Ανασκόπηση Μαΐου 2025
Αγαπητοί αναγνώστες του ISW,
Κάθε μήνα, η συντακτική ομάδα του Ινστιτούτου για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) συγκεντρώνει και συνοψίζει τις ενημερώσεις και αξιολογήσεις των ερευνητικών μας ομάδων σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις στρατηγικές του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας για τον έλεγχο της Ταϊβάν και τις εξελίξεις γύρω από τα στενά της Ταϊβάν, καθώς και τις προκλήσεις ασφάλειας στη Μέση Ανατολή. Το αποτέλεσμα είναι μια συνοπτική ενημέρωση από όλο το ερευνητικό μας φάσμα.
Κύρια σημεία
- Η συνεργάτης του ISW για τη Ρωσία Nataliya Bugayova και η αναλύτρια Kateryna Stepanenko, υπαρχηγός της ομάδας Ρωσίας, ανέλυσαν πώς το Κρεμλίνο προβάλλει το αφήγημα μιας ισχυρής Ρωσίας και ενός ισχυρού προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν. Στόχος αυτής της προβολής είναι η συγκάλυψη των πραγματικών αδυναμιών και περιορισμών της Ρωσίας, καθώς και η απόσπαση της προσοχής από τις αποτυχίες της στα πεδία των μαχών.
- Στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης
- Το [ISW] δήλωσε τη Δευτέρα ότι Ρώσοι αξιωματούχοι φαίνεται ήδη να διαμορφώνουν τις συνθήκες ώστε ο Πούτιν να απορρίψει τη συνάντηση, παραθέτοντας δηλώσεις βασικών συνεργατών του οι οποίοι αμφισβήτησαν τις προθέσεις του Ζελένσκι και χαρακτήρισαν την προτεινόμενη συνάντηση «καθαρό θέατρο». — CNN, 12 Μαΐου 2025
- «Υπάρχει μια ξεκάθαρη και συντονισμένη προσπάθεια απέλασης Ουκρανών παιδιών και υιοθέτησής τους από ρωσικές οικογένειες, με σκοπό ουσιαστικά τη διαγραφή της ουκρανικής τους ταυτότητας.» — Karolina Hird, Υπαρχηγός Ομάδας Ρωσίας και Υπότροφος Evans Hanson, Times Originals, 14 Μαΐου 2025
- Η Ρωσία προσπαθεί να καταλάβει το υπόλοιπο της περιοχής γνωστής ως Ντονμπάς, σύμφωνα με αναλυτές του Ινστιτούτου για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) με έδρα τις ΗΠΑ, ωστόσο η γραμμή του μετώπου παραμένει σχεδόν αμετάβλητη τα τελευταία δύο χρόνια. — BBC News, 14 Μαΐου 2025
- «Με την απόρριψη της πλήρους κατάπαυσης του πυρός που πρότειναν η Ουκρανία και οι ΗΠΑ, το Κρεμλίνο προετοιμάζει το έδαφος για να διατυπώσει ακόμη περισσότερες απαιτήσεις προς την Ουκρανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες», πρόσθεσε η Stepanenko. «Μια παρατεταμένη διαδικασία ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων χωρίς κατάπαυση του πυρός θα επιτρέψει στη Ρωσία να συνεχίσει την πολεμική της προσπάθεια στην Ουκρανία, και το Κρεμλίνο ενδέχεται να επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί τις συνομιλίες για να αποσπάσει επιπλέον παραχωρήσεις πέραν των αρχικών του στόχων στον πόλεμο.» — The New York Post, 19 Μαΐου 2025
«Οι σύγχρονες προσπάθειες του Πεκίνου να προσαρτήσει τα νησιά Κινμέν και Μάτσου συνδυάζουν οικονομικά δέλεαρ, μη βίαιη καταναγκαστική πίεση, νομικό πόλεμο, επιχειρήσεις πληροφόρησης, κατασκευή υποδομών και διάφορες άλλες “γκρίζες ζώνες” δράσης με στόχο τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης στα νησιά και τη διάβρωση του ελέγχου που ασκεί η Ταϊβάν στα εδάφη της», ανέφερε το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) στην περσινή του αξιολόγηση. — The Independent, 27 Μαΐου 2025.
Ουκρανία
Ρώσοι αξιωματούχοι φαίνεται πως εκμεταλλεύονται την απουσία συγκεκριμένων προθεσμιών στις ειρηνευτικές συνομιλίες με την Ουκρανία για να καθυστερήσουν τις διαπραγματεύσεις και να παρατείνουν τον πόλεμο. Ο Ειδικός Απεσταλμένος των ΗΠΑ για την Ουκρανία, Στρατηγός Κιθ Κέλογκ, δήλωσε στο Fox News στις 27 Μαΐου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν λάβει τις προτάσεις της Ουκρανίας για τις προϋποθέσεις και τα χρονοδιαγράμματα μιας ειρηνευτικής συμφωνίας και αναμένουν την αντίστοιχη πρόταση της Ρωσίας. Ο Βοηθός του Ρώσου Προέδρου, Βλαντιμίρ Μεντίνσκι, δήλωσε μετά τις συνομιλίες της 16ης Μαΐου στην Κωνσταντινούπολη ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να καταθέσουν αναλυτικές προτάσεις, αλλά δεν τέθηκε καμία προθεσμία. Η εκπρόσωπος του ρωσικού ΥΠΕΞ, Μαρία Ζαχάροβα, επιβεβαίωσε στις 27 Μαΐου ότι η Ρωσία προετοιμάζει τη δική της πρόταση, ενώ ο Υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ τόνισε την ανάγκη να αντιμετωπιστούν οι «ρίζες του πολέμου» – αναφορά στις μαξιμαλιστικές, προ του 2022 απαιτήσεις της Ρωσίας, οι οποίες αφορούν όχι μόνο την Ουκρανία αλλά και το ΝΑΤΟ. Το Κρεμλίνο πιθανότατα χρησιμοποιεί το ανοιχτό χρονοδιάγραμμα για να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις, να αποσπάσει παραχωρήσεις και να αποκτήσει πλεονέκτημα μέσω συνεχιζόμενων στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Ο Πούτιν συνεχίζει να πραγματοποιεί δημόσιες εμφανίσεις με σκοπό να καλλιεργήσει την εικόνα μιας στρατιωτικοποιημένης, αντιαμερικανικής ρωσικής κοινωνίας, προσηλωμένης σε έναν μακροχρόνιο πόλεμο και πιθανή μελλοντική σύγκρουση με το ΝΑΤΟ. Στις 27 Μαΐου, συναντήθηκε με τον οργανισμό «Ρωσία – Γη των Ευκαιριών» και μίλησε σε σκηνοθετημένη εκδήλωση, ισχυριζόμενος ότι η Ρωσία θεωρείται «προπύργιο» των παραδοσιακών αξιών. Επικαλέστηκε το πνεύμα θυσίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και κάλεσε σε «εσωτερική κινητοποίηση» ως βασική προϋπόθεση για την εθνική επιβίωση, υποστηρίζοντας ότι η κυριαρχία, η ανεξαρτησία και το συλλογικό πάθος είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της Ρωσίας.
Ρωσικές δυνάμεις εξαπέλυσαν μία από τις μεγαλύτερες επιθέσεις με drones και πυραύλους του πολέμου τη νύχτα 25–26 Μαΐου, έπειτα από τρεις συνεχόμενες νύχτες ρεκόρ επιθέσεων. Η επίθεση της 25ης προς 26η Μαΐου, που περιλάμβανε Χ drones και Χ πυραύλους, ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη του πολέμου, μετά από εκείνη της 24–25 Μαΐου, η οποία περιλάμβανε 139 drones και 9 πυραύλους. Ουκρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι επιθέσεις στόχευσαν τις περιοχές Τσερνίχιβ, Χμελνίτσκι, Χάρκοβο, Οδησσό και Κίεβο, προκαλώντας θύματα μεταξύ αμάχων και καταστροφές σε σπίτια και υποδομές.
Η Ρωσία εξαπέλυσε τρεις από τα μεγαλύτερα πακέτα επιθέσεων των τελευταίων ημερών, μεταξύ των οποίων οι δύο μεγαλύτερες συνδυασμένες επιθέσεις του πολέμου και οκτώ από τις μεγαλύτερες από τον Ιανουάριο του 2025. Οι επιθέσεις αυτές πλήττουν δυσανάλογα τους αμάχους. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε στις 26 Μαΐου ότι η Ρωσία εκτόξευσε πάνω από 900 drones μεταξύ 23 και 26 Μαΐου, χαρακτηρίζοντας την κλιμάκωση πολιτικά υποκινούμενη. Υποστήριξε ότι ο Πούτιν εντείνει την πολεμική προσπάθεια αντί να ακολουθήσει τον δρόμο της διπλωματίας, και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ρωσία εξετάζει σοβαρά τις ειρηνευτικές συνομιλίες. Η εντατικοποίηση της παραγωγής drones, της αποθήκευσης πυραύλων και της εξέλιξης των επιθέσεων υποδηλώνει ότι η Ρωσία σκοπεύει να επιτύχει στρατιωτική νίκη μέσω μακροχρόνιου πολέμου, με στόχο να διαβρώσει το ηθικό των Ουκρανών και να αποδυναμώσει τη δυτική υποστήριξη.
Η πρόσφατη έκκληση του Πούτιν για δημιουργία «ζώνης ασφαλείας» κατά μήκος των συνόρων Ρωσίας–Ουκρανίας, σε συνδυασμό με τις προσπάθειες κατάληψης των εναπομεινάντων εδαφών στις περιφέρειες Λουχάνσκ, Ντονέτσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα, υποδηλώνει κλιμάκωση των εδαφικών του φιλοδοξιών, παρά τους στρατιωτικούς περιορισμούς. Η ρωσική στρατιωτική ηγεσία ενδέχεται να θεωρεί ότι οι δυνάμεις της έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες προώθησης στη βόρεια περιφέρεια Σούμι παρά κοντά στο Τσάσιβ Γιαρ. Ο Πούτιν φέρεται να οργάνωσε συνάντηση με Ρώσους αξιωματούχους για να προωθήσει την ιδέα δημιουργίας ζώνης ασφαλείας τουλάχιστον 25 χιλιομέτρων στη βόρεια Σούμι, ενώ είχε διατάξει τη δημιουργία παρόμοιας ζώνης στη βόρεια Χάρκιβ τον Μάιο του 2024. Πιθανότατα στοχεύει να χρησιμοποιήσει αυτές τις ζώνες ως πρόσχημα για την επέκταση των ρωσικών εδαφικών διεκδικήσεων πέρα από τις υφιστάμενες στις τέσσερις ανατολικές περιφέρειες.
Το Κρεμλίνο χρησιμοποιεί επίσης τις διμερείς του επαφές με την Ουκρανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες για να διατηρήσει την εικόνα ότι ενδιαφέρεται για την ειρήνη και να καθυστερήσει τη συζήτηση στη Δύση σχετικά με την παροχή πρόσθετης βοήθειας προς την Ουκρανία. Στις 25 Μαΐου, Ουκρανία και Ρωσία ολοκλήρωσαν την ανταλλαγή 1.000 αιχμαλώτων πολέμου (POWs), με κάθε πλευρά να απελευθερώνει 303 στρατιωτικούς.
Κίνα – Ταϊβάν
Ο Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, επισκέφθηκε τη Μόσχα για την Ημέρα της Νίκης της Ρωσίας, προκειμένου να υπογραμμίσει την εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας Κίνας–Ρωσίας. Ο Σι δημοσίευσε άρθρο σε ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, στο οποίο εξυμνεί τους ιστορικούς δεσμούς μεταξύ των δύο χωρών και καλεί σε κοινή αντίσταση απέναντι στην «ηγεμονία» και τον «μονομερή παρεμβατισμό» — όροι που η Κίνα χρησιμοποιεί για να στοχοποιήσει την ηγεσία των ΗΠΑ στο διεθνές σύστημα. Ο Σι επανέλαβε τις εδαφικές αξιώσεις της Κίνας επί της Ταϊβάν και ευχαρίστησε τη Ρωσία για τη στήριξή της, προκαλώντας την αντίδραση του Υπουργείου Εξωτερικών της Ταϊβάν, το οποίο κατηγόρησε το Πεκίνο για διαστρέβλωση του πολιτικού καθεστώτος της νήσου.
Στις 8–9 Μαΐου, Κίνα και Ρωσία εξέδωσαν κοινές δηλώσεις που υπογραμμίζουν τη στρατηγική τους σύμπλευση. Τα κείμενα καταδίκασαν την αμερικανική πολιτική ασφάλειας στην Ευρώπη και τον Ινδο-Ειρηνικό, επέκριναν τις κυρώσεις και τους δασμούς, και τάχθηκαν υπέρ ενίσχυσης της στρατιωτικής συνεργασίας με στόχο την αμφισβήτηση της διεθνούς τάξης υπό αμερικανική ηγεμονία.
Τα κοινά ανακοινωθέντα κατέδειξαν την αμοιβαία υποστήριξη στις επεκτατικές φιλοδοξίες των δύο χωρών: η Ρωσία επανεπιβεβαίωσε τη στήριξή της στις κινεζικές διεκδικήσεις επί της Ταϊβάν, ενώ και οι δύο πλευρές αντήχησαν τα αφηγήματα του Κρεμλίνου σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία και κάλεσαν για την άρση των κυρώσεων κατά της Βόρειας Κορέας — την οποία θεωρούν στρατηγικό σύμμαχο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα συμφώνησαν σε 90ήμερη αναστολή των αμοιβαίων δασμών, με ισχύ από τις 14 Μαΐου, έπειτα από εμπορικές συνομιλίες στη Γενεύη με επικεφαλής τον Υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, και τον Αντιπρόεδρο της κινεζικής κυβέρνησης, Χε Λιφένγκ. Η συμφωνία, που ανακοινώθηκε στις 11 Μαΐου, προβλέπει αμοιβαία μείωση δασμών κατά 115%. Ωστόσο, διατηρούνται σημαντικά μέτρα: οι ΗΠΑ διατηρούν δασμούς που σχετίζονται με τη φαιντανύλη, έναν γενικό δασμό 10% για όλους τους εταίρους, και την κατάργηση της απαλλαγής “de minimis”, ενώ η Κίνα διατηρεί πρόσφατους αγροτικούς δασμούς και γενικό δασμό 10%, αλλά αποσύρει τα μη δασμολογικά αντίμετρα.
Το Πεκίνο παρουσίασε τη συμφωνία ως διπλωματική νίκη, υποστηρίζοντας ότι αρνήθηκε να υποκύψει στις πιέσεις της Ουάσινγκτον. Πριν τη συμφωνία, οι δασμοί των ΗΠΑ κατά της Κίνας είχαν φτάσει συνολική αύξηση 145% κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Τραμπ, στοχεύοντας στη χειραγώγηση του νομίσματος, τις εμπορικές ανισορροπίες, τη φαιντανύλη και την προστασία της εγχώριας βιομηχανίας. Η Κίνα αντέδρασε με αντίστοιχους δασμούς που κορυφώθηκαν στο 125%.
Η 90ήμερη αναστολή δεν περιλαμβάνει δεσμευτικά μέτρα εκ μέρους της Κίνας για μεταρρυθμίσεις στο νόμισμα ή στο εμπόριο. Το Πεκίνο συνεχίζει να επιρρίπτει ευθύνες στις ΗΠΑ για τον εμπορικό πόλεμο, με το Υπουργείο Εμπορίου να απαιτεί τον τερματισμό των «μονομερών δασμών» και το Υπουργείο Εξωτερικών να κυκλοφορεί προπαγανδιστικό βίντεο στις 29 Απριλίου, παρουσιάζοντας τη συμφωνία ως αμερικανική υποχώρηση.
Η χρήση κινεζικών οπλικών συστημάτων από το Πακιστάν στη σύγκρουση με την Ινδία παρέχει στην Κίνα πολύτιμα δεδομένα για την απόδοση των όπλων της σε συνθήκες πραγματικής μάχης έναντι δυτικών συστημάτων και ινδικών τακτικών. Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η Πολεμική Αεροπορία του Πακιστάν χρησιμοποίησε το μαχητικό JF-17, το οποίο έχει συμπαραχθεί με την Κίνα, για να καταρρίψει ένα ινδικό Rafale. Ινδικές πηγές επιβεβαίωσαν επίσης τη χρήση του κινεζικού πυραύλου αέρος-αέρος PL-15. Το Πακιστάν δημοσιοποίησε πλάνα που δείχνουν το JF-17 να εξουδετερώνει το ινδικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400. Τα περιστατικά αυτά επιτρέπουν στην Κίνα να συλλέξει δεδομένα σχετικά με την ανίχνευση ραντάρ, την ακρίβεια πυραύλων, την αντίσταση στον ηλεκτρονικό πόλεμο και τη βιωσιμότητα των συστημάτων, καθώς και να αναλύσει την τακτική ανταπόκριση της Ινδίας.
Η Κίνα προμηθεύει το μεγαλύτερο μέρος του πακιστανικού στρατιωτικού εξοπλισμού —συμπεριλαμβανομένων μαχητικών, αντιαεροπορικών συστημάτων και ναυτικών σκαφών— προσφέροντας ευρύ πεδίο αξιολόγησης της απόδοσης των εξαγώγιμων συστημάτων της. Η σύγκρουση προσφέρει στην Κίνα μια ευκαιρία να επιβεβαιώσει και να βελτιώσει τις εξαγώγιμες πλατφόρμες της βάσει εμπειρίας μάχης.
Παρά τους δημόσιους ισχυρισμούς περί ουδετερότητας, οι στενές σχέσεις της Κίνας με το Πακιστάν και η συνεχιζόμενη συνοριακή διαμάχη με την Ινδία δημιουργούν σοβαρές αμφιβολίες για την αμεροληψία του Πεκίνου. Κινεζική αντιπροσωπεία επισκέφθηκε το Υπουργείο Εξωτερικών του Πακιστάν στην Ισλαμαμπάντ για ενημέρωση την ίδια μέρα που ξέσπασαν οι εχθροπραξίες, επισημαίνοντας το σιωπηλό αλλά ενεργό ενδιαφέρον του Πεκίνου για τη σύγκρουση. Όταν ρωτήθηκε για τη χρήση κινεζικών μαχητικών από το Πακιστάν, ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ της Κίνας Λιν Τζιάν απάντησε ότι η Κίνα «δεν είναι εξοικειωμένη με το ζήτημα».
Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας (ΛΔΚ) ενδέχεται να διεξήγαγε βυθομετρικές έρευνες στο στρατηγικά κρίσιμο Στενό Λουζόν, μεταξύ Ταϊβάν και Φιλιππίνων. Ερευνητικά σκάφη της Κίνας δραστηριοποιήθηκαν στο στενό —το οποίο λειτουργεί ως θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ της Νότιας Σινικής Θάλασσας και του δυτικού Ειρηνικού— καθ’ όλη τη διάρκεια των μηνών Απριλίου και Μαΐου. Ο έλεγχος αυτού του θαλάσσιου διαδρόμου είναι κρίσιμος για την ικανότητα του Πεκίνου να περικυκλώσει στρατιωτικά την Ταϊβάν και να επιβάλει κυριαρχία στη θάλασσα.
Οι κινήσεις των κινεζικών ερευνητικών πλοίων πιθανόν περιλάμβαναν χαρτογράφηση του θαλάσσιου βυθού για τη διευκόλυνση της πλοήγησης υποβρυχίων. Τα σκάφη Zhong Shan Da Xue και Tan Suo 3, με επανδρωμένο βαθυσκάφος, διαθέτουν τεχνολογίες ανίχνευσης μορφολογίας και τοπογραφίας του βυθού. Τα υποβρύχια αναμένεται να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στη διατήρηση ενός κινεζικού αποκλεισμού γύρω από την Ταϊβάν, ενισχύοντας τη στρατηγική αντι-πρόσβασης/άρνησης περιοχής (A2/AD) του Πεκίνου μέσω πλήγματος σε εχθρικές ναυτικές και χερσαίες δυνάμεις που αμφισβητούν τον έλεγχό του στις θαλάσσιες περιοχές.
Έργο Παρακολούθησης Ασφάλειας Μέσης Ανατολής
Διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν
Στις 29 Μαΐου, Αμερικανός δημοσιογράφος ανέφερε ότι Ιράν και Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να καταλήξουν σε ένα «πολιτικό πλαίσιο συμφωνίας» πριν από τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου του ΔΟΑΕ στις 9–10 Ιουνίου. Αν και το CTP–ISW δεν μπορεί να επιβεβαιώσει την πληροφορία, το Ιράν ενδέχεται να υπολογίζει ότι μια προσωρινή συμφωνία με τις ΗΠΑ πριν από τη συνεδρίαση θα μπορούσε να καθυστερήσει ή να αποτρέψει την ενεργοποίηση των κυρώσεων τύπου «snapback». Ο μηχανισμός αυτός, που λήγει τον Οκτώβριο 2025, επιτρέπει στα μέρη της Κοινής Ολοκληρωμένης Δράσης (JCPOA) να επαναφέρουν κυρώσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ σε περίπτωση «σημαντικής μη συμμόρφωσης του Ιράν». Ο ΔΟΑΕ πρόκειται να εξετάσει την επόμενη τριμηνιαία έκθεσή του για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα στη συνεδρίαση του Ιουνίου. Ήδη από τον Νοέμβριο 2024, μετά από πρόταση του E3 (Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία), εγκρίθηκε απόφαση μομφής κατά του Ιράν και ζητήθηκε η σύνταξη «συνολικής έκθεσης» πέραν της τακτικής εποπτείας. Ο Γενικός Διευθυντής του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι, δήλωσε στις 28 Μαΐου ότι η έκθεση θα δημοσιευτεί «σύντομα». Οι εκθέσεις του Ιουνίου αναμένεται να επιβεβαιώσουν τη μη συμμόρφωση του Ιράν, επιτρέποντας στο E3 να ενεργοποιήσει κυρώσεις. Το Ιράν ίσως επιδιώξει ενδιάμεση συμφωνία ώστε να αποδείξει πρόθεση επίλυσης, καθυστερώντας έτσι τις κυρώσεις.
Στις 22 Μαΐου, ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, φέρεται να προειδοποίησε τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Νετανιάχου να αποφύγει ενέργειες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν, με ισραηλινά μέσα να μιλούν για «έντονη διαφωνία». Στις 25 Μαΐου, η Υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Κρίστι Νοέμ, δήλωσε από την Ιερουσαλήμ ότι ο Τραμπ ζητά από το Ισραήλ να παρουσιάσει ενιαίο μέτωπο και να «δώσει χρόνο» στις διαπραγματεύσεις. Σύμφωνα με το Axios, Αμερικανοί αξιωματούχοι ζήτησαν από τον Νετανιάχου να «δώσει μια εβδομάδα» προτού προχωρήσει σε ενέργειες.
Στις 26 Μαΐου, ο Υπουργός Στρατηγικών Υποθέσεων του Ισραήλ, Ρον Ντέρμερ, και ο Διοικητής της Μοσάντ, Νταβίντ Μπαρνέα, συναντήθηκαν με τον Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον Διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ για το ιρανικό ζήτημα, εν μέσω φημών ότι το Ισραήλ προετοιμάζεται για πλήγματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών.
Το Ιράν φέρεται να εξετάζει ομάνικες προτάσεις διαμεσολάβησης για εμπλουτισμό ουρανίου, μετά τον τέταρτο και πέμπτο γύρο συνομιλιών με τις ΗΠΑ. Ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ πρότεινε στις 11 Μαΐου προσωρινή αναστολή εμπλουτισμού για τρία χρόνια, ενώ στις συνομιλίες της 23ης Μαΐου στη Ρώμη οι ΗΠΑ ζήτησαν πλήρη αναστολή. Ιρανός βουλευτής ανέφερε πως το Ομάν πρότεινε εξάμηνη παύση, την οποία το Ιράν απέρριψε, αν και η εγκυρότητα της πληροφορίας είναι αμφισβητήσιμη. Ο Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί επιβεβαίωσε στις 25 Μαΐου ότι το Ιράν εξετάζει τις ομάνικες προτάσεις για υπέρβαση των εμποδίων.
Εσωτερική Σταθερότητα στο Ιράν
Οδηγοί φορτηγών σε όλο το Ιράν ξεκίνησαν πανεθνική απεργία διαμαρτυρόμενοι για την αύξηση του κόστους ασφάλισης και συντήρησης, την επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών και το κυβερνητικό σχέδιο περικοπής του επιδοτούμενου ντίζελ. Η απεργία ξεκίνησε στις 18 Μαΐου στο λιμάνι Μπαντάρ Αμπάς και εξαπλώθηκε σε άλλες πόλεις. Οι οδηγοί διαμαρτύρονται για αύξηση 45% στα επιδοτούμενα ασφάλιστρα, στασιμότητα στα μεταφορικά τέλη και κακή κατάσταση του οδικού δικτύου. Η κινητοποίηση κινδυνεύει να εξελιχθεί σε αντικαθεστωτική διαμαρτυρία, όπως οι εξεγέρσεις του 2019 για τις τιμές των καυσίμων.
Η απεργία επιδεινώνει τα προβλήματα στις μεταφορές, ειδικά μετά τη μεγάλη έκρηξη στις 26 Απριλίου στο λιμάνι Σαχίντ Ρατζαέι του Μπαντάρ Αμπάς, το οποίο διαχειρίζεται το 85% της εμπορευματικής και πετρελαϊκής κίνησης της χώρας. Η διαταραχή κοστίζει στο Ιράν περίπου 25 εκατομμύρια δολάρια ημερησίως και προκαλεί ελλείψεις, ιδίως στον αγροτικό εφοδιασμό. Οι αρχές αρνήθηκαν την ύπαρξη σημαντικών αυξήσεων τιμών, αλλά ανέφεραν συλλήψεις για αποκλεισμούς δρόμων. Στην επαρχία Κουρδιστάν σημειώθηκαν συγκρούσεις με χρήση σπρέι πιπεριού από τις δυνάμεις ασφαλείας.
Υεμένη
Οι Χούθι πιθανόν εκτόξευσαν πολλαπλούς βαλλιστικούς πυραύλους στις 4 Μαΐου σε μια προσπάθεια να υπερφορτώσουν τα συστήματα αεράμυνας ΗΠΑ και Ισραήλ. Ένας από τους πυραύλους έπληξε περιοχή κοντά στο αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν, τραυματίζοντας οκτώ ανθρώπους και προκαλώντας προσωρινό κλείσιμο του μοναδικού διεθνούς αερολιμένα του Ισραήλ. Αναφορές υποδηλώνουν ότι οι Χούθι διαθέτουν πλέον βαλλιστικούς πυραύλους με πολλαπλές επαναεισερχόμενες κεφαλές (MIRVs) ή ότι προσαρμόζουν τις τακτικές τους για να διαπεράσουν τις άμυνες. Ο IDF επιβεβαίωσε τεχνική αποτυχία στο σύστημα Arrow 3 κατά την επίθεση, αναδεικνύοντας τους περιορισμούς των αντιπυραυλικών συστημάτων.
Το Ισραήλ απάντησε με αεροπορικές επιδρομές στις 5 Μαΐου κατά εγκαταστάσεων των Χούθι στο Χοντάιντα και το Μπατζίλ. Ακολούθησαν κι άλλες επιθέσεις στις 16 Μαΐου σε λιμάνια υπό τον έλεγχο των Χούθι, με στόχο την ανακοπή των επιθέσεων με πυραύλους και drones. Ο Νετανιάχου δεσμεύτηκε για συνέχιση των πληγμάτων κατά της ηγεσίας και των υποδομών των Χούθι. Από τις 12 Μαΐου, οι Χούθι έχουν εξαπολύσει αρκετούς βαλλιστικούς πυραύλους, ορισμένοι εκ των οποίων διαπέρασαν την ισραηλινή αεράμυνα. Τα λιμάνια Σαλίφ και Χοντάιντα αποτελούν ζωτικά έσοδα και κέντρα λαθρεμπορίου οπλισμού, ιδίως πυραύλων στερεού καυσίμου, όπως οι Palestine-2 και Zulfiqar, που απαιτούν ισχυρές λιμενικές εγκαταστάσεις.
Οι Χούθι φαίνεται να κράτησαν πλοία αγκυροβολημένα στο λιμάνι του Χοντάιντα μετά τις ισραηλινές προειδοποιήσεις εκκένωσης (11–14 Μαΐου), προκειμένου να αποτρέψουν επιθέσεις. Παρά τα ισραηλινά πλήγματα στις 16 Μαΐου, δεδομένα παρακολούθησης πλοίων δείχνουν ότι τα πλοία αυτά είχαν περάσει από ελέγχους των Ηνωμένων Εθνών στο Τζιμπουτί, γεγονός που υποδεικνύει συμμόρφωση με τα διεθνή πρωτόκολλα. Ωστόσο, οι Χούθι φαίνεται να χρησιμοποιούν εμπορικά πλοία ως πολιτικό μοχλό πίεσης.
Κατάσταση Ασφάλειας στη Συρία
Διαχείριση Κέντρων Κράτησης Τζιχαντιστών
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαπραγματεύονται με τη συριακή κυβέρνηση τη μεταβίβαση του ελέγχου των κέντρων κράτησης και των καταυλισμών που φιλοξενούν μαχητές και υποστηρικτές του Ισλαμικού Κράτους (ISIS). Ωστόσο, μια τέτοια μεταβίβαση δεν πρόκειται να εξαλείψει την απειλή που συνιστούν αυτοί οι κρατούμενοι. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ζήτησε στις 13 Μαΐου από τον μεταβατικό Πρόεδρο της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σάρα, να «αναλάβει την ευθύνη» για τα κέντρα κράτησης, όπου κρατούνται πάνω από 9.000 τζιχαντιστές στη βορειοανατολική Συρία. Ο Διοικητής της CENTCOM, Στρατηγός Μάικλ Κουρίγια, έχει περιγράψει τους κρατούμενους αυτούς ως «στρατό εν αναμονή του ISIS».
Η Αποστολή των ΗΠΑ στον ΟΗΕ ζήτησε δημόσια στις 21 Μαΐου από τη Συρία να αναλάβει τον έλεγχο τόσο των κέντρων κράτησης όσο και των καταυλισμών εκτοπισμένων ατόμων αλ-Χολ και Ροζ, οι οποίοι σήμερα τελούν υπό τη διοίκηση των υποστηριζόμενων από τις ΗΠΑ Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF). Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επίσης έρθει σε επαφή με την Τουρκία, τη Συρία και το Ιράκ για τη σύσταση ομάδας εργασίας με αντικείμενο τη διαχείριση των κρατουμένων του ISIS, σύμφωνα με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ωστόσο, η μεταβίβαση ελέγχου δεν μειώνει την απειλή. Η ύπαρξη των δομών αυτών θα παραμείνει και η συριακή κυβέρνηση δεν διαθέτει την ικανότητα να επαναπατρίσει ή να ενσωματώσει μαζικά φανατικούς τζιχαντιστές. Οι ΗΠΑ και οι SDF έχουν προσπαθήσει να επιτύχουν επαναπατρισμό, αλλά με αργούς ρυθμούς, και η Δαμασκός αναμένεται να αντιμετωπίσει παρόμοια εμπόδια.
Η συριακή κυβέρνηση πιθανότατα θα χρειαστεί σημαντική διεθνή υποστήριξη, όπως ακριβώς και οι SDF. Οι ΗΠΑ έχουν επενδύσει σε βελτίωση των υποδομών κράτησης και συνεχίζουν να υποστηρίζουν επιχειρήσεις εντός του καταυλισμού αλ-Χολ, όπου διαμένουν πάνω από 40.000 συγγενείς και υποστηρικτές του ISIS, με τη χρήση αναγνώρισης και επιτήρησης (ISR). Αντιθέτως, η Συρία δεν διαθέτει ανεπτυγμένες τεχνολογικές δυνατότητες ISR.
Η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ ήταν κρίσιμη στην αποτροπή απόπειρας απόδρασης από κέντρο κράτησης στη Χασακά το 2022, όταν το ISIS απελευθέρωσε περίπου 300 μαχητές. Οι ΗΠΑ απάντησαν με τεθωρακισμένα οχήματα μάχης M2 Bradley, αεροπορική υποστήριξη και ISR. Το ISIS έχει επίσης επιδείξει την ικανότητα να διεξάγει πολύπλοκες επιθέσεις με παγιδευμένα οχήματα στη Μέση Κοιλάδα του Ευφράτη και μπορεί να χρησιμοποιήσει παρόμοιες μεθόδους για να ελευθερώσει κρατούμενους στη βορειοανατολική Συρία.
Αντικαθεστωτική Δραστηριότητα των Αλαουιτών
Οι επιθέσεις από φιλο-Άσαντ Αλαουίτες αντάρτες κατά της μεταβατικής κυβέρνησης της Συρίας και σουνιτικών κοινοτήτων έχουν μειωθεί απότομα μετά τον Μάρτιο του 2025. Οι αντάρτες έχουν ουσιαστικά σταματήσει τις επιθέσεις σε περιοχές με πλειοψηφία Αλαουιτών στα παράλια, αν και σημειώθηκε μια απόπειρα απόδρασης από φυλακή στη Λατάκεια στις 20 Μαΐου, που σχετίζεται με υπολείμματα του καθεστώτος Άσαντ.
Η απουσία επιθέσεων κατά τους μήνες Απρίλιο και Μάιο 2025 έρχεται σε έντονη αντίθεση με τη δραστηριότητα των προηγούμενων μηνών, όπου καταγράφονταν επιθέσεις σχεδόν σε εβδομαδιαία βάση. Η κάμψη αυτή πιθανώς οφείλεται στη χαμηλή κοινωνική υποστήριξη στους αντάρτες, στην πίεση από κυβερνητικές δυνάμεις και στην ανεπαρκή επιχειρησιακή τους οργάνωση.
Η φιλο-Άσαντ αλαουιτική εξέγερση παρουσιάζεται ως μια προσπάθεια αναβίωσης του καθεστώτος Άσαντ και των παλιών εξουσιαστικών δομών. Παρότι ο Άσαντ βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην αλαουιτική κοινότητα και σε μειονότητες, μεγάλο μέρος των Αλαουιτών δεν τον στήριξε ποτέ – αρκετοί διακεκριμένοι Αλαουίτες τάχθηκαν ανοιχτά εναντίον του.
Οι δυνάμεις της μεταβατικής κυβέρνησης έχουν συλλάβει μέλη του αντάρτικου, εντοπίσει αποθήκες όπλων και πραγματοποιήσει εκστρατείες κοινωνικής προσέγγισης σε αλαουιτικά χωριά. Αυτές οι επιχειρήσεις φαίνεται να έχουν αποδυναμώσει το αντάρτικο, αν και η πρόσφατη απόπειρα απόδρασης δείχνει ότι μικρές πυρήνες ανταρτών διατηρούν επιθετική ικανότητα.
Οι κυβερνητικές δυνάμεις ενδέχεται επίσης να έχουν εκμεταλλευτεί συλλήψεις για τη συγκέντρωση πληροφοριών και τη διεξαγωγή στοχευμένων επιχειρήσεων, αν και δεν είναι ξεκάθαρο πόσο βασίζονται σε πληροφορίες από συλλήψεις για τον επιχειρησιακό τους σχεδιασμό.
