Η βιομηχανία, ο στυλοβάτης της γερμανικής οικονομίας, βρίσκεται αντιμέτωπη με μία πρωτοφανή πρόκληση: τα τελευταία πέντε χρόνια παρατηρείται αισθητή μείωση της βιομηχανικής παραγωγής με αποτέλεσμα να απειλούνται έως και 5,5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και το 20% του ΑΕΠ της χώρας, επισημαίνει έκθεση του Centre for European Reform (CER).

Τα αίτια είναι πολλά: η εκτόξευση του ενεργειακού κόστους μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού διαδραμάτισαν σαφώς καθοριστικό ρόλο. Εξίσου κομβική ήταν ωστόσο και η αλλαγή ρότας της Κίνας – η οποία με τη στρατηγική Made in China 2025 πέρασε από την χαμηλής αξίας παραγωγή, στα high-tech προϊόντα και την καινοτόμο βιομηχανία, στοχεύοντας να ηγηθεί σε παγκόσμιο επίπεδο στον κλάδο της τεχνολογίας και όχι μόνο.

Η αλλαγή ρότας της Κίνας 

Εν αντιθέσει με τις αρχές της δεκαετίας του 2000, όταν η κινεζική βιομηχανία είχε μεν αναπτυχθεί σημαντικά, χωρίς ωστόσο αυτό να έχει επιπτώσεις στη γερμανική βιομηχανία, σήμερα το Πεκίνο εστιάζει στην αυτοκινητοβιομηχανία, τις πράσινες τεχνολογίες και άλλους τομείς, οι οποίοι αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της γερμανικής βιομηχανίας.

«Η Κίνα έχει καλύψει το χαμένο έδαφος σε πολλούς ανεπτυγμένους βιομηχανικούς κλάδους […] και είναι πολύ ισχυρή σε αυτούς, […] με αποτέλεσμα να επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο η κακή απόδοση και ανάπτυξη της Γερμανίας», παρατηρεί στην DW ο Χόλγκερ Γκεργκ, επικεφαλής του International Trade and Investment Research Group του Ινστιτούτου του Κιέλου για την Παγκόσμια Οικονομία.

Η ταχύτητα με την οποία η Κίνα έχει φτάσει τη Γερμανία είναι πρόδηλη ιδίως στην αυτοκινητοβιομηχανία – με τους Γερμανούς κατασκευαστές να επικρίνονται για έλλειψη καινοτόμων ιδεών και μία αργή μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση.

Υπό πίεση η γερμανική χημική βιομηχανία

Την ίδια στιγμή η Κίνα σημειώνει μεγάλη πρόοδο και σε άλλους τομείς, όπως στη χημική βιομηχανία, με τα κινεζικά εργοστάσια να υπερκαλύπτουν συχνά τη ζήτηση και ως εκ τούτου να μειώνουν έτι περαιτέρω τα περιθώρια κέρδους των γερμανικών εταιρειών, όπως η BASF.

Ακόμη και στην ΕΕ, αγορά κομβικής σημασίας για τη Γερμανία, το μερίδιο εξαγωγών χημικών προϊόντων της Κίνας κατά τη δεκαετία 2013-2023 αυξήθηκε κατά 60%, ενώ της Γερμανίας μειώθηκε κατά περισσότερο από 14% σύμφωνα με το Handelsblatt Research Institute. Αντίστοιχα προβλήματα εξαιτίας του κινεζικού ανταγωνισμού αντιμετωπίζει και ο κλάδος της γερμανικής μηχανολογίας.

Σημαντικές επιδοτήσεις από το κινεζικό κράτος

Το κινεζικό κράτος προβαίνει επίσης σε σημαντικές επιδοτήσεις προς διάφορες εταιρείες κομβικών βιομηχανικών κλάδων, επιτρέποντάς τους με αυτόν τον τρόπο να παράγουν με χαμηλότερο κόστος και σε μεγαλύτερη κλίμακα σε σύγκριση με τις εταιρείες των δυτικών κρατών.

Σύμφωνα με τη συντηρητική εκτίμηση οι επιδοτήσεις της Κίνας προς την εγχώρια βιομηχανία ανήλθαν το 2019 περίπου στα 242 δισεκατομμύρια δολάρια. Όπως διαπίστωσε μάλιστα έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου από το 2022, αυτές οι επιδοτήσεις κατευθύνονται κατά κύριο λόγο στη χημική βιομηχανία, τη μηχανολογία, τη μεταλλευτική βιομηχανία και την αυτοκινητοβιομηχανία.

Οι γερμανικές επιχειρήσεις μηχανολογίας θα δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να ανταγωνιστούν τις κινεζικές, οι οποίες είναι σε θέση να προσφέρουν τα προϊόντα τους σε αισθητά χαμηλότερες τιμές. Ενίοτε αυτές ανέρχονται ακόμη και στο 50% ή περισσότερο σε σύγκριση με τις τιμές γερμανικών εταιρειών. Σύμφωνα με έρευνα του Γερμανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου στην Κίνα (AHK) περισσότερες από τις μισές γερμανικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται και στην Κίνα αναμένουν πως μέσα στην επόμενη πενταετία θα έπονται των Κινέζων ανταγωνιστών τους όσον αφορά στην καινοτομία.

Μία πολυετής διαδικασία

Όλα αυτά πάντως δεν συνέβησαν «εν μία νυκτί», τονίζει στην DW ο Μπραντ Σέτσερ, εκ των συντακτών της έκθεσης του CER. Το ερώτημα είναι το «γιατί οι προηγούμενες κυβερνήσεις της Γερμανίας δεν προέβλεψαν τι θα συμβεί και δεν έλαβαν περισσότερα μέτρα προσαρμογής». Τώρα η Γερμανία βρίσκεται μπροστά σε μία ιστορική καμπή – και σύμφωνα με τους οικονομολόγους θα πρέπει να προσαρμόσει άμεσα το εμπόριο, τη βιομηχανία και τη δημοσιονομική πολιτική της στη νέα οικονομική πραγματικότητα.

«Από οικονομική σκοπιά δεν αξίζει τόσο να προσπαθήσει η χώρα να επανεγκαθιδρύσει την κυριαρχία της σε αυτούς τους τομείς», επισημαίνει ο Γκεργκ. «Το σημαντικό είναι να εστιάσει σε κλάδους που παραμένει ισχυρή – όπως στη φαρμακοβιομηχανία, τη βιοτεχνολογία και την τεχνογνωσία».

Η έκθεση του CER καλεί την επόμενη γερμανική κυβέρνηση να ασκήσει πιέσεις στην Κίνα, αξιοποιώντας και τις αμυντικές εμπορικές πολιτικές της ΕΕ, για παράδειγμα μέσω της επιβολής δασμών σε κινεζικές εξαγωγές που απορροφούν σημαντικές κρατικές επιδοτήσεις, όπως είναι μεταξύ άλλων τα ηλεκτροκίνητα οχήματα και οι ανεμογεννήτριες.

«Η Γερμανία πρέπει να βρει εναλλακτικές αγορές για τα αυτοκίνητα και τις εξαγωγές του μηχανουργικού της κλάδου. Και η μεγαλύτερη αγορά για τη Γερμανία είναι με διαφορά η ευρωπαϊκή», υπογραμμίζει ο Σέτσερ.

Η Γερμανία πρέπει να «αλλάξει νοοτροπία»

Κατά τον Σερντέν Όζτσαν, επικεφαλής καινοτομίας και επιχειρηματικού μετασχηματισμού στο WHU – Otto Beisheim School of Management του Ντίσελντορφ, τόσο οι πολιτικοί όσο και οι διευθυντές των επιχειρήσεων θα πρέπει να «αλλάξουν τη νοοτροπία τους», προκειμένου να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στις ταχύτητες με τις οποίες εξελίσσονται και αλλάζουν οι συνθήκες σήμερα.

Ο Όζτσαν επικρίνει πως η Γερμανία έχει έναν «φόβο απέναντι στην επιθετική ανταγωνιστικότητα», αλλά και εμμονή σε μία «αποτυχημένη υπερπροστατευτικότητα», με το Βερολίνο να προσφέρει συχνά υπερβολική στήριξη σε εταιρείες που δεν είναι πλέον ανταγωνιστικές. «Στην Κίνα συμβαίνει το αντίθετο», εξηγεί ο Όζτσαν στην DW. Το Πεκίνο «επιτρέπει σε δεκάδες εταιρείες να μπουν σε μία αναπτυσσόμενη βιομηχανία, παρ’ ότι πολλές από αυτές αποτυγχάνουν. Και όσες επιχειρήσεις εν τέλει επιβιώνουν, καταλήγουν να γίνονται πάρα πολύ ισχυρές».

Τώρα πολλοί ελπίζουν πως η χαλάρωση του χρεόφενου και το σχέδιο για επενδύσεις σχεδόν 1 τρισεκατομμυρίου ευρώ μέσα στα επόμενα 12 χρόνια για τη βελτίωση της άμυνας και των υποδομών της χώρας ενδέχεται να βελτιώσουν την κατάσταση στη Γερμανία. Την ίδια στιγμή όμως υπάρχουν και εκείνοι που φοβούνται πως εστιάζοντας υπερβολικά πολύ στην άμυνα και τις υποδομές η Γερμανία ενδέχεται να χάσει τις ευκαιρίες που προκύπτουν στις αναπτυσσόμενες βιομηχανίες.

Η νέα γενιά CEOs

Σύμφωνα τέλος με τον Όζτσαν η νέα γενιά CEOs πιθανώς θα μπορέσει να κατανοήσει καλύτερα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η γερμανική βιομηχανία, αλλά και να προσαρμοστεί πιο εύκολα στις προκλήσεις.

Ο ειδικός αναφέρει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την περίπτωση του Κρίστιαν Κλάιν, του 44χρονου CEO της SAP – ο Κλάιν κατάφερε να μεγαλώσει την αγοραία αξία της εταιρείας κατά περίπου 70%, απλώς και μόνο επειδή εστίασε από νωρίς στην τεχνητή νοημοσύνη.

Εξάλλου στη σύγχρονη εποχή, όπως εξηγεί ο Όζτσαν, «μία εταιρεία της αυτοκινητοβιομηχανίας δεν ανταγωνίζεται πλέον μονάχα άλλες εταιρίες του κλάδου της». Αντιθέτως, ανταγωνίζεται και τις εταιρείες που αναπτύσσουν καινοτόμες τεχνολογίες αιχμής – όπως αντιστοίχως στο μέλλον «δεν θα είναι οι κολοσσοί της φαρμακοβιομηχανίας αυτοί που θα αναπτύσσουν θεραπείες για τον καρκίνο, αλλά και οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης».

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

DW

Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες

Για ερωτηματικά σχετικά με την προσήλωση της Τουρκίας στην «μακρόχρονη δημοκρατική της παράδοση» αναφορικά με τη σύλληψη του Ιμάμογλου και την απαγόρευση των διαδηλώσεων στη χώρα κάνει λόγο εκ νέου η Κομισιόν μέσω της εκπροσώπου της Ανίτα Χίπερ.

Η Κομισιόν υπενθυμίζει παράλληλα ότι η Τουρκία είναι υποψήφια προς ένταξη στην Ε.Ε χώρα και για τον λόγο αυτό πρέπει να «στηρίζει τις δημοκρατικές αξίες».

«Τα δικαιώματα των εκλεγμένων αξιωματούχων, καθώς και το δικαίωμα για ειρηνικές διαδηλώσεις πρέπει να γίνονται σεβαστά» προειδοποιούν οι Βρυξέλλες.

Mια περίπλοκη σχέση

Οι ανακοινώσεις της Κομισιόν αντανακλούν εκ νέου τον προβληματισμό, που προκαλεί η Άγκυρα στην Ευρώπη την ώρα που επιδιώκεται στενότερη συνεργασία τόσο σε θέματα ασφάλειας και άμυνας, όσο και για τη διαχείριση του μεταναστευτικού.

«Οι σχέσεις μας με την Τουρκία είναι πάντα περίπλοκες» ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ανώτατος Ευρωπαίος αξιωματούχος σχολιάζοντας την πρόθεση της Κομισιόν να διοργανώσει τον Απρίλιο δύο συναντήσεις «υψηλού διαλόγου» με την Τουρκία για την οικονομία αλλά και το μεταναστευτικό.

Και παρά το γεγονός ότι η ίδια η πρόεδρος της Κομισιόν χαρακτήρισε την περασμένη εβδομάδα τη σύλληψη του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου «βαθιά ανησυχητική» ωστόσο την περασμένη Παρασκευή ενημέρωσε τον πρόεδρο της Τουρκίας για τα αποτελέσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις Βρυξέλλες.

Επρόκειτο για τη δεύτερη τηλεδιάσκεψη, που διοργανώθηκε από τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλας φον ντερ Λάιεν με τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων «ομοϊδεατών» εταίρων με βασικό θέμα την Ουκρανία, καθώς και την ασφάλεια και άμυνα στην Ευρώπη.

Με το βλέμμα στην άμυνα

Στην εν λόγω τηλεδιάσκεψη δόθηκαν μάλιστα για πρώτη φορά διευκρινίσεις για τη συμμετοχή τρίτων χωρών στο νέο φιλόδοξο αμυντικό πρόγραμμα της Κομισιόν «Ετοιμότητα 2030».

Συγκεκριμένα, μέσω του χρηματοδοτικού «εργαλείου» SAFE (Security Action for Europe) που αφορά τη διάθεση δανείων, που θα αντλήσει η Κομισιόν από τις κεφαλαιαγορές ύψους 150 δις προς τα κράτη μέλη διευκρινίζεται ότι τρίτες χώρες όπως   «το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς και η Τουρκία θα μπορούσαν άμεσα να παρέχουν έως και το 35% ενός αμυντικού προϊόντος». Ωστόσο βασική προϋπόθεση «για να αυξηθεί η βιομηχανική συμμετοχή πέραν του 35%, είναι μια εταιρική σχέση ασφάλειας και Άμυνας και μια επακόλουθη συμφωνία σύνδεσης».

Παράλληλα, τα κράτη μέλη ενεργοποιώντας τη λεγόμενη «εθνική ρήτρα διαφυγής» μπορούν να επενδύσουν και σε αμυντικά προϊόντα χωρών εκτός Ε.Ε.

Παρά τον προβληματισμό, που προκαλεί η ολοένα και ανησυχητική δημοκρατική «διολίσθηση» της Τουρκίας, ωστόσο, λόγω της τρέχουσας γεωπολιτικής συγκυρίας και της γεωγραφικής της θέσης Ευρωπαίοι αξιωματούχοι παραδέχονται ότι η Άγκυρα «δεν μπορεί να μείνει εκτός των συζητήσεων για τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης».

Έντονος αναβρασμός και μαζικές κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται τα τελευταία 24ωρα στην Τουρκία, όπου χιλιάδες άνθρωποι διαδηλώνουν εκφράζοντας τη στήριξή τους προς τον Εκρέμ Ιμάμογλου που έχει προφυλακιστεί και εναντιώνονται στο AKP και τον πρόεδρο Ερντογάν. Στο πλαίσιο της έρευνας για διαφθορά ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης τέθηκε και σε αναστολή από τα καθήκοντά του, με το δημοτικό συμβούλιο της πόλης να είναι αυτό που θα επιλέξει τον υπηρεσιακό δήμαρχο εν αναμονή της τελικής απόφασης για τον Ιμάμογλου.

«Μετά τη σύλληψή του την Τετάρτη ο Ιμάμογλου χαρακτηρίστηκε από τα μέσα ενημέρωσης του εξωτερικού ως “ο αντίπαλος του Ερντογάν με τις καλύτερες πιθανότητες [να τον κερδίσει]”», παρατηρεί η WELT. «Και αυτό είναι τυπικά αληθές. Στην πραγματικότητα όμως, είτε βρει ο πρόεδρος της χώρας έναν τρόπο να παρακάμψει τις σχετικές συνταγματικές προβλέψεις και να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα, είτε κατέβει ένας άλλος υποψήφιος με το AKP στις προεδρικές εκλογές του 2028, δεν θα είχαν καμία απολύτως ελπίδα απέναντι στον Ιμάμογλου. Και αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος που ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης πρέπει να μπει φυλακή».

Σχετικά με τις κατηγορίες για διαφθορά που βαραίνουν τον Ιμάμογλου, το γερμανικό μέσο επισημαίνει πως «από τότε που εξελέγη ο Ιμάμογλου το 2019, οι άνθρωποι του υπουργείου Οικονομικών έχουν επιχειρήσει πάρα πολλές φορές ελέγχους στη δημόσια διοίκηση της Κωνσταντινούπολης, χωρίς ποτέ να βρουν τίποτα, με αποτέλεσμα η εισαγγελία να στηρίζει το κατηγορητήριό της σε ανώνυμες καταθέσεις μαρτύρων. Οι έρευνες της εισαγγελίας δεν βασίστηκαν σε κάποια εμπεριστατωμένη αρχική υπόνοια και το δικαστήριο από την πλευρά του δεν κατέληξε σε μία ανεξάρτητη απόφαση κατόπιν εξέτασης των διαθέσιμων αποδεικτικών στοιχείων. Αντιθέτως, ο Ιμάμογλου πρέπει να πάει φυλακή, επειδή αυτό θέλει ο Ερντογάν. Επειδή ο Ερντογάν γνωρίζει πως απέναντι στον πολιτικό του αντιπολιτευόμενου CHP δεν έχει καμία ελπίδα».

Εξάλλου, εδώ και χρόνια η Τουρκία «είναι συνηθισμένη στις δικαστικές αποφάσεις με πολιτικά κίνητρα», επικρίνει η WELT. Παρ’ όλα αυτά όμως οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών αποτελούν «σημείο καμπής». Όταν «η αντιπολίτευση δεν μπορεί πλέον να κατέβει στις εκλογές με τον υποψήφιο της αρεσκείας της, δεν υπάρχει πια μία “κατευθυνόμενη δημοκρατία”, αλλά απολύτως καμία δημοκρατία. Το αυταρχικό καθεστώς του Ερντογάν μετατρέπεται σε μία δικτατορία».

Πώς πρέπει να αντιδράσει η ΕΕ;

Τι σκοπεύει να κάνεις όμως από εδώ και στο εξής ο Ερντογάν, ειδικά με ορίζοντα τις προεδρικές εκλογές του 2028; Θα θελήσει ο Τούρκος πρόεδρος να προβεί σε πρόωρες εκλογές ή να παρακάμψει το Σύνταγμα θέτοντας εκ νέου υποψηφιότητα, ενώ ο Ιμάμογλου απλώς θα παρακολουθεί τις εξελίξεις από το κελί της φυλακής;

«Θέλει πραγματικά ο Ερντογάν να κάνει ένα τέτοιο πραξικόπημα;», διερωτάται το Γερμανικό Δημοσιογραφικό Δίκτυο (RND), προσθέτοντας πως κάτι τέτοιο «θα μπορούσε να διαλύσει την Τουρκία. Και οι μαζικές διαδηλώσεις που γίνονται ολοένα πιο έντονες – σε πείσμα όλων των απαγορεύσεων της αστυνομίας – αποτελούν προειδοποιητικό σημάδι. Ο Ερντογάν διακινδυνεύει την ύπαρξη μίας μάχης για την εξουσία που δεν θα λαμβάνει πλέον χώρα μονάχα στο κοινοβούλιο».

Την ίδια στιγμή η ΕΕ μοιάζει… αμήχανη μπροστά στις εξελίξεις. Κατά το γερμανικό δίκτυο πάντως «η Ένωση θα πρέπει να αποτελέσει αντίρροπη δύναμη, αξιοποιώντας όλη της την οικονομική ισχύ, όπως και τον διαχρονικό μοχλό πίεσης της πρόσβασης των τουρκικών προϊόντων στις αγορές.

Παράλληλα όμως «ο Ερντογάν ξέρει πως η ΕΕ χρειάζεται την Τουρκία περισσότερο από ποτέ άλλοτε στα πλαίσια της οικοδόμησης των νέων γεωστρατηγικών συνεργασιών της ενάντια στη Ρωσία. Γι’ αυτό και οι Βρυξέλλες θα είναι σε θέση να αντιδράσουν μονάχα σπασμωδικά […] Βέβαια, οι Βρυξέλλες αντιλαμβάνονται την υπονόμευση της δημοκρατίας υπό τον Ερντογάν ως κάτι το καταστροφικό».

Καθοριστική είναι δε και η στάση των ΗΠΑ: «Στο παρελθόν Αμερικανοί πρόεδροι όπως ο Μπιλ Κλίντον, ο Μπαράκ Ομπάμα και ο Τζο Μπάιντεν βοηθούσαν να διατηρείται η Τουρκία όσο γίνεται σε μία δημοκρατική τροχιά. Σήμερα αντιθέτως, όπως ανέφεραν αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, ο Ίλον Μασκ κλείνει τους λογαριασμούς αντιφρονούντων στο X. Και ο Στίβεν Γουίτκοφ, απεσταλμένος του Λευκού Οίκου στη Μέση Ανατολή, δηλώνει πως “ο πρόεδρος [Τραμπ] καλλιεργεί μια καλή σχέση με τον Ερντογάν και αυτό είναι πολύ σημαντικό”.

Όλα αυτά ο Ερντογάν τα εκμεταλλεύεται. Και στα όσα συμβαίνουν στην Τουρκία αντανακλάται, πέρα από πολλά άλλα τρομακτικά φαινόμενα, και η αρνητική επιρροή του Ντόναλντ Τραμπ σε ολόκληρο τον πλανήτη», καταλήγει το RND.

«Δεν πρέπει να αφήσουμε τώρα μόνη της τη δημοκρατική Τουρκία», σχολιάζει η tageszeitung. «Είναι θετικό το ότι σε όλη την Ευρώπη βγαίνουν διάφοροι δήμαρχοι και εκφράζουν την αλληλεγγύη τους προς τον Ιμάμογλου, όμως αυτό δεν είναι αρκετό για να σταματήσει ο Ερντογάν. Η σύγκρουση θα κλιμακωθεί ακόμη περισσότερο – και τότε η ΕΕ θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα στηρίξει με διαφάνεια έναν αυταρχικό ηγέτη ή εάν θα ταχθεί υπέρ της δημοκρατίας σε μία χώρα που είναι και υποψήφια για ένταξη στην Ένωση […] Εν αντιθέσει με την περίπτωση της Ρωσίας εξάλλου, η ΕΕ μπορεί να κάνει πραγματικά κάτι για τη δημοκρατία στην Τουρκία. Διότι ο Ερντογάν εξαρτάται οικονομικά από την Ένωση».

Μάλλον όμως «η τουρκική αντιπολίτευση δεν μπορεί να ελπίζει και πολλά από τη Δύση», παρατηρεί η Frankfurter Allgemeine Zeitung. «Γιατί ο Ερντογάν γνωρίζει πως είναι απαραίτητος για τους Ευρωπαίους για το μεταναστευτικό, τη Συρία και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Εξ ου και δεν πρέπει να φοβάται πως θα δεχτεί πραγματικά πιέσεις από την ΕΕ. Η κριτική από τις κυβερνήσεις της Γερμανίας και άλλων ευρωπαϊκών κρατών τον αφήνει ως εκ τούτου αδιάφορο – πολλώ δε μάλλον όταν η Ουάσινγκτον περνάει το μήνυμα πως δεν ανακατεύεται στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων κρατών. Και γι’ αυτό ο Ερντογάν μπορεί να νιώθει κιόλας ενθαρρυμένος από τον Ντόναλντ Τραμπ».

«Δεν έχουμε εκπαίδευση, δεν έχουμε μέλλον»

Η Tagesspiegel εστιάζει από την πλευρά της στις μαζικές διαδηλώσεις που λαμβάνουν χώρα στην Κωνσταντινούπολη, στις οποίες συμμετέχουν ιδίως νέοι άνθρωποι, μαθητές και φοιτητές.

«”Δι-κτά-το-ρα Έρ-ντο-γαν!” φωνάζουν εκατοντάδες διαδηλωτές γεμάτη ενέργεια και οργή. Έξω από το δημαρχείο της Κωνσταντινούπολης εκατοντάδες χιλιάδες Τουρκάλες και Τούρκοι διαδηλώνουν ενάντια στην κυβέρνηση του Ερντογάν – οι περισσότεροι από αυτούς είναι χρόνια ή και δεκαετίες νεότεροι από όσους συμμετείχαν σε παλαιότερες κινητοποιήσεις στην Τουρκία.

https://www.facebook.com/share/r/1FRf1Ezjxq/