Αρχική Blog Σελίδα 819

Sharing the burden: How Poland and Germany are shifting the dial on European defence expenditure

0

The defence posture of NATO member countries, which had already dramatically shifted after 2014, was accelerated irreversibly in 2022 with Russia’s full-scale invasion of Ukraine. The trend of boosting defence spending has been witnessed across the Alliance, however, it has been especially strong in the countries closer to NATO’s eastern flank, as Europe has recognised its obligation to share more fairly the financial burden of defending itself.

Within this new paradigm, Poland and Germany represent two examples of European countries who are stepping up to this challenge by securing significant defence funding in different yet equally effective ways.

Why are Europe and NATO rearming?

Following Russia’s illegal and unprovoked invasion of Ukraine, the European members of NATO have experienced a renaissance when it comes to boosting defence spending. This phenomenon has further accelerated in the first months of 2025, underscoring that the European continent stands ready to take greater care of its own security, providing some relief to the US, which has traditionally been the Alliance’s top financial contributor.

This trend is not just about words, but is observable empirically. Never before have more countries spent at least 2% of their Gross Domestic Product (GDP) on defence. Today, 23 NATO Allies – more than two-thirds – have reached the spending goal set up in 2014, with some exceeding it by over 1%. As NATO Secretary General Mark Rutte stated recently, the changed security environment will require this level of investment to go further still, but with this upward momentum, that ambition sounds less like a farfetched proposal and more like a realistic objective.

In his first major speech as NATO Secretary General, Mr Mark Rutte highlighted the critical need to ramp up defence spending and defence production in an increasingly turbulent security environment. Speaking at an event hosted by Carnegie Europe in Brussels on 12 December 2024, he called on Allies to “shift to a wartime mindset and turbo charge our defence production and defence spending.” © NATO
)
In his first major speech as NATO Secretary General, Mr Mark Rutte highlighted the critical need to ramp up defence spending and defence production in an increasingly turbulent security environment. Speaking at an event hosted by Carnegie Europe in Brussels on 12 December 2024, he called on Allies to “shift to a wartime mindset and turbo charge our defence production and defence spending.”
© NATO

The increase in defence spending within NATO did not, however, begin in 2024, or even in 2022. It began over a decade ago in 2014, when Russia illegally and brutally annexed the sovereign Ukrainian territory of Crimea, as well as parts of the regions of Donetsk and Luhansk. At that time, the number of Allies meeting NATO’s 2% guideline (which was formally agreed at NATO’s Wales Summit the same year) was just three. The reversal of years of declining defence expenditure in Europe came about as a necessary response to Russia’s aggressive and bellicose rhetoric, and scant disregard for the rules-based international order.

Despite heavy losses and minimal tactical gain, Russia is so far continuing its war of aggression against Ukraine and showing limited interest in ending the war or negotiating a just and lasting peace. Moscow is spending 7 to 8% of its GDP on military expenditure; a third of Russia’s state budget and the highest level since the Cold War. At the same time, NATO countries are facing the continued threat of hybrid attacks, that is, aggressive acts from hostile actors (such as Russia, but far from exclusively) that fall just below the threshold of kinetic warfare. These include the sabotage of critical infrastructure, cyberattacks, political and economic espionage, assassination attempts, propaganda campaigns and other information threats, and the weaponisation of migration flows. Every European – whether consciously or not – has been a victim of such hostile acts, and in the absence of diplomatic means of response, European governments recognise that increased defence spending and greater cooperation in NATO are essential in order to keep Europe safe.

Poland

Following the full-scale Russian invasion of Ukraine and its continued aggression, Poland has quickly established itself as a burden-sharing champion within NATO, pledging significant resources and capabilities to help strengthen the Alliance. Warsaw has increased its defence spending from 2.7% of GDP in 2022 to 4.2% in 2024, and this is projected to rise to 4.7% in 2025. In this way, Poland is providing a strong example to other European countries when it comes to honouring the NATO commitment to defence expenditure. It should be noted, however, that the road to securing greater defence spending is different for each country. It is heavily affected by the current political and economic situation, demographics, the role of military in the domestic context, as well as other cultural factors. In the case of Poland, the support for greater defence spending was a unanimous, apolitical effort, agreed on by a comfortable majority of 76.6% of Poles (as of April 2022). Russian aggression has led to a palpable fear amongst the Polish population that a full-scale conflict could potentially spill over into their country. What is equally interesting is that support for strengthening the army has not diminished with time, as the war in Ukraine continues, but has instead remained high, reaching 72.9 % in November 2024. Even after the change of power following the Polish general elections in 2023, defence spending was maintained (and even raised) and existing defence contracts were honoured. As a result of its history and its understanding of contemporary threats, Poland’s population has shown one of the highest support rates for NATO membership across all 32 Allies. Although Poland may not be NATO’s top spender in pure financial terms, of all NATO Allies, it spends the highest percentage of its GDP on defence expenditure.

Such a steep increase in funding has allowed Poland to embark on the most ambitious military modernisation programme since the fall of the Iron Curtain. In order to cope with the financial requirements of these plans, a dedicated extra-budgetary mechanism was introduced to supplement Warsaw’s annual budget. Out of 4.7% of GDP dedicated for defence, only 3% actually comes from the Ministry of National Defence’s pool. The remaining 1.7% comes from the extra-budgetary Armed Forces Support Fund. The fund is managed by the state-owned National Development Bank, with the main source of funds coming from issuing bonds. This kind of financing mechanism has some drawbacks, such as the lack of direct parliamentary oversight and potential difficulty selling the bonds. However, it has so far proven to be an effective tool for quicky increasing the defence budget by, among other things, simplifying loan-taking from foreign investment banks.

Thanks to these funds, in 2024 alone, the Polish Ministry of National Defence was able to sign over 130 contracts worth a total of EUR 35.2 billion. When looking at the extensive list of systems purchased in the last three years, a pattern becomes visible: a clever, three-pronged approach to quickly increase capabilities, but also provide resilience for years to come. The first prong constitutes ‘emergency acquisitions’. These were purchases made in order to quickly replace systems that were supplied to Ukraine, thus leaving a gap in Poland’s arsenal. For these, quick delivery times were of utmost importance, with technology transfer or price considered secondary criteria. For example, large donations of Soviet-made tanks (T-72, PT-91) were offset by K2 Black Panthers and refurbished M1A1 Abrams tanks. Similarly, to fill the gaps left by the transfer of MiG-29 fighters and AHS Krab 155 mm howitzers, Korean FA-50 aircraft and K9 Thunder howitzers were purchased.

K2 Black Panthers tanks delivered to the Polish Army.
)
K2 Black Panthers tanks delivered to the Polish Army.

A second prong was ‘technology enablers’, or large acquisitions that, as their integral part, included significant technology transfer. The aim of acquiring manufacturing and maintenance technology for the Polish defence industry was to allow for new capabilities to be established in-house, thus allowing for repairs, modifications and even limited modernisations to be done in Poland, rather than having to send a system back to its country of origin. In the case of some contracts, the acquisition of these innovating technologies went as far as to ensure that the production of critical components was relocated to companies within Polish territory. These contracts, although expensive, were envisioned to yield long-term benefits such as the strategic autonomy of the state-owned defence sector, much of which is consolidated around the Polish Armament Group.

The third prong focused entirely on the domestic defence industry – both state and privately owned. The Polish Government has made a pledge to spend 50% of funds for technical modernisation to exclusively buy Polish-made equipment. This approach promotes supply chain resilience but more importantly, provides much needed funds for research and development – an area which had previously been significantly underfunded.

Germany

Germany is another country whose defence posture has radically altered following the onset of the full-scale war in Ukraine. Almost immediately after Russia’s brutal invasion began, the government in Berlin took a historic strategic decision to rapidly rearm the Bundeswehr, making it more agile and well-suited for modern combat. This took place despite the budgetary, political, and cultural hurdles unique to Germany, which had previously restricted defence expenditure. As in Poland, the increase in spending was backed by broad popular support (61% in mid-2023), but the process was ultimately neither quick nor easy. To make it possible, several smaller steps were taken over the span of three years. The first step happened as early as June 2022, when a dedicated one-off fund amounting to EUR 100 billion was created. Its aim was to replace Germany’s most obsolete military equipment and to cover the most urgent needs that had been identified by the German General Staff. The funds also went towards compensating the Bundeswehr for its extensive support to Kyiv in the form of supplying weapons and equipment. Many of the systems provided by Berlin are still critical to Ukraine’s efforts and include, amongst others, Patriot and IRIS-T air defence systems as well as Leopard tanks. Berlin estimates that in 2024 alone, military assistance for Ukraine amounted to EUR 7.1 billion.

Since then, Germany has procured a number of new systems, many consistent with the lessons drawn from the conflict in Ukraine. In 2022, the Luftwaffe confirmed an order for F-35A fighters and CH-47F Chinook helicopters from the US, as well as Skyranger 30 air defence systems. In 2024, the Bundeswehr signed a framework agreement with Rheinmetall for 155mm ammunition worth EUR 8.5 billion. This is just a small selection of dozens of contracts signed in the last three years. In fact, in 2024, the Bundestag approved 97 defence acquisitions worth a combined total of EUR 45 billion.

In 2024, Germany signed a framework agreement with Rheinmetall for 155 mm ammunition worth EUR 8.5 billion which will replenish Bundeswehr, Ukrainian and other NATO Allies’ stocks. Photo © UK Ministry of Defence
)
In 2024, Germany signed a framework agreement with Rheinmetall for 155 mm ammunition worth EUR 8.5 billion which will replenish Bundeswehr, Ukrainian and other NATO Allies’ stocks. Photo © UK Ministry of Defence

At the same time, the government in Berlin has worked tirelessly to introduce some more fixed, long-term measures to make sure that adequate funding is available to the Bundeswehr in the coming years. This has materialised in an increase of overall defence spending, growing from 1.38% of GDP in 2022 to 2% of GDP in 2024. In February 2024, the Defence Minister Boris Pistorius announced that Germany could increase military spending even further – from 2% to as much as 3.5% of GDP. In early 2025, several additional groundbreaking initiatives that will transform the German armed forces for decades to come were then put forward, which have just recently been approved by both chambers of the Bundestag, thus becoming law. Under the new legislation brought forward by Friedrich Merz, leader of the majority CDU party and the likely next chancellor of Germany, any defence spending above 1% of Germany’s GDP will be exempt from the borrowing restrictions introduced to the German constitution in the early 2000s. Furthermore, a dedicated fund of EUR 500 billion will be created, allowing for significant investments into green projects and infrastructure, including those with dual military and civilian use.

Conclusion

The security environment in Europe has changed. As Russia wages its war of aggression against Ukraine and continues to threaten the peace and stability of the European continent, Poland and Germany’s recent radical commitments to increasing defence expenditure highlight how NATO’s European powers are stepping up to the challenge and working to improve fairer burden sharing within the Alliance. In continuing to pledge additional funds for their armed forces, provide support to Ukraine, and use financial instruments to unlock new defence funding, Germany and Poland are demonstrating how Europe is prioritising the defence of the continent, with the support of Allies Canada and the US. Indeed, nearly all 32 NATO Allies are now boosting their defence budgets, recognising the importance of collective defence in these uncertain times. The war in Ukraine has tested the unity of the Alliance, but NATO is emerging as stronger, fairer, and more ready than ever to protect peace and prosperity for all its citizens.

https://www.nato.int/docu/review/articles/2025/04/14/sharing-the-burden-how-poland-and-germany-are-shifting-the-dial-on-european-defence-expenditure/index.

Ο «δημιουργός» της Γαλάζιας Πατρίδας προειδοποιεί: Το ΝΑΤΟ έχει αποτύχει και η ΕΕ θέλει την Τουρκία γονατισμένη 

0

Ο Τζεμ Γκουρντενίζ, ο υπεύθυνος στρατηγικής πίσω από το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας της Τουρκίας, προειδοποιεί ότι το ΝΑΤΟ καταρρέει και η ΕΕ επιδιώκει να εκμεταλλευτεί τη στρατηγική θέση της Τουρκίας, καθώς αντιμετωπίζει εσωτερική παρακμή και στρατιωτική ασημαντότητα. Ζητά ένα κυρίαρχο, ευρασιατικό μέλλον – με τους όρους της Τουρκίας.

Στη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα, σεισμικές γεωπολιτικές μετατοπίσεις ώθησαν τις παγκόσμιες δυνάμεις να επανεκτιμήσουν τη σημασία της θέσης της Τουρκίας στην Ευρασία. Αυτή η αυξανόμενη εστίαση -από την Ουάσιγκτον στη Μόσχα, τις Βρυξέλλες στο Πεκίνο- έχει ενταθεί καθώς το δυτικό μπλοκ υποφέρει από μια σειρά στρατηγικών ηττών, ιδίως στην Ουκρανία.

Για πάνω από δύο δεκαετίες, ο γεωπολιτικός προσανατολισμός της κυβέρνησης του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παραμένει αντικείμενο έντονης συζήτησης, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Σήμερα, η συζήτηση αυτή έχει ενταθεί. 

Ο προσανατολισμός της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας έχει αποκτήσει νέο επείγοντα χαρακτήρα. Με τον Τραμπ να έχει επιστρέψει στον Λευκό Οίκο, το στρατιωτικό ρεκόρ του ΝΑΤΟ να είναι κουρελιασμένο και την ΕΕ να αγωνίζεται να επιβληθεί εν μέσω εσωτερικής αποσύνθεσης, οι στρατηγικές επιλογές της Τουρκίας έχουν πλέον βαρύτητα πολύ πέρα από τα σύνορά της.

Πρόσφατα μηνύματα από τις Βρυξέλλες υποδηλώνουν μια νέα ώθηση για την αναζωογόνηση της πορείας της Τουρκίας προς την ΕΕ μετά από δεκαετίες καθυστέρησης, απόρριψης και πολιτικής χειραγώγησης. Τα ανοίγματα αυτά έρχονται σε μια εποχή που η Τουρκική Δημοκρατία, ο δεύτερος μεγαλύτερος στρατός στο ΝΑΤΟ, δεν αντιμετωπίζεται από τις δυτικές πρωτεύουσες ως εταίρος αλλά ως ζώνη απομόνωσης έναντι των ανερχόμενων ευρασιατικών δυνάμεων και της περιφερειακής αστάθειας.

Ο υποναύαρχος εν αποστρατεία Τζεμ Γκουρντενίζ – εμπνευστής του ναυτικού δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» και ένα από τα γεωπολιτικά μυαλά της Τουρκίας – παραμένει βαθιά επιφυλακτικός. Γνωστός για τις κυριαρχικές του αντιλήψεις, την κεμαλική του στάση και τη σφοδρή του αντίθεση στη δυτική νεοαποικιακή επιρροή, ο Γκουρντενίζ προειδοποιεί εδώ και καιρό ότι η Τουρκία δεν πρέπει να συνδέσει το μέλλον της με την παρακμάζουσα Δύση. 

Οι εμπειρίες του, συμπεριλαμβανομένων 3,5 ετών φυλάκισης με κατασκευασμένες κατηγορίες στην περιβόητη υπόθεση «Σφυροδρέπανο» με επικεφαλής το γκιουλενιστικό δίκτυο (FETO), έχουν εδραιώσει ακόμη περισσότερο την άποψή του ότι η Τουρκία πρέπει να χαράξει μια ανεξάρτητη, ευρασιατική πορεία.

Σε μία εκτενή συνέντευξη στο The Cradle, ο Γκουρντενίζ εξετάζει την αναδιάταξη της παγκόσμιας ισχύος, τις αποτυχίες της νεοταξικής πολιτικής στη Δυτική Ασία, την οικονομική κατάρρευση του συστήματος υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και τους κινδύνους της συνεχιζόμενης εμπλοκής της Τουρκίας σε υπερατλαντικές δομές που δεν εξυπηρετούν πλέον τα εθνικά της συμφέροντα.

Η συνέντευξη έχει επεξεργαστεί για λόγους έκτασης και σαφήνειας.

The Cradle: Με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να έχει επιστρέψει στην εξουσία και τον πόλεμο στην Ουκρανία να εκθέτει τις αδυναμίες του ΝΑΤΟ, πώς πρέπει να κατανοήσουμε τη ρήξη στην υπό δυτική ηγεσία παγκόσμια τάξη;

Γκουρντενίζ: Είμαστε μάρτυρες της δεύτερης μεγάλης διάσπασης της παγκόσμιας τάξης ασφαλείας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η πρώτη ήρθε μετά το 1990, όταν η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε οικειοθελώς και η Ουάσινγκτον επέκτεινε γρήγορα την επιρροή της σε ολόκληρη την Ανατολική Ευρώπη. Αλλά σήμερα, 80 χρόνια μετά το τέλος εκείνου του πολέμου, οι ΗΠΑ αρχίζουν τη δική τους υποχώρηση – μετατοπίζοντας το στρατηγικό κέντρο βάρους τους από την Ευρώπη στην Ασία-Ειρηνικό. 

Η κυβέρνηση Τραμπ το αναγνωρίζει αυτό. Η στρατηγική της δεν αφορά πλέον τον παγκόσμιο έλεγχο, αλλά τον περιορισμό και την προετοιμασία για τον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων στον Ειρηνικό, ιδίως με την Κίνα. Αυτό δεν είναι μια τακτική προσαρμογή – είναι μια συστημική κατάρρευση. Η ήττα του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία δεν ήταν απλώς μια απώλεια στο πεδίο της μάχης – ήταν το τέλος μιας ψευδαίσθησης.

The Cradle: Τι έσπασε τη συναίνεση των νεοταξικών ηγεσιών μετά τον Ψυχρό Πόλεμο;

Γκουρντενίζ: Η τάξη πραγμάτων μετά το 1990 είχε οικοδομηθεί πάνω στην ψευδαίσθηση της μονοπολικότητας. Οι ΗΠΑ διακήρυξαν τη φιλελεύθερη καπιταλιστική δημοκρατία ως το παγκόσμιο μοντέλο. Σε αυτό το σύστημα, η Δύση ήλεγχε τη χρηματοδότηση, η Κίνα ήταν επιφορτισμένη με τη μεταποίηση και τα πλούσια σε πόρους κράτη αναμενόταν να παρέχουν ενέργεια και πρώτες ύλες. 

Αλλά αυτό το μοντέλο αντιμετώπισε μοιραίες αντιφάσεις. Η στρατιωτική ισχύς των ΗΠΑ απέτυχε στο Ιράκ, τη Λιβύη και το Αφγανιστάν. Αντί για σταθερότητα, έφερε την καταστροφή. Η Ρωσία επανήλθε στρατιωτικά μετά το 2008. Η Κίνα ανέβηκε οικονομικά και τεχνολογικά, αμφισβητώντας τη δυτική ηγεμονία.

Και μαζί, δημιούργησαν ένα ευρασιατικό αντίβαρο. Το πιο κρίσιμο είναι ότι ο Παγκόσμιος Νότος είδε μέσα από τη βιτρίνα. Η γενοκτονία του Ισραήλ στη Γάζα, που υποστηρίχθηκε ανοιχτά από την Ουάσιγκτον, κατέρριψε κάθε εναπομείνασα νομιμότητα. Το δυτικό σύστημα βρίσκεται τώρα εκτεθειμένο – οικονομικά υπερχρεωμένο, διπλωματικά απομονωμένο και στρατιωτικά ευάλωτο.

The Cradle: Πώς ερμηνεύετε τη στάση της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι σε αυτή την κατάρρευση;

Γκουρντενίζ: Ο Τραμπ δεν είναι ο δημιουργός αυτής της κατάρρευσης – είναι το προϊόν της. Αυτός και η ομάδα του κατανοούν ότι το μοντέλο μετά το 1945 δεν εξυπηρετεί πλέον τις ΗΠΑ. Η μεταποιητική βάση έχει εξαντληθεί. Το χρέος έχει φτάσει τα 34 τρισεκατομμύρια δολάρια. 

Το δολάριο παρακάμπτεται στο παγκόσμιο εμπόριο. Η αμερικανική ισχύς συρρικνώνεται. Αυτό που προσφέρει ο Τραμπ είναι μια υποχώρηση καλυμμένη ως δύναμη. Θέλει να τερματίσει τις αγκυλώσεις της Αμερικής και να επικεντρωθεί στην αποκατάσταση της εγχώριας βιομηχανίας. Γνωρίζει ότι το ΝΑΤΟ είναι βάρος, όχι πλεονέκτημα. Η πρόκλησή του δεν είναι ιδεολογική – είναι υπαρξιακή. Θέλει να κρατήσει ζωντανή την αμερικανική αυτοκρατορία μειώνοντάς την σε ένα βιώσιμο μέγεθος.

The Cradle: Ποια είναι η μοίρα του ΝΑΤΟ σε αυτή την εξίσωση;

Γκουρντενίζ: Το ΝΑΤΟ είναι πλέον μια συμμαχία “ζόμπι”. Υπάρχει περισσότερο ως μύθος παρά ως λειτουργικό στρατιωτικό μπλοκ. Η επέκτασή του ήταν απερίσκεπτη. Οι επιχειρήσεις του – από τα Βαλκάνια μέχρι τη Λιβύη και την Ουκρανία – έχουν αποσταθεροποιήσει ολόκληρες περιοχές και η αξιοπιστία του καταρρέει.

Η ΕΕ, εν τω μεταξύ, προωθεί μια στρατιωτική ανανέωση ύψους 800 δισεκατομμυρίων ευρώ (περίπου 864 δισεκατομμυρίων δολαρίων) υπό την ονομασία «ReArm Europe». Αλλά αυτό απαιτεί μαζική λιτότητα στο εσωτερικό της χώρας. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προετοιμάζουν τους πληθυσμούς τους για πόλεμο, όχι για ειρήνη. Χρειάζονται εχθρούς για να δικαιολογήσουν τις δαπάνες.

Αλλά χωρίς την ηγεσία των ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να επιβιώσει ως συνεκτική δομή. Η Αμερική του Τραμπ δεν θα πολεμήσει για την Εσθονία ούτε θα στείλει στρατεύματα στη Μολδαβία. Η Ευρώπη θα πρέπει να υπερασπιστεί τον εαυτό της – και δεν είναι έτοιμη.

The Cradle: Ο κόσμος μετατοπίζεται πραγματικά προς μια πολυπολική τάξη – ή είναι ακόμη πρόωρο; 

Γκουρντενίζ: Η μετατόπιση είναι πραγματική και μη αναστρέψιμη. Οι BRICS αναπτύσσονται. Ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης επεκτείνεται. Το εμπόριο απομακρύνεται από το δολάριο. Περιφερειακές δυνάμεις όπως το Ιράν, η Ινδία, η Βραζιλία και η Τουρκία διεκδικούν τον εαυτό τους. Δεν πρόκειται για επιστροφή στα μπλοκ του Ψυχρού Πολέμου. Είναι μια επανεξισορρόπηση – ένας κόσμος όπου δεν κυριαρχεί ένα μόνο κέντρο.

Η πολυπολικότητα δεν αφορά την ουτοπία. Αφορά την κυριαρχία. Επιτρέπει στα έθνη να ευθυγραμμιστούν με βάση το συμφέρον, όχι τον εξαναγκασμό. Η πρόκληση τώρα είναι να οικοδομηθούν θεσμοί που θα αντικατοπτρίζουν αυτή την πραγματικότητα – νέα εμπορικά συστήματα, πλαίσια ασφαλείας και αναπτυξιακές τράπεζες που δεν θα ελέγχονται από τη Δύση.

The Cradle: Υπερασπίζεστε εδώ και καιρό το θαλάσσιο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Πώς ταιριάζει αυτό στο μέλλον της Τουρκίας στην Ευρασία;

Γκουρντενίζ: Η Γαλάζια Πατρίδα δεν είναι ένα σύνθημα – είναι η γεωπολιτική μας επιταγή. Η Τουρκία περιβάλλεται από αμφισβητούμενα ύδατα: το Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα. Αν παραδώσουμε αυτούς τους χώρους, θα γίνουμε στεριανοί και ασήμαντοι.

Οι δυτικές δυνάμεις, ιδίως μέσω της Ελλάδας και της Κύπρου, θέλουν να μας παγιδεύσουν στην Ανατολία. Ο χάρτης της Σεβίλλης, που υποστηρίζεται από την ΕΕ, θα μείωνε τον θαλάσσιο χώρο μας κατά 90%. Αυτό είναι μια γεωπολιτική θανατική καταδίκη.

Η Γαλάζια Πατρίδα διεκδικεί τα νόμιμα δικαιώματά μας, τη ναυτική μας παρουσία και τα ενεργειακά μας συμφέροντα. Σε συνδυασμό με τον Μέσο Διάδρομο – που μας συνδέει με την Κεντρική Ασία και την Κίνα – σχηματίζουμε έναν άξονα ηπειρωτικής-θαλάσσιας περιοχής. Αυτή είναι η ραχοκοκαλιά της στρατηγικής της Τουρκίας του 21ου αιώνα.

The Cradle: Ποια είναι η εκτίμησή σας για τον οικονομικό προσανατολισμό της Τουρκίας σε αυτή τη νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων;

Γκουρντενίζ: Πρέπει να εγκαταλείψουμε την ψευδαίσθηση ότι οι άμεσες ξένες επενδύσεις και η ένταξη στην ΕΕ θα μας σώσουν. Αυτό το μοντέλο έχει αποτύχει. Έφερε χρέος, ιδιωτικοποιήσεις και εξάρτηση. Η οικονομία μας πρέπει να οικοδομηθεί στην παραγωγή, όχι στην κερδοσκοπία.

Αυτό σημαίνει επαναβιομηχανοποίηση, διατροφική και ενεργειακή κυριαρχία και περιφερειακό εμπόριο σε τοπικά νομίσματα. Πρέπει να προστατεύσουμε στρατηγικούς τομείς από την ξένη ιδιοκτησία. Η Κεντρική μας Τράπεζα πρέπει να είναι ανεξάρτητη όχι μόνο από την κυβέρνηση, αλλά και από την ξένη επιρροή

Μόνο τότε μπορούμε να μιλάμε για οικονομική κυριαρχία.

The Cradle: Τι γίνεται με τη διπλωματία; Θα πρέπει η Τουρκία να ευθυγραμμιστεί με ένα συγκεκριμένο μπλοκ – ή να επιδιώξει τη μη ευθυγράμμιση;

Γκουρντενίζ: Πρέπει να επιδιώξουμε αυτό που ονομάζω «διεκδικητική μη προσήλωση». Αυτό σημαίνει ότι αρνούμαστε να γίνουμε δορυφόροι οποιουδήποτε. Κρατάμε τις επιλογές μας ανοιχτές. Συνεργαζόμαστε με τη Ρωσία, την Κίνα και τον Παγκόσμιο Νότο, αλλά και με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, όπου τα συμφέροντά μας ευθυγραμμίζονται.

Αλλά υπάρχουν κόκκινες γραμμές. Δεν θα συμμετάσχουμε σε καθεστώτα κυρώσεων κατά των γειτόνων μας. Δεν θα φιλοξενήσουμε ξένες βάσεις με στόχο άλλα κράτη. Και δεν θα παρασυρθούμε στους αποτυχημένους πολέμους του ΝΑΤΟ.

Η διπλωματία μας πρέπει να υπηρετεί τη γεωγραφία μας – ισορροπημένη, σταθερή και κυρίαρχη.

The Cradle: Η ΕΕ ισχυρίζεται ότι είναι ένα σχέδιο «βασισμένο σε αξίες». Πώς απαντάτε σε αυτόν τον ισχυρισμό;

Γκουρντενίζ: Οι αξίες της ΕΕ είναι επιλεκτικές. Όταν πρόκειται για τα θαλάσσια δικαιώματα της Τουρκίας, υποστηρίζουν τον ελληνικό μαξιμαλισμό. Όταν πρόκειται για την Παλαιστίνη, δεν λένε τίποτα. Όταν πρόκειται για τα εγκλήματα του Ισραήλ, τα αποκαλούν «αυτοάμυνα».

Αυτό δεν έχει να κάνει με αξίες – έχει να κάνει με την εξουσία. Η ΕΕ θέλει την Τουρκία ως νεκρή ζώνη, ως αποθήκη προσφύγων και ως πηγή φτηνού εργατικού δυναμικού. Ποτέ δεν θα μας δεχτεί ως ίσους προς ίσους. Και δεν θα έπρεπε να θέλουμε να ενταχθούμε σε ένα τέτοιο κλαμπ.

Η αξιοπρέπειά μας δεν είναι προς πώληση.

The Cradle: Τι ρόλο παίζει ο τουρκικός κόσμος στο όραμά σας για το μέλλον της Τουρκίας;

Γκουρντενίζ: Ο τουρκικός κόσμος είναι η φυσική μας σφαίρα συνεργασίας. Από το Αζερμπαϊτζάν μέχρι το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν, μοιραζόμαστε τη γλώσσα, τον πολιτισμό και τα στρατηγικά συμφέροντα. Ο Οργανισμός Τουρκικών Κρατών βρίσκεται ακόμη στα σπάργανα, αλλά έχει τεράστιες δυνατότητες.

Πρέπει να επενδύσουμε στις μεταφορές, την ενέργεια και την ψηφιακή συνδεσιμότητα σε όλη αυτή την περιοχή. Πρέπει να δημιουργήσουμε μια κοινή αμυντική αντίληψη – χωρίς εξωτερική ανάμειξη. Και πρέπει να αναπτύξουμε κοινές αφηγήσεις που θα σπάσουν το μονοπώλιο της δυτικής ιστοριογραφίας.

Αυτό δεν είναι εθνικισμός. Είναι διπλωματία του πολιτισμού.

The Cradle: Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία αναδεικνύεται εκ νέου ως η δύναμη με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ. Η πορεία της Άγκυρας προς την ΕΕ αναζωογονείται και θέλει να είναι πιο ενεργή στους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς ασφαλείας και να την επεκτείνει προς το νότο. Τι πρέπει να κάνει η Τουρκία;

Γκουρντενίζ: Για 67 χρόνια, η Τουρκία περίμενε έξω από τις πύλες της ΕΕ, με την ψευδαίσθηση ότι μια μέρα θα γινόμασταν δεκτοί ως μέρος της Ευρώπης. Η αλήθεια είναι ότι ποτέ δεν γίναμε – και ποτέ δεν θα γίνουμε. Η ΕΕ δεν υποστήριξε ποτέ κανένα από τα βασικά γεωπολιτικά μας συμφέροντα. 

Υποστήριξε τον χάρτη της Σεβίλλης, ο οποίος θα μας απέκλειε από την Ανατολική Μεσόγειο. Παίρνει το μέρος της Ελλάδας σε κάθε θαλάσσια διαμάχη. Αρνείται να αναγνωρίσει την Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου. Υποστηρίζει αυτονομιστικές ομάδες κατά μήκος των συνόρων μας και παραμένει σιωπηλή μπροστά στη γενοκτονία του Ισραήλ στη Γάζα.

Τώρα, στην πρόσφατη Λευκή Βίβλο της, η ΕΕ αναφέρει: “Η Τουρκία είναι υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ και μακροχρόνιος εταίρος στον τομέα της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας. Η ΕΕ θα συνεχίσει να εργάζεται εποικοδομητικά για την ανάπτυξη μιας αμοιβαία επωφελούς εταιρικής σχέσης σε όλους τους τομείς κοινού ενδιαφέροντος”. Αυτό είναι διπλωματικό θέατρο – σχεδιασμένο για να μας παρασύρει στον καταρρέοντα μηχανισμό ασφαλείας τους σε μια εποχή που φοβούνται την εγκατάλειψη από τις ΗΠΑ.

Το ερώτημα είναι: θα παραδώσει η Τουρκία τη στρατηγική της αυτονομία, το αίμα των στρατιωτών της και την αξιοπρέπεια του έθνους της σε μια οντότητα που την έβλεπε πάντα ως ένα χρήσιμο φυλάκιο – αλλά ποτέ ως ισότιμη;

Δεν πρέπει να βλέπουμε την Ευρώπη μέσα από τον φακό της ευρωφιλίας, ή τα παλιά συμπλέγματα της περιόδου του Τανζιμάτ, ή τη νοοτροπία της Σεβρ. Πρέπει να τη δούμε μέσα από τον φακό της ιστορίας – της κυριαρχίας μας, του οράματος του Ατατούρκ και της πραγματικότητας ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε παρακμή.

Ο δρόμος προς τα εμπρός δεν είναι να κυνηγάμε ψευδαισθήσεις στις Βρυξέλλες. Είναι να επιστρέψουμε στις κεμαλικές αρχές, να ενσωματωθούμε με τον ανερχόμενο ασιατικό αιώνα και να διασφαλίσουμε το γεωπολιτικό μας πεπρωμένο στην Ευρασία – με τους δικούς μας όρους, όχι με τους δικούς τους.

Πηγή: The Cradle

https://www.militaire.gr/o-dimioyrgos-tis-galazias-patridas-proeidopoiei-to-nato-echei-apotychei-kai-i-ee-thelei-tin-toyrkia-gonatismeni/

Ευάγγελος Βενιζέλος – Νίκος Αλιβιζάτος: Μια εχθροφιλία που κρατάει 40 χρόνια

1

Από την ψήφο Αλευρά μέχρι το εμπάργκο στα Σκόπια και τις ταυτότητες, ο συνταγματολόγος της πράξης και ο συνταγματολόγος της θεωρίας έχουν διασταυρώσει επανειλημμένως τα ξίφη τους. Τελευταία αντιπαράθεση, η υπόθεση Τριαντόπουλου. Ποιος έχει δίκιο;

Στις αρχές Φεβρουαρίου, λίγο μετά το πρώτο συλλαλητήριο, ο Νίκος Αλιβιζάτος περπατούσε στον πεζόδρομο της οδού Βαλαωρίτου όπου βρίσκεται το γραφείο του. Μπορούμε να τον φανταστούμε με την κλασική μπεζ καμπαρτίνα του να στέκεται και να συνομιλεί με φίλους που συνάντησε τυχαία. Είναι φανερό ότι τον απασχολεί η επίμονη τοξικότητα που χαρακτηρίζει τον δημόσιο βίο με επίκεντρο την υπόθεση των Τεμπών.

Οσμή Δεκεμβριανών

Eχει συνομιλήσει αρκετά με πρόσωπα που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο συνδέονται ή διαχειρίζονται πολιτικά αυτή την υπόθεση. Δεν κρύβει ότι το γενικότερο κλίμα τού θυμίζει το 2009, όταν μετά τη δολοφονία Γρηγορόπουλου, που πυροδότησε τα γεγονότα του Δεκέμβρη του 2008, η επίμονη τοξικότητα εξελίχθηκε σε κρίση εμπιστοσύνης διαρκείας που έπληξε το πολιτικό σύστημα. Κάπως έτσι προχώρησε στις 9 Φεβρουαρίου στη δημοσιοποίηση στην «Κ» μιας πρότασης, που πρώτη φορά είχε διατυπώσει το 2009.

Δύο μήνες μετά, ο Ευάγγελος Βενιζέλος αποδοκιμάζει την υιοθέτηση από την κυβέρνηση της πρότασης Αλιβιζάτου για την παραπομπή του τέως υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ Χρήστου Τριαντόπουλου στο πενταμελές δικαστικό συμβούλιο του ειδικού δικαστηρίου χωρίς να παρεμβληθεί η προβλεπόμενη ανακριτική διαδικασία από την προανακριτική επιτροπή της Βουλής.

«Χωρίς ομοφωνία των κομμάτων του δημοκρατικού τόξου, η κυβέρνηση δεν θα έπρεπε να προχωρήσει μόνη της», λέει σε συνομιλητές του ο Αλιβιζάτος για την πρότασή του περί της παραπομπής Τριαντόπουλου.

«Είναι καταστρατήγηση του Συντάγματος». Ο Αλιβιζάτος αντιτείνει ότι πρόκειται για μια ερμηνεία συμβατή με το πνεύμα του Συντάγματος, αλλά και με το γενικότερο «κλίμα», που απαιτεί λογοδοσία των πολιτικών.

Η συγκεκριμένη κόντρα μεταξύ τους δεν είναι η πρώτη. Ο Βενιζέλος είναι ο μόνος συνταγματολόγος που, ως πολιτικός, έχει πλάσει έως ένα βαθμό το αντικείμενο της επιστήμης του, δηλαδή το Σύνταγμα. Ο ομότεχνος Αλιβιζάτος εδώ και σαράντα χρόνια κριτικάρει πολλές από τις απόψεις και αποφάσεις του Βενιζέλου, ενώ επιδοκιμάζει αρκετές άλλες, με αποτέλεσμα να έχει αναπτυχθεί ανάμεσά τους μια ανθεκτική «εχθροφιλία».

Η κλήση του Μάνεση

«Νίκο, ψηφίζει ο Αλευράς;». Αυτή ήταν η από τηλεφώνου ερώτηση του αείμνηστου Αριστόβουλου Μάνεση στον μαθητή του Νίκο Αλιβιζάτο, το 1985, αναφορικά με το εάν ο τότε πρόεδρος της Βουλής, Γιάννης Αλευράς, που ασκούσε χρέη Προέδρου της Δημοκρατίας μετά την παραίτηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, μπορούσε να ψηφίσει ως βουλευτής στην ψηφοφορία για την εκλογή του Χρήστου Σαρτζετάκη. «Αριστόβουλε, θα το μελετήσω και θα σου πω». «Νίκο, δεν ψηφίζει ο Αλευράς», είπε ο Μάνεσης, αυστηρά. Ο Αλιβιζάτος συντάχθηκε με τον Μάνεση, αλλά ο μόλις 28 ετών Βενιζέλος υποστήριξε ότι ο Αλευράς ψηφίζει, γιατί σε διαφορετική περίπτωση η Βουλή θα έχει 299 βουλευτές και όχι 300. Οι άσπονδοι φίλοι του Βενιζέλου ανέκαθεν ισχυρίζονται ότι αυτό ήταν το «διαβατήριό» του για την πολιτική. Ο Βενιζέλος απαντάει με μία ερώτηση: Αν η θέση του ήταν επιστημονικά λανθασμένη, τότε γιατί σε καμία αναθεώρηση έκτοτε κανείς ποτέ δεν πρότεινε να διατυπωθεί αυτό το ασυμβίβαστο;

Ο Βενιζέλος με τον Αλιβιζάτο συγκρούστηκαν στο θέμα του εμπάργκο στα Σκόπια που επέβαλε η κυβέρνηση το 1994 και υποστήριξε ο Βενιζέλος ως κυβερνητικός εκπρόσωπος, ενώ ο Αλιβιζάτος το κατήγγειλε ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

«Θολή» χαρακτήρισε ο Αλιβιζάτος στο βιβλίο του «Το Σύνταγμα και οι εχθροί του» (εκδόσεις Πόλις, 2011) τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001, στην οποία γενικός εισηγητής ήταν ο Βενιζέλος. Του καταλογίζει ότι διατήρησε τις προβλέψεις προστασίας για τους πολιτικούς (άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών) διότι σε αυτό το θέμα είναι «εκτός κλίματος».

Τον κατηγορεί επιπλέον ότι ενσωμάτωσε στο Σύνταγμα μια υπερβολικά αυστηρή πρόβλεψη για τον βασικό μέτοχο μέσου ενημέρωσης, που όταν αργότερα η Νέα Δημοκρατία επιδίωξε να αποκρυσταλλώσει σε νόμο οδηγήθηκε σε αδιέξοδο μπροστά στο κοινοτικό δίκαιο.

Μια άλλη κατηγορία είναι ότι στην αναθεώρηση του 2001 επιχείρησε ανεπιτυχώς να αποδυναμώσει το Συμβούλιο της Επικρατείας υπό το πρόσχημα της αποσυμφορήσεώς του, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά. Ο Βενιζέλος, δηλαδή, ήθελε λιγότερο ΣτΕ, αλλά δεν τα κατάφερε.

Πάλι το 2001 διαφώνησαν έντονα επειδή ο Βενιζέλος υποστήριξε ότι η μη αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες θα έπρεπε να γίνει με νόμο και όχι με μια απλή απόφαση της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, μέλος της οποίας ήταν ο Αλιβιζάτος. Ομως, πόσοι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ θα ψήφιζαν τον νόμο υπό τον φόβο της «οργής Θεού»;

Θεωρία και πράξη

Ο Αλιβιζάτος πιστεύει ότι οι συνταγματικές θέσεις του Βενιζέλου επηρεάζονται από το γεγονός ότι είναι πολιτικός. «Ο Βαγγέλης κινείται μεταξύ συγκυρίας και Ιστορίας, για να χρησιμοποιήσω τον τίτλο ενός βιβλίου του». Ο Βενιζέλος απαντάει ότι ακριβώς επειδή είναι πολιτικός έχει την αίσθηση και την εμπειρία της λειτουργίας του πολιτεύματος στην πράξη και κάτω από διαφορετικές συγκυρίες και όχι μόνο μέσα από τα ράφια μιας βιβλιοθήκης, όπως ο Αλιβιζάτος. Αρα πιστεύει ότι οι απόψεις του είναι διπλά έγκυρες. Είναι θεωρητικά πλήρεις (ποιος αμφισβητεί ότι διαθέτει τη μεγαλύτερη βιβλιοθήκη;) και ταυτόχρονα δοκιμασμένες σε συνθήκες πολιτικού ρεαλισμού επί 40 χρόνια.

Αυτές οι απαντήσεις κάνουν τους επικριτές του να τον παρομοιάζουν με τον σοφιστή Καρνεάδη τον Κυρηναίο, ο οποίος κατατρόμαξε τη Σύγκλητο της Ρώμης όταν το 155 π.Χ. έδωσε δύο διαλέξεις με θέμα τη δικαιοσύνη· στην πρώτη την εγκωμίαζε και στη δεύτερη την κατέκρινε. Κέρδισε τον θαυμασμό των ακροατών του, αλλά η Σύγκλητος τον απομάκρυνε για να μη διαφθείρει τη ρωμαϊκή νεολαία με το κήρυγμά του για τη σχετικότητα της αλήθειας.

Οι φίλοι του απαντούν υπενθυμίζοντας πως, όταν έσκασε η κρίση, ο πολιτικός δεν οχυρώθηκε ούτε στιγμή πίσω από το ταλέντο του να ανακαλύπτει τη «σχετικότητα της αλήθειας». Εγινε ο βιβλικός Κυρηναίος, που σήκωσε στην πλάτη του τον σταυρό του Ιησού.

«Η πρότασή του είναι λανθασμένη επιστημονικά και πολιτικά», λέει για τον Αλιβιζάτο ο Βενιζέλος. «Δεν θα σχολίαζα ποτέ μια τέτοια πρόταση αν η κυβέρνηση δεν την είχε αποδεχθεί. Απευθύνομαι, λοιπόν, στην κυβέρνηση».

«Οταν ήρθε η κρίση έβαλε το κεφάλι του στον ντορβά», παραδέχεται ο Αλιβιζάτος, ο οποίος στις ευρωεκλογές του 2014 συμμετείχε στους «58» της Ελιάς, στο πλευρό του Βενιζέλου. Το 2015 ήταν υποψήφιος Πρόεδρος της Δημοκρατίας έπειτα από πρόταση του Σταύρου Θεοδωράκη και του Ποταμιού που υποστηρίχθηκε από τον Βενιζέλο και το ΠΑΣΟΚ, και έλαβε συνολικά 30 ψήφους. Και όποιος νομίζει ότι δεν μιλιούνται, κάνει λάθος. Η αντιπαράθεση θερμαίνει τις σχέσεις. Ο Αλιβιζάτος δέχεται τις προσκλήσεις του Κύκλου Ιδεών, της δεξαμενής σκέψης του Βενιζέλου, και συμμετέχει στα συνέδρια.

Ο τελευταίος κρίκος

Ολα τα παραπάνω συνθέτουν το κράμα αυτής της ενδιαφέρουσας «εχθροφιλίας», που εμπλουτίστηκε εσχάτως με τη σύγκρουση σχετικά με τη συνταγματικότητα της «σούμπιτο» παραπομπής Τριαντόπουλου στο δικαστικό συμβούλιο του ειδικού δικαστηρίου. Ο Βενιζέλος προειδοποιεί τους συνομιλητές του ότι αν η διαχείριση της περίπτωσης Τριαντόπουλου αναχθεί σε προηγούμενο, τότε ενδέχεται λίαν προσεχώς να γίνουμε μάρτυρες ενός θρίλερ. Προτού περιγράψουμε το θρίλερ, ας δούμε εν τάχει το σκεπτικό του Αλιβιζάτου.

Οι απόψεις του για την ευθύνη υπουργών είναι γνωστές εδώ και δεκαετίες: Οι υπουργοί διαχρονικά δεν τιμωρούνται για αδικήματα που τυχόν διαπράττουν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους επειδή η κυβερνητική πλειοψηφία αποτρέπει την παραπομπή τους. «Το μείζον πρόβλημα είναι η εμπιστοσύνη της κοινωνίας στον πολιτικό κόσμο. Γι’ αυτό χρειάζονται θεσμικά αντίβαρα. Πρέπει να εμπιστευθούμε τους δικαστές».

Ποιο μπορεί να είναι το εμβόλιο για την πανδημία της καχυποψίας σχετικά με την ηθική ακεραιότητα των πολιτικών; Μόλις σκάει κατηγορητήριο να παραπέμπονται σχεδόν αυτομάτως σε δικαστές. Η πρόταση άρεσε στους πιεσμένους από το γενικότερο κλίμα συνεργάτες του Κυριάκου Μητσοτάκη, αλλά όχι στον ίδιο. «Αν αυτό πιστεύετε, τότε δεν έχετε θέση εδώ μέσα», φέρεται να είπε αυστηρά στους πρώτους που τόλμησαν να του την προτείνουν. Ομως, μετά τη λαοθάλασσα της 28ης Φεβρουαρίου επικράτησαν δεύτερες σκέψεις.

Παρ’ όλα αυτά, η υιοθέτηση της πρότασης Αλιβιζάτου από την κυβέρνηση αποδοκιμάστηκε από την αντιπολίτευση ως «συγκάλυψη»! «Χωρίς ομοφωνία των κομμάτων του δημοκρατικού τόξου, η κυβέρνηση δεν θα έπρεπε να προχωρήσει μόνη της», λέει σήμερα στους συνομιλητές του ο Αλιβιζάτος, ο οποίος υπενθυμίζει ότι στην αρχική του πρόταση είχε διατυπώσει την προϋπόθεση της ομοφωνίας. Ο Βενιζέλος διαφωνεί ριζικά. «Δηλαδή, με ομοφωνία η καταστρατήγηση του Συντάγματος είναι Ο.Κ.;».

Τσάι, μνήμη και πάθος

Στο γραφείο του στην Αθήνα, που δεν απέχει ούτε πεντακόσια μέτρα από το γραφείο του Αλιβιζάτου, ο Βενιζέλος πίνει πράσινο τσάι, παραμερίζει τις παλιές κόντρες με τον Αλιβιζάτο για την ψήφο Αλευρά ή για την αναγραφή του θρησκεύματος, και εξηγεί υπομονετικά γιατί αντέδρασε τώρα.

«Δεν αντιδικώ επιστημονικά ή πολιτικά με τον κύριο Αλιβιζάτο. Η πρότασή του είναι λανθασμένη επιστημονικά και πολιτικά. Δεν θα σχολίαζα ποτέ μια τέτοια πρόταση αν η κυβέρνηση δεν την είχε αποδεχθεί. Απευθύνομαι, λοιπόν, στην κυβέρνηση».

Ο Βενιζέλος θέλει να καταστήσει σαφές ότι ψέγει την κυβέρνηση κατά βάση για τρεις λόγους: Πρώτον, πόσο σέβεται το κράτος δικαίου όταν παραπέμπει πολιτικό που τον θεωρεί αθώο; Επιπλέον, αν επικρατήσει αυτή η «πατέντα», τότε οποιαδήποτε πρόταση 30 βουλευτών μπορεί να σύρει τον εκάστοτε πρωθυπουργό ή υπουργό στα δικαστήρια, επιβάλλοντας την ακυβερνησία και την απώλεια κάθε εμπιστοσύνης στο πολίτευμα.

Ναι, αλλά το «κλίμα» επιβάλλει οι πολιτικοί να δικάζονται όπως οι απλοί πολίτες. «Στις ώριμες δημοκρατίες οι πολιτικοί ελέγχονται μέσα από κοινοβουλευτικές διαδικασίες ανάλογες με τη δική μας. Δεν με ενδιαφέρει το “κλίμα”. Με ενδιαφέρει η Δημοκρατία».

Δεύτερον, η ευθύνη υπουργών είναι ποινική διάταξη του Συντάγματος. Αν δεν τηρείται η συνταγματική πρόβλεψη γραμματοπαγώς, δηλαδή «κατά γράμμα», τότε κάθε κατηγορία εύκολα εκπίπτει στο δικαστήριο. Με άλλα λόγια, μια «πατέντα» μπορεί να επιφέρει το αντίθετο αποτέλεσμα από εκείνο που υποτίθεται ότι σχεδιάστηκε για να αποτρέψει.

Τρίτον, αν υποθέσουμε ότι ένας άμεσα υφιστάμενος του Κώστα Αχ. Καραμανλή κατηγορηθεί για κακούργημα, η Βουλή θα σφυρίζει αδιάφορα ή θα παραπέμψει και τον Καραμανλή στο δικαστικό συμβούλιο για πλημμέλημα, όπως παρέπεμψε τον Τριαντόπουλο; Προφανώς για να δείξει ότι αφουγκράζεται το «κλίμα», θα τον παραπέμψει για κακούργημα. Αν παραπεμφθεί ο Καραμανλής για κακούργημα που επισύρει ποινή ισόβιας κάθειρξης, θα ανέβει τον Γολγοθά αδιαμαρτύρητα ή θα διεκδικήσει την αθώωσή του με το επιχείρημα ότι δεν τηρήθηκε το Σύνταγμα και ο νόμος περί ευθύνης υπουργών;

Μήπως, λοιπόν, η ενδεχόμενη διαδικασία για τον Καραμανλή θα πρέπει να εξελιχθεί μέσα από μια «κανονική» προανακριτική επιτροπή και όχι μέσω μιας «πατέντας»; Τότε τι νόημα έχει η «πατέντα»; Και μέχρι να εξελιχθούν όλα αυτά, μήπως παρέλθει η προθεσμία παραγραφής που είναι η 3η Οκτωβρίου;

Διλήμματα με μέλλον

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η νέα διαφωνία ανάμεσα στον Βενιζέλο και στον Αλιβιζάτο αφορά το ζήτημα της αναπαρθένευσης της πολιτικής. Ο Αλιβιζάτος πιστεύει ότι είναι εφικτή με μια συνταγματική αναθεώρηση που θα θέτει ευκολότερα τους πολιτικούς ενώπιον των δικαστών, ενώ ο Βενιζέλος εκτιμά πως μια τέτοια εξέλιξη θα μεταβάλει την κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στην πολιτική σε κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στη Δημοκρατία. Ποιος έχει δίκιο; Σίγουρα το μέλλον μάς επιφυλάσσει πολλές ακόμη διαφωνίες ως το απαραίτητο κρεσέντο αυτής της ιστορικής «εχθροφιλίας».

https://www.kathimerini.gr/politics/563560987/eyaggelos-venizelos-nikos-alivizatos-mia-echthrofilia-poy-krataei-40-chronia/

Why Cyprus-Egypt Energy Cooperation Benefits the United States

0

The Trump Administration Should View The Agreements Not as Economic Partnerships but as Strategic Imperatives

The Cyprus-Egypt recent energy agreements mark a strategic shift in the Eastern Mediterranean, reinforcing a Western-aligned energy axis to help counter Turkish assertiveness, limit Russian influence, and reduce China’s economic reach in the region. More than commercial partnerships, these agreements stabilize Mediterranean energy flows and prevent adversaries from dictating the region’s future.

As Ankara pursues regional dominance and Moscow weaponizes energy, the United States must elevate Cyprus and Egypt’s energy cooperation as a cornerstone of its Eastern Mediterranean strategy. Failure to act will leave a strategic vacuum that adversarial powers will exploit, weakening U.S. influence in a region vital to American security and economic interests.

The agreements include a Memorandum of Understanding between Cyprus, Egypt, and energy companies for the development of the Aphrodite gas field, alongside a Host Government Agreement for hydrocarbon exploitation in Block 6 of Cyprus’s exclusive economic zone. Egypt will process and export Cypriot natural gas through its liquefied natural gas terminals, offering the United States and its allies a secure, non-Russia energy source for Europe.

The United States must elevate Cyprus and Egypt’s energy cooperation as a cornerstone of its Eastern Mediterranean strategy.

These agreements are central to Eastern Mediterranean maritime disputes. Cyprus has legally delineated its exclusive economic zone through agreements with Egypt (2003), Israel (2010), and Lebanon (2007) under the United Nations Convention on the Law of the Sea. However, Turkey rejects this international framework, refuses to recognize Cypriot sovereignty, and has deployed naval forces to disrupt drilling operations. It also has declared the Cyprus-Egypt agreements “null and void,” signaling an intent to obstruct their implementation.

Turkey aims to control regional energy routes. Its 2019 maritime pact with Libya attempted to erase Greek and Cypriot maritime boundaries, violating international law. Egypt countered by signing a maritime boundary agreement with Greece in 2020, legally dismantling Ankara’s revisionist claims.

Turkey’s interference in regional energy security is not an isolated challenge but part of a broader strategy to reshape regional power dynamics at the expense of U.S. allies and interests. Its actions disrupt regional stability and complicate Washington’s efforts to establish a secure, diversified energy supply chain for Europe. To preserve stability, the United States must act to prevent Ankara from leveraging energy as a geopolitical weapon.

The Cyprus-Egypt energy agreements align with Washington’s geopolitical priorities:

First, Egypt’s liquefied natural gas infrastructure provides a reliable, non-Russian export route, aligning with Washington’s goal of reducing Europe’s dependence on Moscow and reinforcing transatlantic energy security.

Second, supporting the Cyprus-Egypt energy axis weakens Turkey’s ability to manipulate regional energy flows. Turkey’s foreign policy makes it an unreliable strategic partner. The United States must secure Mediterranean energy security through stable, cooperative allies like Cyprus and Egypt, rather than allowing Turkey to dictate terms.

Third, these agreements counter China’s expanding economic footprint in Middle Eastern and African energy markets. By backing Cypriot-Egyptian energy cooperation, the United States blocks China’s expansion in a strategically vital corridor.

For these reasons, and to safeguard its strategic interests, Washington should take action.

The United States must take concrete steps to counter Turkish interference.

The United States must take concrete steps to counter Turkish interference. Washington should work with European allies to secure diplomatic backing, enforce international maritime law, and provide security assurances that reinforce the Cyprus-Egypt energy partnership as a strategic asset aligned with U.S. interests.

Washington also can facilitate private-sector investment and strategic financing mechanisms to expand liquefied natural gas infrastructure in Cyprus and Egypt. By mobilizing energy companies, financial institutions, and investment incentives, Washington can ensure the long-term viability of non-Russian gas supply routes.

Lastly, it is essential to strengthen regional security cooperation. The United States should leverage its partnerships within the East Mediterranean Gas Forum to enhance security coordination around energy infrastructure, thereby reinforcing stability and energy resilience in the region.

The Trump administration should view these agreements not as economic partnerships but as strategic imperatives. They reinforce international maritime law, strengthen alliances, and ensure energy security for Europe. While the Senate has not ratified the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), the United States abides by it because it considers most of its content to be customary international law. Inaction on the Eastern Mediterranean, however, will embolden revisionist powers, weaken legal norms, and jeopardize U.S. and European energy security. If Washington fails to engage, adversarial powers will dictate Mediterranean energy security—a costly strategic miscalculation.

https://www.meforum.org/mef-observer/why-cyprus-egypt-energy-cooperation-benefits-the-united-states

Θύελλα στ πολεμικό Ναυτικό από τις δηλώσεις Δένδια στο Οικονομικό Φόρουμ Δελφών

0

Σκληρή κριτική για όσα υποστήριξε στο Φόρουμ των Δελφών περί αλλαγής ρόλου στο Πολεμικό Ναυτικό, ώστε να λειτουργεί «απελευθερωμένα από τη χωρική άμυνα της πατρίδας», δέχεται ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας.

Ο κ. Δένδιας παρουσιάζοντας την πρωτοβουλία «Ασπίδα του Αχιλλέα» δήλωσε σε συνέντευξή του πως «Παλαιότερα κατά την κοινή αντίληψη τη θάλασσα την προστάτευε ο Στόλος, τον αέρα η αεροπορία, τη στεριά ο στρατός. Αυτό που φαινόταν απολύτως λογικό, πια δεν είναι έτσι». Η διατύπωση Δένδια πως το Πολεμικό Ναυτικό πρεπει να  μπορεί να λειτουργεί «απελευθερωμένα από τη χωρική άμυνα της Πατρίδας», δείχνει πως επιχειρείται η εγκατάλειψη της θεμελιώδους αρχής της «χωρικής κατανομής αρμοδιοτήτων» και της επιχειρησιακής συνοχής των Ενόπλων Δυνάμεων.

Σκληρή ήταν η κριτική που άσκησε πρώτος ο ναύαρχος ε.α. Δημήτρης Τσαϊλάς. Ο απόστρατος ναύαρχος, εκφράζει ανοιχτά την ανησυχία του και θεωρεί ότι η τοποθέτηση του υπουργού απηχεί μια επικίνδυνη στρατηγική στροφή, την οποία δεν συμμερίζονται πολλά στελέχη του Π.Ν.

Η προσέγγιση Δένδια, σύμφωνα με ανώτατους εν ενεργεία και εν αποστρατεία αξιωματικούς του Πολεμικού Ναυτικού, κινείται εκτός στρατηγικής λογικής. Η μετατροπή οπλικών συστημάτων –όπως τα Rafale, οι φρεγάτες και τα F-35– σε «ανεξάρτητους φορείς αποτροπής» χωρίς σαφή διοικητική και γεωγραφική ένταξη, αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό, καθώς θεωρείται ότι αποδυναμώνει την ενιαία ναυτική στρατηγική και θολώνει τις γραμμές ευθύνης σε περίπτωση κρίσης.

Σχολιάζοντας στο Facebook με σαρκαστικό ύφος ο ναύαρχος ε.α. Δημήτρης Τσαϊλάς, απάντησε στον υπουργό: «Επείγον μήνυμα προς τους επιβαίνοντες στα γαλάζια συννεφάκια: Καλή η Ασπίδα του Αχιλλέα, η περικεφαλαία του Μιλτιάδου, το Μακρύ Δόρυ, η Μακεδονική Σάριζα, το Υγρό Πυρ, και όποιον νεολογισμό κατεβάσει η κούτρα σας. Ωστόσο η διατήρηση του ελέγχου και της διοίκησης της θάλασσας παραμένει ζωτική προϋπόθεση για την εθνική ασφάλεια και τη στρατηγική ευελιξία. Για να αποτρέψουμε αποτελεσματικά τους αντιπάλους και να διαχειριστούμε περιορισμένες συγκρούσεις, πρέπει να είναι διαθέσιμο ένα πλήρες φάσμα επιλογών – από τη διπλωματία έως τη βαθμονομημένη στρατιωτική ισχύ. Αυτή η ευελιξία είναι εφικτή μόνο μέσω εξασφαλισμένης θαλάσσιας κυριαρχίας».

Επιπλέον σε αναλυτικό του άρθρο με τίτλο «Η Ασπίδα του Αχιλλέα: Καινοτομία χωρίς στρατηγική ανάλυσης», επισημαίνει ότι «η αποσύνδεση των οπλικών συστημάτων από τη χωρική ευθύνη και η μετατροπή τους σε “ανεξάρτητους φορείς αποτροπής” χωρίς σαφή διοικητική και γεωγραφική ένταξη, αποδυναμώνει την ενιαία ναυτική στρατηγική και θολώνει τις γραμμές ευθύνης σε περίπτωση κρίσης».

Υπογραμμίζει την ανάγκη για «ολοκληρωμένη ναυτική στρατηγική με σαφείς αποστολές, διοικητικό έλεγχο και ιεραρχία, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική άμυνα της χώρας».

Η τοποθέτηση του κ. Τσαϊλά, θεωρείται ενδεικτική του προβληματισμού που επικρατεί σε μεγάλο μέρος των στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού. Η ανησυχία για την αποδυνάμωση της ναυτικής στρατηγικής δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες φωνές, αλλά αντανακλά μια ευρύτερη αντίληψη εντός του Ναυτικού για την ανάγκη διατήρησης σαφούς επιχειρησιακής κατανομής και διοικητικής ευθύνης.

Η επιχειρησιακή συνοχή των Ενόπλων Δυνάμεων, σύμφωνα με την ανάλυση Τσαϊλά, δεν μπορεί να διασφαλιστεί με γενικές αναφορές στην τεχνολογική υπεροχή ή με την αποσύνδεση των μέσων από τη γεωγραφική ευθύνη. Η ενίσχυση της αποτροπής απαιτεί σαφή στρατηγική σχεδίαση, ξεκάθαρες διοικητικές δομές και κατανομή αρμοδιοτήτων.

Η θάλασσα, λένε χαρακτηριστικά, δεν μπορεί να παραμείνει «κενή» από στρατηγική ευθύνη. Και αυτό είναι ένα μήνυμα που η ηγεσία του ΥΠΕΘΑ θα αναγκαστεί να ακούσει, καθώς οι αντιδράσεις εντείνονται.

documentonews.gr

Δεκάδες νεκροί από το χτύπημα της Ρωσίας στο Σούμι

0
SENSITIVE MATERIAL. THIS IMAGE MAY OFFEND OR DISTURB A view shows the site of a Russian missile strike, amid Russia's attack on Ukraine, in Sumy, Ukraine April 13, 2025. REUTERS/Sofiia Gatilova

Η Ρωσία εξαπέλυσε επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους στο Σούμι της Ουκρανίας με αποτέλεσμα το θάνατο τουλάχιστον 34 ανθρώπων – Οργή Ζελένσκι για το ρωσικό χτύπημα
1Νέα επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία
Χτύπημα στο Σούμι: Το πρωί της Κυριακής η Ρωσία έπληξε με βαλλιστικούς πυραύλους την πόλη Σούμι στη βόρεια Ουκρανία. Οι κάτοικοι είχαν συγκεντρωθεί για τη θρησκευτική τελετή και τις εκδηλώσεις για την Κυριακή των Βαΐων.
Δεκάδες νεκροί: Από τους πυραύλους χτυπήθηκε μεταξύ άλλων ένα λεωφορείο με αποτέλεσμα δεκάδες άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους και να τραυματιστούν σε μία από τις θανατηφόρες επιθέσεις κατά της Ουκρανίας τη φετινή χρονιά.
Οργή Ζελένσκι: «Μόνο παλιάνθρωποι μπορούν να δράσουν με αυτό τον τρόπο, αφαιρώντας τη ζωή καθημερινών ανθρώπων», ανέφερε ο Ζελένσκι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μαζί με ένα ανατριχιαστικό βίντεο με πτώματα στο έδαφος, ένα κατεστραμμένο λεωφορείο και καμένα αυτοκίνητα στη μέση ενός κεντρικού δρόμου.

Γάζα: Το Ισραήλ έπληξε το νοσοκομείο Αλ-Άχλι

0

Ο ισραηλινός στρατός επιβεβαίωσε πυραυλική επίθεση στο νοσοκομείο Αλ Άχλι στη βόρεια Γάζα υποστηρίζοντας ότι λειτουργούσε ως κέντρο επιχειρήσεων της Χαμάς.

Σχεδόν τίποτα δεν απέμεινε από το το νοσοκομείο Αλ-Άχρι στη βόρεια ΓάζαΕικόνα: Omar Al-Qattaa/AFP/Getty Images 

Ο ισραηλινός στρατός επιβεβαίωσε με σημερινή του ανακοίνωση, ότι κατά την διάρκεια της νύχτας έπληξε τις εγκαταστάσεις του νοσοκομείου Αλ-Άχλι στην βόρεια Γάζα, υποστηρίζοντας ότι λειτουργούσε εκεί κέντρο επιχειρήσεων της οργάνωσης Χαμάς. Από τους δύο ισραηλινούς πυραύλους προκλήθηκαν σοβαρές υλικές ζημιές στο νοσοκομείο, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχουν αναφερθεί θύματα. Λίγα λεπτά πριν την επίθεση, ανώνυμο τηλεφώνημα προειδοποίησε την διοίκηση του νοσοκομείου, με αποτέλεσμα το νοσηλευτικό προσωπικό και συγγενείς των ασθενών σε συνθήκες πανικού να αρχίσουν να εκκενώνουν το κτήριο. Από τα ξημερώματα, μεγάλος αριθμός ασθενών βρίσκεται εκτός του βομβαρδισμένου νοσοκομείου, που τέθηκε εκτός λειτουργίας, σε συνθήκες που θέτουν σε άμεσο κίνδυνο την υγεία τους. Η Αγγλικανική Εκκλησία της Ιερουσαλήμ, η οποία λειτουργεί το νοσοκομείο Αλ-Άχλι καταδίκασε την ισραηλινή επίθεση. Πρόκειται για την πέμπτη φορά από την έναρξη του πολέμου, που το συγκεκριμένο νοσοκομείο έχει βρεθεί στο επίκεντρο ισραηλινών επιχειρήσεων.

Ολοκληρώθηκε η περικύκλωση της Ράφα

Ισραηλινή πυραυλική επίθεση στο νοσοκομείο Αλ-Άχρι στη Γάζα
Εκτυφλωτικό φως από την ισραηλινή πυραυλική επίθεση στο νοσοκομείο Αλ-Άχρι στη βόρεια ΓάζαΕικόνα: Hamza Z. H. Qraiqea/picture alliance/Anadolu

Παράλληλα, εντείνονται από χθες οι ισραηλινές επιχειρήσεις και σε άλλα σημεία της Γάζας. Σύμφωνα με το επίσημο παλαιστινιακό πρακτορείο ειδήσεων WAFA, επτά Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν από αεροπορική επίθεση κατά οχήματος στο Ντιρ Αλ-Μπάλαχ, μία γυναίκα σκοτώθηκε στην Τζαμπάλια από ισραηλινό drone που στόχευε κατά πλήθους, ενώ αδιευκρίνιστος αριθμός τραυματιών αναφέρθηκε από αεροπορική επίθεση κατά δύο σχολικών εγκαταστάσεων στις συνοικίες Αλ-Τουφάχ και Σεχ-Ραντουάν, όπου είχαν βρει καταφύγιο άστεγες οικογένειες.

Στο μεταξύ, ο Ισραηλινός Υπουργός Άμυνας, Ισράελ Κατς, ανακοίνωσε χθες ότι ολοκληρώθηκε η περικύκλωση της Ράφα από τον νέο οχυρωματικό έργο «Άξονας Μοράγκ», που απομονώνει την πόλη στην νότια Γάζα από τον υπόλοιπο θύλακα. Παράλληλα, εκδόθηκε διαταγή εκκένωσης του Χαν Γιούνις, από όπου η οργάνωση Χαμάς εκτόξευσε χθες τρεις ρουκέτες και άλλη μία σήμερα το πρωί στοχεύοντας ισραηλινούς οικισμούς στην περιμετρική ζώνη της Γάζας. Οι ρουκέτες αναχαιτίσθηκαν και όπως αναφέρουν ισραηλινές πηγές, κατέπεσαν σε ακατοίκητες περιοχές χωρίς να προκαλέσουν υλικές ζημιές ή θύματα.

Αιγυπτιακές προσπάθειες για εκεχειρία

Το νοσοκομείο Αλ-Άχλι μετά την πυραυλική επίθεση
Το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι στο νοσοκομείο υπήρχε επιχειρησιακό κέντρο της ΧαμάςΕικόνα: Omar Al-Qattaa/AFP/Getty Images

Στη σκιά των δραματικών εξελίξεων των τελευταίων ωρών σε όλα τα ανοικτά μέτωπα του θύλακα, η Αίγυπτος συνεχίζει τις προσπάθειες για επίτευξη εκεχειρίας. Χθες το βράδυ μετέβη στο Κάιροαντιπροσωπεία της Χαμάς για να συζητήσει το νέο αιγυπτιακό σχέδιο που προβλέπει την απελευθέρωση 8 ισραηλινών ομήρων προκειμένου να επιτευχθεί εκεχειρία, εισροή ανθρωπιστικής βοήθειας και αποφυλάκιση Παλαιστινίων κρατουμένων στις ισραηλινές φυλακές. Η Χαμάς φαίνεται ωστόσο να συνεχίζει να θέτει ψηλά τον πήχη των προσδοκιών της. Αξιωματούχος της οργάνωσης, που συμμετέχει στις επαφές του Καΐρου δήλωσε, υπό τον όρο της ανωνυμίας, στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) ότι «ελπίζει οι συζητήσεις να αποδώσουν και να οδηγήσουν στην επίτευξη εκεχειρίας, υπό την προϋπόθεση της πλήρους αποχώρησης των ισραηλινών στρατευμάτων από τη Γάζα για να τερματιστεί ο πόλεμος».

Βερολίνο: Τι προβλέπει η κυβερνητική συμφωνία για την Ελλάδα

0

Διαβάζοντας τη συμφωνία για το σχηματισμό της νέας γερμανικής κυβέρνησης, συναντά κανείς και μια σύντομη αναφορά στην Ελλάδα. Ο λόγος για το Ελληνογερμανικό Ταμείο για το Μέλλον.

Έτοιμη να υποδεχθεί τον Φρίντριχ Μερτς αρχές Μαΐου η καγκελαρία στο ΒερολίνοΕικόνα: Michael Kappeler/dpa/picture alliance 

Ανταπόκριση από το Βερολίνο

Η κυβερνητική συμφωνία την οποία πρόσφατα παρουσίασαν στο Βερολίνο η Χριστιανική Ένωση και οι Σοσιαλδημοκράτες υπό τον επικεφαλής των Χριστιανοδημοκρατών Φρίντριχ Μερτς, μεταξύ άλλων συμπεριλαμβάνει μια μικρή αλλά με ιδιαίτερη σημασία μνεία για την Ελλάδα. Η συγκεκριμένη μνεία αφορά τη συνέχιση της χρηματοδότησης προγραμμάτων ιστορικής μνήμης για την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και της κατοχής μέσω του Ελληνογερμανικού Ταμείου για το Μέλλον.

Συγκεκριμένα η συμφωνία για τον σχηματισμό κυβέρνησης σημειώνει: «Πρόθεσή μας είναι να ενισχύσουμε το Ταμείο για το Μέλλον με τις εξής χώρες: Τσεχία, Ελλάδα και Ιταλία όπως και το Ίδρυμα Γερμανοπολωνικής Συνεργασίας. Δεσμευόμαστε επίσης για την άμεση δημιουργία ενός τόπου μνήμης για τα θύματα της γερμανικής βίας και της κατοχής στην Πολωνία στο σημείο της παλιάς Όπερας Κρολ καθώς επίσης και για τη δημιουργία ενός Γερμανοπολωνικού Σπιτιού ως χώρου μνήμης και συνάντησης στην καρδιά του Βερολίνου. Προκειμένου να προωθήσουμε τη γνώση πέρα από τα εθνικά σύνορα και την ευρωπαϊκή φιλία, θα επεκτείνουμε και θα ενισχύσουμε σημαντικά τα ευρωπαϊκά και διμερή ιδρύματα νεολαίας καθώς και τα εξειδικευμένα κέντρα για ευρωπαϊκές και διεθνείς ανταλλαγές νέων και επαγγελματιών».

Τι είναι το Ελληνογερμανικό Ταμείο για το Μέλλον

Το Ελληνογερμανικό Ταμείο για το Μέλλον, που μετρά δέκα και κάτι χρόνια ζωής, διαθέτει γερμανικούς πόρους για την επιστημονική και καλλιτεχνική συνεργασία μεταξύ Γερμανίας και Ελλάδας, δίνοντας βάρος σε δράσεις, έργα και μελέτες που αφορούν κυρίως τη ναζιστική κατοχή και τις πολλαπλές αποτυπώσεις της στην Ελλάδα. Τα έργα αυτά δεν είναι αμιγώς γερμανικά, αλλά κοινές ελληνογερμανικές πρωτοβουλίες, αναφέρει η ιστοσελίδα της γερμανικής πρεσβείας στην Ελλάδα. Η σειρά δράσεων, έργων, συναντήσεων που έχουν ήδη χρηματοδοτηθεί κινούνται με άξονες «τη διαμόρφωση μιας ελληνογερμανικής ιστορικής μνήμης, τη συμφιλίωση με μαρτυρικές πόλεις και χωριά καθώς και τη συμφιλίωση με τις εβραϊκές κοινότητες.»

Δίστομο, Ελλάδα
Το μνημείο της Σφαγής του ΔιστόμουΕικόνα: Dr. Babis Karpouchtsis

Μεταξύ άλλων διαβάζουμε στην ίδια ιστοσελίδα: «Με περισσότερους από 30.000 άμαχους θύματα των αντιποίνων των Γερμανών κατακτητών την περίοδο 1941-1944, περίπου 60.000 εκτοπισμένους και δολοφονημένους έλληνες Εβραίους με συνέπεια τη σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή της εβραϊκής ζωής στην Ελλάδα και με περισσότερους από 100.000 νεκρούς από τον λιμό, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες, οι οποίες υπέφεραν τα μέγιστα από τη γερμανική κατοχή. (…) Δεν μπορούμε, ή μπορούμε μόνο σ΄ ένα μικρό μέρος της, να επανορθώσουμε την αδικία που διαπράχθηκε. Ωστόσο, με συγκεκριμένες δράσεις και χειρονομίες συμφιλίωσης μπορούμε και θέλουμε να υπογραμμίσουμετην απεριόριστη δέσμευσή μας σε τούτη την υποχρέωση. Οι χειρονομίες αυτές θέλουμε να βοηθήσουν, ώστε να φωτιστεί ένα ιστορικό βάρος, που από γερμανικής πλευράς και για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν είχε υπάρξει επεξεργασία του, αλλά και για να ενισχυθούν έντιμα, ειλικρινά και μακροπρόθεσμα οι διμερείς σχέσεις.»

Ο ρόλος του Σταϊνμάιερ 

Στο περιθώριο της επίσκεψης του Γερμανού προέδρου Φρανκ Βάλτερ-Σταϊνμάιερ το περασμένο φθινόπωρο στην Ελλάδα, στο επίκεντρο της οποίας βρέθηκε από ελληνικής πλευράς η επανάληψη των ελληνικών αξιώσεων για πολεμικές αποζημιώσεις και για το κατοχικό δάνειο από την τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου αλλά και η επεισοδιακή επίσκεψη στην Κάνδανο, μαρτυρικό χωριό της Κρήτης, είχαν κυκλοφορήσει δημοσιεύματα στον γερμανικό Τύπο για σοβαρές περικοπές κονδυλίων για το Ελληνογερμανικό Ταμείο για το Μέλλον. Σύμφωνα τότε με το Spiegel, ο Γερμανός Πρέσβης στην Αθήνα, Αντρέας Κιντλ, φέρεται να είχε διαμαρτυρθεί σχετικά στο γερμανικό υπ. Εξωτερικών.

Mετά από αίτημα της DW στην Κρήτη, ο Γερμανός πρόεδρος είχε δηλώσει τότε τα εξής: «Κατά τη διάρκεια των συζητήσεών μας στην Ελλάδα, είδαμε ξανά πόσο έντονα παραμένουν μέχρι σήμερα τα τραύματα του παρελθόντος. Αυτό καθιστά ακόμα πιο σημαντικό για εμάς να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με σοβαρότητα και με εμπιστοσύνη πάνω σε νέα και βιώσιμα σημεία που μας ενώνουν. Οι σχεδιαζόμενες περικοπές στο Ελληνογερμανικό Ταμείο για το Μέλλον στέλνουν το λάθος μήνυμα. Το Ταμείο εργάζεται για μια κοινή κουλτούρα μνήμης από το 2014 και, ως εκ τούτου, αποτελεί επίσης σημαντική βάση για το κοινό μας μέλλον ως χωρών-εταίρων που συνεργάζονται στενά.»

Όπως φαίνεται, πλέον στην κυβερνητική συμφωνία η ρητή μνεία στο Ελληνογερμανικό Ταμείο για το Μέλλον δεν είναι τυχαία, μετά τις αντιδράσεις που προέκυψαν για τα σχέδια περικοπών. Μένει να φανεί ποιο θα είναι τελικά το ύψος των προβλεπόμενων κονδυλίων από τη νέα κυβέρνηση. Σημειωτέον ότι τόσο το Ταμείο για την Ελλάδα όσο και για την Ιταλία χρηματοδούνταν μέχρι και το 2024 με κονδύλια που άγγιζαν το ένα εκατομμύριο ευρώ. Συγκεκριμένα στην περίπτωση της Ελλάδας, με 900.000 ευρώ, ενώ η τρικομματική κυβέρνηση Σολτς, πριν διαλυθεί, είχε προβλέψει στο δικό της προσχέδιο προϋπολογισμού μαζικές περικοπές 2/3.

Φρανκ Βάλτερ-Σταϊνμάιερ και Κατερίνα Σακελλαροπούλου, Προεδρικό Μέγαρο Αθήνα
Από την επίσκεψη του Γερμανού προέδρου Φρανκ Βάλτερ-Σταϊνμάιερ στην Ελλάδα, Προεδρικό Μέγαρο 30 Οκτωβρίου 2024Εικόνα: Bernd von Jutrczenk/dpa/picture alliance/dpa

Εκπρόσωπος του γερμανικού υπ. Εξωτερικών είχε επιβεβαιώσει το περασμένο φθινόπωρο του 2024 τις σχεδιαζόμενες περικοπές, στο πλαίσιο ευρύτερων περικοπών στον χώρο του πολιτισμού. Η γερμανική πλευρά, τότε πάντως, είχε αναφερθεί στην παράλληλη χρηματοδότηση του υπό ανέγερση Μουσείου του Oλοκαυτώματος στη Θεσσαλονίκη με κονδύλια του γερμανικού υπ. Εξωτερικών ύψους 10 εκατομμυρίων ευρώ.

Τουρκία: «Οι νέοι που τους έλεγαν αλήτες»

0

Οι διαδηλώσεις στην Κων/πολη μετά τη σύλληψη του Ιμάμογλου θυμίζουν τους στίχους από το «Άξιον Εστί» του Ελύτη από το 1973. «Οι νέοι που τους έλεγαν αλήτες» μπορούν να αλλάξουν την Τουρκία;

Ρεπορτάζ από την Κωνσταντινούπολη

Η σύλληψη του Δημάρχου της Κωνσταντινούποληςστις 19 Μαρτίου κατέβασε εκατοντάδες χιλιάδες κόσμο στους δρόμους, κυρίως νέους που ήλθαν αντιμέτωποι με την αστυνομική βία. Μετά τη σύλληψη του Εκρέμ Ιμάμογλου, ο πρόεδρος του ΡΛΚ Οζγκιούρ Οζέλ, ανέλαβε τη διαχείριση της κατάστασης και έστησε το «αρχηγείο του» στο Δημαρχείο της Πόλης, καλώντας  όλους να διαμαρτυρηθούν δημόσια για τη σύλληψη του Δημάρχου.

Σε ελάχιστο χρόνο, η πλατεία του Δημαρχείου στο Σαράτσχανε θύμιζε την πλατεία Ταξίμ πριν από έντεκα χρόνια. Τότε, η αφορμή ήταν η απόφαση των αρχών να κοπούν τα λίγα δέντρα του πάρκου Γκεζί, στην πλατεία Ταξίμ. Αιτία, η ασφυκτική πίεση μιας ισλαμικής εξουσίας που εμπόδιζε την ελευθερία έκφρασης και τον τρόπο ζωής μέρους της κοινωνίας. Ένα οικολογικό θέμα εξελίχτηκε σε κοινωνική έκρηξη που απλώθηκε σε όλη τη χώρα αλλά έληξε μετά από τρεις μήνες, μετά από βίαιη καταστολή και ανθρώπινα θύματα. Τώρα η άδικη σύλληψη του Δημάρχου ενεργοποίησε παρόμοια αντανακλαστικά με τεράστια ανταπόκριση αν και χωρίς να χαθούν ζωές.

Και οι δυο συμβολικές πλατείες, του Ταξίμ και του Σαρατσχανέ, είχαν ένα κοινό στοιχείο: τους νέους. Για τη σύλληψη του Ιμάμογλου, οι νέοι ήταν που ξεσηκώθηκαν πρώτοι μπροστά από τα πανεπιστήμια τους, που γέμισαν τους δρόμους, που τραυματίστηκαν και βασανίστηκαν από την αστυνομία, που φυλακίστηκαν.

Φοιτητές γεννημένοι μετά το 2000

Διαδηλώσεις φοιτητών στην Κων/πολη
Φοιτητές υπέρ του Ιμάμογλου έξω από το Πανεπιστήμιο Κων/ποληςΕικόνα: Chris McGrath/Getty Images

Οι αναλυτές μας λένε ότι η πλειονότητα των νέων που βγήκαν στους δρόμους από τις 19 Μαρτίου ήταν κυρίως φοιτητές που γεννήθηκαν μετά το 2000. Είναι η απαισιόδοξη νεολαία των μητροπολιτικών πόλεων, που δεν είναι ικανοποιημένη από τη λειτουργία της δημοκρατίας στην χώρα τους. Το ποσοστό των ικανοποιημένων είναι μόνο το 1,4%. Και μόνο το 3% αναμένει βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης σε πέντε χρόνια».Οι υπόλοιποι βλέπουν τους εαυτούς τους χωρίς μέλλον και χωρίς προοπτική.

Κανείς δεν περίμενε ότι ένας τόσο μεγάλος αριθμός νέων θα κατέβαινε στους δρόμους για να παρέμβει τόσο έντονα στην πολιτική του τόπου τους. Και ακόμα πιο ασυνήθιστο ήταν ότι η αντίδραση στην ανομία και την αδικία που έγινε στον Ιμάμογλου αναπτύχθηκε τόσο μαζικά, τόσο αυθόρμητα και με τόσο ορατό τρόπο. Για πολλούς αναλυτές αυτό ήταν το πιο σημαντικό κοινωνικό γεγονός στην Τουρκία τα τελευταία έντεκα χρόνια.

Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί οι νέοι των σημερινών τουρκικών πόλεων που μας θύμισαν τους νέους του Γκεζί, ρώτησα την Ασλί Τουντς, Καθηγήτρια Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο Μπιλγκί της Κωνσταντινούπολης. «Πολλοί πανεπιστημιακοί σαν εμένα,» απαντά στην DW, είχαν χαρακτηρίσει τη Γενιά Ζ απολίτικη και αποστασιοποιημένη από την πολιτική πραγματικότητα της Τουρκίας. Οι πρόσφατες εξελίξεις όμως έδειξαν ότι κάναμε λάθος. Από ιδεολογική άποψη η γενιά αυτή είναι μια πολύ ιδιαίτερη ομάδα που προέρχεται από διαφορετικά πολιτισμικά υπόβαθρα. Οι νέοι βασικά ζητούν δικαιοσύνη. Οι περισσότεροι έχουν οικονομικές δυσκολίες, οι υποτροφίες τους έχουν περικοπεί, οι φοιτητικές λέσχες τους κλείνουν και οι πανεπιστημιακές εκδηλώσεις ακυρώνονται. Ως νέοι δεν απολαμβάνουν ούτε τις πιο απλές χαρές της ζωής» περιγράφει η Ασλί Τουντς.

Τα παιδιά του Γκεζί μεγάλωσαν με Ερντογάν

Αυτοί οι εικοσάχρονοι Τούρκοι δεν έχουν γνωρίσει άλλη πολιτική εξουσία από αυτή του ΑΚΡ και δεν ξέρουν άλλο ηγέτη από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Γνωρίζουν όμως πολύ καλά την τεχνολογία της επικοινωνίας. Με το ξέσπασμα της κρίσης δημιούργησαν ομάδες WhatsApp και πρωτοστάτησαν στις διαδηλώσεις.

Προβολή πρόσθετου περιεχομένου;
Το παρόν περιεχόμενο είναι μέρος του κειμένου που διαβάζετε αυτήν τη στιγμή. Ο πάροχος Facebook (Meta) παρέχει αυτό το περιεχόμενο και μπορεί να συλλέξει τα δεδομένα χρήσης σας απευθείας όταν κάνετε κλικ στο «Εμφάνιση περιεχομένου».
Εμφάνιση περιεχομένου

Για πολλούς, αυτές ήταν οι πρώτες συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας στη ζωή τους. Ως παιδιά είχαν ακούσει τις ιστορίες του Γκεζί, και προσπάθησαν να ακολουθήσουν τα βήματα εκείνων των νέων. Είναι ενδιαφέρον ότι το χιούμορ και η καλλιτεχνική δημιουργικότητα που διακρίναμε στα συνθήματα και στα πλακάτ, θύμισε πολύ τις ημέρες του Γκεζί.

Ο κίτρινος «Πίκατσου» που μας διασκέδασε με το τρέξιμο του μέσα από τα δακρυγόνα, δεν ήταν παρά ένας νεαρός 21 ετών, ο Χασάν Τασκάν,από την Αττάλεια, που ντύθηκε έτσι για να φέρει χαμόγελα στους διαδηλωτές φίλους του χωρίς ποτέ να έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την πολιτική.

«Ερντογάν παραιτήσου»

Οι νέοι αυτοί που δεν φοβήθηκαν την αστυνομία, φοβήθηκαν από την ακύρωση του πανεπιστημιακού πτυχίου του Εκρέμ Ιμάμογλου. «Τι νόημα έχει να είσαι απόφοιτος πανεπιστημίου, αν μια μέρα θα μπορούσαν να σου ακυρώσουν το πτυχίο», είπαν στους καθηγητές τους. Ανάμεσα στα συνθήματα των νέων στους δρόμους της Κωνσταντινούπολη, ήταν  το «Ταγίπ παραιτήσου» και «Diplomasız Erdoğan» (Ερντογάν χωρίς πτυχίο), καθώς όλοι γνωρίζουν την ασάφεια πίσω από το πανεπιστημιακό δίπλωμα του Tούρκου προέδρου.

Προβολή πρόσθετου περιεχομένου;
Το παρόν περιεχόμενο είναι μέρος του κειμένου που διαβάζετε αυτήν τη στιγμή. Ο πάροχος Facebook (Meta) παρέχει αυτό το περιεχόμενο και μπορεί να συλλέξει τα δεδομένα χρήσης σας απευθείας όταν κάνετε κλικ στο «Εμφάνιση περιεχομένου».
Εμφάνιση περιεχομένου

Ωστόσο η νεολαία που ξεχύθηκε στου δρόμους δεν είναι μια μονολιθική οντότητα. Μπορεί να ξεσηκώθηκαν για τον Ιμάμογλου, αλλά δεν είναι αναγκαστικά οπαδοί του ή οπαδοί του κόμματός του. Στις διαδηλώσεις υπήρχαν ακόμα και παιδιά των ψηφοφόρων του Ερντογάν που κατέβηκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για τον συντηρητισμό του πολιτικού Ισλάμ που παρεμβαίνει στο τρόπο ζωής τους.

Πολλοί από τους νέους θρησκευόμενων οικογενειών έχουν στραφεί τώρα στον «δεϊσμό». Δηλαδή πιστεύουν στην ύπαρξη ενός θεού αλλά αδιάφορου προς τον κόσμο που δημιούργησε. Είναι μια αντίδραση προς το πολιτικό Ισλάμ που έχει απομακρυνθεί από την αγνή μορφή του.

Στο πολύχρωμο αυτό μωσαϊκό υπάρχει και η νεολαία του ΡΛΚ που θαυμάζει τον Κεμάλ Ατατούρκ και τις ιδέες του περί κοσμικότητας που τις θεωρεί μοντέρνες. Οι νέοι αυτοί δεν θέλουν πλέον  να φύγουν από την πατρίδα τους, παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Εκπροσωπούν ένα νέο είδους πατριωτισμού που προσελκύει τους εικοσάρηδες της Τουρκίας, οι οποίοι, μαζί με πολλούς άλλους, για πρώτη φορά στη ζωή τους, πήγαν φέτος σε διαδήλωση και κοιμήθηκαν σε κελί φυλακής.

NATO Is Dead Story

0

by Andrew Latham

NATO Is Dead© An ATACMS missile being launched from an M270 MLRS.

NATO is a corpse. All that remains is the grotesque performance art of a diplomatic zombie stumbling from summit to summit, mouthing tired clichés about “shared values” and “burden sharing,” even as its core strategic logic lies rotting beneath the surface. The Atlantic Alliance, once the steel scaffolding of Western security, has become a hollow ritual. Its military readiness is an illusion. Its political cohesion is fraying. Its future, if it has one, lies not in revival—but in reinvention or replacement.

This is not a triumphalist declaration from the Kremlin or Beijing. It is a sober diagnosis, grounded in realism and restraint. And it should be a wake-up call in Washington, Ottawa, Berlin, and beyond.

NATO’s death was not caused by Donald Trump, though he may soon become its undertaker. Nor was it caused by Vladimir Putin’s invasion of Ukraine, though that war has exposed the Alliance’s hollowness in ways no war game or communique ever could. The real cause lies in decades of European free-riding, American strategic drift, and a foundational lie at the heart of the Alliance: the idea that an empire can masquerade as a collective defense pact without consequences.

Let’s start with the numbers. Most NATO members still do not meet the 2 percent of GDP defense spending benchmark, despite years of promises and performative panic. Canada, which has taken freeloading to an art form, has shown no serious intention of meeting its obligations. As I’ve written elsewhere, Trudeau’s empty pledges mask a decaying defense industrial base, a stagnant recruiting system, and an Arctic strategy made of snow and sentiment.

Germany—the economic motor of Europe—still can’t field a combat-ready army for more than a few weeks at a time. The Bundeswehr is a shell. Its special fund is already mostly spent, and its political class remains addicted to strategic ambiguity and military minimalism. France wants “strategic autonomy” but lacks the scale and will to lead Europe alone. Poland, despite its impressive rearmament, cannot carry the continent’s defense burden on its shoulders—certainly not while Berlin dithers and Washington increasingly looks west, not east.

Meanwhile, the United States—still NATO’s military backbone—faces a fiscal cliff, a recruitment crisis, and an overstretched force posture. The era of limitless resources is over. American global primacy has ended. Multipolarity has arrived. The U.S. must now prioritize. And that means making hard choices about where its forces are truly needed—and where others must finally step up or face the consequences.

The war in Ukraine has laid these contradictions bare. NATO as an institution is not fighting the war. The United States is. Some European countries are helping—but most are hedging. NATO has been bypassed in favor of bilateral and ad hoc coalitions. Article 5 hasn’t been tested, and it may never be. The idea that NATO is “more united than ever” is a comforting fiction, trotted out to conceal the fact that the Alliance can no longer mount a serious, conventional defense of Europe without massive and prolonged American escalation.

Even the so-called Nordic expansion—Sweden and Finland joining NATO—has not changed the equation. It’s a strategic sideshow. Unless Europe can build up a credible, conventional deterrent in the East, without expecting Washington to always bail it out, the Alliance will remain a Potemkin village: flags, acronyms, and summits without substance.

Trump’s likely return to the White House in 2025 should not be viewed as a cataclysm but as an overdue reckoning. He will not end NATO. He will force Europe to decide whether it is willing to pay for its own defense or not. He will not blow up the Alliance. He will make it answer for its contradictions. And that, frankly, is what a serious ally should do.

Some critics will scream that this is the death knell of the “rules-based international order.” But the order they mourn was already breaking down—long before Trump, long before Ukraine, long before Brexit or Crimea. What we are witnessing is not a collapse but a transition: from the illusion of Atlanticism to the reality of multipolarity. And NATO, if it is to matter at all in this new world, must either become a true European-led military alliance with American support—or fade into history like SEATO and CENTO before it.

This doesn’t mean abandoning Europe to Russian domination. It means telling uncomfortable truths. Europe is rich. Europe is populous. Europe is not helpless. The United States can and should support its European allies—but it should not subsidize their illusions indefinitely. A more self-reliant Europe is not a threat to American interests; it is a precondition for strategic focus on the North Pacific, the Arctic, and the Western Hemisphere—where the real contests of the 21st century will be decided.

In my writing here and elsewhere, I have repeatedly argued that Canada must stop pretending it is a global power and start acting like what it is: a North Pacific, Arctic, and North Atlantic state. That means prioritizing regional defense, rebuilding naval and aerospace capabilities, and getting serious about continental defense. NATO is not the vehicle for that anymore—if it ever was. For Canada, continuing to hide behind NATO rhetoric while failing to meet even the most basic obligations is not only cowardly—it is dangerous.

A dead NATO still carries risks. Strategic ambiguity, brittle expectations, and performative deterrence are a recipe for miscalculation. The Alliance’s political leadership must either acknowledge the need for transformation or risk a future crisis that reveals, in real time and in blood, what we already know: that the emperor has no tanks.

The solution is not sentimental nostalgia. It is clear-eyed realism. NATO in its current form is not worth saving. But its core idea—collective defense among likeminded powers—still has value. What’s needed is a reset: a reimagined Euro-Atlantic security framework led by capable European states, with American support but not American dominance. A NATO that deters by capability, not by assumption. A NATO that can say no as well as yes. A NATO, in short, that lives in the real world.

The alternative is strategic decay. A slow slide into irrelevance. More summits, more selfies, more hollow communiqués. Until, one day, NATO doesn’t die with a bang—but with a bureaucratic whimper.

That future is already here. NATO is dead. The only question now is what comes next—and whether we have the courage to build it.

About the Author

Andrew Latham, Ph.D., a tenured professor at Macalester College in Saint Paul, Minnesota. He is also a Senior Washington Fellow with the Institute for Peace and Diplomacy in Ottawa and a non-resident fellow with Defense Priorities, a think tank in Washington, DC. This first appeared in RealClearDefese. 

 National Security Journal  

Πολίτες Β’ Κατηγορίας

4

 

Του Παντελή Σαββίδη

Παρακολούθησα τις τελευταίες ημέρες τις εξελίξεις γύρω από το μέλλον της ΔΕΘ.

Το συμπέρασμα είναι πως η χώρα, και η κοινωνία της,  βιώνουν από της δημιουργίας του νεοελληνικού κράτους μια κατ’ επίφασιν δημοκρατία. Παρόλο που ο καπιταλισμός που αναπτύχθηκε ήταν καχεκτικός και μεταπρατικός, η κοινωνία δεν είναι, απλώς, βαθιά ταξική. Κατηγοριοποιείται αναλόγως της πόλης ή του διαμερίσματος που ζει. Οι Θεσσαλονικείς, για παράδειγμα, είναι στην καλύτερη περίπτωση Πολίτες Β’ Κατηγορίας.

Θεωρείται κάτι σαν θέσφατο ο πλούτος της χώρας να επενδύεται στο λεκανοπέδιο και, μόνο, υπό προϋποθέσεις να δίνονται κάποια ψίχουλα εκτός.

Θυμάμαι, επί εποχής Σημίτη θα ήταν, που ψηφίσθηκε αναπτυξιακός νόμος για την ενίσχυση των παραμεθόριων περιοχών και στην κατηγορία που έβαλαν το Κιλκίς, τοποθέτησαν και την Βοιωτία.

Να δείξουμε ότι κάνουμε περιφερειακή πολιτική επικαλούμενοι το νόμο, όχι, όμως, και να συμβεί το μοιραίο.

Για να επανέλθω στη ΔΕΘ, η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης ήταν μια πρωτοτυπία, μια καινοτομία της εποχής που δημιουργήθηκε από έμπνευση του Νικολάου Γερμανού. Έκτοτε προσέφερε πολλά και στην πόλη και στην χώρα. Μέχρι τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης η πόλη διέθετε και δυναμικές προσωπικότητες και ΜΜΕ που μπορούσαν να την υποστηρίξουν. Αλλά και το πολιτικό κλίμα δεν ήταν τόσο φανατικά συγκεντρωτικό.

Στην πορεία θεωρήθηκε αδιανόητο να υπάρχει θεσμός με εμβέλεια και να μην ανήκει στην Αθήνα.

Επειδή δεν μπορούσαν να μεταφέρουν την ΔΕΘ αυτούσια στην πρωτεύουσα την απαξίωσαν και προέβαλαν ένα ακατανόητο επιχείρημα: μπορεί η Αθήνα να μην έχει έκθεση;

Η απάντηση κάθε λογικά σκεπτόμενου ανθρώπου θα ήταν και γιατί να μην μπορεί; Αλλά όταν έχεις να κάνεις με μια εξουσία και μια κοινωνία που τα θέλει όλα στα πόδια της και βλέπει τις άλλες πόλεις της επικράτειας ανταγωνιστικά, λογική δεν χωράει. Και επειδή όποιος κατέχει την εξουσία παίρνει και τις αποφάσεις, υποβάθμισαν την ΔΕΘ και ενίσχυσαν μια ιδιωτική πρωτοβουλία στην Αθήνα που ουσιαστικά πραγματοποιεί τις εκθέσεις στην Ελλάδα. Αυτά στην χώρα που ανθεί η φαιδρά πορτοκαλέα.

Σε άλλες χώρες που όλες έχουν ξεπεράσει την Ελλάδα στα πάντα, δεν συμβαίνουν. Εκεί η πολιτεία σκέπτεται και αποφασίζει τι ρόλο θα δώσει στις πόλεις της και βοηθάει και στην απόκτηση του ρόλου αυτού και στην ενίσχυσή τους. Οι ελληνικές κυβερνήσεις έπρεπε να βοηθήσουν να λειτουργήσει η ΔΕΘ στη Θεσσαλονίκη ακόμη και αν είχε αδυναμίες η λειτουργία αυτή που δεν θα είχε αν δεν υπονομευόταν. Αλλά δεν το έκανε. Όπως και όταν τέθηκε το ερώτημα, που πρέπει να γίνει το αεροδρόμιο αποφάσισαν και πάλι στην Αθήνα. Οτιδήποτε τίθεται ως ερώτημα στον διεθνή καταμερισμό και αφορά την Ελλάδα, η απάντηση είναι: Αθήνα.

Στην περίπτωση, λοιπόν, της ΔΕΘ από τον διάλογο των τελευταίων ημερών μου έμειναν δύο πράγματα.

Το ένα είναι η αγωνία μήπως χαθούν ακόμη και τα ψίχουλα που θα δώσει το κράτος για την ανάπλασή της και το άλλο η γνωστή διαμάχη, μέχρι τελικής πτώσεως, των φορέων που έχουν ή θέλουν να έχουν λόγο στο μέλλον της.

Ενώ για την Αθήνα ακούς να προορίζονται ορισμένα δισεκατομμύρια από το Ταμείο Ανάκαμψης, ή άλλα Ταμεία, για την Θεσσαλονίκη (και πολύ περισσότερο για τις άλλες πόλεις της χώρας) ακούς μετά βίας κάποια εκατομμύρια. Και αυτά με αγωνία. Μην χαθούν.

Υπάρχει μια αίσθηση, ακόμη, και στους κατοίκους της πρωτεύουσας ότι η χώρα τους ανήκει. Ότι αυτοί είναι οι ιδιοκτήτες της και αν κάτι συμβεί εκτός της Αθήνας είναι μια επώδυνη παραχώρηση των ιδίων προς τους Πολίτες Β’ Κατηγορίας..

Η ΔΕΘ είναι ο μόνος θεσμός που έχει την έδρα του στη Θεσσαλονίκη. Ο πρόεδρος, το Διοικητικό Συμβούλιο, ο Διευθύνων Σύμβουλος, όλοι αυτοί βρίσκονται στην Θεσσαλονίκη, στην πόλη όπου λειτουργεί και ο θεσμός.

Μια σειρά άλλων θεσμών τυπικά πραγματοποιούν τις εκδηλώσεις τους στη Θεσσαλονίκη αλλά ουσιαστικά, η έδρα τους είναι στην Αθήνα.

Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου είναι ένας από αυτούς.

Δημιουργήθηκε το 1960 με πρωτοβουλία του Κινηματογραφικού Τομέα της ΔΕΘ  και καθοριστικό ρόλο στην ίδρυσή του είχε ο δημοσιογράφος και κριτικός κινηματογράφου Παύλος Ζάννας, ο οποίος θεωρείται από τους πνευματικούς πατέρες του θεσμού.

Η σχέση του με την Θεσσαλονίκη, σήμερα, είναι ότι διεξάγεται στην πόλη. Όλες οι υποδομές του, όμως, βρίσκονται στην Αθήνα.

Η Θεσσαλονίκη αγωνίζεται να μπει στους διεθνείς χάρτες και ενώ είναι ελκυστική δεν έχει σοβαρές υποδομές ενώ το κράτος την υπονομεύει από πλευράς θεσμών.

Η εγκατάσταση και λειτουργία της Διοίκησης και των λοιπών υποδομών του Φεστιβάλ Κινηματογράφου στην πόλη θα της έδινε άλλα χαρακτηριστικά στην πολιτιστική δραστηριότητα. Θα της έδινε πολιτιστική δυναμική με ευρωπαίκή ή και παγκόσμια εμβέλεια. Αλλά δεν το θέλει η Αθήνα.

Γιατί; Διότι όλη η επικράτεια είναι μια αθηναϊκή αποικία. Αυτό που επεδίωκε η Αθήνα στα κλασικά χρόνια το έχει πετύχει σήμερα.

Το ίδιο συμβαίνει και με το Φεστιβάλ Ντοκυμαντέρ Θεσσαλονίκης. Το ίδιο συμβαίνει και με την Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης. Να συνεχίσω; Δεν έχει νόημα.

Θα επανέλθω στην ΔΕΘ και το μέλλον της.

Τα τελευταία χρόνια δημιουργήθηκε μια Κίνηση Πολιτών που διεκδικεί τον χώρο της ΔΕΘ ως μητροπολιτικό πάρκο και την μεταφορά της Έκθεσης εκτός πόλης.

Υπάρχει και ισχυρός αντίλογος στην θέση αυτή, κυρίως, από την Διοίκηση της ΔΕΘ η  οποία έχει προχωρήσει την διαδικασία ανάπλασής της στον χώρο που βρίσκεται σήμερα.

Ο κίνδυνος που διαφαίνεται είναι να μην γίνει τίποτε από τα δύο, να απαξιωθεί ακόμη περισσότερο ο θεσμός, όπως υπάρχει και λειτουργεί σήμερα, με τελική κατάληξη την κατάργησή του.

Ποια θα μπορούσε να είναι η λύση; Μια σύνθεση των δυο παραπάνω θέσεων. Να γίνει σοβαρή ανάπλαση που θα δώσει ζωή στην ΔΕΘ και έναν δυναμισμό τα επόμενα χρόνια και, παράλληλα, να αρχίσουν οι διαδικασίες για το ενδεχόμενο μελλοντικής μεταφοράς της εκτός κέντρου πόλης.

Πάντως, η παράταση της σημερινής τριβής μόνο κακό θα κάνει. Θα τρίβουν τα χέρια τους οι Πιλάτοι.

ΥΓ: κατά καιρούς τίθεται και θέμα παραχώρησης του Γ’ΣΣ σε κοινή χρήση. Λάθος επιλογή. Το γιατί θα το εξηγήσουμε σε άλλο σχόλιο. Μην πειράζετε το στρατόπεδο.

πηγή:Εφημερίδα “Θεσσαλονίκη”

 

 

Το Τελευταίο Μεγάλο Στοίχημα του Ερντογάν

1

Τα τελευταία 22 χρόνια, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει δώσει σκληρές μάχες για να διατηρηθεί στην εξουσία. Δικαστικές προκλήσεις, έρευνες για διαφθορά, οριακές εκλογικές νίκες, οικονομικές κρίσεις, ένοπλες εξεγέρσεις και απόπειρες πραξικοπήματος έχουν δοκιμάσει την ηγεσία του. Κι όμως, κατάφερε να ενισχύσει την εξουσία του.

Τα γεγονότα του τελευταίου μήνα ενδέχεται να αποδειχθούν καθοριστικά για την εποχή Ερντογάν. Στα μέσα Μαρτίου, ένα δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης διέταξε τη σύλληψη και φυλάκιση του δημοφιλούς δημάρχου της πόλης, Εκρέμ Ιμάμογλου. Ακολούθησαν μαζικές διαδηλώσεις και σκληρή καταστολή εναντίον διαδηλωτών και της μεγαλύτερης αντιπολιτευτικής παράταξης. Με την απομάκρυνση του Ιμάμογλου από το αξίωμα, αρκετοί εκτιμούν ότι ο Ερντογάν στοχεύει να αντιμετωπίσει πιο αδύναμο αντίπαλο στις προεδρικές εκλογές του 2028.

Παράλληλα, νέα γεγονότα φαίνεται να ευνοούν τις φιλοδοξίες του για μια πιο ισχυρή Τουρκία στην περιοχή. Καθώς οι διαδηλώσεις κλιμακώνονταν, ήρθαν στο φως πληροφορίες ότι τα τουρκικά στρατεύματα θα παραμείνουν στη Συρία για να βοηθήσουν τη Δαμασκό να ανασυγκροτήσει τον στρατό της. Παράλληλα, υπήρξαν σημάδια ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα ασφαλείας της Τουρκίας, το εκτός νόμου Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK), ενδέχεται να διαλυθεί. Η κυβέρνηση πανηγύρισε. Όπως έγραψε χαρακτηριστικά αρθρογράφος φιλοκυβερνητικής εφημερίδας:

«Η Τουρκία διαχειρίζεται μια ιστορική ευκαιρία… όχι με τύμπανα και ζουρνάδες, αλλά με εμπειρία που αρμόζει σε μεγάλες δυνάμεις».

Ο συνδυασμός εσωτερικής καταστολής και γεωπολιτικής επιθετικότητας στη Συρία είναι ένα ριψοκίνδυνο στοίχημα για τη διατήρηση της εξουσίας και την ενίσχυση της περιφερειακής επιρροής. Ωστόσο, οι κινήσεις αυτές εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους: εσωτερική αστάθεια, υποχώρηση της δημοκρατίας και εξωτερικές περιπέτειες, με πιθανή στρατιωτική σύγκρουση, ακόμα και με το Ισραήλ.

Το «Σύνδρομο Pottery Barn»

Το 2025 ξεκίνησε με ενθουσιασμό για την τουρκική ελίτ. Ο Άσαντ διέφυγε από τη Δαμασκό και αντάρτες κατέλαβαν την πρωτεύουσα της Συρίας, σηματοδοτώντας το τέλος ενός 15ετούς εμφυλίου. Πολλοί στην Τουρκία είδαν την εξέλιξη ως ευκαιρία για επιστροφή εκατομμυρίων Σύρων προσφύγων και σημαντικά οικονομικά οφέλη από την ανοικοδόμηση της χώρας.

Η λήξη των συγκρούσεων σήμαινε, πιθανότατα, ότι εκατομμύρια Σύροι πρόσφυγες που διαμένουν στην Τουρκία θα μπορούσαν σύντομα να επιστρέψουν στις πατρίδες τους. Η αποχώρησή τους, όπως ήλπιζαν ορισμένοι, θα ανακούφιζε τη χώρα από έναν μεγάλο αριθμό ανεπιθύμητων μεταναστών. Εξίσου δελεαστικές ήταν οι οικονομικές ευκαιρίες που φαινόταν να φέρνει το τέλος του πολέμου. Με τις εκτιμήσεις των Ηνωμένων Εθνών να τοποθετούν το κόστος ανοικοδόμησης της Συρίας πάνω από τα 400 δισεκατομμύρια δολάρια, φαινόταν πιθανό ότι τα τουρκικά εμπορικά και κατασκευαστικά συμφέροντα θα αποκόμιζαν σημαντικά οφέλη από την πτώση του Άσαντ.

Η νέα προσωρινή ηγεσία της Συρίας υποδέχτηκε θερμά την Άγκυρα. Ο μεταβατικός πρόεδρος Αχμέτ αλ-Σάρα υποδέχτηκε προσωπικά Τούρκους απεσταλμένους, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της Τουρκίας στη νίκη των ανταρτών. Οι τουρκικές δυνάμεις είχαν στηρίξει την τελευταία επίθεση της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ και του Εθνικού Συριακού Στρατού κατά του Άσαντ.

Πολλοί παρατηρητές θεώρησαν τις πράξεις ευγένειας του Αλ-Σαρά κάτι περισσότερο από απλή καλοσύνη. Η Τουρκία είχε βοηθήσει στην προστασία του προπυργίου των ανταρτών στην Ιντλίμπ για μεγάλο μέρος του εμφυλίου πολέμου. Όταν οι μαχητές της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ εξαπέλυσαν την τελική τους επίθεση εναντίον των δυνάμεων του Άσαντ τον Νοέμβριο του 2024, οι αντάρτες του Συριακού Εθνικού Στρατού που υποστηρίζονταν από την Άγκυρα συμμετείχαν επίσης στην επιχείρηση. Υπό αυτό το πρίσμα, οι Τούρκοι αναλυτές συμφώνησαν: η νίκη στη Συρία ανήκει τόσο στην Άγκυρα όσο και στον Αλ-Σαρά.

Η νίκη της Χαγιάτ Ταχρίρ, ωστόσο, δεν έκλεισε πλήρως τους λογαριασμούς της Τουρκίας με τη Συρία. Παρέμεναν σοβαρά ανοιχτά ζητήματα — κυριότερο μεταξύ αυτών, η επιθυμία της Άγκυρας να τεθούν υπό έλεγχο οι κουρδικές δυνάμεις στη βορειοανατολική Συρία. Τον Ιανουάριο, η Τουρκία απείλησε να στείλει στρατεύματα πέρα από τα σύνορα, αν δεν διαλυθούν οι κουρδικές πολιτοφυλακές που θεωρεί «τρομοκρατικές». Ακολούθησαν εντατικές διαπραγματεύσεις μεταξύ της κυβέρνησης Αλ-Σαρά και κουρδικών φατριών της περιοχής. Τον Φεβρουάριο, η Δαμασκός υπέγραψε συμφωνία με τη μεγαλύτερη κουρδικά ελεγχόμενη οργάνωση, τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), με στόχο την ενσωμάτωσή τους στον τακτικό συριακό στρατό. Η Άγκυρα χαρακτήρισε αυτή την αρχική εξέλιξη ως ενθαρρυντική. Ωστόσο, Τούρκοι αναλυτές εξέφρασαν ανησυχία ότι η SDF ενδέχεται να καθυστερήσει σκόπιμα την εφαρμογή των δεσμεύσεών της. Ο ίδιος ο Ερντογάν τόνισε ότι η τουρκική υπομονή δεν είναι απεριόριστη.

Υπάρχουν και άλλα σημάδια που δείχνουν την πρόθεση της Τουρκίας να εμπλακεί ενεργά στην εσωτερική ασφάλεια της Συρίας. Τον Φεβρουάριο, κυκλοφόρησαν αναφορές ότι ο Αλ-Σαρά και ο Ερντογάν βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις για μια κοινή αμυντική συμφωνία. Σύμφωνα με το Reuters, η συμφωνία αυτή προβλέπει ότι η Τουρκία θα δημιουργήσει νέες αεροπορικές βάσεις στο έδαφος της Συρίας, θα χρησιμοποιεί τον συριακό εναέριο χώρο για στρατιωτικές επιχειρήσεις και θα αναλάβει ηγετικό ρόλο στην εκπαίδευση του νέου συριακού στρατού. Οι αποκαλύψεις αυτές προκάλεσαν ενθουσιασμό στους Τούρκους αναλυτές, οδηγώντας μάλιστα σε εικασίες ότι το τουρκικό ναυτικό θα μπορούσε να αναλάβει τα δικαιώματα χρήσης των ρωσικών ναυτικών βάσεων στην ακτή της Συρίας.

«Η Τουρκία», δήλωσε χαρακτηριστικά ο αναλυτής άμυνας Μετίν Γιαράρ, «είναι η μόνη χώρα που θα συμβουλεύει τη Συρία».

Η αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας στη Δαμασκό προκαλεί ανάμεικτες αντιδράσεις. Παρά τις αρχικές ενδείξεις για επικείμενη αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συρία, η διοίκηση Τραμπ δεν έχει ακόμη αποσύρει τα στρατεύματά της από τις βάσεις εντός της χώρας. Η επιφυλακτική στάση της Ουάσινγκτον φαίνεται να αντικατοπτρίζει μια γενικότερη πολιτική «αναμονής και παρατήρησης» απέναντι στην κυβέρνηση Αλ-Σαρά. Η Άγκυρα προσπαθεί να επισπεύσει την αμερικανική αποχώρηση, υποσχόμενη ότι θα αναλάβει τις επιχειρήσεις κατά του Ισλαμικού Κράτους στην περιοχή — σε συνεργασία με το Ιράκ, την Ιορδανία και τη Συρία. Ωστόσο, είναι απίθανο αυτή η συμμαχία να αναλάβει άμεσες και ουσιαστικές πρωτοβουλίες στο άμεσο μέλλον. Δεδομένου ότι η πλήρης εφαρμογή της συμφωνίας μεταξύ Δαμασκού και των Κούρδων παραμένει σε εκκρεμότητα, είναι πιθανό να περάσουν μήνες προτού η Τουρκία και οι εταίροι της προχωρήσουν σε ουσιαστική δράση.

Καμία από τις παραπάνω εξελίξεις δεν έχει καθησυχάσει τις ισραηλινές ανησυχίες. Με το Ισραήλ να εξακολουθεί να διαχειρίζεται τις συνέπειες των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου, η κυβέρνηση Νετανιάχου επιμένει σθεναρά ότι η Τουρκία έχει παράσχει κρίσιμη υποστήριξη στη Χαμάς. Η εχθρική στάση του Ισραήλ κλιμακώθηκε τον Ιανουάριο, όταν η επιτροπή άμυνας και προϋπολογισμού της Κνεσέτ δημοσίευσε ένα δριμύ κατηγορητήριο για την τουρκική επιρροή στη Συρία. Μεταξύ των συμπερασμάτων της επιτροπής περιλαμβανόταν και η προειδοποίηση ότι

το Ισραήλ «πρέπει να είναι προετοιμασμένο για πόλεμο» με την Τουρκία, λόγω της στήριξης που παρέχει σε σουνιτικές εξτρεμιστικές ομάδες και της φερόμενης επιθυμίας της Άγκυρας να «αναβιώσει τη δόξα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας».

Από τουρκικής πλευράς, η επίσημη στάση είναι πιο συγκρατημένη. Ωστόσο, Τούρκοι αρθρογράφοι και αξιωματούχοι απαντούν ότι το Ισραήλ επιδιώκει να υπονομεύσει την ασφάλεια της Τουρκίας μέσω των δεσμών του με κουρδικές πολιτοφυλακές στη Συρία. Αυτή η πεποίθηση έχει μετατραπεί σε θεωρία συνωμοσίας στα τουρκικά ΜΜΕ, με ισχυρισμούς ότι το Τελ Αβίβ σχεδιάζει την κατάληψη και τον τεμαχισμό της Συρίας, συνδέοντας κουρδικά ελεγχόμενες περιοχές με τα Υψίπεδα του Γκολάν. Η υλοποίηση αυτού του σχεδίου, γνωστού στον τουρκικό Τύπο ως «Διάδρομος του Δαβίδ», φέρεται να αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης ισραηλινής στρατηγικής για τον επανασχεδιασμό του χάρτη της Μέσης Ανατολής.

Οι πρόσφατες ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο κεντρικό τμήμα της Συρίας αυξάνουν το ενδεχόμενο ένοπλης σύγκρουσης Ισραήλ-Τουρκίας — και δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί η αποσταθεροποιητική δυναμική που θα είχε ένα τέτοιο σενάριο για την περιοχή.

Για την Τουρκία, ένας δαπανηρός πόλεμος με το Ισραήλ είναι μόνο ένας από τους κινδύνους που ελλοχεύουν στη Συρία. Οι πρόσφατες εξάρσεις διαθρησκευτικής βίας υπογραμμίζουν την ευθραυστότητα της ειρήνης που έχει επιτύχει η κυβέρνηση Αλ-Σαρά. Η έλλειψη χρημάτων, πόρων και τεχνογνωσίας καθιστά την κατάσταση ακόμα πιο δύσκολη. Μέχρι στιγμής, κανένα κράτος της περιοχής —ούτε καν τα πλούσια μοναρχικά καθεστώτα του Κόλπου— δεν έχει τηρήσει τις δεσμεύσεις του για στήριξη στην ανοικοδόμηση της χώρας.

Με την οικονομία της Συρίας να παραμένει σε τέλμα, είναι πιθανό μεγάλο μέρος της συριακής διασποράς στην Τουρκία να μην επιστρέψει. Όλα αυτά τα σενάρια δείχνουν πως η Άγκυρα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με αυτό που ο Κόλιν Πάουελ είχε περιγράψει ως τον

«κανόνα του Pottery Barn»: αν το σπάσεις, το αγόρασες. Με άλλα λόγια, η Τουρκία κινδυνεύει να “κληρονομήσει” μια βαθιά προβληματική κατάσταση στη Συρία, προς ίδιον όλεθρο.

Ακόμη Ένα Φινάλε;

Τον Οκτώβριο του 2024, ο κυβερνητικός εταίρος του Ερντογάν, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, προέβη σε μια απλή πράξη που αιφνιδίασε μεγάλο μέρος της τουρκικής κοινωνίας. Καθώς περνούσε από τους διαδρόμους της Εθνοσυνέλευσης, προσέγγισε εκούσια και χαιρέτισε μέλη του φιλοκουρδικού Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών (HDP). Μια τέτοια κίνηση ήταν προηγουμένως αδιανόητη: ο Μπαχτσελί είναι σκληροπυρηνικός Τούρκος εθνικιστής και σφοδρός αντίπαλος του κουρδικού εθνικού κινήματος. Το HDP, ως αντιπολιτευόμενο κόμμα, εκπροσωπεί κυρίως τα δικαιώματα της κουρδικής κοινότητας. Κι όμως, ο Μπαχτσελί, εξηγώντας την κίνησή του, δήλωσε την πρόθεσή του να καλλιεργήσει «μια νέα εποχή» ειρήνης στη χώρα.

Μετά από αυτή τη χειραψία, οι εξελίξεις επιταχύνθηκαν. Αναγνωρίζοντας την καλή θέληση του κυβερνητικού του εταίρου, ο Ερντογάν δήλωσε δημόσια την ελπίδα του για μια «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία» στο κοντινό μέλλον. Αυτή η προσδοκία έλαβε πιο χειροπιαστή μορφή όταν η κυβέρνηση επέτρεψε μια σειρά επίσημων συναντήσεων μεταξύ εκπροσώπων του HDP και του φυλακισμένου ιδρυτή και ηγέτη του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK), Αμπντουλάχ Οτσαλάν. Η κάλυψη αυτών των επαφών από τα μέσα ενημέρωσης πυροδότησε εικασίες ότι ο Οτσαλάν ετοιμαζόταν να καλέσει επίσημα το PKK να διαλυθεί.

Στα τέλη Φεβρουαρίου, αυτή η προσδοκία έγινε πραγματικότητα. Ο Οτσαλάν δημοσίευσε δήλωση μιάμισης σελίδας, στην οποία εξέφρασε την επιθυμία του να καταθέσουν τα όπλα οι μαχητές του. Βουλευτές του HDP, οι οποίοι μετέφεραν το περιεχόμενο της δήλωσης, χαιρέτισαν την εξέλιξη ως ιστορική καμπή. «Το πρώτο στάδιο ολοκληρώθηκε με επιτυχία», δήλωσε στέλεχος του κόμματος. «Το πρώτο στάδιο είναι πάνω από το 50% αυτής της προσπάθειας».

Διαρροή χρονοδιαγράμματος σε φιλοκυβερνητική εφημερίδα προσφέρει μια ένδειξη για το πώς η κυβέρνηση Ερντογάν αντιλαμβάνεται τις συνέπειες της ιστορικής δήλωσης του Οτσαλάν. Μετά από μια περίοδο «αναμονής και παρατήρησης» διάρκειας αρκετών μηνών, αναμένεται να ξεκινήσει μια διαδικασία «εκδημοκρατισμού» στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση. Σύμφωνα με πηγές, ένας από τους βασικούς στόχους αυτής της διαδικασίας είναι η αναθεώρηση του Συντάγματος. Μέχρι στιγμής, δεν έχει υπάρξει επίσημη ανακοίνωση για τη φύση των συνταγματικών αλλαγών που σχεδιάζει η κυβέρνηση. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι πιθανότατα θα περιλαμβάνεται και η άρση του περιορισμού που εμποδίζει τον Ερντογάν να είναι ξανά υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2028.

Λίγο μετά την προσέγγισή του με το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών, ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί πρότεινε δημόσια συνταγματική αναθεώρηση που θα επιτρέπει στον Ερντογάν να είναι εκ νέου υποψήφιος σε τρία χρόνια. Για να εξασφαλιστεί η υπερψήφιση μιας τέτοιας τροποποίησης, ο κυβερνητικός συνασπισμός του Ερντογάν χρειάζεται τη στήριξη ενός εκ των μεγάλων κομμάτων της αντιπολίτευσης. Ορισμένοι σχολιαστές θεωρούν ότι οι ενδεχόμενες παραχωρήσεις προς το HDP εντάσσονται ακριβώς σε αυτή τη στρατηγική, με στόχο την εξασφάλιση των κρίσιμων ψήφων.

Αυτές οι θετικές εξελίξεις έρχονται σε αντίθεση με μια παράλληλη, όλο και πιο επιθετική, κρατική εκστρατεία καταστολής εναντίον της αντιπολίτευσης. Κύριο θύμα αυτής της καταστολής είναι το μεγαλύτερο αντιπολιτευόμενο κόμμα, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP). Από πέρσι, οι αρχές έχουν καθαιρέσει αρκετούς εκλεγμένους δημάρχους του CHP και τοποθέτησαν στη θέση τους διορισμένους επιτρόπους. Η σύλληψη και απομάκρυνση του δημάρχου Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, σηματοδότησε περαιτέρω κλιμάκωση. Οι δημοσκοπήσεις πριν και μετά τη σύλληψή του δείχνουν ότι ο Ιμάμογλου είναι τόσο πιο δημοφιλής από τον Ερντογάν όσο και πιο πιθανό να τον νικήσει σε απευθείας αναμέτρηση στις εκλογές του 2028.

Αυτό που ίσως δεν υπολόγισε ο Ερντογάν είναι η έντονη λαϊκή αντίδραση που προκάλεσε αυτό το πλήγμα στη δημοκρατία. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση, το 79% των Τούρκων δήλωσαν ότι υποστηρίζουν τις διαδηλώσεις — υπό την προϋπόθεση ότι παραμένουν ειρηνικές. Με αυτά τα νούμερα υπέρ τους, οι ηγέτες του CHP δεν δείχνουν πρόθεση να υποχωρήσουν. «Είναι καθήκον να υπερασπιστούμε τη δημοκρατία απέναντι σε τέτοιες ενέργειες», δήλωσε πρόσφατα ο πρόεδρος του κόμματος, Οζγκιούρ Οζέλ, μπροστά σε ένα πλήθος άνω του ενός εκατομμυρίου διαδηλωτών. «Και ο τόπος αυτής της υπεράσπισης είναι ο δρόμος».

Εξελίξεις σε Άλλα Μέτωπα: Περισσότερες Περιπλοκές για τον Ερντογάν

Οι εξελίξεις σε άλλα μέτωπα προσθέτουν επιπλέον δυσκολίες για την κυβέρνηση Ερντογάν. Παρά τις αρχικές επιφυλάξεις, οι ηγέτες του Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών (HDP) εξέφρασαν δημόσια τη στήριξή τους στις διαδηλώσεις και ζήτησαν την απελευθέρωση του Ιμάμογλου. Ενισχυμένος από το μέγεθος των κινητοποιήσεων, ο πρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Οζγκιούρ Οζέλ, κάλεσε πλέον ανοιχτά σε πρόωρες εκλογές — μια κίνηση που ενδέχεται να ανατρέψει κάθε σχέδιο για συνταγματική αναθεώρηση.

Παράλληλα, προκύπτουν αμφιβολίες ως προς το κατά πόσον η διάλυση του PKK είναι πράγματι δεδομένη. Ούτε οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) ούτε άλλες κουρδικές οργανώσεις έχουν αναγνωρίσει επισήμως την έκκληση του Οτσαλάν. Ένας εξέχων ηγέτης των Σύρων Κούρδων έχει θέσει ως προϋπόθεση για τη συμμετοχή του στην ειρηνευτική διαδικασία την απελευθέρωση του Οτσαλάν και τον τερματισμό της κρατικής καταστολής κατά εκλεγμένων αξιωματούχων της αντιπολίτευσης. Όπως δήλωσε, «ο Οτσαλάν άνοιξε την πόρτα προς τη δημοκρατική πολιτική· από εκεί και πέρα, όλα εξαρτώνται από τα βήματα που θα κάνει το τουρκικό κράτος».

Το Μεγάλο Άγνωστο της Τουρκίας

Υπάρχουν και άλλες ενδείξεις ότι τα πράγματα εντός του «παλατιού» Ερντογάν δεν είναι όσο σταθερά φαίνονται. Η συνεχής υποτίμηση της λίρας έχει φέρει στο προσκήνιο τον τεχνοκράτη υπουργό Οικονομικών, Μεχμέτ Σιμσέκ. Κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης, ο Οζγκιούρ Οζέλ υπαινίχθηκε ότι η κυβέρνηση ασκεί πίεση στον Σιμσέκ για να μην παραιτηθεί — ισχυρισμός που προκάλεσε οργισμένες διαψεύσεις τόσο από τον ίδιο τον υπουργό όσο και από τον υπουργό Επικοινωνίας της κυβέρνησης.

Ταυτόχρονα, φημολογία από τον αντιπολιτευόμενο Τύπο ήθελε τον Ντεβλέτ Μπαχτσελί να έχει διασωληνωθεί πρόσφατα λόγω προβλημάτων υγείας — πληροφορία που οδήγησε μάλιστα σε σύλληψη ενός δημοσιογράφου. Είτε οι φήμες είναι αληθείς είτε όχι, αντανακλούν μια πιο γενικευμένη εικόνα: μια κυβέρνηση σε αμυντική στάση, ευάλωτη σε εσωτερικές πιέσεις και ανήσυχη για τη δημόσια εικόνα της.

Και οι δύο αυτές ιστορίες —είτε αληθείς, είτε όχι— είναι ενδεικτικές της αμυντικής στάσης της τουρκικής κυβέρνησης. Παρά τις μαζικές διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα, η κρατική ρυθμιστική αρχή των ΜΜΕ εξέδωσε γενική απαγόρευση για ζωντανή κάλυψη των κινητοποιήσεων. Ως αποτέλεσμα, τα μεγάλα ειδησεογραφικά μέσα κατέφυγαν σε υπερβολές για να αποφύγουν οποιαδήποτε αναφορά στο μέγεθος και τη δυναμική των διαμαρτυριών. Το CNN Türk, για παράδειγμα, πρόβαλε συζήτηση για τις ισραηλινοτουρκικές εντάσεις αντί να δείξει εικόνες από μια αντιπολιτευτική συγκέντρωση εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων. Όταν κυκλοφόρησε βίντεο με διαδηλωτή ντυμένο Πίκατσου, το ίδιο μέσο φιλοξένησε πάνελ για να συζητήσει αν η εμφάνιση του «αντάρτη Πόκεμον» αποτελεί ένδειξη συνωμοσίας κατά του τουρκικού κράτους. Ένα κυβερνητικό think tank προχώρησε ακόμα περισσότερο, κατηγορώντας την αντιπολίτευση ότι είναι «εχθρός της δημοκρατίας».

Η ιστορική εμπειρία μάς δείχνει ότι δεν πρέπει να προεξοφλούμε την πτώση του Ερντογάν από μεμονωμένα αρνητικά σημάδια. Πολλές φορές στο παρελθόν, κατά τη διάρκεια της εικοσαετούς θητείας του, έχει πάρει ριψοκίνδυνες αποφάσεις, έχει ανατρέψει τις πιθανότητες και έχει βγει ενισχυμένος. Υπάρχουν, επίσης, λόγοι για επιφυλακτικότητα όταν γίνεται λόγος για «σημείο καμπής» στην Τουρκία — ιδίως όταν αυτό το κλισέ έχει επαναληφθεί από δεκάδες αναλυτές στο παρελθόν.

Ωστόσο, τα πρόσφατα γεγονότα μας ωθούν να είμαστε ανοιχτοί στην πιθανότητα ότι η Τουρκία πλησιάζει, όντως, σε μια στιγμή λογαριασμού.

Ο Ερντογάν έχει ποντάρει πολλά, ελπίζοντας να κερδίσει σε δύο διαφορετικά μέτωπα. Η παγίωση της τουρκικής παρουσίας στη Συρία και η εξουδετέρωση του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK) θα μπορούσαν να έχουν δραματικές συνέπειες για την περιφερειακή επιρροή της Τουρκίας.

Με την Τεχεράνη και τη Μόσχα ακόμη σε φάση αναπροσαρμογής μετά την ανατροπή του Άσαντ, η Άγκυρα φαίνεται έτοιμη να διεκδικήσει μεγαλύτερη επιρροή στη Μέση Ανατολή.

Η επιτυχία στη Συρία ενδέχεται, επίσης, να ενισχύσει την όρεξη της Τουρκίας για περαιτέρω γεωπολιτικές περιπέτειες. Παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση στις σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας τον τελευταίο χρόνο, τα δύο κράτη εξακολουθούν να διαφωνούν έντονα σε μια σειρά ζητημάτων — από το καθεστώς στο Αιγαίο μέχρι την υφαλοκρηπίδα και την Κύπρο.

Αν η Τουρκία εξουδετερώσει το PKK και σταθεροποιήσει τις σχέσεις της με τις κουρδικές δυνάμεις στη Συρία, ο Ερντογάν μπορεί να νιώσει απελευθερωμένος για να επαναφέρει την επιθετική του στάση έναντι της Αθήνας.

Η συντριβή της αντιπολίτευσης και η εξασφάλιση ακόμη μιας προεδρικής θητείας θα ενίσχυαν την εσωτερική κυριαρχία του Ερντογάν. Η επίτευξη αυτού του στόχου, όμως, θα σήμαινε πιθανότατα ότι η Τουρκία θα εγκαταλείψει πλήρως το μοντέλο του «ανταγωνιστικού αυταρχισμού» και θα εξελιχθεί σε ένα καθαρά απολυταρχικό καθεστώς. Αν αυτό συμβεί, είναι πολύ πιθανό να δούμε τον Ερντογάν να προετοιμάζει έναν διάδοχο που θα συνεχίσει το πολιτικό του ύφος και μετά την αποχώρησή του από την εξουσία.

Ο ίδιος πιθανόν να θεωρεί πως τα ρίσκα που παίρνει, εντός κι εκτός συνόρων, αξίζουν το τίμημα. Όμως, αν αποτύχει σε κάποιο από τα δύο μέτωπα, η Τουρκία μπορεί να εισέλθει σε φάση βαθύτερης αστάθειας. Η πορεία προς την επιτυχία στη Συρία είναι γεμάτη κινδύνους: αν η κυβέρνηση Αλ-Σαρά καταρρεύσει ή αποσταθεροποιηθεί, η Τουρκία ενδέχεται να βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με έναν ασταθή γείτονα και ένα νέο κύμα προσφύγων.

Επιπλέον, η επιμονή της Άγκυρας να διατηρήσει μόνιμη στρατιωτική παρουσία στη Συρία ενδέχεται να προκαλέσει πολεμική σύγκρουση με το Ισραήλ. Σε αντίθεση με προηγούμενες εμπλοκές της Τουρκίας σε Λιβύη, Συρία ή Αρμενία, μια αντιπαράθεση με το Ισραήλ θα φέρει τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις απέναντι σε έναν σαφώς πιο ικανό και τεχνολογικά προηγμένο αντίπαλο.

Στο εσωτερικό, η συνέχιση των διαδηλώσεων και η κλιμάκωση της καταστολής της αντιπολίτευσης ενδέχεται να υπονομεύσουν την εύθραυστη πορεία προς μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία με τους Κούρδους — καταστρέφοντας έτσι το σχέδιο του Ερντογάν για μια τρίτη προεδρική θητεία. Αν το εσωτερικό αυτό στοίχημα αποτύχει, ο ίδιος και η κυβέρνησή του θα βρεθούν αντιμέτωποι με μια δύσκολη απόφαση: είτε θα εντείνουν την καταστολή, είτε θα αναγκαστούν να υποχωρήσουν. Όποιο δρόμο κι αν ακολουθήσει, η πολιτική σκηνή στην Τουρκία είναι πιθανό να γίνει ακόμη πιο ασταθής.

Ας μην ξεχνάμε, βέβαια, ότι οποιοδήποτε από αυτά τα σενάρια θα επιβαρύνει περαιτέρω την ήδη ταλαιπωρημένη τουρκική οικονομία. Με δεδομένες τις δασμολογικές πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ και την αυξανόμενη πιθανότητα παγκόσμιας ύφεσης, ένα σφοδρό οικονομικό πλήγμα δεν είναι καθόλου απίθανο.

Εν ολίγοις, η διπλή προσπάθεια του Ερντογάν να ενισχύσει την εξουσία του στο εσωτερικό και να διευρύνει την επιρροή της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή μπορεί, τελικά, να τον αποδυναμώσει και να πυροδοτήσει σοβαρότερες κρίσεις. Το ποια μορφή μπορεί να πάρει αυτή η κρίση είναι δύσκολο να προβλεφθεί.

Ωστόσο, υπό τις παρούσες παγκόσμιες συνθήκες, φαίνεται πιο εύκολο να φανταστεί κανείς μια Τουρκία πιο αδύναμη ή —τουλάχιστον— πιο απρόβλεπτη, παρά το αντίθετο. 

Ο Ράιαν Τζίντζερας είναι καθηγητής στο Τμήμα Υποθέσεων Εθνικής Ασφάλειας του Naval Postgraduate School και ειδικός στην ιστορία της Τουρκίας, των Βαλκανίων και της Μέσης Ανατολής. Έχει συγγράψει επτά βιβλία, ανάμεσά τους το επερχόμενο Mafia: A Global History που αναμένεται από τις εκδόσεις Simon & Schuster τον Ιανουάριο του 2026. Το έργο του Sorrowful Shores: Violence, Ethnicity, and the End of the Ottoman Empire έχει διακριθεί στις λίστες βραβείων Rothschild Book Prize in Nationalism and Ethnic Studies και British-Kuwait Friendship Society Book Prize.

Οι απόψεις που εκφράζονται στο άρθρο είναι προσωπικές και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τη θέση του Naval Postgraduate School, του Αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ ή οποιουδήποτε άλλου κυβερνητικού φορέα.

warontherocks.com