυμμένο με κάτι που μοιάζει με παλαιστινιακή μαντήλα, καθισμένο σε μια πολυθρόνα ενός ερειπωμένου κτιρίου, να κοιτά με σταθερό βλέμμα τον δρόνο που τον παρακολουθεί. Το βίντεο, που μεταδιδόταν ασταμάτητα και σε διάφορες εκδοχές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μετέτρεψε τον Σινουάρ σε σύμβολο. Επιπλέον, ακόμη περισσότερο από τις ηγετικές φυσιογνωμίες ή την ιδεολογία μιας οργάνωσης, η ένοπλη αντίσταση τροφοδοτείται από τη διαπίστωση της ατιμωρησίας του Ισραήλ μετά από έναν και πλέον χρόνο ενός πολέμου του οποίου ο γενοκτονικός χαρακτήρας επιβεβαιώνεται όλο και περισσότερο.
Ενώ η παλαιστινιακή κοινωνία των πολιτών βρίσκεται αντιμέτωπη με πρακτικές καταστολής και ξεριζωμού σε διαστάσεις πρωτοφανείς μετά το 1948, η Χαμάς συνεχίζει να θεωρείται ως το αντεστραμμένο είδωλο μιας Παλαιστινιακής Αρχής που, κάτω από τον έλεγχο της Φατάχ, συνεργάζεται με τις ισραηλινές αρχές και δεν ανταποκρίνεται στις διεκδικήσεις του λαού της. Από εδώ και πέρα, εάν δεν υπάρξουν διεθνείς πιέσεις για την απελευθέρωση Παλαιστινίων κρατουμένων που θα μπορούσαν να ανανεώσουν την πολιτική ηγεσία, τίποτε δεν θα μπορεί να γίνει χωρίς τη Χαμάς, ξεκινώντας από την ενότητα του παλαιστινιακού εθνικού κινήματος.
Thomas Vescovi
Υποψήφιος διδάκτορας πολιτικών επιστημών και μέλος της συντακτικής επιτροπής του ιστότοπου Yaani.fr.
Ο Μπασάρ αλ Άσαντ και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν / Φωτογραφία αρχείου: Alexei Druzhinin, Sputnik, Kremlin Pool Photo via AP
12/12/2024 11:32
Πράκτορες των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών ενορχήστρωσαν την απόδραση του Μπασάρ αλ Άσαντ από τη Συρία την ώρα που οι αντάρτες πλησίαζαν τη Δαμασκό.
Όπως αναφέρει το Bloomberg επικαλούμενο τρεις πηγές που έχουν γνώση του θέματος, ο Άσαντ έλαβε οδηγίες να επιβιβαστεί στο ιδιωτικό του αεροσκάφος χωρίς να ενημερώσει κανέναν και να θέσει εκτός λειτουργίας τον αναμεταδότη του τζετ.
Αναχωρώντας από τη Δαμασκό, λίγες ώρες προτού αντάρτες και Σύροι πολίτες λεηλατήσουν το παλάτι του, ο Άσαντ προσγειώθηκε στη ρωσική αεροπορική βάση Χμέιμιμ -κοντά στη Λατάκκεια της Συρίας-, προτού συνεχίσει το ταξίδι διαφυγής του προς τη Μόσχα, πιθανώς με ρωσικό στρατιωτικό αεροσκάφος.
Ο Πούτιν ενέκρινε την επιχείρηση διάσωσης του Άσαντ
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν άναψε το πράσινο φως για τη διάσωση του Άσαντ -ο ίδιος μάλιστα έλαβε την απόφαση για τη χορήγηση ασύλου στον έκπτωτο δικτάτορα-, αλλά δεν σκοπεύει να συναντηθεί μαζί του τώρα που ζει εξόριστος στη Ρωσία.
Ρώσοι πράκτορες φέρονται, όπως αναφέρει το Bloomberg, να έπεισαν τον Άσαντ να εγκαταλείψει τη Συρία από τη στιγμή που κατέστη σαφές ότι οι δυνάμεις του καθεστώτος θα έχαναν τη μάχη με τους αντάρτες υπό τη Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ.
Πώς εξαφανίστηκε το αεροπλάνο του Άσαντ από τα ραντάρ
Δεδομένα από τον ιστότοπο παρακολούθησης πτήσεων Flighτradar24 έδειξαν ένα αεροσκάφος, που πιστεύεται ότι μετέφερε τον Άσαντ, να απογειώνεται τα χαράματα της Κυριακής από την πρωτεύουσα της Συρίας.
Το αεροσκάφος κατευθύνθηκε προς τη Μεσόγειο προτού κάνει μια αναστροφή και εξαφανιστεί από τα ραντάρ, πυροδοτώντας εικασίες περί πιθανής συντριβής του.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Ριαμπκόφ, δήλωσε πάντως στο NBC Νews ότι ο Άσαντ μεταφέρθηκε εκτός Συρίας «με τον ασφαλέστερο δυνατό τρόπο» το Σαββατοκύριακο. «Είναι ασφαλής, κι αυτό δείχνει ότι η Ρωσία σε μια τέτοια κρίσιμη περίσταση ενεργεί όπως απαιτείται», τόνισε.
Και εξήγησε ότι η Μόσχα βοήθησε τον Άσαντ να δραπετεύσει επειδή «κατηγορήθηκε από την ίδια ομάδα κρατών και κυβερνήσεων, που συνεχώς υπονομεύουν τις προσπάθειες χωρών να ζήσουν με τον τρόπο που επιθυμούν, όπως συνέβη στο Ιράκ, στη Λιβύη και σε πολλές ακόμη χώρες». Ερωτηθείς, δε, αν η χώρα του θα παραδώσει τον Άσαντ στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, ο Ριαμπκόφ απάντησε πως η Ρωσία δεν είναι μέρος της σύμβασης σύστασης του ΔΠΔ.
Άφαντος ο Άσαντ στη Ρωσία
Ρώσοι αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν το απόγευμα της Κυριακής σε ρωσικά ΜΜΕ ότι ο Άσαντ προσγειώθηκε στη Μόσχα κι ότι ο Πούτιν χορήγησε στον ίδιο και στην οικογένειά του πολιτικό άσυλο. Ωστόσο, δεν έχουν κυκλοφορήσει φωτογραφίες ή βίντεο του Άσαντ στη Ρωσία αφότου φέρεται να έφθασε εκεί.
Ο Μπασάρ αλ Άσαντ, η σύζυγός του Άσμα και τα παιδιά τους, σε φωτογραφία του 2022 / Φωτογραφία: Facebook
Η οικογένεια Άσαντ έχει στην κατοχή της τουλάχιστον 20 διαμερίσματα στη Μόσχα, αξίας περίπου 40 εκατ. δολαρίων, ανέφερε τη Δευτέρα η βρετανική εφημερίδα Daily Mail. Ο θείος του Άσαντ, Μοχάμεντ Μακλούφ, φέρεται να αγόρασε τουλάχιστον 18 πολυτελή διαμερίσματα στο συγκρότημα City of Capitals, που βρίσκεται στη λαμπερή περιοχή των ουρανοξυστών της Μόσχας.
Θείος του Άσαντ φέρεται να αγόρασε τουλάχιστον 18 πολυτελή διαμερίσματα στο συγκρότημα City of Capitals στο κέντρο της Μόσχας
Ο διώροφος ουρανοξύστης -ο οποίος μέχρι την αποκάλυψη του Shard του Λονδίνου, το 2012, ήταν το ψηλότερο κτίριο της Ευρώπης- φιλοξενεί μερικούς από τους πλουσιότερους επιχειρηματίες της Ρωσίας, υπουργεία, ξενοδοχεία πέντε αστέρων και πολυεθνικές εταιρείες.
Ο Άσαντ και η οικογένειά του έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν κάποιο από αυτά τα διαμερίσματα ως νέα κατοικία τους, αν και οι ρωσικές αρχές θα μπορούσαν να τους παράσχουν εναλλακτικές λύσεις, για λόγους ασφαλείας.
Αν και η οικογένεια Άσαντ δεν έχει ζήσει στη Μόσχα, είναι εξοικειωμένη με τη ρωσική πρωτεύουσα. Ο πατέρας του Μπασάρ αλ Άσαντ, Χαφέζ, την είχε επισκεφθεί συχνά για συναντήσεις με τον Πούτιν και με άλλους υψηλόβαθμους αξιωματούχους, ενώ ο μεγαλύτερος γιος τού Άσαντ σπούδασε σε πανεπιστήμιο στη Μόσχα και η σύζυγός του Άσμα παρέστη στην τελετή αποφοίτησής του.
Κυκλοφόρησε σήμερα από τις εκδόσεις “Αρμός” η “Ιστορία της Νεότερης Ελλάδας από την εποχή της αλώσεως της Ανατολικής Αυτοκρατορίας” γραμμένη από τους Ι.Ρ. Νερουλό και Ιωάννη Καποδίστρια!!
Την μετάφραση έκανε η Λυδία Κοντογεωργοπούλου, την φιλολογική επιμέλεια η Βανέσσα Ντόμη, την Επιστημονική Επιμέλεια και την Εισαγωγή ο καθηγητής Γιώργος Κοντογιώργης και τον Πρόλογο ο υποφαινόμενος.
Ένα μεγάλο εκδοτικό γεγονός που ανέλαβε να υλοποιήσει η ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΚΟΣΜΟΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΑΣ εκπληρώνοντας την επιθυμία του Κυβερνήτη (να μεταφραστεί στα Ελληνικά) μετά από 196 χρόνια …που είχε στόχο όπως έλεγε ο ίδιος “να καταδείξωμεν αφ’ ενός μεν εις τας Ευρωπαϊκάς Κυβερνήσεις, αφ’ ετέρου δε εις τους συμπατριώτας μας, την αλήθειαν … καθ’ όλας αυτής τας σχέσεις….Ότι οι Έλληνες ουδέποτε έπαυσαν ν’ αποτελώσι κυρίως έθνος»»
Ειδικότερα:
«Όπως αναφέρει (ο Ι. Καποδίστριας) σε επιστολή του προς τον μητροπολίτη Ιγνάτιο (12/24 Απριλίου 1823): «Ήδη από του παρελθόντος έτους η ιδέα πονήματός τινος περί της ενεστώσης καταστάσεως της Ελλάδος είναι το αντικείμενον των τερπνοτέρων ασχολήσεών μου και των ευχών μου». Ως προς την «ιδέαν του πονήματος» διευκρινίζει ότι σκοπείται «…να καταδείξωμεν αφ’ ενός μεν εις τας Ευρωπαϊκάς Κυβερνήσεις, αφ’ ετέρου δε εις τους συμπατριώτας μας, την αλήθειαν … καθ’ όλας αυτής τας σχέσεις». Ο Καποδίστριας σπεύδει ευθύς αμέσως να αναγγείλει τον σκοπό, την «ιδέαν του πονήματός» του: «Θέλει δυνηθή τις ελπίζω να πεισθή ευκόλως:… Ότι οι Έλληνες ουδέποτε έπαυσαν ν’ αποτελώσι κυρίως έθνος». Θα το επισημάνει ρητώς αναφερόμενος στις επιπτώσεις του ισχυρισμού αναφορικά με τη διάρρηξη της ιστορικής συνέχειας του Ελληνισμού λέγοντας ότι οι οπαδοί του Διαφωτισμού παρεμβαίνοντας στην ιστόρησή του προκάλεσαν μεγάλο κακό στα συμφέροντά του έθνους: «Το κακόν, το οποίον η ξένη πολιτική μας έκαμεν εκουσίως, και το καλόν, το οποίον μας έκαμεν ακουσίως, δεν είναι ειμή το καθαρόν και απλούν εξαγόμενον της βαθείας αγνοίας, εις ην αύτη ευρίσκεται περί της αληθούς των πραγμάτων καταστάσεως εν Ελλάδι και εν Τουρκία». Θα προσθέσει δε προκειμένου να μην αφήσει περιθώριο αμφιβολίας περί του τι εννοεί: «η πεφωτισμένη πολιτική δεν θέλει δυνηθή πλέον να μας βλάψη, όσον ήθελε μας βλάπτει, στηρίζουσα και κατά το μέλλον καθώς και κατά το παρελθόν, τους συνδυασμούς της επί ψευδών δεδομένων». Κατά τούτο, αποκτά ενδιαφέρον η διαφορά οπτικής του Καποδίστρια έναντι του Κοραή: σε μία αποστροφή του λόγου του επισημαίνει πόσο ολέθριο θα ήταν να απελευθερωθεί το έθνος όχι με τις δικές του δυνάμεις αλλά διά χειρός των ξένων ή να τεθεί υπό την ιδεολογική και πολιτική τους προστασία. Επικαλούμενος τη Ρωσία θα συνομολογήσει ότι στην περίπτωση αυτή, κατ’ αντιστοιχίαν προς το «γραικογαλλικό» πρόγραμμα του Κοραή, η εν λόγω οδός θα απέληγε στη δημιουργία ενός «ρωσογραικικού» αντί ενός ελληνικού έθνους, δηλαδή στην ιδεολογική του υποθήκευση με τίμημα την εξάρτησή του από τον ευεργέτη του.
Η απόδοση του Μετρό στην πόλη θα επηρεάσει άμεσα κάθε τομέα της ζωής των πολιτών· όχι μόνον των περιοχών από τις οποίες διέρχεται, αλλά και ευρύτερα. Εντούτοις, το ιστορικό κέντρο είναι αυτό που δυνητικά θα έχει τις μεγαλύτερες επιπτώσεις.
Επιπτώσεις, οι οποίες δικαίως προσδοκάται να είναι και θα είναι θετικές. Παλαιότερες φάσεις ανάπτυξης της Θεσσαλονίκης και γενικότερα της Κεντρικής Μακεδονίας, έχουν δείξει την μεγάλη δυναμική της και τον ρόλο που μπορεί να παίζει σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο.
Εντούτοις, αιωρούνται και σοβαρές απειλές λόγω παραγόντων όπως η κλιματική αλλαγή ή οι γνωστές αντιξοότητες στην οικονομία και στον κοινωνικό τομέα, οι οποίες, σε περίπτωση που δεν υπάρξουν κατάλληλοι χειρισμοί, μπορούν να ματαιώσουν μεγάλο μέρος των προσδοκιών.
Ο Δήμος Θεσσαλονίκης, όπως και οι περιφερειακοί δήμοι και η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και η κεντρική Κυβέρνηση έχουν σχεδιασμούς οι οποίοι θα υλοποιηθούν κατά τα επόμενα χρόνια στοχεύοντας στην αποκατάσταση της ευρυθμίας, όπως και στην ποιότητα ζωής και την ασφάλεια των πολιτών και των περιουσιών. Η ποιότητα ζωής σε βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα, είναι αυτή που θα κρίνει την ευστοχία και αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων και δη αυτών που αφορούν στην αναβάθμιση του ιστορικού κέντρου.
Εστιάζω στο κέντρο, στην οικονομική και κοινωνική καρδιά της πόλης, καθώς είναι αυτό που κυρίως ταλαιπωρήθηκε κατά τις διάφορες φάσεις κατασκευής του μετρό. Επίσης, συνεχίζει να απειλείται λόγω μετακίνησης της κοινωνικοοικονομικής δραστηριότητας σε άλλες περιοχές και υποβάθμισής του, κατά το προηγούμενο του κέντρου της Αθήνας.
Η σοβαρότερη απειλή, η οποία έχει ξεφύγει από τις δυνατότητες άμεσης διαχείρισης, είναι η Κλιματική αλλαγή. Με τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία αέρα να έχει ήδη ξεπεράσει το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, και με την Μεσόγειο να αναδεικνύεται μαζί με τις πολικές περιοχές σε ζώνη ιδιαίτερης ευαισθησίας και να σπάει το ένα ρεκόρ θερμοκρασίας του νερού μετά το άλλο, η κατάσταση είναι ιδιαιτέρως σοβαρή για την περιοχή μας και για τις πόλεις μας.
Φαινόμενα όπως η ξηρασία, οι ανεξέλεγκτης σφοδρότητας καταιγίδες και οι συχνοί, έντονοι και παρατεταμένης διάρκειας καύσωνες, είναι παρόντα και θέτουν ερωτήματα όσον αφορά στο μέλλον της ευημερίας και της ασφάλειάς μας, εντός των αστικών συγκροτημάτων που φιλοξενούν το συντριπτικό ποσοστό των κατοίκων της χώρας μας.
Από αυτά έχει καταστεί προφανής η ανάγκη εγκατάλειψης της αβελτηρίας που χαρακτηρίζει τις κοινωνίες και τους ταγούς μας και λήψης μέτρων έκτακτης ανάγκης, πριν οι πόλεις μας απολέσουν κάθε στοιχείο ανθεκτικότητας και μετατραπούν σε δυστοπίες.
Όσον αφορά σε συμπαγείς πόλεις με προβληματική δόμηση και με χαμηλά ποσοστά πρασίνου και μαλακού εδάφους κατανεμημένα ανισότροπα, όπως είναι η Θεσσαλονίκη στο σύνολό της σχεδόν, το πρόβλημα που ήδη αντιμετωπίζουν και που αναμένεται να εξελιχθεί σε εφιάλτη είναι η αστική υπερθέρμανση.
Εάν σ’ αυτήν προστεθούν η ατμοσφαιρική ρύπανση, η ρύπανση και η αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας, ο επαπειλούμενος περιορισμός των υδατικών πόρων και, βεβαίως, τα πλημμυρικά επεισόδια, γίνεται προφανής η ανάγκη λήψης ειδικών μέτρων.
Πριν και πάνω απ’ όλα, όμως, απαιτείται πολιτική βούληση για την ανάπτυξη στρατηγικής με άξονες την αειφορία, την ανθεκτικότητα και την ασφάλεια. Η ουσιαστικοποίηση σχεδιασμών που υφίστανται, κυρίως από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, και η ταχεία εκπόνηση από τους δήμους του συγκροτήματος επιμέρους σχεδίων δράσης με άξονες την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τον μετριασμό της (οι περισσότεροι είτε δεν έχουν καθόλου είτε έχουν ατελείς και παρωχημένους), αποτελεί κατεπείγον θέμα προτεραιότητας.
Τα μέχρι στιγμής δείγματα γραφής των ιθυνόντων φορέων, όσον αφορά στα έργα που ήδη δρομολογούν, δείχνουν προσκόλληση σε λάθος πολιτικά κριτήρια επιλογής αυτών, καθώς και σε κλασικές μεθόδους μελέτης, με χρήση στοιχείων που δεν ανταποκρίνονται στις συνθήκες που επικρατούν τώρα και, το χειρότερο, σ’ αυτές που αναμένονται ακόμα και σε μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα.
Για παράδειγμα, οι αποφάσεις που λήφθηκαν πάνω στο ζήτημα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, αποδεικνύουν προσκόλληση σε πολιτικές αύξησης του τσιμέντου και της ασφάλτου μέσα στην καρδιά της πόλης με ογκώδη κτήρια, σε λανθασμένες αναπτυξιακές επιλογές με τη δημιουργία ανταγωνιστικών προς την αγορά του ιστορικού κέντρου επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, και επιπλέον κυκλοφοριακής επιβάρυνσης αντί της ελάττωσης του κυκλοφοριακού φόρτου.
Ό,τι και να σημαίνει σε όρους ωριμότητας των έργων, τα σχεδιασμένα ή και δρομολογημένα έργα αστικής ανάπλασης, όπως για παράδειγμα της Εγνατίας και άλλα, θα πρέπει να επανεξεταστούν και στην ανάγκη να επανασχεδιαστούν με απόλυτη τήρηση των αρχών του βιοκλιματικού σχεδιασμού και της αντιμετώπισης των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, με εστίαση στην αστική υπερθέρμανση. Η προσέγγιση του βιοκλιματισμού με αύξηση του πρασίνου και μόνον, είναι ατελής και χαμηλής απόδοσης, και, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, μπορεί ν’ αποδειχθεί άγονος όσον αφορά στη βελτίωση του αστικού μικροκλίματος.
Ας γίνει μια καλή αρχή προς την βιοκλιματική πόλη υψηλής απόδοσης, ξεκινώντας από το κέντρο και φθάνοντας προοδευτικά σε κάθε άκρη της.
*Ο Σπύρος Αντ. Κάνουρας είναι φυσικός με επαγγελματική εξειδίκευση στην ενέργεια και το κλίμα. Δραστηριοποιείται ως σύμβουλος τοπικής και επιχειρηματικής ανάπτυξης.
Η πτώση του Μπάαθ στη Συρία είναι μια σοβαρή ήττα για τη Ρωσία (και μια καταστροφή για το Ιράν). Ωστόσο, θα ήταν σοβαρό λάθος να υποθέσουμε ότι αυτό το κάνει αναγκαστικά επιτυχία για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Μόσχα και η Ουάσιγκτον μπορεί πράγματι να αντιμετωπίσουν τώρα παρόμοιες προκλήσεις στη Συρία.
Τρία ζητήματα οδήγησαν τη Ρωσία να παρέμβει στον συριακό εμφύλιο πόλεμο για να σώσει το καθεστώς Άσαντ.
Πρώτον, ήταν μια γενική επιθυμία να διατηρηθεί ένα κράτος εταίρος – ένα από τα ελάχιστα που απέμειναν στη Ρωσία μετά την ανατροπή των καθεστώτων από τις ΗΠΑ στο Ιράκ και τη Λιβύη, που βοήθησε στη στήριξη της διεθνούς επιρροής της Μόσχας.
Το δεύτερο ήταν η επιθυμία να διατηρηθούν οι μοναδικές ναυτικές και αεροπορικές βάσεις της Ρωσίας στη Μεσόγειο.
Τρίτον, ήταν ο βαθύς ρωσικός φόβος ότι μια νίκη των Ισλαμιστών θα οδηγούσε τη Συρία να γίνει βάση για την τρομοκρατία κατά της Ρωσίας και των εταίρων της στην Κεντρική Ασία. Αυτή η ανησυχία αυξήθηκε από την παρουσία πολυάριθμων μαχητών από την Τσετσενία και άλλες μουσουλμανικές περιοχές της Ρωσίας στις τάξεις των ισλαμιστικών δυνάμεων στη Συρία και το Ιράκ.
Η ελπίδα της Μόσχας να διατηρήσει ένα κράτος εταίρο έχει πλέον καταρρεύσει ανεπανόρθωτα. Όσον αφορά την τρομοκρατική απειλή, θα πρέπει να δούμε. Δεδομένων των τεράστιων προκλήσεων που θα αντιμετωπίσει για την ανοικοδόμηση του συριακού κράτους, θα φαινόταν τρελό για το νέο καθεστώς υπό την ηγεσία της Hayat Tahrir al-Sham (HTS) να χρηματοδοτεί τη διεθνή τρομοκρατία. και, ως μέρος της γενικής στρατηγικής του να αποκηρύξει το παρελθόν του στην Αλ Κάιντα, ο ηγέτης της, Αμπού Μοχάμεντ αλ Τζολάνι, έχει υποσχεθεί να μην το κάνει αυτό.
Ωστόσο, θα υπάρξει ένα ερωτηματικό σχετικά με την ικανότητα του HTS να ελέγχει τους συμμάχους του και ορισμένους από τους οπαδούς του.
Στο Αφγανιστάν, οι Ταλιμπάν υποσχέθηκαν να μην υποστηρίξουν τη διεθνή τρομοκρατία όταν επιστρέψουν στην εξουσία και προφανώς κράτησαν τον λόγο τους. Το Ισλαμικό Κράτος του Χορασάν (ISK) με έδρα το Αφγανιστάν, ωστόσο, συνεχίζει να το κάνει. και από κάποιο μείγμα αδύναμου ελέγχου σε τμήματα του Αφγανιστάν και απροθυμίας να εμπλακούν σε νέα σύγκρουση, οι Ταλιμπάν δεν μπόρεσαν να το αποτρέψουν πλήρως.
Αυτό αφήνει το θέμα της ρωσικής ναυτικής βάσης στο Tartus και της αεροπορικής βάσης κοντά στη Λατάκια. Η ρωσική μοίρα στόλου που εδρεύει στο Tartus φέρεται να έχει εγκαταλείψει το λιμάνι. Αυτό θα μπορούσε να είναι είτε οριστική εκκένωση είτε μια προληπτική κίνηση για να κρατηθούν έξω στη θάλασσα μέχρι να ξεκαθαρίσουν οι σχέσεις με το νέο καθεστώς. Η ρωσική αεροπορική βάση φέρεται να περικυκλώνεται από δυνάμεις του HTS, αλλά δεν έχει δεχθεί επίθεση.
Αναφέρεται ότι υπήρξε συμφωνία μεταξύ της Μόσχας και του HTS για την εγγύηση της ασφάλειας των βάσεων, αλλά αυτή η ρύθμιση μπορεί να είναι καθαρά προσωρινή.
Δεδομένης της εξαιρετικά περίπλοκης και αβέβαιης φύσης των σχέσεών του με όλους τους γείτονες της Συρίας, ίσως είναι λογικό για το νέο καθεστώς στη Δαμασκό να επιτρέψει να παραμείνουν οι βάσεις (ίσως σε αντάλλαγμα για τις ρωσικές προμήθειες σε πετρέλαιο και τρόφιμα) προκειμένου να εξισορροπήσει τις διπλωματικές και οικονομικές του επιλογές.
Ωστόσο, αυτό το ζήτημα είναι στενά συνδεδεμένο με την πολιτική του νέου καθεστώτος έναντι των εθνοθρησκευτικών μειονοτήτων της Συρίας, οι οποίες γενικά υποστήριζαν το καθεστώς Μπάαθαπό τον φόβο της σουνιτικής ισλαμιστικής καταπίεσης (ένας φόβος που δικαιολογείται επαρκώς από την άγρια μοίρα των κοινοτήτων τους στη Συρία και το Ιράκ που έπεσε στον έκεγχο του ISIS).
Εκεί που βρίσκονται οι βάσεις της Ρωσίας κατά μήκος των ακτών της Μεσογείου βρίσκεται η καρδιά των χριστιανικών και αλαουιτών μειονοτήτων της Συρίας. Η δυναστεία Άσαντ προερχόταν από τους Αλαουίτες, μια σιιτική αίρεση, και τα τελευταία 50 χρόνια, το κράτος Μπάαθ στη Συρία ήταν σε μεγάλο βαθμό αλαουιτικό.
Οι πολιτοφυλακές των Αλαουιτών έπαιξαν κρίσιμο ρόλο στην πλευρά της κυβέρνησης στον εμφύλιο πόλεμο και προκάλεσαν πολυάριθμες φρικαλεότητες στους αντιπάλους τους.
Ο Αλ Τζολάνι υποσχέθηκε ότι δεν πρέπει να υπάρξει εκδίκηση για αυτό, ότι τα δικαιώματα των μειονοτήτων θα γίνουν σεβαστά και ότι δεν θα υπάρξει επιβολή αυστηρού σουνιτικού ισλαμικού νόμου. Ακόμα κι αν είναι ειλικρινής σχετικά με αυτές τις δεσμεύσεις, ωστόσο, οι οπαδοί του μπορεί να αισθάνονται διαφορετικά.
Ένα καθεστώς υπό την ηγεσία του HTS στη Δαμασκό που επιθυμεί να καθησυχάσει τους Αλαουίτες και τους Χριστιανούς ενδέχεται να έχει συμφέρον να επιτρέψει στις ρωσικές βάσεις να παραμείνουν. Ωστόσο, ένα καθεστώς που φοβάται την εξέγερση της μειονότητας (και την εξωτερική υποστήριξη για μια τέτοια εξέγερση), πιθανότατα θα έβλεπε τις ρωσικές βάσεις ως πιθανή υποστήριξη για μια τέτοια εξέγερση.
Για να διατηρήσει η Ρωσία τις βάσεις της παρά τη θέληση της νέας συριακής κυβέρνησης και με την υποστήριξη των τοπικών δυνάμεων των Αλαουιτών και των Χριστιανών, δεν θα απαιτούσε μόνο την επέμβαση ρωσικών πλοίων και αεροσκαφών αλλά και την ανάπτυξη σημαντικού αριθμού χερσαίων δυνάμεων. Δεδομένου του πολέμου στην Ουκρανία, είναι πολύ απίθανο η Ρωσία να διαθέτει τέτοιες δυνάμεις.
Επιπλέον —όπως και με την εξίσου ταχεία κατάρρευση του αφγανικού κράτους- αντιπροσώπου των ΗΠΑ— ο τρόπος με τον οποίο οι συριακές κρατικές δυνάμεις εξέλειπαν μπροστά στις δυνάμεις των ανταρτών υπό την ηγεσία του HTS δύσκολα θα ενθαρρύνει τη Ρωσία να συνεχίσει τον αγώνα στη Συρία.
ΟΙ ΗΠΑ
Με διαφορετική μορφή, αυτά τα ζητήματα αντιμετωπίζονται, επίσης, απο την πολιτική των ΗΠΑ στη Συρία. Θα προσπαθήσει η Ουάσιγκτον να διατηρήσει τις δικές της βάσεις στη Συρία (από την οποία έχει επιτεθεί τόσο σε στόχους του ISIS όσο και σε στόχους του καθεστώτος Μπάαθ); Το νέο καθεστώς θα τους κάνει τα στραβά μάτια ή θα προσπαθήσει να τους εξαναγκάσει να φύγουν;
Το μεγαλύτερο ζήτημα που πρέπει να εξετάσουν οι ΗΠΑ είναι η μοίρα των Κούρδων της Συρίας. Κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου, με τεράστια βοήθεια από τις ΗΠΑ και το ημι-ανεξάρτητο κουρδικό κράτος στο βόρειο Ιράκ, οι συριακές κουρδικές δυνάμεις (το Κόμμα της Δημοκρατικής Ένωσης ή PYD) κατέλαβαν μια τεράστια περιοχή της βορειοανατολικής Συρίας, πολύ πέρα από την κύρια εθνική τους επικράτεια. Οι ΗΠΑ έχουν πολλές βάσεις και επιχειρήσεις υλικοτεχνικής υποστήριξης στην περιοχή.
Αυτός ο παράγων, εκτός της χώρας που φαίνεται να ήταν κρίσιμος για τη νίκη του HTS και να επωφελήθηκε αναμφισβήτητα από αυτήν, είναι η Τουρκία και η τουρκική κυβέρνηση του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η επίθεση του HTS προέκυψε από την ελεγχόμενη από τους Τούρκους περιοχή της βόρειας Συρίας και δύσκολα θα μπορούσε να συμβεί χωρίς την τουρκική υποστήριξη. Η επιτυχημένη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών από το HTS υποδηλώνει έντονα την τουρκική βοήθεια.
Η Τουρκία έχει δύο βασικά συμφέροντα στη Συρία. Το πρώτο είναι να δημιουργηθεί μια κατάσταση στην οποία τα τρία εκατομμύρια Σύροι πρόσφυγες στην Τουρκία που εγκατέλειψαν την πατρίδα τους κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου μπορούν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Αυτό μπορεί τώρα να είναι εφικτό, εάν η νέα κυβέρνηση στη Δαμασκό μπορέσει να δημιουργήσει βασική ειρήνη και τάξη και να λάβει κάποια διεθνή βοήθεια. Εκατοντάδες πρόσφυγες φέρεται να κάνουν ήδη ουρές για να περάσουν πίσω στη Συρία από την Τουρκία.
Το δεύτερο τουρκικό συμφέρον είναι η μείωση της ισχύος και του εδάφους των Κούρδων της Συρίας, τους οποίους έχει κατηγορήσει ότι είναι σύμμαχοι των Κούρδων ανταρτών του PKK στην Τουρκία. Ταυτόχρονα με την επίθεση του HTS κατά του καθεστώτος Μπάαθ, οι υποστηριζόμενοι από την Τουρκία αντάρτες του «Συριακού Εθνικού Στρατού» με την υποστήριξη της τουρκικής αεροπορίας εξαπέλυσαν επίθεση κατά του κουρδικού PYD (επισήμως χαρακτηρισμένο από την Τουρκία ως «τρομοκράτες»), καταλαμβάνοντας την πόλη Manbij.
Αυτό δημιουργεί μια κατάσταση στην οποία πληρεξούσιοι που υποστηρίζονται από ένα μέλος του ΝΑΤΟ (αν και ένα ολοένα και πιο αποξενωμένο) επιτίθενται σε πληρεξούσιο των ΗΠΑ, χωρίς οι ΗΠΑ φαινομενικά να μπορούν να κάνουν πολλά γι ‘αυτό.
Εάν η Τουρκία πιέσει το νέο καθεστώς στη Δαμασκό να συμμετάσχει στην επίθεση στα εδάφη που ελέγχονται από τους Κούρδους στη βορειοανατολική Συρία, αυτό θα δημιουργήσει διλήμματα για την Ουάσιγκτον παρόμοια με αυτά που αντιμετωπίζει η Ρωσία στη Δύση. Θα εγκατέλειπε η κυβέρνηση Τραμπ τους Κούρδους συμμάχους της, σύμφωνα με τη δήλωση του Τραμπ ότι «Αυτός δεν είναι ο αγώνας μας. Αφήστε διεξαχθεί. Να μην εμπλακείτε;» Ή μήπως οι απαιτήσεις της «αξιοπιστίας» θα ανάγκαζαν την Ουάσιγκτον να τους βοηθήσει, ακόμη και με το πιθανό κόστος να πυροδοτήσει μια βαθιά κρίση με την Τουρκία;
Η Μέση Ανατολή μοιάζει με ένα τραπέζι μπιλιάρδου, στο οποίο η κίνηση μιας μπάλας είναι ικανή να στείλει τις άλλες να πετάξουν προς διαφορετικές κατευθύνσεις και με τις στροφές να αναπηδούν η μία από την άλλη. Η διαφορά είναι ότι, σε αντίθεση με το μπιλιάρδο, ακόμη και ο πιο διορατικός ειδικός δεν μπορεί να προβλέψει προς ποια κατεύθυνση θα κινηθούν οι μπάλες. και κανένας εξωτερικός παίκτης δεν μπόρεσε να τους ελέγξει.
Σε γενικές γραμμές, η πιο σοφή προσέγγιση με διαφορά φαίνεται να είναι αυτή των Κινέζων, οι οποίοι εισάγουν μεγάλο μέρος της ενέργειάς τους από την περιοχή, ενώ αποφεύγουν αποφασιστικά την επέμβαση και το να παίρνουν θέση στις συγκρούσεις της.
Γιατί, όπως μου είπε ένας Κινέζος διπλωμάτης πριν από πολλά χρόνια, «Γιατί να θέλουμε να εμπλακούμε σε αυτό το χάος;»
Ανατόλ Λίβεν
Ο Anatol Lieven είναι Διευθυντής του Προγράμματος Eurasia στο Quincy Institute for Responsible Statecraft. Προηγουμένως ήταν καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Georgetown στο Κατάρ και στο Τμήμα Πολεμικών Σπουδών του King’s College του Λονδίνου.
Δεν ήταν εμφύλιος πόλεμος αυτός. Είχε έρθει απ’ έξω η συντριπτική πλειοψηφία των τζιχαντιστών που αποκαλούνται «αντιπολιτευόμενοι». Εκπαιδεύτηκαν στην Τουρκία. Ανατράφηκαν εκεί. Και εστάλησαν στη Συρία. Ήταν μισθοφόροι στρατιώτες αυτοί και όχι αντιπολιτευόμενοι. Ο πραγματικός κίνδυνος εμφύλιου πολέμου υπάρχει από εδώ και μπρος στη Συρία. Προς το παρόν υπάρχει λεηλασία και αρπαγή. Μετά, χαλασμός κόσμου.
Σύμφωνα με τον Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος θεωρεί τον εαυτό του ως τον νικητή διοικητή της τζιχαντιστικής νίκης, απελευθέρωσαν τη Συρία! Όμως, οι Σύροι θα δουν το πραγματικό σκοτάδι από εδώ και μπρος. Όλα αυτά που συμβαίνουν θυμίζουν το Ιράν, τη Λιβύη και το Ιράκ. Είχαν νομίσει ότι έκαναν επανάσταση και απελευθέρωσαν το Ιράν εκείνοι που ανέτρεψαν τον Σάχη Ριζά Πεχλεβί και έφεραν στη θέση του τον Αγιατολλάχ Χομεϊνί. Μετά από αυτό βίωσαν και βιώνουν την πραγματική σκλαβιά. Οι ισλαμιστές μουλάδες με τα αραχνιασμένα μυαλά δεν ανέχονται ακόμα και να φαίνονται τα μαλλιά των γυναικών! Ήταν και ο Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ ένας πολύ στυγνός δικτάτορας, όπως ο Σάχης Ριζά Πεχλεβί. Δεν έμεινε τίποτα που δεν έκανε στους αντιπολιτευόμενους. Γιόρτασαν όταν η αμερικανική εισβολή πιλάτεψε τον Σαντάμ και γκρέμισαν τα αγάλματά του, και αυτοί όπως εκείνους που γκρεμίζουν τα αγάλματα του Χαφέζ Άσαντ στη Συρία τώρα. Όμως, όταν είδαν τι συνέβη αργότερα, άρχισαν να ψάχνουν ακόμα και τον Σαντάμ. Γιόρτασαν και εκείνοι που αφάνισαν με πολύ άγριο τρόπο τον Καντάφι στη Λιβύη. Όμως, η Λιβύη μετατράπηκε σε τέτοια λίμνη αίματος αργότερα, που άρχισαν να νοσταλγούν τον Καντάφι. Δεν νομίζω ότι θα γίνει κάτι διαφορετικό τώρα στη Συρία.
Το κοπάδι των τζιχαντιστών που κατέκτησε τη Δαμασκό επικήρυξε τον Άσαντ για δέκα εκατομμύρια δολάρια, λέει. Δέκα εκατομμύρια δολάρια σε όποιον τον συλλάβει. Και η Αμερική είχε κάποτε επικηρύξει για δέκα εκατομμύρια δολάρια τον ηγέτη της Hayat Tahrir Al-Sham (HTS) Τζουλάνι. Κοιτάξτε τα καμώματα της ιστορίας. Και τώρα χειροκροτεί τον Τζουλάνι τον οποίο είχε επικηρύξει για δέκα εκατομμύρια δολάρια! Είναι πιο αστείες οι δηλώσεις που βγαίνουν από το στόμα του Ταγίπ Ερντογάν καθώς κατακερματίζεται η Συρία. Αναφέρεται σε προστασία της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας! Αυτή τη στιγμή υπάρχουν τρεις που μοιράστηκαν τα εδάφη της Συρίας: Οι τζιχαντιστές, οι Κούρδοι και οι Τούρκοι. Και ο έλεγχος όλων βρίσκεται στα χέρια της Αμερικής. Τους τραβά προς όποια πλευρά θέλει εκείνη! Αν δεν μπορέσουν να ενωθούν κάτω από μια σημαία οι τζιχαντιστές που χωρίστηκαν σε διάφορες ομάδες μεταξύ τους, μπορεί και αυτοί να χωριστούν σε μικρά κράτη. Η Αμερική θα κάνει ό,τι χρειάζεται για το Ισραήλ, στο οποίο αποδίδει μεγάλη σημασία. Άλλωστε, εκείνη καθόρισε και τα όρια αυτού του πολέμου. Όπως τα καθόρισε στην Κύπρο. Έδωσε άδεια στον τουρκικό στρατό για το μέχρι πού θα μπορούσε να πάει και χάραξε τη γραμμή. Από το Ριζοκάρπασο μέχρι τον Λιμνίτη. Στους τζιχαντιστές στη Συρία είπε «μην αγγίξετε τους Κούρδους». Άκουσαν και οι τζιχαντιστές στη Συρία και ο τουρκικός στρατός. Επιπλέον, ο Ταγίπ Ερντογάν κράτησε την υπόσχεση που έδωσε στον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μπλίνκεν. Ο Μπλίνκεν τού είπε «μην αγγίξετε τους αμάχους». Και εκείνος έδωσε αυτή την οδηγία στους τζιχαντιστές.
Μυρίζει ένα νέο Αφγανιστάν κάτω από τη μύτη μας. Στολίζουν τον ηγέτη των τζιχαντιστών Τζουλάνι και τον εμφανίζουν μπροστά μας στις τηλεοράσεις. Ο Τζουλάνι μας λέει πως άλλαξε και ότι δεν είναι ο ίδιος όπως παλιά. Αποτελούν παρελθόν, λέει, οι μέρες που η Αμερική τον επικήρυξε για δέκα εκατομμύρια δολάρια. Ο άνθρωπος είναι διαφορετικός σε κάθε ηλικία, λέει. Τώρα προσπαθεί να πείσει τον κόσμο τι δημοκρατικός ηγέτης είναι. Θα δείτε. Η Τουρκία θα είναι η πρώτη χώρα που θα αναγνωρίσει το νέο κράτος που ανακήρυξαν. Και μετά από αυτό, ο Ταγίπ Ερντογάν θα πάει στη Δαμασκό και θα κάνει προσευχή στο τζαμί Εμεβί. Ποιος ξέρει, μπορεί να κτίσει και στη Δαμασκό ένα κτηριακό συγκρότημα με τζαμί όπως κάνει εδώ σε εμάς. Και το δικό μας κράτος φάντασμα η ΤΔΒΚ θα είναι από τους πρώτους που θα συγχαρούν τη νέα διοίκηση στη Δαμασκό. Θα κτίσουμε πολύ καλές σχέσεις με αυτή την τρομοκρατική διοίκηση. Θα εισρεύσουν εδώ περισσότερα χρήματα και περισσότερα ναρκωτικά. Δεν είναι μακριά οι μέρες αυτές. Περιμένετε και θα δείτε. Θα δείτε πως θα συνδέσουν ακόμα και δρόμο από τη Λαττάκεια προς την Αμμόχωστο.
Χοντρό παρασκήνιο πίσω από την πτώση του καθεστώτος Ασαντ στη Συρία, αποκαλύπτεται σιγά – σιγά. Τελικά, πως έπεσε τόσο γρήγορα σαν χάρτινος πύργος, προς έκπληξη των αναλυτών, διεθνώς; Εφταιγε ο ίδιος, η ανικανότητα και η διαφθορά του καθεστώτος του; Τον πρόδωσαν οι «σύμμαχοί» του, Ρωσία – Ιράν, έστω εξαιτίας της αδυναμίας τους, λόγω ουκρανικού και αντιπαράθεσης με το Ισραήλ, διαμηνύοντάς του ότι δεν πρέπει να αντισταθεί στην επίθεση της ένοπλης «συριακής αντιπολίτευσης»; Πόσο καθοριστικός είναι ο ρόλος της Τουρκίας;
Σύμφωνα με το ειδησεογραφικό πρακτορείο, Reuters, η «συριακή αντιπολίτευση» δεν θα μπορούσε να εξαπολύσει επίθεση χωρίς προηγουμένως να το γνωστοποιήσει στην Τουρκία. Κάτι που έγινε έξι μήνες πριν την επίθεση, η οποία διήρκεσε σχεδόν δύο εβδομάδες, με αποτέλεσμα να καταρρεύσει το καθεστώς Ασαντ σαν πύργος από τραπουλόχαρτα. Γεγονός που κάνει πολλούς να πιστεύουν ότι η Συρία θα μετατραπεί σε τουρκικό προτεκτοράτο.
Λάβροι οι Ρώσοι Ευρασιατιστές κατά Τουρκίας
Από τη μεριά της, η ρωσική εφημερίδα, Kommersant, υποστηρίζει ότι, αν και η Ρωσία απώλεσε τον αδιαμφισβήτητα ηγετικό ρόλο που είχε στη Συρία, αφού έχασε τον βασικό σύμμαχό της, Μπασάρ αλ Άσαντ, υπό τις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται, δεν φαίνεται να υπάρχει καμία χώρα, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας και των ΗΠΑ, που θα μπορέσει να εδραιωθεί σε μοναδική ηγέτιδα δύναμη στη Συρία. Σημειώνει, δε, πως η ρωσική στρατιωτική παρουσία στη Συρία παραμένει λόγος ανησυχίας για τη Μόσχα και αντικείμενο διαπραγμάτευσης με την ένοπλη αντιπολίτευση.
Ο γνωστός Ρώσος σκληροπυρηνικός θεωρητικός του Ευρασιατισμού, Αλεξάντρ Ντούγκιν, σε ανάρτησή του στο Χ (twitter) έγραψε: «Η Συρία είναι παγίδα για τον Ερντογάν. Έκανε στρατηγικό λάθος. Πρόδωσε τη Ρωσία. Πρόδωσε το Ιράν. Είναι καταδικασμένος. Τώρα άρχισε το τέλος της Τουρκίας του Κεμάλ. Σας στηρίξαμε. Μέχρι τώρα. Από εδώ και πέρα θα το μετανοιώσετε». Λίγο αργά για τέτοιες επισημάνσεις (!).
Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, πριν την «απόδραση» Ασαντ στη Μόσχα, είπε ότι «οι μαχητές της αντιπολίτευσης, κάνοντας ένα πρωτοφανές βήμα, στο πλαίσιο μια καλά συντονισμένης επίθεσης, πήραν τον πλήρη έλεγχο πολλών πόλεων. Η Ρωσία είναι τώρα σοβαρά απασχολημένη με τη σύγκρουση στην Ουκρανία και ως εκ τούτου δεν μπόρεσε να παρέχει στη Δαμασκό την απαραίτητη υποστήριξη. Η Ρωσία δεν είχε ποτέ πολλά να κερδίσει στη Συρία, εκτός από το να κάνει τον Ομπάμα να φαίνεται ανόητος. Σε κάθε περίπτωση, η Συρία είναι χάος, αλλά δεν είναι φίλη μας. Και οι ΗΠΑ δεν πρέπει να αναμειχθούν. Δεν είναι δική μας σύγκρουση. Αφήστε τα πάντα να πάρουν τον δρόμο τους. Μην ανακατεύεστε!».
Πρόκειται για κούφια λόγια αλά Τράμπ. Η σημασία της Συρίας για τη Ρωσία, από εποχής ΕΣΣΔ έως σήμερα ήταν ανέκαθεν μεγάλη. Εάν επίσης κυριολεκτεί ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ ως προς το ότι οι ΗΠΑ δεν πρέπει να ανακατευτούν, τότε αυξάνονται οι υποψίες περί ενδεχόμενου ξεπουλήματος των Κούρδων. Το είχε κάνει, άλλωστε, και στην πρώτη θητεία του προς όφελος του Ερντογάν. Ιδωμεν. Οπως και να’ χει, μπορεί η Συρία να αποτελεί ήττα για τη Ρωσία, όμως δεν δεν αποτελεί και νίκη των ΗΠΑ.
Πυκνό παρασκήνιο
Ολα τα παραπάνω, βέβαια, είναι βάσιμες πληροφορίες ή αντιδράσεις της στιγμής. Το Συριακό και η επαναχάραξη των συνόρων στη Μέση Ανατολή, όπως πολλοί πιστεύουν, έχει πολύ δρόμο. Ενδιαφέρον έχει, όμως, τι προηγήθηκε της ανατροπής Ασαντ. Πως έπεσε τόσο γρήγορα προς έκπληξη των αναλυτών διεθνώς; Πράγματι, του διαμηνύθηκε από Ρωσία και Ιράν να μην αντισταθεί; Εδειξε απείθεια ο στρατός του, επειδή, ως λέγεται, υπήρχε κλίμα έντονης δυσαρέσκειας στις τάξεις του; Ηταν η ανικανότητα της κυβέρνησής του και η διαφθορά στη χώρα που τον έκανε να πέσει ως ώριμο φρούτο, μπροστά στο γιουρούσι της «συριακής αντιπολίτευσης» και των διαδόχων των τζιχαντιστών, που εκπαιδεύονταν και εξοπλίζονταν για χρόνια από την Τουρκία; Φταίει, πράγματι, ο ίδιος, όπως του καταλογίζει ο Ερντογάν, που δεν πήγε έγκαιρα σε διάλογο με την «αντιπολίτευση» για «συγκυβέρνηση» και μοίρασμα της εξουσίας στη Συρία;
Η αραβική εφημερίδα, Asharq Al-Awsat, που εκδίδεται στο Λονδίνο, υποστηρίζει ότι αποκαλύπτει τα μυστικά των κινήσεων της Ρωσίας τη νύχτα πριν την πτώση του Ασαντ. Ο Rami Al-Shaer, ο οποίος εμφανίζεται ως σύμβουλος για κέντρα λήψης αποφάσεων, στη Μόσχα, υποστηρίζει πως η Μόσχα είχε ακριβείς πληροφορίες για το χρόνο, το μέγεθος και τους στόχους της επίθεσης. Τα στοιχεία που έδειχναν προετοιμασίες για επίθεση μεγάλης κλίμακας, έκαναν τη Μόσχα να αναλάβει δράση. Οι συριακές Αρχές ενημερώθηκαν μέσω ειδικών διαύλων ότι δυνάμεις που ανήκουν στις ένοπλες φατρίες της «αντιπολίτευσης» θα επιτεθούν προς Χαλέπι και από εκεί προς άλλες πόλεις. Ωστόσο, από τη στιγμή που εκδηλώθηκε η επίθεση, αποφασίστηκε ότι η χώρα δεν θα πρέπει να συρθεί και πάλι σε έναν καταστροφικό πόλεμο.
Κατά τον ίδιον, προηγουμένως, η Μόσχα είχε «συμβουλεύσει» τον Ασαντ να πάρει άμεσα μια απόφαση και την πολιτική πρωτοβουλία που θα άνοιγε την πόρτα του διαλόγου με την συριακή αντιπολίτευση, ούτως ώστε να αποτρέψει την έναρξη της επίθεσης. Για τον Ασαντ δεν υπήρχε άλλη επιλογή.
Σύμφωνα με τον Al-Shaer, έγιναν κατεπειγόντως επαφές, μέσω καναλιών, με την τουρκική και την ιρανική πλευρές, ούτως ώστε να σταματήσουν οι προετοιμασίες για την επίθεση και να ανοίξει πολιτικός διάλογος. Σύντομα, όμως, κατέστη σαφές στη Μόσχα ότι οι φατρίες της «συριακής αντιπολίτευσης» δεν θα ακυρώσουν την επίθεσή τους. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι ρωσο-τουρκο-ιρανικές επαφές επεδίωξαν τουλάχιστον να αποφευχθούν οι φονικές συγκρούσεις και ένας νέος εμφύλιος πόλεμος.
Δυσαρέσκεια στον στρατό
Να σημειωθεί, αναφέρει ο ίδιος, ότι υπήρχε εκτεταμένη δυσαρέσκεια στο εσωτερικό του συριακού στρατού (του Ασαντ), λόγω της γενικότερης κατάστασης στη χώρα, και κυρίως εξαιτίας της επιδείνωσης των συνθηκών διαβίωσης αξιωματικών και στρατιωτών.
Αυτό το αρνητικό κλίμα που υπήρχε στη Συρία, έκανε τη Μόσχα να ζητάει από τον Άσαντ να επιταχύνει μια λύση βασισμένη στον διάλογο, λέει ο Rami Al-Shaer. Ωστόσο, προσθέτει, δυστυχώς, ο Άσαντ δεν απάντησε με την απαιτούμενη ταχύτητα.
Αφού εκδηλώθηκε η επίθεση και οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης κατέλαβαν το Χαλέπι, ενώ ο στρατός του Αασαντ αποσυρόταν δίχως να ρίξει ντουφεκιά, επήλθε η ταχεία κατάρρευση που φοβούταν η Μόσχα. Ακολούθησε η κατάληψη της πόλης Χομς. Τότε, υποστηρίζει ο Al-Shaer, η Μόσχα ζήτησε από τον Άσαντ να δώσει εντολή στον στρατό να αποσυρθεί και να μην εμπλακεί σε σύγκρουση. Ο ίδιος υποστήριξε ότι αυτή η κίνηση έγινε σε συντονισμό με την τουρκική και την ιρανική πλευρά.
Οπως ισχυρίζεται ο ίδιος, το Ιράν έδωσε τη συγκατάθεσή του σε αυτή την κίνηση, βέποντας την αδυναμία του συριακού στρατού και φοβούμενο μια αντιπαράθεση που θα οδηγούσε σε σφαγή, ενώ το καθεστώς Ασαντ δεν θα άντεχε.
Εντολή για μηδενική αντίσταση
Σε αυτό το στάδιο, προσθέτει, ήταν ξεκάθαρο ότι η κατάσταση ήταν εκτός ελέγχου από το καθεστώς Ασαντ. Ειδικά μετά την περικύκλωση της πόλης Χομς. Τότε, δόθηκαν εγγυήσεις ασφαλείας για τον Ασαντ και όλα τα μέλη της οικογένειάς του για ασφαλή έξοδο, υπογραμμίζοντάς του ότι δεν πρέπει να υπάρξει αντίσταση στις δυνάμεις των αντικαθεστωτικών, καθώς και ότι επιβάλλεται να δοθούν οι απαραίτητες εντολές προς τους στρατιωτικούς, όπως επίσης και να ανακοινώσει την παραίτησή του.
Αν και στη Συρία επαναλήφθηκαν εικόνες – αντιγραφή του γκρεμίσματος αγαλμάτων του Σαντάμ στο Ιράκ, η πτώση Ασαντ δεν συνοδεύτηκε από μαζικές διαδηλώσεις υποστήριξης της «αντιπολίτευσης», όπως καταμαρτυρούν όλα τα βίντεο που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο
Ο Άσαντ απάντησε, συμφωνώντας, λίγες ώρες αφότου του ζητήθηκαν τα παραπάνω, ενώ την ίδια ώρα οι εξελίξεις ήταν ραγδαίες. Πάντως, ο υπουργός Άμυνας έδωσε διαταγές στον στρατό και στις υπηρεσίες ασφαλείας να μην προβάλλουν αντίσταση, όπως επίσης οι αξιωματικοί και οι στρατιώτες είτε να παραμείνουν στα σπίτια τους, είτε να βγάλουν τις στολές, να φορέσουν πολιτικά ρούχα, και να φύγουν από τους στρατώνες.
Ασυλο στη Ρωσία
Αφού η Μόσχα έλαβε τις διαβεβαιώσεις ότι ο Ασαντ δεν θα προβάλλει αντίσταση, αποφασίστηκε να του χορηγηθεί άσυλο. Σύμφωνα με τον Al-Shaer, η Μόσχα κατανοεί ότι μπορεί η πλειονότητα των Σύρων να είναι δυσαρεστημένη με την χορήγηση ασύλου στον Άσαντ. Ο ίδιος είπε επίσης ότι η παρούσα χορήγηση ασύλου στον Άσαντ δεν σημαίνει ότι θα παραμείνει στη Μόσχα (!).
Ως γνωστόν, ο Ασαντ έφυγε από τη Συρία, με αεροσκάφος, απευθείας από τη Δαμασκό στη Μόσχα. Είχε προηγηθεί συνάντηση μαζί του, κατά την οποία του δόθηκαν διαβεβαιώσεις και εγγυήσεις για την ασφαλή έξοδο του ιδίου και όλων των μελών της οικογένειάς του.
Μηνύματα από το Κατάρ
Στο μεταξύ, αναφέρει η ρωσική εφημερίδα, «Κομμερσάντ», ενώ η επίθεση της «αντιπολίτευσης» βρισκόταν σε εξέλιξη, στη Ντόχα (Κατάρ), στις 7 Δεκεμβρίου, συγκλήθηκε κατεπειγόντως το «σχήμα της Αστάνα», σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών, που ολοκλήρωσε τις εργασίες του την επομένη. Πρακτικα, το σχήμα είχε καταρρεύσει μετά την αποχώρηση από αυτό των εκπροσώπων της Δαμασκού και της συριακής αντιπολίτευσης.
Την πρώτη ημέρα της διάσκεψης της Ντόχα, οι εκπρόσωποι της Ρωσίας, της Τουρκίας και του Ιράν, καθώς και πέντε αραβικών χωρών (Κατάρ, Ιορδανία, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος και Ιράκ), με κοινή δήλωσή τους κάλεσαν τα αντίπαλα στρατόπεδα στη Συρία «να καταβάλλουν προσπάθειες για την εξεύρεση μιας πολιτικής λύσης, η οποία θα οδηγήσει στον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων και στην προστασία των αμάχων».
Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων στη Ντόχα, τη νύχτα πριν από την πτώση του καθεστώτος Ασαντ, το κύριο θέμα ήταν ο ρόλος που θα μπορούσε να παίξει η «Ομάδα της Αστάνα» για να βοηθήσει τη Συρία υπό τις νέες εξελίξεις. Οι εξελίξεις, όμως, είχαν πλέον ξεπεράσει τη διάσκεψη.
«Η Συρία προκάλεσε σοκ»
Η ρωσική εφημερίδα, «Κομμερσάντ», επισημαίνει ότι η πτώση Ασαντ προκάλεσε σοκ, ενώ τονίζει πως, μετά τις τελευταίες εξελίξεις, το σημαντικότερο για τη Ρωσία είναι το μέλλον της στρατιωτικής παρουσίας της, δηλαδή της αεροπορικής βάσης, Khmeimim, και της ναυτικής βάσης στο λιμάνι, Tartus, στη Μεσόγειο, καθώς και οι προοπτικές διατήρησης των ρωσικών θέσεων σε περιοχές της χώρας, οι οποίες όμως έχουν περιέλθει στον έλεγχο ισλαμιστικών – τρομοκρατικών ομάδων.
Εικόνα από τη ρωσική παρουσία στο λιμάνι της Ταρτούς πριν από την πτώση Ασαντ (photo: Neostrategy.gr)
Η εφημερίδα, πάντως, ισχυρίζεται ότι, χάρις στις σχέσεις που έχει αναπτύξει η Ρωσία στη Συρία εδώ και πολλά χρόνια, η ρωσική στρατιωτική παρουσία θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τη συριακή αντιπολίτευση προκειμένου να διατηρηθούν. Μάλιστα, αναφέρει ότι στις 7 Δεκεμβρίου, στη Ντόχα, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, απαντώντας σε ερώτηση εάν τα ρωσικά πλοία θα εγκατέλειπαν τη βάση της Ταρτούς, είπε ότι δεν πρέπει να βιαστούμε, βγάζοντας λάθος συμπεράσματα.
Ωστόσο, συνεχίζει η εφημερίδα, στις 8 Δεκεμβρίου, δυνάμεις της συριακής ένοπλης αντιπολίτευσης, εισέβαλαν στην Tartus και στην Jebla, κοντά στην αεροπορική βάση Khmeimim, πλησιάζοντας τις ρωσικές βάσεις. Κάτι που προκάλεσε ένταση και ακόμα μεγαλύτερη σύγχυση. Νωρίτερα την ίδια ημέρα, ο Σύρος πρωθυπουργός, αλ Τζαλάλι (σ.σ. ο μοναδικός που έμεινε στη Δαμασκό από την κυβέρνηση Ασαντ), δήλωσε ότι το θέμα της ρωσικής στρατιωτικής παρουσίας θα αποφασιστεί από τη νέα κυβέρνηση στη Δαμασκό.
του Σπύρου Κάνουρα*
Ανατόλ Λίβεν
