By Dimitris Kondis
As part of my doctoral research, I examined several dozen telegrams concerning the role played by Edward T. Brennan, the U.S. Consul General in Thessaloniki during the Ioannidis dictatorship. There are approximately 1,300 telegrams from the U.S. Consulate in Thessaloniki to the State Department covering the period 1973–1979. Additionally, 72 telegrams from the period 2005–2009, released through the Wikileaks disclosures, are also available. Anyone who takes the time to read even a few will immediately understand the exceptionally strategic importance that Washington attributed to Northern Greece.
Brennan was actively involved in all social events taking place in Thessaloniki, engaged with its people, and was keenly interested in the views of prominent members of Thessaloniki society on current issues—particularly in 1974, when the Aegean and Cyprus dominated public discourse.
He was concerned about the local society’s shift toward anti-Americanism, despite the assistance that the U.S. had provided to Northern Greece during the Greek Civil War. Following the Turkish invasion of Cyprus, anti-American sentiment in Thessaloniki intensified further.
The Consul General closely monitored and commented on daily developments in the press of Northern Greece in order to keep the State Department informed of the political landscape in the city—and in Greece more broadly. In 1974 especially, he tracked military movements in the wider region with great attention.
He also served as a channel of communication for journalists and other local actors in Thessaloniki who wished to convey information directly to Washington.
It is also worth highlighting the longstanding interest of the U.S. Consulate in Thessaloniki in the rights of the Muslim minority in Western Thrace.
P.S. The State Department would do well to revisit the 2009 farewell report of U.S. Consul General Hoyt B. Yee (2006–2009), which details how Thessaloniki can contribute to stability and development in the Balkans.
STABILITY AND DEVELOPMENT
THESSALONI 00000033 001.2 OF 003 1. (SBU)
SUMMARY: Location, history, infrastructure, economy and multi-ethnic character make northern Greece a natural engine and source of ideas for Balkan stability and prosperity. Unfortunately, inertia, corruption and lack of leadership have sometimes made Greek Macedonia seem like more of a problem than part of the solution.
With continued USG encouragement, however, this privileged but under-achieving corner of the Balkans can contribute significantly toward wider U.S. goals in southeast Europe, including strengthening regional cooperation against terrorism and other transnational crime, protecting the environment, promoting innovation and economic development, and integration of Muslims and other minorities. Such encouragement will also help nudge Greece to adopt a more global outlook and assume greater leadership in its own backyard. END SUMMARY
2. (SBU) Regional stability.
Northern Greece borders Turkey, Bulgaria, Macedonia and Albania and comprises the EU’s eastern frontier against illegal immigration, narcotics trafficking and other cross-border threats from south Asia and the Middle East. It has the capacity and resources (with support from the EU and USG) to help develop and lead a more effective, regional approach to fighting transnational crime. With thousands of illegal immigrants crossing the border from Turkey every month, many from Iraq, Afghanistan and other south Asian and Mideast states, the U.S. has an interest in encouraging Greece to strengthen law enforcement cooperation with Turkey and other neighbors.
The USG should continue to support regional training seminars that bring together police and prosecutors from around the Balkans (such as those organized by Post with FBI and Homeland Security support since 2005 throughout northern Greece) and help build capacity and cross-border cooperation. While bilateral differences with Macedonia and Turkey complicate such cooperation, Greece is increasingly motivated to work with neighbors and the USG to fight urgent threats such as illegal immigration and cyber-crime. In May, the recently opened police academy in Verria, northern Greece, held its first regional training seminar for police of neighboring countries (except Macedonia). Northern Greece’s senior police officials have expressed a strong interest in working with Post to co-organize additional regional seminars at the police academy in the future.
3. (SBU) Environmental cooperation.
Greece and its northern neighbors could face a number of common environmental challenges, e.g. water resource management, more effectively through regional cooperation. The Thessaloniki-based scientific NGO Balkan Environment Center has the potential to lead regional efforts. With substantial funding from the EU and technical assistance from U.S. experts, the Center has played a small but promising role in protecting northern Greek wetlands and coastal waterways, through methods and technology that the Center’s director says are readily adaptable to similar challenges in other Balkan countries.
The Center has offered to help neighbors establish similar NGOs that would eventually comprise a Balkan/eastern Mediterranean network of NGOs promoting environmental research and solutions development. A major advantage of such cooperation would be eligibility for substantial EU funding for regional (Inter-reg) projects to protect the environment.
The USG should press for such collaboration throughout the wider region. An “Earth Day” teleconference meeting organized by Post between the leadership of the Balkan Environment Center and the northern Israel-based environmental research NGO, the Galilee Society, produced an agreement by both centers to cooperate on water resource management, renewable energy research and product development. With USG support and encouragement, the Balkan Center could serve as a catalyst and leader for similar collaboration around the Balkans and eastern Mediterranean.
4. (SBU) Trade and investment.
Northern Greek businesses are already major contributors to economic development in the Balkans, and have the potential to create even more jobs and joint ventures. Supporting thousands of jobs in neighboring countries, northern Greek business people have often been the trailblazers in developing new markets for goods and services in the region. Even in countries that have strained or ambiguous relations with Greece, northern Greek businesses are eager to enhance their presence.
The Northern Greece Exporters Association organized two large trade missions to Kosovo over the past year, and members of the Northern Greece Industrialists Association, including Alumil, one of the largest manufacturers in Greece, own factories in Macedonia. Northern Greece’s greatest potential contribution to regional economic development, however, may lie in its ability to serve as a base for foreign companies aiming to access new markets in the Balkans. With its large pool of skilled workers, good road, rail and port infrastructure and relative stability, northern THESSALONI 00000033 002.2 OF 003 Greece is the logical “gateway” to the wider Balkans.
In order to realize this long-standing potential, however, the USG should continue to press Greece to address long-standing obstacles to trade and investment, e.g. excessive bureaucracy, corruption, monopoly practices and labor inflexibility. Promising investments and joint ventures in northern Greece involving American partners such as Benjamin Moore Paints, Macedonia-Thrace Brewery and Solar Thin Films highlight northern Greece’s potential as a Balkan gateway for American investment.
5. (SBU) Integration of the Muslim minority:
Greece has the potential to change its reputation from EU laggard to a model for the treatment of minorities in southeast Europe, but must first adopt a clear policy on minorities and overcome a tendency to view its Thrace (northeastern Greece) Muslim minority as a Turkish fifth column. Despite major strides by Greece in the past thirty years to end ghetto-like conditions and blatantly discriminatory practices against Thrace Muslims, many remain poorly integrated and suspicious of the GoG. While content to be Greek, many Thrace Muslims view Turkey as their motherland and protector, a role Turkey cultivates through its highly active and well-funded Consulate in Thrace. Pro-Turkey Muslim clerics and politicians have exploited seemingly discriminatory Greek policies to rally their supporters around divisive nationalist agendas.
To win the trust and allegiance of Thrace Muslims and discourage the emergence of extremist or separatist voices, Greece needs to improve the quality of education and economic prospects in predominantly Muslim areas of Thrace, where unemployment exceeds 40 percent and many Muslims feel like second class citizens. Greece must also bring its laws and policies on two specific minority issues into line with international standards, e.g. to allow Muslims to self-identify (e.g. as Turks) and to select their religious leaders without government interference.
Greece should be encouraged to take such steps as a continuation of constructive measures announced by the MFA in February 2007, without linkage to the wider bilateral dialogue with Turkey. Recent UN, EU and COE reports and ECHR decisions criticizing Greece’s treatment of Muslims provide face-saving political cover for policy changes that will become only more difficult with time.
6. (SBU) Logistics hub.
The Port of Thessaloniki, Greece’s second largest, is planning a significant expansion in 2010 that will help it carve out a predominant logistics role in southeast Europe. The port is recovering from over a year of costly strikes and work slow-downs by port workers opposed to GoG efforts to modernize and privatize port operations.
The worker protests and financial crisis contributed to the collapse of a Euros 420 billion deal signed in 2008 with Hutchison Whampoa to upgrade port infrastructure and privatize cargo handling operations. The GoG now plans a more modest upgrade financed by a Euros 220 million loan from the European Investment Bank. Improvements will include construction of a large new pier that will accommodate larger ships. Even with the new pier and other improvements, the Port will need to convince port workers to accept modern, competitive labor practices and win back freight forwarders and other shipping clients in southeast Europe who turned to other ports in recent years due to strikes and other delays in Thessaloniki.
Port officials believe Thessaloniki has the potential to serve as a faster, cheaper alternative to western European ports that currently handle the majority of shipments of goods from Asia. European Commission Transportation officials reportedly favour such re-routing to relieve congested shipping and trucking routes. A rejuvenated port combined with a nearly completed major renovation of the Egnatia highway system connecting northern Greece with its Balkan neighbors will facilitate trade and transport throughout the region. Also, the ongoing development of the Burgas-Alexandroupoli oil pipeline and Turkey-Greece-Italy gas interconnector and (potentially) the recent resumption of oil drilling in the Bay of Kavala will enhance northern Greece’s importance as a regional logistics and energy hub.
7. (SBU) Zone of Innovation.
Ten years of GoG efforts to create a Zone of Innovation, or “Salonika Valley”, for information technology and other innovative industries in northern Greece have been hindered by bureaucracy, poor leadership and local politics. Many of the necessary ingredients, however, for attracting entrepreneurs and innovative ventures to northern Greece already exist, including Greece’s largest university, a successful scientific research and consulting center (EKETA), a large pool of well-educated workers, a core group of Greek IT companies who have invested their own capital in the future of the Zone, land and infrastructure dedicated to the Zone, and a package of tax, labor and other incentives approved by the GoG – all in a desirable and logistically well-situated geographic location.
Several U.S. companies, including Silicon Valley giant Applied THESSALONI 00000033 003.2 OF 003 Materials, have visited Thessaloniki and expressed interest in participating in the Zone, if and when it becomes a reality. The USG should continue to remind the GoG that in addition to creating special incentives, it will need to remove the largest barriers to foreign investment in Greece, i.e. bureaucracy and lack of transparency, and let qualified business people take over key positions on the Zone’s board of directors, currently composed of academics, lawyers and politicians with little business experience.
8. (SBU) Relations with Macedonia.
Though most northern Greeks object passionately to the use of the name Macedonia by anyone but themselves and resist compromise on the name dispute with the Republic of Macedonia, business people and technocrats here understand the need to solve the dispute as soon as possible and to strengthen ties with their northern neighbors even in the absence of a settlement. Business leaders claim their existing investments and plans for additional investments in Macedonia are jeopardized by tensions and uncertainty generated by the name dispute.
The USG can help bring like-minded pragmatists on both sides together for practical cooperation on a wide range of initiatives. Both the Northern Greece Industrialists Association and Northern Greek Exporters Association are willing to send or host trade missions for discussions with Macedonian counterparts, but need the U.S. to play a neutral matchmaking role. Greek MFA officials based in Thessaloniki who are responsible for economic development are willing to direct Hellas Aid funds to support practical cooperation, e.g. on the environment, with Macedonia.
Because of strained relations with Macedonia, the MFA officials propose that USAID participate in the project as a third party, even if USAID’s contribution is only symbolic. Also, the Thessaloniki-based Balkan Environment Center claims that there are 5 million Euros of untapped EU (Inter-Reg) funds available for Greek-Macedonia scientific/environmental cooperation. The USG should urge both governments to reach an agreement on such cooperation, e.g. a long-standing proposal for monitoring cross-border water pollution on the Axios River. Also helpful would be more practical exchanges between academics from both countries. A network of social science faculty from around the Balkans, including Macedonia, recently established by Thessaloniki’s University of Macedonia with Post’s assistance, is one example of how the U.S. can play “honest broker” between neighbors separated by a common name.
9. This message was drafted by former CG Hoyt Yee, who departed Thessaloniki on July 4. KING
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ Η ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ Hoyt B. Yee ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Hoyt B. Yee: ΓΙΑΤΙ Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΕΙΝΑΙ ΧΡΗΣΙΜΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΥΣ
του Δημήτρη Κόντη
Στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής μου μελετήθηκαν μερικές δεκάδες τηλεγραφήματα για τον ρόλο που διαδραμάτισε ο αμερικανός γενικός πρόξενος Θεσσαλονίκης Edward T. Brennan την περίοδο της χούντας του Ιωαννίδη. Υπάρχουν περίπου 1300 τηλεγραφήματα του αμερικανικού προξενείου Θεσσαλονίκης προς το State Department της περιόδου 1973-1979, ενώ υπάρχουν και 72 τηλεγραφήματα, που αφορούν στην περίοδο 2005-2009 και προέρχονται από τις διαρροές της Wikileaks. Όποιος μπει στον κόπο να διαβάσει μερικά, αμέσως καταλαβαίνει τον εξαιρετικά σημαντικό ρόλο που απέδιδε η Ουάσιγκτον στη Βόρεια Ελλάδα.
Ο Brennan συμμετείχε ενεργά σε όλες τις κοινωνικές εκδηλώσεις που γίνονταν στη Θεσσαλονίκη, μιλούσε με τον κόσμο της και ενδιαφερόταν για τις θέσεις επιφανών μελών της κοινωνίας της Θεσσαλονίκης αναφορικά με τα τρέχοντα θέματα (το 1974 ήταν το Αιγαίο και η Κύπρος).
Ο Brennan ανησυχούσε για την μεταστροφή της τοπικής κοινωνίας προς τον αντιαμερικανισμό, παρόλη τη βοήθεια που είχαν προσφέρει οι Αμερικανοί στη Βόρεια Ελλάδα κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου. Μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, ο αντιαμερικανισμός στη Θεσσαλονίκη έγινε ακόμα πιο έντονος.
Ο γενικός πρόξενος παρακολουθούσε και σχολίαζε καθημερινά τα τεκταινόμενα στον τύπο της Β. Ελλάδας, ώστε να κρατά ενήμερο το State Department για τις πολιτικές εξελίξεις στην πόλη, αλλά και στην Ελλάδα γενικά, ενώ κατά το 1974 παρακολουθούσε πολύ στενά όλες τις κινήσεις του στρατού στην ευρύτερη περιοχή.
Τέλος, ήταν μια πόρτα επικοινωνίας των δημοσιογράφων και άλλων παραγόντων της Θεσσαλονίκης στην περίπτωση που ήθελαν να μεταφέρουν κάτι στην Ουάσιγκτον.
θα πρέπει επίσης να επισημανθεί το διαχρονικό ενδιαφέρον του αμερικανικού προξενείου Θεσσαλονίκης για τα δικαιώματα της μουσουλμανικής μειονότητας στη Δυτική Θράκη.
Υ.Γ. Ας ξαναδιαβάσουν στο State Department την αποχαιρετιστήρια αναφορά του αμερικανού γενικού προξένου Θεσσαλονίκης Hoyt B. Yee (2006-2009) του 2009 για το πως η Θεσσαλονίκη μπορεί να συνεισφέρει στην σταθερότητα και στην ανάπτυξη στα Βαλκάνια.
ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ**
THESSALONI 00000033 001.2 OF 003
- (SBU)
Περίληψη: Η γεωγραφική θέση, η ιστορία, οι υποδομές, η οικονομία και ο πολυεθνοτικός χαρακτήρας της Βόρειας Ελλάδας την καθιστούν φυσικό μοχλό και πηγή ιδεών για τη σταθερότητα και την ευημερία των Βαλκανίων. Δυστυχώς, η αδράνεια, η διαφθορά και η έλλειψη ηγεσίας έχουν μερικές φορές καταστήσει τη Μακεδονία περισσότερο μέρος του προβλήματος παρά της λύσης.
Με συνεχιζόμενη αμερικανική ενθάρρυνση, ωστόσο, αυτή η προνομιούχα αλλά χαμηλής απόδοσης γωνιά των Βαλκανίων μπορεί να συνεισφέρει ουσιαστικά στην επίτευξη ευρύτερων στόχων των ΗΠΑ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης της περιφερειακής συνεργασίας κατά της τρομοκρατίας και του διασυνοριακού εγκλήματος, της προστασίας του περιβάλλοντος, της προώθησης της καινοτομίας και της οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και της ενσωμάτωσης των μουσουλμάνων και άλλων μειονοτήτων. Μια τέτοια ενθάρρυνση θα βοηθήσει επίσης την Ελλάδα να υιοθετήσει μια πιο παγκόσμια οπτική και να αναλάβει ηγετικό ρόλο στη δική της «γειτονιά».
Τέλος περίληψης
2. (SBU) Περιφερειακή σταθερότητα
Η Βόρεια Ελλάδα συνορεύει με την Τουρκία, τη Βουλγαρία, τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία και αποτελεί το ανατολικό σύνορο της Ε.Ε. απέναντι στη λαθρομετανάστευση, τη διακίνηση ναρκωτικών και άλλες διασυνοριακές απειλές που προέρχονται από τη Νότια Ασία και τη Μέση Ανατολή. Διαθέτει τις δυνατότητες και τους πόρους (με την υποστήριξη της Ε.Ε. και των ΗΠΑ) για να συμβάλει στην ανάπτυξη και καθοδήγηση μιας πιο αποτελεσματικής περιφερειακής προσέγγισης για την αντιμετώπιση του διασυνοριακού εγκλήματος. Με χιλιάδες παράτυπους μετανάστες να περνούν τα σύνορα από την Τουρκία κάθε μήνα —πολλοί προερχόμενοι από το Ιράκ, το Αφγανιστάν και άλλες χώρες της Νότιας Ασίας και της Μέσης Ανατολής— οι ΗΠΑ έχουν συμφέρον να ενθαρρύνουν την Ελλάδα να ενισχύσει τη συνεργασία της στον τομέα της επιβολής του νόμου με την Τουρκία και άλλους γείτονες.
Η αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να συνεχίσει να υποστηρίζει περιφερειακά εκπαιδευτικά σεμινάρια που φέρνουν κοντά αστυνομικούς και εισαγγελείς από τα Βαλκάνια (όπως αυτά που οργανώνονται από το Προξενείο με τη στήριξη του FBI και του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας από το 2005 σε όλη τη Βόρεια Ελλάδα) και να συμβάλλει στην ενίσχυση της ικανότητας και της διασυνοριακής συνεργασίας. Αν και οι διμερείς διαφορές με τη Βόρεια Μακεδονία και την Τουρκία περιπλέκουν τέτοια συνεργασία, η Ελλάδα εμφανίζει αυξανόμενο ενδιαφέρον να συνεργαστεί με τους γείτονες και τις ΗΠΑ για την καταπολέμηση επειγουσών απειλών όπως η παράτυπη μετανάστευση και το κυβερνοέγκλημα. Τον Μάιο, η νεοσύστατη αστυνομική ακαδημία στη Βέροια φιλοξένησε το πρώτο της περιφερειακό σεμινάριο για αστυνομικούς από γειτονικές χώρες (εξαιρουμένης της Βόρειας Μακεδονίας). Ανώτεροι αξιωματικοί της αστυνομίας στη Βόρεια Ελλάδα έχουν εκφράσει έντονο ενδιαφέρον να συνεργαστούν με το Προξενείο για τη συνδιοργάνωση και άλλων περιφερειακών σεμιναρίων στην ακαδημία στο μέλλον.
3. (SBU) Περιβαλλοντική συνεργασία
Η Ελλάδα και οι βόρειοι γείτονές της θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν πιο αποτελεσματικά κοινές περιβαλλοντικές προκλήσεις —όπως η διαχείριση των υδάτινων πόρων— μέσω περιφερειακής συνεργασίας. Η επιστημονική ΜΚΟ *Balkan Environment Center* με έδρα τη Θεσσαλονίκη διαθέτει τη δυναμική να ηγηθεί τέτοιων περιφερειακών προσπαθειών. Με σημαντική χρηματοδότηση από την Ε.Ε. και τεχνική υποστήριξη από Αμερικανούς ειδικούς, το Κέντρο έχει αναλάβει έναν μικρό αλλά ελπιδοφόρο ρόλο στην προστασία των βορειοελλαδικών υγροτόπων και παράκτιων υδάτινων σωμάτων, εφαρμόζοντας μεθόδους και τεχνολογίες που —όπως δηλώνει ο διευθυντής του— μπορούν εύκολα να προσαρμοστούν σε αντίστοιχες περιβαλλοντικές προκλήσεις άλλων βαλκανικών χωρών.
Το Κέντρο έχει προσφερθεί να βοηθήσει γειτονικές χώρες να ιδρύσουν αντίστοιχες ΜΚΟ, με στόχο τη δημιουργία ενός δικτύου βαλκανικών/ανατολικομεσογειακών περιβαλλοντικών ΜΚΟ που θα προωθούν την έρευνα και την ανάπτυξη λύσεων σε περιβαλλοντικά ζητήματα. Ένα σημαντικό πλεονέκτημα αυτής της συνεργασίας θα ήταν η επιλεξιμότητα για σημαντική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μέσω διαπεριφερειακών (Interreg) έργων προστασίας του περιβάλλοντος.
Η αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να υποστηρίξει την ανάπτυξη αυτής της συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή. Μια τηλεδιάσκεψη για την Ημέρα της Γης, την οποία διοργάνωσε το Προξενείο μεταξύ του *Balkan Environment Center* και της περιβαλλοντικής ερευνητικής ΜΚΟ *Galilee Society* που εδρεύει στη βόρεια Ισραήλ, κατέληξε σε συμφωνία για συνεργασία στους τομείς της διαχείρισης υδάτινων πόρων, της έρευνας για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και της ανάπτυξης αντίστοιχων προϊόντων. Με την υποστήριξη και ενθάρρυνση των ΗΠΑ, το Κέντρο μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης και ηγετικός φορέας για παρόμοιες συνεργασίες στα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο.
4. (SBU) Εμπόριο και επενδύσεις
Οι επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδας αποτελούν ήδη σημαντικούς μοχλούς οικονομικής ανάπτυξης στα Βαλκάνια και έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν ακόμη περισσότερες θέσεις εργασίας και διακρατικές συμπράξεις. Υποστηρίζοντας χιλιάδες θέσεις εργασίας σε γειτονικές χώρες, οι επιχειρηματίες της Βόρειας Ελλάδας υπήρξαν συχνά πρωτοπόροι στην ανάπτυξη νέων αγορών αγαθών και υπηρεσιών στην περιοχή. Ακόμη και σε χώρες με τεταμένες ή ασαφείς σχέσεις με την Ελλάδα, οι βορειοελλαδικές επιχειρήσεις επιδιώκουν να ενισχύσουν την παρουσία τους.
Ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος οργάνωσε δύο μεγάλες εμπορικές αποστολές στο Κοσσυφοπέδιο κατά τον τελευταίο χρόνο, ενώ μέλη του Συνδέσμου Βιομηχάνων Βορείου Ελλάδος —συμπεριλαμβανομένης της Alumil, μίας εκ των μεγαλύτερων βιομηχανιών στην Ελλάδα— διατηρούν εργοστάσια στη Βόρεια Μακεδονία. Ωστόσο, η μεγαλύτερη συμβολή της Βόρειας Ελλάδας στην περιφερειακή οικονομική ανάπτυξη ενδέχεται να βρίσκεται στον ρόλο της ως βάση για ξένες επιχειρήσεις που επιθυμούν να αποκτήσουν πρόσβαση στις αγορές των Βαλκανίων. Με το εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό της, τις καλές οδικές, σιδηροδρομικές και λιμενικές υποδομές και τη σχετική σταθερότητα, η Βόρεια Ελλάδα αποτελεί τον λογικό «πύλη εισόδου» προς τα Βαλκάνια.
Για να αξιοποιηθεί αυτό το διαχρονικό πλεονέκτημα, ωστόσο, η αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να συνεχίσει να ασκεί πιέσεις στην Ελλάδα για την άρση μακροχρόνιων εμποδίων στο εμπόριο και τις επενδύσεις, όπως η υπερβολική γραφειοκρατία, η διαφθορά, οι μονοπωλιακές πρακτικές και η ακαμψία της αγοράς εργασίας. Υποσχόμενες επενδύσεις και διακρατικές συνεργασίες στη Βόρεια Ελλάδα με αμερικανική συμμετοχή —όπως αυτές της **Benjamin Moore Paints**, της **Μακεδονικής Ζυθοποιίας Θράκης** και της **Solar Thin Films**— αναδεικνύουν το δυναμικό της περιοχής ως πύλης αμερικανικών επενδύσεων στα Βαλκάνια.
5. (SBU) Ενσωμάτωση της μουσουλμανικής μειονότητας
Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να αλλάξει την εικόνα της, από ουραγός της Ε.Ε. σε πρότυπο μεταχείρισης μειονοτήτων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Για να το επιτύχει, όμως, πρέπει να υιοθετήσει μια σαφή πολιτική για τις μειονότητες και να υπερβεί την τάση να αντιμετωπίζει τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης (βορειοανατολική Ελλάδα) ως πέμπτη φάλαγγα της Τουρκίας. Παρά τις σημαντικές προόδους που έχει σημειώσει η Ελλάδα τις τελευταίες τρεις δεκαετίες όσον αφορά τον τερματισμό των συνθηκών γκετοποίησης και των κατάφωρα διακριτικών πρακτικών κατά των μουσουλμάνων της Θράκης, πολλοί εξακολουθούν να είναι ελλιπώς ενσωματωμένοι και καχύποπτοι προς την ελληνική κυβέρνηση. Αν και δηλώνουν ικανοποιημένοι που είναι Έλληνες πολίτες, πολλοί μουσουλμάνοι της Θράκης θεωρούν την Τουρκία ως πατρίδα και προστάτη τους, ρόλο που η Τουρκία ενισχύει μέσω ενός εξαιρετικά ενεργού και καλά χρηματοδοτούμενου προξενείου στην περιοχή.
Μουσουλμάνοι ιερωμένοι και πολιτικοί προσκείμενοι στην Τουρκία έχουν εκμεταλλευτεί φαινομενικά διακριτικές ελληνικές πολιτικές για να συσπειρώσουν τους υποστηρικτές τους γύρω από διχαστικές εθνικιστικές ατζέντες.
Για να κερδίσει την εμπιστοσύνη και την πίστη των μουσουλμάνων της Θράκης και να αποτρέψει την εμφάνιση εξτρεμιστικών ή αποσχιστικών φωνών, η Ελλάδα πρέπει να βελτιώσει την ποιότητα της εκπαίδευσης και τις οικονομικές προοπτικές στις κυρίως μουσουλμανικές περιοχές, όπου η ανεργία υπερβαίνει το 40% και πολλοί αισθάνονται πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Η Ελλάδα πρέπει επίσης να προσαρμόσει τη νομοθεσία και την πολιτική της σε δύο ειδικά θέματα μειονοτήτων στις διεθνείς προδιαγραφές: (α) να επιτρέψει στους μουσουλμάνους να αυτοπροσδιορίζονται (π.χ. ως Τούρκοι) και (β) να επιλέγουν τους θρησκευτικούς ηγέτες τους χωρίς κυβερνητικές παρεμβάσεις.
Η Ελλάδα θα πρέπει να ενθαρρυνθεί να λάβει τέτοια μέτρα ως συνέχεια των εποικοδομητικών πρωτοβουλιών που ανακοινώθηκαν από το ΥΠΕΞ τον Φεβρουάριο του 2007, χωρίς να συνδεθούν με το ευρύτερο διμερές διάλογο με την Τουρκία. Πρόσφατες εκθέσεις του ΟΗΕ, της Ε.Ε., του Συμβουλίου της Ευρώπης και αποφάσεις του ΕΔΑΔ που επικρίνουν την ελληνική μεταχείριση των μουσουλμάνων, προσφέρουν πολιτική κάλυψη για αλλαγές που στο μέλλον θα γίνονται ολοένα δυσκολότερες.
6. (SBU) Διαμετακομιστικός κόμβος
Το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, το δεύτερο μεγαλύτερο της Ελλάδας, σχεδιάζει σημαντική επέκταση το 2010, που θα του επιτρέψει να αποκτήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στον τομέα των logistics στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Το λιμάνι ανακάμπτει από απεργίες και κινητοποιήσεις που κράτησαν πάνω από έναν χρόνο και αντιτάχθηκαν στις κυβερνητικές προσπάθειες για εκσυγχρονισμό και ιδιωτικοποίηση των λιμενικών λειτουργιών.
Οι κινητοποιήσεις των εργαζομένων και η οικονομική κρίση συνέβαλαν στην κατάρρευση της συμφωνίας ύψους 420 εκατομμυρίων ευρώ με την Hutchison Whampoa το 2008, που αφορούσε την αναβάθμιση των υποδομών και την παραχώρηση της διαχείρισης φορτίων. Πλέον, η ελληνική κυβέρνηση προγραμματίζει μια πιο περιορισμένη αναβάθμιση, χρηματοδοτούμενη από δάνειο 220 εκατομμυρίων ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Οι βελτιώσεις περιλαμβάνουν την κατασκευή μιας μεγάλης νέας προβλήτας για την υποδοχή μεγαλύτερων πλοίων. Παρά τις αναβαθμίσεις, το λιμάνι θα πρέπει να πείσει τους εργαζομένους να αποδεχτούν σύγχρονες, ανταγωνιστικές εργασιακές πρακτικές και να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη μεταφορέων και πελατών που τα τελευταία χρόνια στράφηκαν σε άλλα λιμάνια λόγω των καθυστερήσεων.
Σύμφωνα με λιμενικούς αξιωματούχους, η Θεσσαλονίκη μπορεί να εξελιχθεί σε ταχύτερη και φθηνότερη εναλλακτική έναντι των δυτικοευρωπαϊκών λιμανιών που σήμερα διαχειρίζονται τη μερίδα του λέοντος των εμπορευματικών ροών από την Ασία. Στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον τομέα των μεταφορών φέρονται να ευνοούν μια τέτοια ανακατεύθυνση για την αποσυμφόρηση των υφιστάμενων δικτύων. Ένα εκσυγχρονισμένο λιμάνι σε συνδυασμό με την σχεδόν ολοκληρωμένη ανακαίνιση της Εγνατίας Οδού θα διευκολύνουν σημαντικά το εμπόριο και τις μεταφορές στην περιοχή. Επιπλέον, η συνεχιζόμενη ανάπτυξη του αγωγού πετρελαίου Μπουργκάς–Αλεξανδρούπολη, του διασυνδετήριου αγωγού φυσικού αερίου Τουρκίας–Ελλάδας–Ιταλίας και (ενδεχομένως) η πρόσφατη επανέναρξη γεωτρήσεων στον Κόλπο της Καβάλας, ενισχύουν τον ρόλο της Βόρειας Ελλάδας ως περιφερειακού κόμβου logistics και ενέργειας.
7. (SBU) Ζώνη Καινοτομίας
Δέκα χρόνια προσπαθειών της ελληνικής κυβέρνησης για τη δημιουργία Ζώνης Καινοτομίας —του επονομαζόμενου “Salonika Valley”— για την τεχνολογία και άλλες καινοτόμες βιομηχανίες στη Βόρεια Ελλάδα, έχουν παρεμποδιστεί από τη γραφειοκρατία, την κακή ηγεσία και την τοπική πολιτική. Παρ’ όλα αυτά, τα βασικά συστατικά για την προσέλκυση επιχειρηματιών και καινοτόμων επενδύσεων ήδη υπάρχουν: το μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της χώρας, το επιτυχημένο ερευνητικό κέντρο ΕΚΕΤΑ, ένα μεγάλο απόθεμα εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, μια βασική ομάδα ελληνικών εταιρειών πληροφορικής που έχουν επενδύσει ιδίους πόρους στο μέλλον της Ζώνης, γη και υποδομές αφιερωμένες σε αυτήν, καθώς και ένα πακέτο φορολογικών, εργασιακών και άλλων κινήτρων εγκεκριμένων από την κυβέρνηση – όλα σε μια ελκυστική και στρατηγικά τοποθετημένη περιοχή.
Αρκετές αμερικανικές εταιρείες —συμπεριλαμβανομένου του κολοσσού της Silicon Valley, *Applied Materials*— έχουν επισκεφθεί τη Θεσσαλονίκη και έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για συμμετοχή στη Ζώνη, εφόσον υλοποιηθεί. Η αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να υπενθυμίζει στην ελληνική πλευρά ότι, πέρα από τα ειδικά κίνητρα, πρέπει να αρθούν τα μεγαλύτερα εμπόδια για τις ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα, δηλαδή η γραφειοκρατία και η έλλειψη διαφάνειας, και να επιτραπεί σε καταρτισμένα επιχειρηματικά στελέχη να αναλάβουν θέσεις-κλειδιά στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ζώνης, το οποίο σήμερα απαρτίζεται από ακαδημαϊκούς, νομικούς και πολιτικούς με ελάχιστη επιχειρηματική εμπειρία.
- (SBU) Σχέσεις με τη Βόρεια Μακεδονία
Αν και η πλειονότητα των κατοίκων της Βόρειας Ελλάδας αντιτίθεται έντονα στη χρήση του ονόματος «Μακεδονία» από οποιονδήποτε άλλον πλην των ίδιων και απορρίπτει κάθε συμβιβασμό στο ονοματολογικό ζήτημα με τη Δημοκρατία της Μακεδονίας, επιχειρηματίες και τεχνοκράτες της περιοχής αναγνωρίζουν την ανάγκη να λυθεί το πρόβλημα το συντομότερο δυνατό και να ενισχυθούν οι σχέσεις με τον βόρειο γείτονα, ακόμη και χωρίς επίλυση του ζητήματος. Οι επιχειρηματικοί ηγέτες ισχυρίζονται ότι οι υφιστάμενες επενδύσεις τους και τα σχέδια για περαιτέρω ανάπτυξη στη Μακεδονία κινδυνεύουν εξαιτίας της έντασης και της αβεβαιότητας που δημιουργεί η διαμάχη για την ονομασία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να συμβάλουν στη γεφύρωση των πρακτικώς σκεπτόμενων παραγόντων και των δύο πλευρών μέσω συνεργασιών σε ένα ευρύ φάσμα πρωτοβουλιών. Τanto ο Σύνδεσμος Βιομηχάνων Βορείου Ελλάδος όσο και ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος δηλώνουν πρόθυμοι να οργανώσουν ή να φιλοξενήσουν εμπορικές αποστολές για διαβουλεύσεις με ομολόγους τους από τη Μακεδονία, αλλά χρειάζονται τις ΗΠΑ σε ρόλο ουδέτερου μεσολαβητή. Αξιωματούχοι του ΥΠΕΞ με έδρα τη Θεσσαλονίκη, υπεύθυνοι για την οικονομική ανάπτυξη, δηλώνουν έτοιμοι να κατευθύνουν κονδύλια του *Hellas Aid* για την ενίσχυση της πρακτικής συνεργασίας — π.χ. στον τομέα του περιβάλλοντος — με τη Μακεδονία.
Λόγω των τεταμένων διμερών σχέσεων, οι ίδιοι αξιωματούχοι προτείνουν η USAID να συμμετάσχει ως τρίτος εταίρος στο έργο, ακόμη κι αν η συμβολή της είναι καθαρά συμβολική. Επιπλέον, το *Balkan Environment Center* που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη υποστηρίζει ότι υπάρχουν διαθέσιμα αλλά ανεκμετάλλευτα 5 εκατομμύρια ευρώ από ευρωπαϊκά (Interreg) κονδύλια για επιστημονική και περιβαλλοντική συνεργασία Ελλάδας–Μακεδονίας. Η αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να πιέσει και τις δύο χώρες να συμφωνήσουν στην υλοποίηση τέτοιων συνεργασιών — όπως η παλαιά πρόταση για την παρακολούθηση της διασυνοριακής ρύπανσης των υδάτων στον ποταμό Αξιό. Επίσης, θα ήταν χρήσιμες περισσότερες πρακτικές ανταλλαγές μεταξύ ακαδημαϊκών των δύο χωρών. Ένα θετικό παράδειγμα αποτελεί το δίκτυο καθηγητών κοινωνικών επιστημών από τα Βαλκάνια —συμπεριλαμβανομένης της Μακεδονίας— που δημιουργήθηκε πρόσφατα από το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας με τη συνδρομή του Προξενείου, και δείχνει πώς οι ΗΠΑ μπορούν να λειτουργήσουν ως έντιμος διαμεσολαβητής μεταξύ γειτόνων που τους χωρίζει ένα κοινό όνομα.
Το παρόν τηλεγράφημα συντάχθηκε από τον πρώην Γενικό Πρόξενο Hoyt Yee, ο οποίος αποχώρησε από τη Θεσσαλονίκη στις 4 Ιουλίου.
Simon Brunfaut
