Σε πέντε περιοχές της επαρχίας Σιρνάκ στην νοτιοανατολική Τουρκία, όπου υπάρχει κουρδικός πληθυσμός κηρύχθηκε στρατιωτικός νόμος για εννέα ημέρες προκειμένου να δράσει ο τουρκικός στρατός κατά των ανταρτών που έχουν κρησφύγετα σε ορεινές τοποθεσίες.
Όπως σημειώνει το κουρδικό Rudaw το Γραφείο του Κυβερνήτη του Σιρνάκ ανακοίνωσε ότι πέντε περιοχές στην περιοχή Μπεϊτούσεμπαπ κηρύχθηκαν «Προσωρινές Ειδικές Ζώνες Ασφαλείας» για εννέα ημέρες, από 17 έως 25 Ιουλίου.
Όπως ανακοινώθηκε:
Οι Τούρκοι πολίτες μπορούν να εισέλθουν στις δηλωμένες περιοχές μεταξύ αυτών των ημερομηνιών, λαμβάνοντας άδεια από τις αρμόδιες αρχές στο πλαίσιο του νόμου αριθ. 2565 σχετικά με τις Στρατιωτικές Απαγορευμένες Ζώνες και τις Ζώνες Ασφαλείας· διαφορετικά, θα ληφθούν ποινικά μέτρα σύμφωνα με το Άρθρο 66 του Νόμου περί Επαρχιακής Διοίκησης αριθ. 5442.
«Ο κ. Μητσοτάκης είναι αδύναμος και εκβιαζόμενος και φοβάται πως αν κελαηδήσουν ο Δημητριάδης για τις υποκλοπές, ο Καραμανλής για την 717 και οι κ.κ. Βάρρας και Σημανδράκος για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ο ίδιος δεν θα είναι όχι μόνο πρωθυπουργός ούτε βουλευτής της ΝΔ», ισχυρίστηκε ο Νίκος Ανδρουλάκης, σε παρέμβασή του στη Βουλή, εξαπολύοντας σφοδρή ευθεία επίθεση στον πρωθυπουργό.
Σχολιάζοντας τη δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καρπενήσι, τη χαρακτήρισε μνημείο εμπαιγμού και σημείωσε πως οι Εξεταστικές Επιτροπές δεν αποδίδουν ποινικές ευθύνες.
«Εξεταστική κάνετε για να παραγράψετε τα αδικήματα για τον κ. Βορίδη και για να αμνηστεύσετε τον κ. Αυγενάκη. Σταματήστε να υποτιμάτε τη νοημοσύνη του ελληνικού λαού. Εκβίαζαν τον πρωθυπουργό ο Δημητριάδης και η Βλάχου, τους έβγαλε λάδι. Εκβίαζε τον πρωθυπουργό ο κ. Καραμανλής, τον έβγαλε λάδι Και τώρα τον εκβιάζουν πολιτικά ο Βορίδης και ο Αυγενάκης», ανέφερε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής.
«Δεν αξίζει στους πολίτες ένας αδύναμος και πολιτικά εκβιαζόμενος πρωθυπουργός που έχει κάνει τη συγκάλυψη…επιστήμη και χρησιμοποιεί την κυβερνητική πλειοψηφία για να κάνει τη Βουλή κολυμβήθρα του Σιλωάμ», υπογράμμισε.
Κλιμακώνοντας την επίθεσή του στον πρωθυπουργό, ο κ. Ανδρουλάκης τόνισε ότι «ο κ. Μητσοτάκης κάνει κανονικότητα τη διαφθορά». «Αυτή είναι η πρόταση για Εξεταστική», είπε σχολιάζοντας πως η Ντόρα Μπακογιάννη «δήλωνε σε συνεντεύξεις της ότι δεν έχουμε μάθει ποτέ την αλήθεια από Εξεταστική Επιτροπή» και «ο κ. Βορίδης όταν ήταν το alter ego του κ. Μητσοτάκη εδώ στη Βουλή πέρυσι, αμφισβητούσε την Εξεταστική Επιτροπή ως θεσμό». «Το καλύτερο όμως και προφητικότερο το είχε πει ο κ. Γεωργιάδης παλαιότερα -ως βουλευτής στο ΛΑΟΣ-. Έλεγε ότι εξεταστική επιτροπή σημαίνει “κλέψαμε και εμείς, αλλά μπορεί να έκλεψαν και οι προηγούμενοι, οπότε όλα καλά”», πρισέθεσε.
Μίλησε για συμψηφισμό της «γαλάζιας ρεμούλας» καλώντας τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας να πάρουν αποστάσεις «από τις άθλιες μεθοδεύσεις του Μαξίμου και να αποκαταστήσετε μια στοιχειώδη πολιτική αξιοπιστία: Ψηφίστε την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για Προανακριτική επιτροπή. Σεβαστείτε τη Δικαιοσύνη, το Κοινοβούλιο και την απαίτηση των πολιτών για λογοδοσία και διαφάνεια. Επιτρέψτε να ερευνηθούν οι δύο υπουργοί σας».
Αντικρούοντας την κριτική πως το ΠΑΣΟΚ φοβάται να ερευνηθεί ο ΟΠΕΚΕΠΕ από την ίδρυσή του υπογράμμισε: «Αν η ΝΔ τού πολιτικά εκβιαζόμενου κ. Μητσοτάκη νομίζει ότι το ΠΑΣΟΚ φοβάται, ας στηρίξει την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για τη συγκρότηση προανακριτικής και εμείς δεν έχουμε κανένα φόβο να ψηφίσουμε την εξεταστική -αν και θα είναι ένα θέατρο σκιών και μια παρωδία. Αλλά θα γίνουν και τα δύο. Τολμάτε να δεσμευτείτε πολιτικά κύριε Μητσοτάκη; Εσείς φοβάστε την προανακριτική, εμείς δεν φοβόμαστε τίποτα. Αν δεν έχετε την πολιτική τόλμη να συγκροτηθεί η προανακριτική επιτροπή, το ΠΑΣΟΚ δεν θα νομιμοποιήσει τη συγκάλυψη που επιχειρείτε κύριοι της Νέας Δημοκρατίας».
Στην επίθεσή του προς τη κυβέρνηση ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ ανέφερε ότι το δίλημμα των επόμενων μηνών είναι ότι η κυβέρνηση της ΝΔ πρέπει να φύγει το συντομότερο και να μην επαναλάβει τα ίδια, όπως το 2009, «όπου αφήσατε ελλείμματα και δημόσιο χρέος και δεν απολογηθήκατε», όπως επισήμανε.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης με οξεία φρασεολογία σχολίασε το δεύτερο σημείο της τοποθέτησης του κ. Μητσοτάκη ότι θα πάρει τα λεφτά από τους κλέφτες. «Μας πουλάει τρέλα ο κ. Μητσοτάκης. Εσείς ξεμπλοκάρατε προεκλογικά τα δεσμευμένα “αμαρτωλά” ΑΦΜ για να πληρωθούν οι κλέφτες. Τους αφήνατε να κλέβουν, αλλά τώρα τους καταγγέλλετε. Αναγκάζατε σε παραίτηση όποιον πρόεδρο στον ΟΠΕΚΕΠΕ ξεκινούσε την προσπάθεια εξυγίανσης για να συνεχίζεται το πάρτι της “γαλάζιας” ρεμούλας. Τον κ. Βάρρα που τον έχετε εδώ και 4 χρόνια στο Μαξίμου, ακόμη δεν τον έχετε ρωτήσει τι γινόταν στον ΟΠΕΚΕΠΕ;», παρατήρησε.
Τέλος ζήτησε εξηγήσεις για το τι έκανε η κυβέρνηση σχετικά με «τη ρηματική διακοίνωση της Λιβύης, που έχει υποβληθεί από τις 20 Ιουνίου 2025 στον ΟΗΕ -αλλά εμείς εδώ στην Ελλάδα τη μάθαμε με 3 μέρες καθυστέρηση», όπως είπε-, και η οποία «συνιστά πράξη επίσημης επιβεβαίωσης της επίμονης και συντονισμένης τουρκολιβυκής προκλητικότητας».
Επίσης, κατέκρινε την πρόσφατη ρύθμιση για το άσυλο ενώ παράλληλα τόνισε ότι η πρόταση του ΠΑΣΟΚ αποτελεί την ενδεδειγμένη πολιτική για όσους έρχονται στην Ελλάδα.
Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι έπληξε έναν στρατιωτικό στόχο κοντά στο προεδρικό μέγαρο της Συρίας, στη Δαμασκό.
Μάρτυρες από τη συριακή πρωτεύουσα είπαν στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι άκουσαν μια έκρηξη στον τομέα όπου βρίσκεται το προεδρικό μέγαρο και είδαν πυκνό καπνό να υψώνεται από το σημείο, λίγη ώρα μετά τα ισραηλινά πλήγματα στο γενικό επιτελείο του συριακού στρατού, στο κέντρο της πόλης.
Τρεις μάρτυρες είπαν ότι άκουσαν την έκρηξη που προερχόταν από τη ζώνη του προεδρικού μεγάρου, όπου ο πρόεδρος Άχμαντ αλ Σάρα δέχεται τους ξένους επισκέπτες.
Η κρατική τηλεόραση της Συρίας μετέδωσε νωρίτερα πλάνα από τις ζημιές που προκλήθηκαν στο γενικό επιτελείο στρατού από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς.
Το συριακό πρακτορείο SANA μετέδωσε εξάλλου ότι αναφέρονται ισραηλινά αεροπορικά πλήγματα στην περιοχή της Ντεράα, στη νοτιοδυτική Συρία.
ΦΩΤΟ: EPA/MOHAMMED AL RIFAI — ATTENTION EDITORS: GRAPHIC CONTENT –
Το Ισραήλ έπληξε το γενικό επιτελείο του συριακού στρατού. Οι Δρούζοι του Ισραήλ πιέζουν τον IDF να διευρύνει τις επιχειρήσεις στη Συρία. Νετανιάχου: «Δε θα επιτρέψουμε έναν δεύτερο Λίβανο στα βόρεια σύνορά μας».
Ο ισραηλινός στρατός κάνει χρήση δακρυγόνων κατά των Δρούζων της ΣυρίαςΕικόνα: Jalaa Marey/AFP/Getty Images
Τα έκτροπα στην Σουέιντα ξεσηκώνουν τους Δρούζους σε Ισραήλ και Λίβανο
Μεγάλη μερίδα των Δρούζων της πόλης κατέφυγε προς τα περίχωρά της για να διασωθεί, ενώ οι διηγήσεις από τις χθεσινές επιθέσεις κατά αμάχων προκάλεσαν μεγάλες αντιδράσεις στους ομοεθνείς τους που ζουν στο Ισραήλ και στον Λίβανο. Συγκεκριμένα, σήμερα το μεσημέρι χιλιάδες Δρούζοι κάτοικοι της ισραηλινής πλευράς των Υψωμάτων του Γκολάν προσπάθησαν να καταρρίψουν τον συνοριακό φράχτη ασφαλείας για να περάσουν στα συριακά εδάφη προκειμένου να προστατεύσουν τους ομοεθνείς τους. Ο ηγέτης των Δρούζων του Ισραήλ, Μουάφακ Ταρίφ, μιλώντας στο ισραηλινό κρατικό ραδιόφωνο σήμερα το μεσημέρι προανήγγειλε γενική απεργία τις επόμενες μέρες στις πόλεις και τα χωριά της κοινότητάς του, καλώντας την κυβέρνηση Νετανιάχου να επέμβει δραστικά για την προάσπιση των ομοεθνών του στη Συρία. Αντίστοιχες εκδηλώσεις διαμαρτυρίας διοργανώθηκαν χθες και από τους Δρούζους που κατοικούν στον Λίβανο, ενώ έκδηλη είναι η αμηχανία του εκεί Δρούζου πολιτικού τους ηγέτη, Ουαλίντ Τζουμπλάτ, ο οποίος μέχρι πρότινος τασσόταν υπέρ της ενσωμάτωσης των Δρούζων στο νέο πολιτειακό πλαίσιο της «νέας Συρίας».
Δρούζοι κάτοικοι του Ισραήλ στα Υψώματα του Γκολάν προσπαθούν να καταρρίψουν τον συνοριακό φράχτη ασφαλείαςΕικόνα: Jalaa Marey/AFP/Getty Images
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι σημερινή έκθεση του Συριακού Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που εδρεύει στο Λονδίνο, που αναφέρει ότι τις τελευταίες τρεις μέρες σκοτώθηκαν στην επαρχία Σουέιντα συνολικά 203 άτομα, εκ των οποίων οι 71 είναι Δρούζοι άμαχοι, ως και ντόπιοι προεστοί που εκτελέστηκαν αφού υποβλήθηκαν σε δημόσια εξευτελιστική μεταχείριση. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, τρεις γυναίκες της κοινότητας των Δρούζων φέρονται να εκτελέστηκαν δημόσια από φιλοκαθεστωτικούς Τζιχαντιστές και πως ανάμεσα στα θύματα περιλαμβάνονται και δύο παιδιά.
Θα διευρυνθούν οι ισραηλινές επιχειρήσεις στη Συρία;
Από την άλλη, ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία, Τόμας Μπάρακ, συστήνει αυτοσυγκράτηση προς όλες τις πλευρές. Ωστόσο, η κυβέρνηση της Δαμασκού επαναλαμβάνει ότι στόχος της είναι η ενότητα της χώρας, η τήρηση της δημόσιας τάξης και η ασφάλεια όλων των πολιτών της Συρίας, ανεξάρτητα από την εθνοτική τους καταγωγή.
Καρμίτ Βαλένσι, Άμαλ Χάγεκ
16 Ιουλίου 2025
Για πρώτη φορά από τις βίαιες συγκρούσεις μεταξύ των Δρούζων και των συριακών δυνάμεων ασφαλείας στα τέλη Απριλίου, η σφοδρή μάχη μεταξύ των δύο πλευρών έχει ξαναρχίσει. Ο τρέχων γύρος πυροδοτήθηκε από ένα τοπικό περιστατικό στα περίχωρα της επαρχίας Σουέιντα, κατά το οποίο ένας Δρούζος κάτοικος απήχθη από συμμορία Βεδουίνων.Σε αντίποινα, δρούζικες πολιτοφυλακές υπό την ηγεσία του Στρατιωτικού Συμβουλίου της Σουέιντα απήγαγαν αρκετούς Βεδουίνους κατοίκους.
Παρά τις προσπάθειες τοπικών θρησκευτικών αξιωματούχων να κατευνάσουν την ένταση, η βία κλιμακώθηκε ραγδαία. Οι συριακές δυνάμεις ασφαλείας που στάλθηκαν για να αποκλιμακώσουν την κατάσταση έπεσαν σε ενέδρα που είχε στήσει το Στρατιωτικό Συμβούλιο, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τουλάχιστον 12 άνδρες ασφαλείας. Οι συγκρούσεις επεκτάθηκαν γρήγορα σε μια σύγκρουση μεγάλης κλίμακας, που έχει ήδη στοιχίσει τη ζωή σε περίπου 200 άτομα — κυρίως μαχητές από τους Δρούζους, τους Βεδουίνους και τις δυνάμεις του καθεστώτος.
Αυτά τα γεγονότα σηματοδοτούν την κατάρρευση των συμφωνιών που είχαν επιτευχθεί μεταξύ του καθεστώτος και της δρούζικης κοινότητας τον Μάιο και θυμίζουν έντονα προηγούμενους κύκλους βίας. Όπως και στο παρελθόν, η εσωτερική πίεση από τη δρούζικη κοινότητα στο Ισραήλ ώθησε σε ισραηλινή στρατιωτική εμπλοκή. Το Ισραήλ εξαπέλυσε άμεσα πλήγματα κατά των συριακών δυνάμεων ασφαλείας στην περιοχή της Σουέιντα, καταστρέφοντας άρματα μάχης του νέου συριακού στρατού. Αργότερα, το Ισραήλ επιτέθηκε κοντά στην είσοδο του Υπουργείου Άμυνας της Συρίας στη Δαμασκό — μια δυναμική ένδειξη με απαίτηση για τερματισμό των συγκρούσεων στον νότο.
Τα γεγονότα ανέδειξαν επίσης για ακόμη μία φορά τις εσωτερικές διαιρέσεις μεταξύ των Δρούζων: Την πολεμοχαρή και συγκρουσιακή στάση ηγείται ο σεΐχης Χικμάτ αλ-Χίτζρι και οι μαχητές του υπό το Στρατιωτικό Συμβούλιο, που στηρίζουν την ισραηλινή εμπλοκή και μάλιστα υποστηρίζουν την άμεση σύγκρουση με τον πρόεδρο αλ-Σαράα και τις δυνάμεις του. Αντιθέτως, πιο μετριοπαθείς φωνές καλούν σε αυτοσυγκράτηση, διάλογο με το καθεστώς και τερματισμό της ισραηλινής παρέμβασης — ανάμεσά τους οι σεΐχηδες Γιούσεφ Τζαρμπού, Χαμούντ αλ-Χιννάουι και ο ηγέτης του κινήματος Άντρες της Αξιοπρέπειας, Λαΐθ αλ-Μπαλούς.
Όπως και σε προηγούμενα επεισόδια, δυνάμεις του καθεστώτος και τοπικοί μαχητές τεκμηριώθηκε ότι διέπραξαν κακοποιήσεις και βιαιοπραγίες, μεταξύ άλλων το αναγκαστικό ξύρισμα των γενειάδων Δρούζων ανδρών — μια ακραία μορφή εξευτελισμού που προκάλεσε καταδίκη ακόμη και από μετριοπαθή στοιχεία της κοινότητας. Παραμένει ασαφές αν ο Πρόεδρος της Συρίας Άχμεντ αλ-Σαράα ενέκρινε ή αγνόησε αυτές τις ενέργειες. Παρ’ όλα αυτά, επανέρχονται τα ερωτήματα για το κατά πόσον μπορεί να ελέγξει τις δυνάμεις που δρουν στο όνομά του, υπονομεύοντας περαιτέρω τις προσπάθειές του να προβάλει μια μετριοπαθή και υπεύθυνη εικόνα.
Σε αντίθεση με προηγούμενες συγκρούσεις, ο τρέχων γύρος βίας εκτυλίσσεται στο πλαίσιο εντατικών διπλωματικών επαφών μεταξύ ισραηλινών και συριακών πλευρών. Κατά τη διάρκεια αυτών των συνομιλιών, δηλώσεις — κυρίως από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες — άφηναν να εννοηθεί ένα ενδεχόμενο μελλοντικό σύμφωνο εξομάλυνσης. Πλέον, ωστόσο, η ήπια ισραηλινή προσέγγιση προς τον αλ-Σαράα φαίνεται να εξασθενεί. Με την αυξανόμενη δυσπιστία και εχθρότητα μεταξύ των πλευρών, οι προοπτικές για μια συμφωνία — ακόμη και για μια περιορισμένη συμφωνία ασφαλείας στα σύνορα — μοιάζουν ολοένα και πιο αμφίβολες.
Σύριοι Δρούζοι υψώνουν ισραηλινή σημαία σε στέγη στη Σουέιντα ενώ η Ισραηλινή Αεροπορία πλήττει στόχους του καθεστώτος
Jerusalem Post
16 Ιουλίου 2025, 16:45
Μέλη της δρούζικης κοινότητας της Συρίας ύψωσαν ισραηλινή σημαία σε στέγη στη Σουέιντα, στη νότια Συρία, όπως φαίνεται σε βίντεο που κυκλοφόρησε ευρέως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το απόγευμα της Τετάρτης.
Το βίντεο αναδημοσιεύθηκε επίσης από τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, περιλαμβανομένου του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα, KAN News.
— כל החדשות בזמן אמת (@Saher_News_24_7) July 16, 2025
Τις τελευταίες ημέρες, δυνάμεις ασφαλείας προσκείμενες στη Δαμασκό και μέλη της δρούζικης κοινότητας της Συρίας στη Σουέιντα βρίσκονται σε σύγκρουση.
Τη Δευτέρα, το Ισραήλ ξεκίνησε να πλήττει δυνάμεις ασφαλείας προσκείμενες στη Δαμασκό. Την Τετάρτη, η εμπλοκή του Ισραήλ στη σύγκρουση κλιμακώθηκε, καθώς η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία πραγματοποίησε αεροπορικές επιδρομές στη Δαμασκό, περιλαμβανομένων του στρατιωτικού αρχηγείου και του Προεδρικού Μεγάρου.
Εν τω μεταξύ, οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις και η αστυνομία προσπαθούν να αποτρέψουν Δρούζους πολίτες του Ισραήλ από το να περάσουν μαζικά τα σύνορα προς τη Συρία για να υποστηρίξουν τους ομοθρήσκους τους.
Χάος στο Βόρειο Μέτωπο: Δρούζοι Παραβιάζουν τα Σύνορα καθώς η IDF Βομβαρδίζει τη Δαμασκό
16 Ιουλίου 2025, 11:13 π.μ. Virtual Jerusalem
Η αμφίδρομη διείσδυση αναταράσσει τα Υψώματα του Γκολάν καθώς δυνάμεις του νέου συριακού καθεστώτος σφαγιάζουν και ταπεινώνουν δεκάδες Δρούζους πολίτες. Το Ισραήλ βομβαρδίζει ιρανικούς στόχους κοντά στη Δαμασκό και αυξάνει τα επίπεδα ετοιμότητας στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια, φοβούμενο γενική κλιμάκωση που προωθεί η Τεχεράνη.
Η βόρεια μεθόριος του Ισραήλ βυθίστηκε σε κρίση αργά τη νύχτα, καθώς εκατοντάδες Δρούζικες φυλές διέσχισαν με διπλή κατεύθυνση τα σύνορα Ισραήλ–Συρίας, σε μια προσπάθεια διείσδυσης που χαρακτηρίζεται από τις αρχές ως η πιο χαοτική από την έναρξη του Πολέμου των Σπαθιών του Σιδήρου. Ενώ κάποιοι διέφευγαν για τη ζωή τους από τη στυγνή επίθεση του καθεστώτος Άσαντ, άλλοι φέρονται να αντάλλαξαν πυρά με συριακά στρατεύματα ή να βοήθησαν ένοπλες ομάδες που κινούνταν προς τα σύνορα.
Η εξαιρετικά ασυνήθιστη αμφίδρομη παραβίαση έγινε κοντά στο Majdal Shams, όπου στρατιώτες του IDF εντόπισαν πολλαπλές ομάδες να προχωρούν προς και να οπισθοχωρούν από το φράγμα ασφαλείας. Οι δυνάμεις άνοιξαν πυρ εναντίον αρκετών ατόμων που επιχείρησαν να διασχίσουν, συλλαμβάνοντας έναν αριθμό και απωθώντας άλλους. UAV (μη επανδρωμένα αεροσκάφη) πετούσαν πάνω από την περιοχή καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας, καταγράφοντας κινήσεις και συντονίζοντας ομάδες αντίδρασης.
Σύμφωνα με εκπρόσωπο του IDF, «Τα σύνορα με τη Συρία παραμένουν κλειστά. Δεν θα επιτρέψουμε καμία μορφή διείσδυσης — αλλά παρακολουθούμε στενά την ανθρωπιστική κρίση που εξελίσσεται πέρα από τη γραμμή».
Η κρίση έφτασε σε νέα βάθη στη νότια Συρία αυτή την εβδομάδα, καθώς δυνάμεις πιστές στον Μπασάρ αλ-Άσαντ εξαπέλυσαν αιματηρό πογκρόμ κατά του δρουζικού πληθυσμού στην επαρχία Σουβαΐντα. Βίντεο και μαρτυρίες μαρτυρούν χρήση πυροβολικού σε κατοικημένες περιοχές, εκτελέσεις και μαζικές συλλήψεις νεαρών Δρούζων που κατηγορούνταν για βοήθεια σε αντι-καθεστωτικές διαδηλώσεις. Το Ισραήλ εκτιμά ότι τουλάχιστον 38 πολίτες έχουν χάσει τη ζωή τους τις τελευταίες 72 ώρες από συριακά στρατεύματα και συνδεδεμένες με τη Συρία ένοπλες ομάδες, ορισμένες με δεσμούς με τη Δύναμη Quds του Ιράν και τη Χεζμπολάχ.
Απαντώντας στη σφαγή και την αυξανόμενη ιρανική εμπλοκή, η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία (IAF) εξαπέλυσε επιθετικό κύμα αεροπορικών επιδρομών εναντίον της Δαμασκού και των νοτίων προαστίων της. Οι επιθέσεις στόχευσαν πολλαπλές αποθήκες όπλων της IRGC και της Χεζμπολάχ, κέντρα εφοδιασμού και διοίκησης. Εκρήξεις συγκλόνισαν την περιοχή Sayyida Zeinab — προπύργιο των υποστηριζόμενων από το Ιράν ομάδων — καθώς και στόχους κοντά στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Δαμασκού.
Τουλάχιστον 11 μαχητές, πολλοί εκ των οποίων μη Σύριοι υπήκοοι, σκοτώθηκαν στις επιδρομές της IDF. Σύμφωνα με στρατιωτικές πηγές, αρκετοί από τους στόχους συνδέονταν με προσπάθειες εισαγωγής προηγμένων πυρομαχικών και κατευθυνόμενων όπλων στη Συρία, για χρήση από τη Χεζμπολάχ σε μελλοντική σύγκρουση με το Ισραήλ.
Ο υπουργός Άμυνας, Ισραήλ Κατζ, αναφέρθηκε στην κατάσταση το πρωί της Τρίτης, δηλώνοντας: «Δεν θα μείνουμε αδρανείς ενώ το Ιράν χτίζει ένα τρομοκρατικό μέτωπο εντός της Συρίας. Η βάρβαρη σφαγή αμάχων Δρούζων εντείνει μόνο τη βούλησή μας.» Πρόσθεσε ότι το Ισραήλ συγκρατεί τις κόκκινες γραμμές του και δεν θα επιτρέψει σε ιρανικές προπλαστικές δυνάμεις να δρουν κοντά στα Υψώματα του Γκολάν.
Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου συγκάλεσε το σώμα ασφαλείας του στο Τελ Αβίβ λίγο μετά τις επιδρομές. Βγαίνοντας από τη συνεδρίαση, προειδοποίησε: «Το Ιράν και ο Άσαντ παίζουν με τη φωτιά. Θα δράσουμε αποφασιστικά για να προστατεύσουμε την ισραηλινή κυριαρχία και να αποτρέψουμε τη σφαγή των γειτόνων μας πέρα από τα σύνορα. Το IDF είναι έτοιμο για κάθε σενάριο.»
Ποιοι είναι οι Δρούζοι που οι Ισραηλινοί βομβαρδίζουν τη Συρία για την προστασία τους
Οι δυνάμεις ασφαλείας της Συρίας εισέρχονται στην πόλη Σουέιντα, όπου κατοικούν κυρίως Δρούζοι, στις 15 Ιουλίου 2025.
Μια νέα σύγκρουση βρίσκεται σε εξέλιξη στη Συρία μεταξύ του συριακού στρατού και της κοινότητας των Δρούζων.
Ο συριακός στρατός εισήλθε στα οχυρά των Δρούζων, πυροδοτώντας φόβους για επίθεση σε μειονότητες και προκαλώντας ισραηλινές επιδρομές.
Ο νέος ηγέτης της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σαράα, ο οποίος δεσμεύτηκε να προστατεύσει τις ποικιλόμορφες κοινότητες της χώρας, έχει μέχρι στιγμής αποτύχει να αποτρέψει επιθέσεις εναντίον Αλαουιτών και της αίρεσης των Δρούζων.
Τον Μάρτιο, εκατοντάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια μιας καταστολής της αίρεσης των Αλαουιτών, στην οποία ανήκε ο πρώην δικτάτορας Μπασάρ αλ-Άσαντ, στη Λατάκια, και τον Απρίλιο, συγκρούσεις μεταξύ φιλοκυβερνητικών ενόπλων δυνάμεων και πολιτοφυλακών των Δρούζων άφησαν τουλάχιστον 100 νεκρούς.
The Druze people are a testament to resilience, faith, and strength. Their history, rooted in the 11th century, showcases a unique blend of beliefs that have withstood centuries of persecution and adversity. From their origins in Ismaili Islam to their distinct identity today,… pic.twitter.com/dDLqivj781
Τώρα, η σύγκρουση μεταξύ των δυνάμεών του και των πολιτοφυλακών των Δρούζων έχει ανανεωθεί κυρίως λόγω του αιτήματος του αλ-Σαράα για αφοπλισμό.
Εν τω μεταξύ, ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας, Ισραήλ Κατς, προειδοποίησε τη μεταβατική κυβέρνηση στη Συρία, ζητώντας την αποχώρηση των δυνάμεών της από τη Σουγουαΐντα και τη μη παρέμβαση στις υποθέσεις των Δρούζων, υποσχόμενος κλιμάκωση.
Ας ρίξουμε μια ματιά στο ποιοι είναι οι Δρούζοι και γιατί το Ισραήλ παρεμβαίνει στο θέμα.
Ποιοι είναι οι Δρούζοι;
Οι Δρούζοι είναι μια αραβική αίρεση που κατοικεί στη Συρία, τον Λίβανο και το Ισραήλ.
Αυτή η κοινότητα προέρχεται από την Αίγυπτο και ακολουθεί ένα παρακλάδι του Ισλάμ που δεν επιτρέπει τον προσηλυτισμό ή τους γάμους μεταξύ θρησκευτικών κοινοτήτων.
Ονομάζεται Ισμαηλία – μια αίρεση του Σιιτικού Ισλάμ – που ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της βασιλείας του έκτου Φατιμίδη χαλίφη, αλ-Χακίμ μπι-Αμρ Αλλάχ.
Οι θεολόγοι άρχισαν να οργανώνουν ένα κίνημα που ανακήρυσε τον αλ-Χακίμ θεϊκή μορφή. Αυτή η ομάδα συνέχισε να σχηματίζει αυτό που ονομάζουμε σημερινούς Δρούζους.
Περισσότεροι από 20.000 Δρούζοι ζουν στα Υψίπεδα του Γκολάν, το οροπέδιο που το Ισραήλ κατέλαβε από τη Συρία κατά τη διάρκεια του Έξι Ημερών Πολέμου το 1967, πριν το προσαρτήσει επίσημα το 1981.
Οι Δρούζοι μοιράζονται την περιοχή με περίπου 25.000 Εβραίους εποίκους, κατανεμημένους σε περισσότερους από 30 οικισμούς.
Οι περισσότεροι Δρούζοι αυτοπροσδιορίζονται ως Σύροι και έχουν ισραηλινές κάρτες παραμονής, αν και δεν θεωρούνται Ισραηλινοί.
Εντός της Συρίας, η κοινότητα αποτελεί πλειοψηφία στην επαρχία Σουγουαΐντα στο νότιο τμήμα της χώρας.
Ένας πνευματικός ηγέτης των Δρούζων, ο Χικμάτ αλ-Χίτζρι, ζήτησε διεθνή προστασία από «όλες τις χώρες» για να «αντιμετωπιστεί η βάρβαρη εκστρατεία» της κυβέρνησης και των συμμαχικών δυνάμεων «χρησιμοποιώντας όλα τα δυνατά μέσα. Αντιμετωπίζουμε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο εξόντωσης», δήλωσε ο αλ-Χίτζρι σε βιντεοσκοπημένη δήλωση.
Γιατί παρενέβη το Ισραήλ στο θέμα;
Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ «έχει δεσμευτεί να αποτρέψει την πρόκληση βλάβης στους Δρούζους στη Συρία λόγω της βαθιάς αδελφικής συμμαχίας με τους Δρούζους πολίτες μας στο Ισραήλ και των οικογενειακών και ιστορικών δεσμών τους με τους Δρούζους στη Συρία».
Η ισραηλινή κυβέρνηση είχε επίσης μονομερώς κηρύξει μια ζώνη αποστρατιωτικοποίησης στη Συρία που «απαγορεύει την εισαγωγή δυνάμεων και όπλων στη νότια Συρία».
Η συριακή κυβέρνηση απέρριψε την κήρυξη αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης από το Ισραήλ.
Το Ισραήλ, επιφυλακτικό απέναντι σε εξτρεμιστικές ομάδες κατά μήκος των συνόρων του, έχει υιοθετήσει μια αντιπαραθετική στάση απέναντι στον αλ-Σαράα, παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ να προωθήσει τη συρο-ισραηλινή συμφιλίωση και την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ.
Επιπλέον, μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, το Ισραήλ έχει καταλάβει περισσότερα εδάφη στη Συρία.
Πρόσφατα, ο Υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ δήλωσε ότι το Ισραήλ εξετάζει επίσης την επέκταση των συμφωνιών.
«Το Ισραήλ ενδιαφέρεται να επεκτείνει τον κύκλο ειρήνης και ομαλοποίησης των Συμφωνιών του Αβραάμ. Έχουμε συμφέρον να προσθέσουμε χώρες, όπως η Συρία και ο Λίβανος, τους γείτονές μας, στον κύκλο ειρήνης και ομαλοποίησης – διαφυλάσσοντας παράλληλα τα βασικά συμφέροντα και τα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ», είπε.
Ωστόσο, η δράση του Ισραήλ στη Συρία δεν υποστηρίζει τη δήλωσή τους.
Οι ανάγκες ασφαλείας της Ευρώπης και το κενό ισχύος στη Μέση Ανατολή σημαίνουν περισσότερο χώρο για την Άγκυρα.
Ο Πρόεδρος Ερντογάν αρπάζει την ευκαιρία.
Ρόμπερτ Έλις
Σε φόντο εσωτερικής καταστολής, ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε σε ομιλία του νωρίτερα αυτόν τον μήνα: «Στόχος μας είναι μια μεγάλη και ισχυρή Τουρκία. Αποστολή μας είναι να οικοδομήσουμε τον Αιώνα της Τουρκίας σε όλο του το μεγαλείο. Πυξίδα μας είναι οι αρχαίες αξίες που μας κάνουν αυτό που είμαστε».
Ουσιαστικά, ο Ερντογάν έχει ρίξει το γάντι σε άλλες δυνάμεις της Μέσης Ανατολής —το Ισραήλ, το Ιράν και τη Σαουδική Αραβία— που επιδιώκουν περιφερειακή ηγεμονία.
Αυτό προετοιμαζόταν εδώ και καιρό. Ο αντισημιτισμός του Ερντογάν ήταν έντονος όταν, ως νεαρός, ήταν επικεφαλής της νεολαίας του ισλαμιστικού Κόμματος Εθνικής Σωτηρίας (MSP), υπό την ηγεσία του Νετζμεττίν Ερμπακάν, του πατέρα του πολιτικού Ισλάμ στην Τουρκία. Έγραψε επίσης, σκηνοθέτησε και έπαιξε σε ένα θεατρικό έργο με τίτλο «Mas-Kom-Yah» (Μασόνος-Κομμουνιστής-Εβραίος).
Η στήριξη του Ερντογάν στη Χαμάς, την οποία έχει χαρακτηρίσει «όχι τρομοκρατική οργάνωση, αλλά ομάδα απελευθέρωσης και μουτζαχεντίν που μάχονται για να προστατεύσουν τη γη και τους πολίτες τους», ξεκινά από την επίσημη πρόσκληση που απηύθυνε στον ηγέτη της, Χάλεντ Μεσάαλ, να επισκεφθεί την Άγκυρα το 2006.
Ο Ερντογάν απέδωσε τις διαδηλώσεις στο Πάρκο Γκεζί το 2013, οι οποίες αποτέλεσαν την πρώτη σοβαρή απειλή για το καθεστώς του, στο «λόμπι των επιτοκίων». Τουρκικό δικαστήριο έχει επιβάλει ισόβια κάθειρξη στον ακτιβιστή Οσμάν Καβάλα, ιδρυτικό μέλος του Παραρτήματος του Ιδρύματος Ανοιχτής Κοινωνίας στην Τουρκία, που δημιουργήθηκε από τον «διάσημο Ούγγρο Εβραίο» Τζορτζ Σόρος, επειδή φέρεται να βρισκόταν πίσω από τις διαδηλώσεις.
Ο Ερντογάν μιλά επίσης σε δίωρο ντοκιμαντέρ, «Ο Εγκέφαλος», που προβλήθηκε από φιλοκυβερνητικό κανάλι το 2015 και ισχυρίζεται ότι ένας εγκέφαλος, με καταγωγή από το Ισραήλ, σχεδιάζει την παγκόσμια κυριαρχία.
Ένα βίντεο διάρκειας τεσσάρων λεπτών, με τίτλο «Το Κόκκινο Μήλο», που κυκλοφόρησε από τη Διεύθυνση Επικοινωνίας της Τουρκίας το 2020, καθιστά σαφείς τις προθέσεις της Τουρκίας. Σε αυτό, ο Ερντογάν απαγγέλλει τους πρώτους στίχους της Σούρα αλ-Φαθ («περί νίκης») από το Κοράνι, και το βίντεο κλείνει με ένα πλάνο του τεμένους Αλ-Άκσα στην Ιερουσαλήμ, το οποίο ο Ερντογάν έχει υποσχεθεί να απελευθερώσει από το Ισραήλ.
Στο τέλος Μαρτίου 2025, σε ομιλία του για το Έιντ αλ-Φιτρ προς το εκκλησίασμα στο τέμενος Τσαμλιτζά στην Κωνσταντινούπολη, το μεγαλύτερο τέμενος της Τουρκίας που κατασκευάστηκε από την κυβέρνηση του ΑΚΡ, ο Ερντογάν δήλωσε: «Είθε ο Κύριος να καταστρέψει και να αφανίσει το σιωνιστικό Ισραήλ!»
Όπως γράφει ο αμυντικός συντάκτης Πολ Ίντον, ενώ το Ισραήλ και το Ιράν εμπλέκονταν στον Πόλεμο των Δώδεκα Ημερών, ο Ερντογάν συνέχιζε τη σημαντική ενίσχυση των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων.
Η Άσλι Αϊντιντάσμπας, διευθύντρια του Τουρκικού Προγράμματος στο Brookings Institution, προειδοποιεί ότι η Τουρκία και το Ισραήλ κινδυνεύουν να διολισθήσουν σε αντιπαράθεση, καθώς η κυβέρνηση Ερντογάν εντείνει τη σουνιτική ισλαμιστική και εθνικιστική ρητορική της, ενώ το Ισραήλ επιδιώκει στρατιωτική κυριαρχία στον Λίβανο, τη Γάζα και τη Συρία.
Ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή έχει υπονομευθεί τόσο από την αποχώρησή τους από τη συμφωνία JCPOA όσο και από τα πλήγματα του Ιουνίου στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Υπάρχει επίσης το ερώτημα κατά πόσον είναι διατεθειμένες να αποσύρουν τη στήριξή τους προς τους Κούρδους συμμάχους τους στη βόρεια Συρία.
Πριν από έξι χρόνια, ο Ερντογάν δήλωσε σε στρατιωτική ακαδημία στην Άγκυρα: «Αν δεν έχεις επαρκή στρατιωτική, πολιτική και οικονομική ισχύ, πρέπει να ξέρεις ότι κανείς δεν θα σε πάρει στα σοβαρά». Με τη σημερινή συγκέντρωση οπλικών συστημάτων, υπάρχει κάθε λόγος να το κάνει κανείς.
Φέτος, ο δείκτης Global Fire Power κατέταξε την Τουρκία στην ένατη θέση μεταξύ των δέκα κορυφαίων παγκόσμιων στρατιωτικών δυνάμεων. Σε στρατιωτική ενημέρωση, οι Financial Times χαρακτήρισαν την Τουρκία ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια της Ευρώπης. Η Τουρκία δεν χάνει χρόνο να εκμεταλλευτεί αυτή την ευκαιρία και προωθεί δύο βασικές αμυντικές συμφωνίες: ένα σύστημα αεράμυνας SAMP/T σε συμπαραγωγή με τη Γαλλία και τη Γερμανία και την απόκτηση μαχητικών Eurofighter Typhoon.
Για να εξασφαλίσει την πρώτη συμφωνία, ο Ερντογάν επιδιώκει να ξεπεράσει τις αντιρρήσεις του προέδρου της Γαλλίας Μακρόν λόγω των τουρκικών διαφορών με την Ελλάδα και την Κύπρο στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Γερμανία φαίνεται να έχει ξεπεράσει τις αντιρρήσεις της σχετικά με τη συμφωνία Eurofighter. Το Ηνωμένο Βασίλειο, πρόθυμο για μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μετά το Brexit, είναι έτοιμο να ενσωματώσει μια στρατηγική διάσταση.
Η πρωτοβουλία του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ για τη δημιουργία μιας «συμμαχίας των προθύμων» ειρηνευτικής δύναμης για την Ουκρανία αποδείχθηκε φιάσκο. Ωστόσο, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε το ενδιαφέρον της Τουρκίας να ενταχθεί στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Τον Μάρτιο, η ΕΕ παρουσίασε το σχέδιό της, Readiness 2030 (προηγουμένως γνωστό ως ReArm Europe), για αύξηση των αμυντικών δαπανών κατά σχεδόν 650 δισεκατομμύρια ευρώ και παροχή επιπλέον 150 δισεκατομμυρίων ευρώ σε δάνεια (SAFE). Το εργαλείο SAFE επιτρέπει σε τρίτες χώρες, μεταξύ αυτών και στην Τουρκία ως υποψήφια χώρα, να συμμετέχουν σε κοινές προμήθειες, κάτι που ενδιαφέρει σαφώς την Τουρκία, δεδομένης της αναπτυσσόμενης αμυντικής της βιομηχανίας.
Ωστόσο, υπάρχουν δύο προϋποθέσεις για τη συμμετοχή τρίτων χωρών. Πρώτον, καμία χώρα δεν επιτρέπεται να απειλεί τα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή κάποιου κράτους-μέλους της. Δεύτερον, η ένταξη απαιτεί ομόφωνη έγκριση.
Η Ελλάδα έχει δηλώσει ότι η Τουρκία πρέπει να εγκαταλείψει την 30χρονη απειλή πολέμου εναντίον της για να εξασφαλίσει την έγκρισή της. Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ απέρριψε αυτή την ανησυχία ως «εμπλοκή πολυμερών πλατφορμών σε διμερείς διαφορές».
Πέρα από τα τουρκικά σχέδια για την απόκτηση 40 μαχητικών F-16 από τις Ηνωμένες Πολιτείες, παρά τις κυρώσεις CAATSA, εξακολουθεί να ελπίζει σε επανένταξη στο πρόγραμμα F-35. Ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, έχει δηλώσει ότι μια λύση είναι πιθανή έως το τέλος του έτους.
Εκτός από το TCG Anadolu, το οποίο έχει ήδη τεθεί σε επιχειρησιακή λειτουργία, η Τουρκία, μαζί με την Ισπανία, κατασκευάζει ένα δεύτερο αεροπλανοφόρο. Δεδομένης της επεκτατικής ναυτικής στρατηγικής της Τουρκίας, όπως περιγράφεται στο Mavi Vatan («Γαλάζια Πατρίδα»), αυτό δεν προμηνύει τίποτα καλό για την Ελλάδα ή την Κύπρο.
Ωστόσο, η Ευρώπη είναι έτοιμη να δώσει προτεραιότητα στην ασφάλεια έναντι των αρχών, παρόλο που υπάρχουν βάσιμες αμφιβολίες σχετικά με το ποιανού το μέρος είναι στην πραγματικότητα η Τουρκία.
*Ο Ρόμπερτ Έλις είναι αναλυτής και σχολιαστής για την Τουρκία. Είναι επίσης διεθνής σύμβουλος στο RIEAS (Ινστιτούτο Έρευνας Ευρωπαϊκών και Αμερικανικών Σπουδών) στην Αθήνα. Αρθρογραφεί τακτικά για τα τουρκικά θέματα στον δανικό και διεθνή Τύπο. Στο παρελθόν, ήταν σύμβουλος στην Ομάδα Αξιολόγησης της Τουρκίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Gatestone στη Νέα Υόρκη.
Δεν νοείται θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός χωρίς σαφές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και εξειδικευμένο σχέδιο
Μέσα στο Μεγαλοβδόμαδo (16-17 Απριλίου) η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Ενέργειας διαλαλούσε στους… ιθαγενείς πως η χώρα αποκτά πρώτη φορά Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, επιλύει μια εκκρεμότητα ετών και εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της έναντι της Κοινοτικής Οδηγίας 2014/89. Τσιμουδιά, βέβαια, για την προσθήκη άλλης μιας ντροπιαστικής καταδίκης της 27ης Φεβρουαρίου και τα έξι χρόνια κυβερνητικής απραξίας, καθώς και για την παραβίαση της παραπάνω Οδηγίας, αφού η Ελλάδα δεν διαθέτει τα απαιτούμενα σχέδια [Εθνική Χωρική Στρατηγική για τον Θαλάσσιο Χώρο και τα Θαλάσσια Χωροταξικά Πλαίσια (ΘΧΠ)] που όφειλε να έχει θεσμοθετήσει το αργότερο έως τις 31 Μαρτίου του 2021! Ως σχεδιασμός δημοσιοποιήθηκε… μόνο ένας χάρτης που αποτυπώνει τον καθορισμό των τεσσάρων Θαλάσσιων Χωρικών Ενοτήτων (τα θαλάσσια χωροταξικά), ενώ αποσιωπήθηκε η επιστολή συμμόρφωσης η οποία είχε αποσταλεί στις 17 Μαρτίου με καταληκτική ημερομηνία 27 Απριλίου, στην οποία ζητούνταν να ληφθούν τα μέτρα που τελικά πήρε η κυβέρνηση και να διαβιβαστούν τα σχετικά αντίγραφα (αυτό έγινε στις 25 Απριλίου).
Το πρώτο «χαστούκι» ήρθε από την Κομισιόν στις 2 Μαΐου, η οποία, αποτιμώντας τα διαβιβασθέντα στοιχεία, αποφαίνεται ότι επ’ ουδενί αυτά συνιστούν θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό ούτε και συμμόρφωση με τα οριζόμενα στην Οδηγία και προφανώς με την απόφαση του Δικαστηρίου. Το ΥΠΕΝ, όλως τυχαίως, απέστειλε 4 ΦΕΚ με την ίδια ημερομηνία (17 Απριλίου), χωρίς καν να αναφέρεται κάποιο υποτυπώδες χρονοδιάγραμμα, έστω για την προκήρυξη του διαγωνισμού ανάθεσης εκπόνησης των 4 χωροταξικών. Το πρώτο Τεύχος Δ, αριθμός 227, εγκρίνει με Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου την Εθνική Χωρική Στρατηγική για τον Θαλάσσιο Χώρο. Όπως προκύπτει από το ΦΕΚ, η εισήγηση του υπουργό Στ. Παπασταύρου προς το Υπουργικό Συμβούλιο είχε γίνει μόλις την προηγούμενη μέρα, ενώ τα συναρμόδια υπουργεία, πέντε τον αριθμό (Εθνικής Άμυνας, Εσωτερικών, Υποδομών και Μεταφορών, Ανάπτυξης, Τουρισμού, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας), ουδέποτε γνωμοδότησαν, αν και η πρόταση της Στρατηγικής είχε αποσταλεί στις 25.11.2021! Όσο για το περιεχόμενό της, δεν κρύβεται η… λατρεία στις εξορύξεις, στις ιχθυοκαλλιέργειες κ.λπ. ακόμη και σε προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές.
Με το δεύτερο ΦΕΚ Δ, αριθμός 229, καθορίζονται οι χωρικές ενότητες για την εκπόνηση των θαλάσσιων χωροταξικών πλαισίων (χάρτης) και με άλλη Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ Δ, αριθμός 228) θεσπίζονται οι τεχνικές προδιαγραφές τους. Το τέταρτο είναι το Π.Δ. περί ανακήρυξης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στην περιοχή των Ιονίων Νήσων και μέχρι το ακρωτήριο Ταίναρο της Πελοποννήσου (ΦΕΚ Α 33).
Πλήθος κενών και ελλείψεων
Κατά ασφαλείς πληροφορίες, το έγγραφο με τις αναλυτικές παρατηρήσεις της Κομισιόν μέσω της Μόνιμης Ελληνικής Αντιπροσωπείας στην Ε.Ε. βρίσκεται στα χέρια της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ και των αρμόδιων υπηρεσιών.
Η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι τα παραπάνω έγγραφα αποτελούν απλώς προπαρασκευαστικά βήματα, εξηγώντας ότι η έγκριση της Εθνικής Χωρικής Στρατηγικής για τον Θαλάσσιο Χώρο είναι καλοδεχούμενη, όμως παρουσιάζει ένα μεγάλο κενό αφού δεν περιέχει ειδικό σχέδιο που να καταγράφει την κατανομή χωρικά και χρονικά των σημερινών και των μελλοντικών θαλάσσιων δραστηριοτήτων.
Επιπρόσθετα, η Κομισιόν σημειώνει ότι δεν αποτελούν πλήρη Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό κατά την Οδηγία και αναδεικνύει την απουσία επικαιροποιημένου, σαφούς και δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος εφαρμογής, όπως και προσωρινού, αν και είχε υποβληθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας επί παραβάσει.
Ουσιαστικά για το Π.Δ. 33/2025 περί ορισμού ΑΟΖ λέει ότι δεν συνιστά εφαρμογή της Οδηγίας, ενώ και οι Υπουργικές Αποφάσεις που ορίζουν τις Θαλάσσιες Χωρικές Ενότητες δεν συνιστούν ορισμό ΑΟΖ, σύμφωνα και με το άρθρο 2, παράγραφος 4 της Οδηγίας.
Παραπέμπει, επίσης, στην απόφαση του ΔΕΕ, η οποία δεν συνδέει τις διαδικασίες ορισμού θαλάσσιων ζωνών όπου τα κράτη-μέλη θα ασκούν τα κυριαρχικά τους δικαιώματα με τις υποχρεώσεις των κρατών-μελών να συντάξουν και να αποστείλουν σχέδια Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδίου, τονίζοντας πρωτίστως ότι οι υποχρεώσεις υπό την Οδηγία δεν αναβάλλονται λόγω της όποιας διαδικασίας τυχόν ακολουθείται για τον ορισμό θαλάσσιων ζωνών.
Συμμόρφωση, αλλιώς δικαστήριο και πρόστιμο
Η Επιτροπή αναμένει τα επόμενα βήματα συμμόρφωσης με το κεκτημένο και την απόφαση του Δικαστηρίου όπως αναφέρεται και κρίνει απαραίτητη την επίσπευση των διαδικασιών σύνταξης των τεσσάρων Θαλάσσιων Χωροταξικών Πλαισίων και την υποβολή σχετικού χρονοδιαγράμματος το συντομότερο. Υπενθυμίζεται ότι στην επιστολή συμμόρφωσης του Μαρτίου, με την οποία ζητούνταν ενημέρωση για τα μέτρα συμμόρφωσης εντός δύο μηνών (έως 27 Απριλίου), υπήρχε ξεκάθαρη προειδοποίηση ότι «σε περίπτωση που δεν κριθούν ικανοποιητικά τα μέτρα, η Επιτροπή θα εκκινήσει άμεσα τη διαδικασία του άρθρου 260 ΣΛΕΕ, η οποία οδηγεί στην έκδοση δεύτερης απόφασης του Δικαστηρίου, με την οποία επιβάλλεται χρηματική ποινή για κάθε μέρα καθυστερημένης συμμόρφωσης προς την καταδικαστική απόφαση και κατ’ αποκοπή ποσό ως κύρωση για τη συνέχιση της παράβασης από την έκδοση της απόφασης του Δικαστηρίου και μέχρι την έκδοση αυτής της δεύτερης απόφασης».
Αντιεπιστημονική η αποσύνδεση του παράκτιου χώρου από τον θαλάσσιο σχεδιασμό
Υπενθυμίζεται ότι έξι ολόκληρα χρόνια η κυβέρνηση με αποσπασματικές νομοθετικές ρυθμίσεις ευνόησε μόνον την ad hoc χωροθέτηση «πιλοτικών» υπεράκτιων αιολικών πάρκων και την ενίσχυση των υδατοκαλλιεργειών, ενώ το ΥΠΕΝ με τον Νόμο 4759/2020 «Εκσυγχρονισμός της Χωροταξικής και Πολεοδομικής νομοθεσίας» έσπευσε να ικανοποιήσει αιτήματα του ΣΕΒ και του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων. Έτσι, τροποποίησε τον Νόμο 4546/2018, ο οποίος ενσωμάτωσε την Οδηγία για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό στην εθνική νομοθεσία (προσδιόρισε το πεδίο εφαρμογής, τους στόχους, τη βασική διαδικασία και τη δομή του σχεδιασμού), αφαιρώντας αντιεπιστημονικά τον κρίσιμο και ευαίσθητο παράκτιο χώρο από τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό. Ο παράκτιος χώρος, ως γνωστόν, πλήττεται από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας λόγω της κλιματικής κρίσης.
Με βήμα αργό και βαρύ, μεγάλη συνοδεία ασφαλείας και μια ώρα καθυστέρηση, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πέρασε το μεσημέρι της Τρίτης το κατώφλι της Μεγάλης ΤουρκικήςΕθνοσυνέλευσης (Βουλή) για να απευθύνει ομιλία στο πλαίσιο του εορτασμού της «Ημέρας Δημοκρατίας και Εθνικής Ενότητας της 15ης Ιουλίου».
Αυτή είναι η επίσημη ονομασία της επετείου της απόπειρας πραξικοπήματοςπου πραγματοποιήθηκε στις 15 Ιουλίου 2016, η οποία έκτοτε την τιμάται ετησίως ως επίσημη εθνική γιορτή στη γειτονική χώρα.
Σε υλικό επίπεδο ανεγέρθηκαν αρκετά μνημεία και χτίστηκαν δύο θεματικά μουσεία (Άγκυρα και Κωνσταντινούπολη) ενώ συντελέστηκε και ο κατάλληλος ετεροπροσδιορισμός: οι νεκροί αναδείχθηκαν μάρτυρες, οι τραυματίες έγιναν βετεράνοι και όσοι αντιστάθηκαν στον «εσωτερικό εχθρό» -δηλαδή στο κίνημα Γκιουλέν- κατέστησαν ήρωες.
Γενικότερα, θεμελιώθηκε ένα αφήγημα που επικοινωνείται με έμφαση εντός και εκτός επικράτειας για το τι συνέβη εκείνη την ημέρα και πώς η Τουρκία εξήλθε από αυτή την κρίση· ένα αφήγημα που δεν περιορίζεται στην κατασκευή της επίσημης μνήμης, αλλά ομοιάζει να λειτουργεί και ως μοχλός διαρκούς νομιμοποίησης, καθώς η εξουσία μοιάζει να τρέφεται από τη «διαρκή απειλή» και έναν ηρωισμό που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.
Το αφήγημα αποτυπώθηκε πλήρως στην ομιλία του Τούρκου Προέδρου στην οποία η εφημερίδα «Το Μανιφέστο» έδωσε το παρών ενώ διεφάνη και στις δράσεις της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της Προεδρίας της Τουρκικής Δημοκρατίας (T.C. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı).
Η Διεύθυνση Επικοινωνίας (με επικεφαλής τον Μπουρχανεντίν Ντουράν μετά την προ ημερών απομάκρυνση του Φαχρετίν Αλτούν) που από την αντιπολίτευση έχει περιγράφει ακόμα και με χαρακτηρισμούς όπως «γκεμπελικός μηχανισμός προπαγάνδας» (βλέπε Ερτουγρούλ Οζκόκ σε «T24») προσκάλεσε στην Τουρκία 200 εκπροσώπους του Τύπου με αφορμή την ένατη επέτειο από την απόπειρα του πραξικοπήματος. Οι 120 δημοσιογράφοι προέρχονταν από 41 ξένες χώρες περιλαμβανομένης της Ελλάδος και οι υπόλοιποι από τις 81 τουρκικές επαρχίες.
Έθνος και ούμμα
Στην ομιλία του, ο Ταγίπ Ερντογάν προέβη σε μια εθνικόθρησκευτική αποτίμηση της απόπειρας του πραξικοπήματος. «Εκείνο το βράδυ αποκτήσαμε ξανά τη συνείδηση ότι είμαστε έθνος. Είδαμε για άλλη μια φορά τι σημαίνει να είσαι ούμμα (σ.σ. μουσουλμανική κοινότητα των πιστών ανεξαρτήτως εθνικότητας)» σημείωσε.
«Μετά την Καλλίπολη και τον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας (σ.σ. με κύριο αντίπαλο την Ελλάδα)», συνέχισε ο ίδιος, «αυτό το έθνος έγραψε ένα ένδοξο έπος τη νύχτα της 15ης Ιουλίου, με τη ζωή του, το αίμα του και ολόκληρη την ύπαρξή του, που θα θυμάται με υπερηφάνεια μέχρι το τέλος του χρόνου». Ακόμα, έκανε λόγο ότι το «έπος» είναι παράδειγμα του πόσο «αήττητο» είναι το τουρκικό έθνος «όταν στέκεται ενωμένο».
Ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε με σκληρά λόγια στον ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν, άλλοτε σύμμαχο του και εν συνεχεία ορκισμένο εχθρό του και σύμφωνα με τον ίδιο «εγκέφαλο» του πραξικοπήματος. «Άφησε την τελευταία του πνοή χωρίς κράτος 10.000 χιλιόμετρα μακριά και ρίχτηκε σε ένα λάκκο με τρόπο που να ταιριάζει στη φύση του» είπε για τον Γκιουλέν, ο οποίος έφυγε από την ζωή τον περασμένο Οκτώβριο στις ΗΠΑ.
Στην απογευματινή του ομιλία στο Αρχηγείο Ειδικών Επιχειρήσεων Gölbaşı, ο κ. Ερντογάν προανήγγειλε νέες εκκαθαρίσεις και διώξεις εναντίον των Γκιουλεντιστών. «Δεν έχουμε καταφέρει ακόμη να εξαλείψουμε πλήρως τον ιό FETÖ από το σύστημά μας» ανέφερε.
Τέλος, ο Τούρκος πρόεδρος σχολίασε και το ζήτημα της διάλυσης του PKK, κάνοντας λόγο ότι «η απελευθέρωση από τον επί μισό αιώνα ζυγό της τρομοκρατίας» θα εκκινήσει μια νέα εποχή σε οικονομία, άμυνα, ανάπτυξη, ασφάλεια, εσωτερική και εξωτερική πολιτική. «Μια Τουρκία χωρίς τρόμο θα ξεκλειδώσει τη διαδικασία που οδηγεί σε μια ζώνη χωρίς τρομοκρατία» συμπλήρωσε.
Οπτικοποίηση και πληθωρικότητα
Πέραν του προέδρου της Τουρκικής Βουλής Νουμάν Κουρτουλμούς, του προέδρου του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP) και κυβερνητικού εταίρου Ντεβλέτ Μπαχτσελί, αρχηγών κομμάτων, υπουργών και της πρώην πρωθυπουργού (την εποχή της κρίσης των Ιμίων) Τανσού Τσιλέρ, παρόντες στη μεσημεριανή ομιλία ήταν τραυματίες – βετεράνοι του πραξικοπήματος αλλά και συγγενείς ανθρώπων που σκοτώθηκαν την 15η Ιουλίου.
Η πλειονότητα όσων διημείφθησαν και παρουσιάστηκαν στην τουρκική βουλή οπτικοποιούνται και αναπαρίστανται στο Μουσείο Δημοκρατίας & Μαρτύρων 15 Ιουλίου, το οποίο βρίσκεται απέναντι από το φαραωνικό συγκρότημα της Τουρκικής Προεδρίας.
Στον μάλλον χαμηλής αισθητικής και σκοτεινό μουσειακό χώρο κυριαρχούν τα οπτικοακουστικά στιγμιότυπα (φωτογραφίες και βίντεο), αναπαραστάσεις εικονικής πραγματικότητας και κάποια απομεινάρια (άρματα κλπ) από την απόπειρα πραξικοπήματος.
Τα κεντρικά μηνύματα του μουσείου συμπυκνώνονται στην αντίστιξη μεταξύ του τι ακολούθησε μετά τα προηγηθέντα πραξικοπήματα και τι μετά από αυτό του 2016 «που η χώρα βγήκε ενωμένη κάτω από ισχυρή ηγεσία». Ταυτόχρονα, αποδίδεται φόρος τιμής σε όλους τους νεκρούς με φωτογραφίες και στοιχεία τους ενώ οι εικόνες που μονοπωλούν τον χώρο δείχνουν τον τουρκικό λαό να αντιστέκεται, να κυνηγά τα άρματα των φερόμενων πραξικοπηματιών και να μάχεται για τη δημοκρατία. Το τελευταίο δεν πρέπει να διαφύγει της προσοχής οιουδήποτε ασχολείται με τα τουρκικά πράγματα.
Εργασιακή ομάδα του ΟΗΕ δηλώνει ότι οι κατηγορίες για πραξικόπημα του 2016 είναι αβάσιμες, υπονομεύοντας την αφήγηση Ερντογάν
Levent Kenez/Στοκχόλμη
Εννέα χρόνια μετά την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία στις 15 Ιουλίου 2016, η πιο ολοκληρωμένη κοινοβουλευτική έρευνα για το γεγονός παραμένει ανέκδοτη, κίνηση που οι επικριτές λένε ότι οφείλεται σε φόβους πως τα ευρήματα θα μπορούσαν να εμπλέξουν ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους και να ενισχύσουν τις νομικές υπερασπίσεις των κατηγορουμένων για συμμετοχή, σύμφωνα με παρασκηνιακές αφηγήσεις που έχουν δει το φως της δημοσιότητας τα τελευταία χρόνια.
Παρότι συγκροτήθηκε άμεσα κοινοβουλευτική επιτροπή για την έρευνα της απόπειρας πραξικοπήματος, η τελική έκθεση ποτέ δεν δόθηκε επίσημα στη δημοσιότητα. Παρά το πέρας σχεδόν μιας δεκαετίας, το Τουρκικό Κοινοβούλιο δεν έχει εκδώσει επίσημο λογο της επιτροπής.
Η τουρκική κυβέρνηση επιρρίπτει εδώ και καιρό την ευθύνη για το αποτυχημένο πραξικόπημα σε οπαδούς του κινήματος Γκιουλέν, το οποίο εμπνέεται από τον εκλιπόντα μουσουλμάνο κληρικό Φετουλάχ Γκιουλέν και βρίσκεται στο στόχαστρο του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από τις έρευνες για διαφθορά της 17–25 Δεκεμβρίου 2013, οι οποίες τον ενέπλεξαν ενώ υπηρετούσε ως πρωθυπουργός, μαζί με μέλη της οικογένειάς του και τον στενό κύκλο του.
Η κυβέρνηση Ερντογάν χαρακτηρίζει το κίνημα ως «τρομοκρατική οργάνωση», αν και τα μέλη του αρνούνται εμπλοκή στην απόπειρα πραξικοπήματος και υποστηρίζουν ότι η απόπειρα κατάληψης αξιοποιήθηκε ως πρόσχημα για εκτεταμένη εκκαθάριση αντιφρονούντων.
Λίγο μετά την απόπειρα πραξικοπήματος, ο τότε αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Χουλουσί Ακάρ (αριστερά), ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο τότε επικεφαλής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (MIT) Χακάν Φιντάν (δεξιά) φωτογραφήθηκαν στη Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν, κατά τη διάρκεια κρατικής επίσκεψης στις 19 Νοεμβρίου 2016. Ο Ερντογάν δήλωσε αργότερα σε συνέντευξή του ότι η MIT δεν τον είχε ενημερώσει εκ των προτέρων για την απόπειρα πραξικοπήματος.
Λίγο μετά την απόπειρα πραξικοπήματος, ο τότε αρχηγός του γενικού επιτελείου Χουλουσί Ακάρ (αριστερά), ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο τότε επικεφαλής της Εθνικής Οργάνωσης Πληροφοριών (ΜΙΤ) Χακάν Φιντάν (δεξιά) φωτογραφήθηκαν στη Σαμαρκάνδη, Ουζμπεκιστάν, κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψης στις 19 Νοεμβρίου 2016. Ο Ερντογάν ανέφερε σε συνέντευξη ότι η ΜΙΤ δεν τον είχε ενημερώσει εκ των προτέρων για την απόπειρα πραξικοπήματος.
Η μονομερής κυβερνητική ανακήρυξη της οργάνωσης ως τρομοκρατικής δεν έχει αναγνωριστεί επίσημα διεθνώς, μια απροθυμία ευρέως αποδοθείσα στην πεποίθηση των διεθνών παραγόντων ότι η ετικέτα είναι πολιτικά υποκινούμενη παρά βασισμένη σε ανεξάρτητα επαληθεύσιμα στοιχεία.
Σύμφωνα με αφηγήσεις που δημοσιεύθηκαν στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η απόφαση να παρακρατηθεί η κοινοβουλευτική έκθεση ελήφθη αφού ανώτερα πολιτικά στελέχη προειδοποιήθηκαν για τους πιθανούς νομικούς κινδύνους από τη δημοσιοποίησή της. Λίγο πριν την προγραμματισμένη δημοσίευση της έκθεσης το 2017, διακεκριμένοι νομικοί φέρονται να επισκέφθηκαν κορυφαία στελέχη του κυβερνώντος κόμματος, περιλαμβανομένων κοινοβουλευτικών ηγετών, και να τους συμβούλευσαν να μην δοθεί δημοσιότητα στα πορίσματα.
Εξώφυλλο της αδημοσίευτης έκθεσης για το πραξικόπημα που περιήλθε στην κατοχή του Nordic Monitor.
«Είπαν ότι τα γεγονότα, οι κατηγορίες και η τεκμηρίωση στην έκθεση θα μπορούσαν αργότερα να στραφούν εναντίον σας», αποκάλυψε ο δημοσιογράφος Μπαρίς Πελιβάν, παρά τη διαφωνία του με το κίνημα Γκιουλέν, κατά τη διάρκεια ζωντανής τηλεοπτικής εμφάνισης το 2021. «Μια δημοσιευμένη κοινοβουλευτική έκθεση θα μπορούσε να στηρίξει νομικές υποθέσεις στο εξωτερικό και να βλάψει τη θέση της Τουρκίας διεθνώς. Η συμβουλή τους ήταν: Μην την εκδώσετε επισήμως.»
Αυτή η παρασκηνιακή προειδοποίηση, σύμφωνα με την ίδια εκπομπή, οδήγησε στην απόσυρση του εγγράφου, παρά τους μήνες εργασίας και τις εκτενείς ακροάσεις. Ο αντιπρόεδρος της επιτροπής, Σελτσούκ Οζντάγ, επιβεβαίωσε τους ισχυρισμούς, δηλώνοντας ότι η πολιτική ηγεσία πράγματι είχε προειδοποιηθεί και επηρεάστηκε από νομικές ανησυχίες.
Στιγμιότυπο από τη συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής επιτροπής στις 15 Δεκεμβρίου 2016. Ο Σελτσούκ Οζντάγ διακρίνεται αριστερά με λευκό πουκάμισο.
Μετά τη λήξη της θητείας του Ισμαήλ Καχραμάν ως προέδρου της Εθνοσυνέλευσης, αποκαλύφθηκε ότι η τελική έκθεση δεν είχε καταχωριστεί ούτε υποβληθεί επισήμως σύμφωνα με τη διαδικασία του Κοινοβουλίου. Ο διάδοχός του, Μουσταφά Σεντόπ, επιβεβαίωσε ότι δεν είχε καταχωριστεί έγκυρη έκθεση στα κοινοβουλευτικά αρχεία.
«Σύμφωνα με τον κανονισμό της Βουλής, μια έκθεση πρέπει να συμφωνηθεί από την επιτροπή και να υποβληθεί επίσημα», δήλωσε ο Σεντόπ σε δημόσια τοποθέτηση. «Δεν υπάρχει έκθεση που να πληροί αυτά τα κριτήρια. Συνεπώς, δεν υπάρχει επίσημη έκθεση επιτροπής για τα γεγονότα της 15ης Ιουλίου.»
Ωστόσο, τεκμήρια και μαρτυρίες από πολλά μέλη της αντιπολίτευσης στην επιτροπή αφηγούνται διαφορετική ιστορία. Ισχυρίζονται ότι ένα προσχέδιο είχε ετοιμαστεί, κυκλοφορήσει και ακόμη και σταλεί στο γραφείο του προέδρου της Βουλής τον Ιούλιο του 2017.
Η απουσία επίσημης αρχειακής καταχώρισης, σύμφωνα με τους επικριτές, αποτελεί σκόπιμη μεθόδευση με στόχο τη διαγραφή της έκθεσης από τη θεσμική μνήμη και την αποφυγή δημόσιου ελέγχου.
Η επιτροπή συνεδρίασε 22 φορές συνολικά για 142 ώρες, κατά τις οποίες έλαβε καταθέσεις από εκπροσώπους 94 φορέων και 50 φυσικών προσώπων. Τα μέλη προέβησαν επίσης σε αυτοψίες σε καίρια σημεία, περιλαμβανομένου του ξενοδοχείου Grand Yazıcı στη Μαρμαρίδα, όπου αρχικά αναφέρθηκε ότι ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν διέφυγε οριακά της σύλληψης — ισχυρισμός που αμφισβητήθηκε εκ των υστέρων — και της Γέφυρας του Βοσπόρου στην Κωνσταντινούπολη, όπου σκοτώθηκαν δεκάδες κατά τις συγκρούσεις.
Κατά τη διάρκεια του έργου της, η κοινοβουλευτική επιτροπή παρήγαγε πολλαπλές εκδοχές των πορισμάτων της. Η πρώτη εκδοχή, προσχέδιο 936 σελίδων, διέρρευσε στον Τύπο τον Δεκέμβριο του 2016, αποκαλύπτοντας εκτενείς καταθέσεις και προκαταρκτικές εκτιμήσεις. Μήνες αργότερα, τον Μάιο του 2017, κυκλοφόρησε εσωτερικά ένα αναθεωρημένο προσχέδιο 639 σελίδων για τη συγκέντρωση αντιρρητικών απόψεων από τα μέλη μειοψηφίας της επιτροπής. Η εκδοχή που θεωρήθηκε ως τελική, αποτελούμενη από 1.097 σελίδες, φέρεται να παραδόθηκε στο Γραφείο του Προέδρου της Βουλής στις 12 Ιουλίου 2017, λίγες ημέρες πριν λήξει η θητεία της επιτροπής.
Σύμφωνα με το κύριο κόμμα της αντιπολίτευσης, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), η πρώτη εκδοχή περιείχε σοβαρό ανακριτικό υλικό και αντανακλούσε γνήσια προσπάθεια αποκάλυψης της αλήθειας. Η δεύτερη, συντομευμένη εκδοχή, αφαίρεσε σημαντικό περιεχόμενο, εγείροντας υποψίες πολιτικής παρέμβασης. Η τελική εκδοχή, σύμφωνα με το CHP, περιλάμβανε πολιτικά υποκινούμενες κατηγορίες και απέκλεισε τις αντιρρητικές απόψεις που είχαν υποβληθεί από τα μέλη της αντιπολίτευσης.
Απόσπασμα από την αντιρρητική σημείωση που υπέβαλε το Κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών (HDP) σχετικά με την έκθεση για την έρευνα του πραξικοπήματος:
Μία αμφιλεγόμενη ενότητα που προστέθηκε στην τελική εκδοχή κατηγορούσε τον τότε ηγέτη του CHP, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, ότι διατηρούσε στενούς δεσμούς με το δίκτυο που κατηγορείται για το πραξικόπημα — ισχυρισμός που αρνήθηκε το κόμμα και ουδέποτε αποδείχθηκε δικαστικά.
«Στόχος της κυβέρνησης δεν ήταν ποτέ να ερευνήσει το πραξικόπημα», ανέφερε έγγραφο του CHP. «Ο στόχος ήταν να εργαλειοποιηθεί η αφήγηση και να φιμωθούν οι επικριτές.»
Αξιοσημείωτο είναι ότι δύο από τα πιο κεντρικά πρόσωπα των γεγονότων της 15ης Ιουλίου, ο τότε αρχηγός του γενικού επιτελείου Χουλουσί Ακάρ και ο τότε διευθυντής της Εθνικής Οργάνωσης Πληροφοριών (ΜΙΤ) Χακάν Φιντάν, δεν κλήθηκαν να καταθέσουν ενώπιον της επιτροπής. Η απουσία τους, παρά τις επανειλημμένες αιτήσεις της αντιπολίτευσης, υπήρξε μία από τις κύριες πηγές αντιπαράθεσης.
Παρατηρητές πιστεύουν ότι η μαρτυρία τους θα μπορούσε να ρίξει φως σε πρώιμες προειδοποιήσεις, στρατηγικές αντίδρασης και ενδεχόμενες αντιφατικές αφηγήσεις για τα γεγονότα της νύχτας εκείνης. Η απουσία τους οδήγησε πολλούς να αμφισβητήσουν την αξιοπιστία και την πληρότητα του έργου της επιτροπής.
Η επίσημη εκδοχή αναφέρει ότι μόνο 8.651 στρατιωτικοί συμμετείχαν στο πραξικόπημα, που αντιστοιχεί στο 1,5 τοις εκατό των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων. Από αυτούς, οι 1.761 ήταν κληρωτοί και οι 1.214 δόκιμοι αξιωματικοί. Δεδομένου ότι περίπου 150 στρατηγοί και χιλιάδες κατώτεροι αξιωματικοί καταδικάστηκαν για συμμετοχή στο πραξικόπημα, στρατιωτικοί αναλυτές θεωρούν περίεργο το γεγονός ότι φέρεται να συμμετείχε τόσο μικρός αριθμός στρατιωτών. Πολλοί πιστεύουν ότι πρόκειται για επιχείρηση τύπου «false flag» που χρησιμοποίησε ο Ερντογάν για να εκκαθαρίσει τους αντιπάλους του στις ένοπλες δυνάμεις και να εδραιώσει την εξουσία του.
Χαρακτηρίζοντας το πραξικόπημα ως ευρείας κλίμακας συνωμοσία, η κυβέρνηση αιτιολόγησε μαζικές συλλήψεις, συνταγματικές τροποποιήσεις και την επιβολή διετούς κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Οι επικριτές λένε ότι αυτή η περίοδος σηματοδότησε την αρχή μιας νέας εποχής αυταρχικής διακυβέρνησης στην Τουρκία, που χαρακτηρίζεται από διάβρωση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, της ελευθερίας έκφρασης και του πολιτικού πλουραλισμού.
Σημειώσεις από την πρώτη συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής επιτροπής:
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν έμειναν σιωπηλά κατά τη διάρκεια της έρευνας της επιτροπής. Το φιλοκουρδικό Κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών (HDP), στη σχετική του επίσημη σημείωση, δήλωσε ότι το τελικό πόρισμα της επιτροπής «δεν στόχευε στη διαλεύκανση του πραξικοπήματος αλλά στη νομιμοποίηση της εκδοχής των γεγονότων της κυβέρνησης.»
«Η τελική έκθεση απέτυχε παταγωδώς να απαντήσει σε κρίσιμα ερωτήματα», ανέφερε το κόμμα στη σημείωσή του. «Η επιτροπή διαστρέβλωσε τα γεγονότα για να ενισχύσει μία και μόνη πολιτική θέση. Η κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης, από τότε, έχει θεσμοποιήσει ένα επίπεδο ανομίας που θυμίζει το ίδιο το πραξικόπημα που δήθεν αντιμαχόταν.»
Το HDP επεσήμανε ότι, αντί να προωθηθεί η συμφιλίωση και η διαύγεια, η κυβερνητική αντίδραση βάθυνε τις κοινωνικές διαιρέσεις και ενίσχυσε μια ατμόσφαιρα φόβου και καταστολής.
Παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις βουλευτών, δημοσιογράφων και της κοινωνίας των πολιτών, η έκθεση της επιτροπής για την 15η Ιουλίου παραμένει θαμμένη — αν όχι πλήρως διαγραμμένη. Το Κοινοβούλιο έχει αρνηθεί να επανεξετάσει το ζήτημα και δεν έχει γίνει καμία σοβαρή προσπάθεια επανέκδοσης ή διερεύνησης των πορισμάτων της έκθεσης.
Εν τω μεταξύ, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu στις 14 Ιουλίου 2025, συνολικά 390.354 άτομα έχουν τεθεί υπό κράτηση στο πλαίσιο των ερευνών μετά το πραξικόπημα, έως τον Ιούλιο του 2025. Από αυτούς, οι 113.837 έχουν συλληφθεί με την υποψία συμμετοχής στην εξέγερση ή ένταξης σε απαγορευμένες οργανώσεις.
Κύριο σημείο αναφοράς στην επιστολή αποτελεί η συστηματική, από μέρους της Τουρκίας, αλλοίωση του δημογραφικού χαρακτήρα των κατεχόμενων
Με μια επιστολή έξι σημείων προς τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, Τουρκοκύπριοι ζητούν να κινηθεί νομικά κατά της Τουρκίας για τη δημογραφική αλλοίωση στα κατεχόμενα, καλώντας τον να ζητήσει από τον ΟΗΕ να διενεργήσει απογραφή στο βόρειο τμήμα της Κύπρου.
Σύμφωνα με τον «Φιλελεύθερο», η επίδοση της επιστολής, που την υπογράφει το Κίνημα Κυπρίων για Ειρήνη και την Αλληλεγγύη, παραμονές της άτυπης διάσκεψης στη Νέα Υόρκη, έχει και πολιτική σημασία καθώς με όσα αναφέρονται αφαιρείται μεγάλο μέρος των όσων η τουρκοκυπριακή ηγεσία ισχυρίζεται για την κατάσταση στα κατεχόμενα. Παράλληλα καταρρίπτεται η τουρκική θέση περί προστασίας των Τουρκοκυπρίων, καθώς οι ίδιοι οι Τουρκοκύπριοι στρέφονται προς την Κυπριακή Δημοκρατία ζητώντας της να τους προστατεύσει από την Άγκυρα.
Κύριο σημείο αναφοράς στην επιστολή αποτελεί η συστηματική, από μέρους της Τουρκίας, αλλοίωση του δημογραφικού χαρακτήρα των κατεχομένων κάτι που οι ίδιοι θεωρούν ότι «αποτελεί εμπόδιο για την επίλυση του Κυπριακού».
Μιλούν ακόμα και για εθνοκάθαρση από μέρους της Τουρκίας στο βόρειο τμήμα της Κύπρου: «Η Τουρκία, η οποία επενέβη στρατιωτικά στο νησί με το πρόσχημα της “εγγυητικής ευθύνης” για την προστασία της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας και την αποκατάσταση της συνταγματικής της τάξης, έχει υπερβεί τις εγγυητικές της ευθύνες, έχει πραγματοποιήσει εθνοκάθαρση στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, έχει χωρίσει το νησί στα δύο με σύνορα, έχει λεηλατήσει τις περιουσίες των Ελληνοκυπρίων και, κατά παράβαση των Συμβάσεων της Γενεύης του 1949, έχει μεταφέρει πληθυσμούς στο νησί, διαταράσσοντας τη δημογραφική δομή και εγκαθιδρύοντας ένα αυτονομιστικό, πολιτικό καθεστώς-μαριονέτα πιστό στην ίδια».
Η Άγκυρα, όπως αναφέρουν οι ίδιοι οι Τουρκοκύπριοι, σε μια προσπάθεια να διατηρήσει «το πολιτικό καθεστώς που εγκαθίδρυσε» άλλαξε τη δημογραφική δομή «με τις πολιτικές κατοχής και εποικισμού του βόρειου τμήματος της Κύπρου» και «σφετερίστηκε την πολιτική βούληση των Τουρκοκυπρίων».
Μέσα από στοιχεία που παρουσιάζονται: «Στις τελευταίες εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ο αριθμός των Τουρκοκυπρίων ψηφοφόρων που ήταν πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας και είχαν δικαίωμα ψήφου ήταν 103.000, ενώ τον Ιούλιο του 2025, οι αρχές στο βορρά ανακοίνωσαν ότι ο αριθμός των ψηφοφόρων ήταν 216.000».
Και στρεφόμενοι προς τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη αναφέρουν πως μετά τις «εκλογές» του Οκτωβρίου στο τραπέζι των συνομιλιών θα εκπροσωπείται η Τουρκία και όχι οι Τουρκοκύπριοι.
Τα πέντε αιτήματα των Τουρκοκυπρίων
Προσφυγή στη Χάγη: «Ζητούμε όπως, ως Κυπριακή Δημοκρατία, θέσετε το θέμα της συστηματικής μεταφοράς πληθυσμού από την Τουρκία στο βόρειο τμήμα του νησιού μας κατά παράβαση των Συμβάσεων της Γενεύης του 1949 και της αλλαγής της δημογραφικής δομής, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στα Ηνωμένα Έθνη και στο Συμβούλιο της Ευρώπης, και καταθέσετε καταγγελία στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) της Χάγης».
Απογραφή πληθυσμού από τον ΟΗΕ: «Σας προτρέπουμε να ζητήσετε επίσημα από τα Ηνωμένα Έθνη να διεξάγουν απογραφή πληθυσμού στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου υπό την επίβλεψη διεθνών παρατηρητών. Αυτή η απογραφή πρέπει να σχεδιαστεί και να εφαρμοστεί προσεκτικά για να προσδιορίσει με ακρίβεια τον πραγματικό αριθμό των Τουρκοκυπρίων που είναι πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας και, το σημαντικότερο, να προσδιορίσει οριστικά τον αριθμό και την ταυτότητα των παράνομων εποίκων. Αυτή η δημογραφική πρωτοβουλία δεν πρέπει να θεωρηθεί απλώς μια ακαδημαϊκή άσκηση. Είναι απαραίτητη για μια υγιή αξιολόγηση της κατάστασης και τη διατήρηση της δημογραφικής ακεραιότητας του νησιού μας».
Συστηματικός εποικισμός: «Θεωρούμε ότι η πολιτική μεταφορά πληθυσμού που επιβάλλεται από την Τουρκία αποτελεί παραβίαση της πολιτικής βούλησης των Τουρκοκυπρίων και έλλειψη σεβασμού προς τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η κατοχή της βόρειας Κύπρου από την Τουρκία και ο χαρακτηρισμός της ως υποδιοίκηση της Τουρκίας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, έχει καταστήσει την παρέμβαση των Τούρκων στρατιωτικών και πολιτικών γραφειοκρατών στις «εκλογές» τακτικό φαινόμενο σε κάθε προεκλογική περίοδο».
Σημειώνουν επίσης ότι μέσα σε ένα τέτοιο πολιτικό περιβάλλον δεν είναι δυνατή η διεξαγωγών υγιών εκλογών και ζητούν από τον ΠτΔ να αναλάβει δράση προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα διεξαχθούν «υγιείς ‘εκλογές’ στη βόρεια Κύπρο, οργανωμένες και ελεγχόμενες από τα Ηνωμένα Έθνη».
Αποσχιστική, αποικιοκρατική πολιτική: «Σας ζητούμε περαιτέρω να αναλάβετε δράση για να τερματιστεί αυτό το επικίνδυνο εκλογικό παιχνίδι, το οποίο εξυπηρετεί την αποσχιστική, αποικιοκρατική πολιτική της Τουρκίας και εξουδετερώνει την πολιτική ηγεσία των Τουρκοκυπρίων. Όσο οι παράνομοι έποικοι συνεχίζουν να συμμετέχουν στις εκλογές και να σφετερίζονται τη βούληση των Τουρκοκυπρίων, είναι προς το συμφέρον της Τουρκίας να μην αμφισβητεί τα αποτελέσματα των εκλογών που διεξάγονται στο κατεχόμενο τμήμα της χώρας μας».
Αμφισβήτηση του αποτελέσματος: «Σας ζητούμε να αμφισβητήσετε τα αποτελέσματα αυτών των απατηλών εκλογών, προκειμένου να προστατεύσετε την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας και να εγγυηθείτε τα δημοκρατικά δικαιώματα των πολιτών της. Μια τέτοια πολιτική στάση θα ξεπεράσει το αδιέξοδο στις συνομιλίες για επίλυση του Κυπριακού και θα αποτρέψει τη μεταφορά πληθυσμών».
Αρχίζει τα ξημερώματα η πενταμερής για το Κυπριακόστη Νέα Υόρκη – Χωρίς προσδοκίες για ουσιαστικά αποτέλεσμα – Μόνο ΜΟΕκαι οδικός χάρτης στο τραπέζι – Διάθεση να σκληρύνει τη στάση του δείχνει ο Τατάρ, στην τελική ευθεία για τις «εκλογές» του Οκτωβρίου
Με διαφορετικές προτεραιότητες και ατζέντες παρακάθονται σε λίγες ώρες στο ίδιο τραπέζι όλοι οι παίκτες του Κυπριακού, πλην της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ θα δώσει τα ξημερώματα το σύνθημα για να αρχίσουν οι εργασίες της πενταμερούς, υποδεχόμενος στη Νέα Υόρκη τις αντιπροσωπείες των δύο μερών στην Κύπρο, της Ελλάδας, της Τουρκίας και του Ηνωμένου Βασιλείου στις 19:00 τοπική ώρα (02:00 ώρα Κύπρου).
Η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει προετοιμαστεί για συζήτηση ουσίας «μεταξύ τυρού και αχλαδίου», ωστόσο πως ακριβώς θα εξελιχθεί η διαδικασία αποφασίζει μόνο ο Γενικός Γραμματέας. Στο αντίστοιχο δείπνο στην άτυπη σύνοδο της Γενεύης δεν τέθηκε η ουσία του Κυπριακού, καθώς ο οικοδεσπότης είχε επιλέξει να γίνουν μόνο κοινωνικού χαρακτήρα συζητήσεις. Από εκείνη τη βραδιά είχε ξεχωρίσει η εκτός προγράμματος τετ-α-τετ συνάντηση που είχαν αμέσως μετά το δείπνο οι Νίκος Χριστοδουλίδης και Χακάν Φιντάν, η οποία αποδείχθηκε καθοριστική για την έκβαση της πενταμερούς.
Το τετράμηνο που μεσολάβησε δεν έγιναν πολλά βήματα, παρά τις οδηγίες που έδωσε ο Αντόνιο Γκουτέρες για να προχωρήσουν τα έξι Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, παράλληλα με την αναζήτηση των επόμενων κινήσεων στην προσπάθεια για επανέναρξη των συνομιλιών. Μέχρι σήμερα προχώρησαν μόνο τα τρία εύκολα θέματα και με διάφορους ελιγμούς ο Ερσίν Τατάρμπλόκαρε τη συμφωνία για οδοφράγματα, φωτοβολταϊκό πάρκο και αποναρκοθέτηση.
Η τύχη των τριών ζητουμένων θα κριθεί στην έδρα του ΟΗΕ μέχρι αύριο τα μεσάνυχτα (ώρα Κύπρου) όταν θα πέφτει η αυλαία της άτυπης συνόδου. Αν και οι προσδοκίες παραμένουν ελάχιστες, εξαιτίας της αρνητικής στάσης της πλευράς των κατεχομένων η οποία επιδιώκει διακαώς να μην υπάρξουν εξελίξεις στο Κυπριακό πριν από τον Οκτώβριο και τις παράνομες «εκλογές» στο ψευδοκράτος.
Έτοιμος για όλα
Παρόλα αυτά, ο Νίκος Χριστοδουλίδης έχει προετοιμαστεί για παν ενδεχόμενο. Όπως θα αναλύσει αύριο το μεσημέρι (ώρα Κύπρου) στη συνάντηση που θα έχει ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ με την ελληνοκυπριακή αντιπροσωπεία, η στοχοπροσήλωση του παραμένει σταθερή προς την κατεύθυνση της επανέναρξης συνομιλιών.
Από εκεί και πέρα θα παραθέσει τις κόκκινες γραμμές του, τις οποίες γνωρίζει πολύ καλά ο Αντόνιο Γκουτέρες. Πρώτη και κύρια είναι η επανέναρξη συνομιλιών στη βάση του πλαισίου του ΟΗΕ, για ομοσπονδιακή δομή με πολιτική ισότητα. Οποιαδήποτε άλλη εναλλακτική επιλογή βάζει στο τραπέζι η τουρκική πλευρά, απορρίπτεται χωρίς συζήτηση.
Βλέπει μόνο ψήφους
Στην απέναντι πλευρά ο Ερσίν Τατάρ αναμένεται ότι θα επιμείνει στη γραμμή που ακολουθεί τα τελευταία πέντε χρόνια. Η φιλοσοφία των δύο κρατών, η οποία οδηγεί τη διαδικασία μόνο προς τα πίσω. Σε αυτή τη σύνοδο ο κατοχικός ηγέτης θέλει περισσότερο από ποτέ να μην υπάρξουν αποτελέσματα, για αυτό θα παραμείνει στο δρόμο των προϋποθέσεων του για εξασφάλιση κυριαρχικής ισότητας και απευθείας εμπόριο – επαφές – πτήσεις.
Επίσης σκοπεύει να οδηγήσει τη συζήτηση σε άσχετα με την ουσία του Κυπριακού θέματα, όπως το ζήτημα των συλλήψεων σφετεριστών. Στο πλαίσιο της προσπάθειας αποπροσανατολισμού που άρχισε από το φθινόπωρο και κορυφώθηκε τους τελευταίους μήνες.
Υπό τις περιστάσεις καθοριστική για το αποτέλεσμα θα είναι και πάλι η στάση της τουρκικής αντιπροσωπείας. Σε εκείνο το τραπέζι, μόνο ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών μπορεί να επηρεάσει τον κατοχικό ηγέτη και να τον αναγκάσει να βάλει έστω μερικές σταγόνες νερό στο κρασί του. Τουλάχιστον ως προς το ζητούμενο του καθορισμού οδικού χάρτη για τα επόμενα βήματα και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.
Τοπικές πηγές στην επαρχία Ράκα ανέφεραν την Τετάρτη ότι οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) ξεκίνησαν μια σημαντική στρατιωτική κινητοποίηση στην πόλη Ράκα και την ύπαιθρο της, εν μέσω έντασης και ανησυχιών για την πιθανότητα νέων συγκρούσεων στην περιοχή.
Σημερινά πρωινά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι παρατηρούνται μεγάλες στρατιωτικές ενισχύσεις από τις Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG) και τις Δυνάμεις Εσωτερικής Ασφάλειας (Asayish) έφτασαν σε βασικά αρχηγεία στο κέντρο της πόλης και ότι διεξάγονταν εντατικές περιπολίες στις γειτονιές της Ράκα, ιδιαίτερα στις συνοικίες Αλ Μασλάμπ και αλ Σίνα’α και στην περιοχή του κυκλικού κόμβου του ρολογιού.
Βαρύς εξοπλισμός και νέα σημεία ελέγχου αναπτύχθηκαν επίσης στους δρόμους που οδηγούν στην πόλη και στη νότια και δυτική ύπαιθρο της.
Πηγές ανέφεραν σήμερα το πρωί ότι οι δυνάμεις των SDF εισήλθαν στην περιοχή «Κυκλικός κόμβος Naim» στη συριακή πόλη Ράκα.
Aυτόπτες μάρτυρες ανέφεραν ότι η προέλαση των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) συνέπεσε με συγκρούσεις και πυροβολισμούς, τα αίτια των οποίων παραμένουν άγνωστα.
Από την πλευρά του, το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δημοσίευσε ένα βίντεο που, όπως είπε, έδειχνε στρατιωτικές διελεύσεις των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων στο κέντρο της Ράκα.
Ακτιβιστές ανέφεραν ότι οι δυνάμεις των SDF έχουν στήσει τεράστια σημεία ελέγχου στον κυκλικό κόμβο του ρολογιού και στον κυκλικό κόμβο Naim, εκτός από άλλα σημεία ελέγχου στις περισσότερες γειτονιές της πόλης της Ράκα, εν μέσω στρατιωτικής συγκέντρωσης και αναφορών για κινητοποίηση σε περιοχές που γειτνιάζουν με περιοχές που ελέγχονται από τη συριακή κυβέρνηση στην έρημο της Ράκα.
Η κινητοποίηση συμπίπτει με τις εντάσεις μεταξύ των SDF και των φιλοσυριακών φατριών του καθεστώτος στην ύπαιθρο της νότιας Ράκα, ανοίγοντας ενδεχομένως το δρόμο για πιθανές συγκρούσεις.
Η περιοχή γίνεται επίσης μάρτυρας διαμαρτυριών μεταξύ των κατοίκων κατά της επιδεινούμενης οικονομικής κατάστασης και των εκτεταμένων διακοπών ρεύματος και νερού.
Η Βόρεια Μακεδονία πρέπει να εκπληρώσει όλες τις προϋποθέσεις που ορίζονται στις συμφωνίες με την Ευρωπαϊκή Ένωση, συμπεριλαμβανομένης της πραγματοποίησης συνταγματικών αλλαγών, προκειμένου να ξεκινήσει πραγματικές διαπραγματεύσεις ένταξης. Αυτό τόνισε ο ευρωβουλευτής Τόμας Βάιτς, εισηγητής για την πρόοδο της Βόρειας Μακεδονίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
«Ελπίζω ότι η κυβέρνηση της Βόρειας Μακεδονίας θα εκπληρώσει τις απαραίτητες προϋποθέσεις», δήλωσε ο Βάιτς, προσθέτοντας ότι η έκθεσή του υποστηρίχθηκε από την πλειοψηφία στο ΕΚ και αποτελεί σαφές μήνυμα υποστήριξης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης της χώρας.
Σημείωσε ότι οι διαφωνίες σχετικά με τις διατυπώσεις «μακεδονική γλώσσα και ταυτότητα» δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν από τα Σκόπια ως λόγος για να σταματήσει η διαδικασία.
Η έκθεση, η οποία εγκρίθηκε με ευρεία υποστήριξη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, περιέχει επίσης μια σειρά από σοβαρές προειδοποιήσεις σχετικά με εξωτερικές παρεμβάσεις στη Βόρεια Μακεδονία και την περιοχή.
Υπογραμμίζει τον κίνδυνο του σχεδίου «Σερβικός Κόσμος», το οποίο στοχεύει στη δημιουργία μιας σφαίρας επιρροής στα Δυτικά Βαλκάνια, υπονομεύοντας την κυριαρχία χωρών όπως η Βόρεια Μακεδονία, το Μαυροβούνιο, το Κοσσυφοπέδιο και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη.
Το έγγραφο καταδικάζει τη συμμετοχή εκπροσώπων της κυβέρνησης των Σκοπίων σε συναντήσεις που προωθούν τέτοιες πρωτοβουλίες.
Επιπλέον, υπάρχει αίτημα για το άνοιγμα των αρχείων των γιουγκοσλαβικών μυστικών υπηρεσιών UDBA και KOS, τόσο στη Βόρεια Μακεδονία όσο και στη Σερβία, με στόχο την υπέρβαση του ολοκληρωτικού παρελθόντος και την ενίσχυση της δημοκρατίας.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης υβριδικές απειλές κατά της χώρας, συμπεριλαμβανομένων των εκστρατειών παραπληροφόρησης και της στρατηγικής διαφθοράς που συνδέονται με τη Ρωσία και την Κίνα.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στα μέσα ενημέρωσης της σερβικής γλώσσας που χρησιμοποιούνται ως κανάλια για την προπαγάνδα του Κρεμλίνου, καθώς και στις κινεζικές διπλωματικές δομές που χρηματοδοτούν περιεχόμενο σε τοπικά μέσα ενημέρωσης χωρίς διαφάνεια.
Το έγγραφο εκφράζει επίσης ανησυχία για τον ρόλο της Ουγγαρίας και της Σερβίας στην υποστήριξη των γεωπολιτικών συμφερόντων της Μόσχας και του Πεκίνου και επισημαίνει τον κίνδυνο η Βόρεια Μακεδονία να εξαρτηθεί από την Κίνα μέσω αδιαφανών οικονομικών δεσμεύσεων και δανείων.
Τέλος, ο Βάιτς λέει ότι έγινε στόχος μιας εκστρατείας δυσφήμισης , με τον αριθμό τηλεφώνου του να κυκλοφορεί σε ακροδεξιές ομάδες του Telegram, από όπου δεχόταν απειλές, γράφει το Bgnes.
Η «τέχνη της συμφωνίας» μάλλον θα οδηγήσει στο αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα για τον Ρώσο πρόεδρο. Να γιατί.
Ανάλυση | Ευρώπη
Τζένιφερ Κέιβανα
15 Ιουλίου 2025
Τους πρώτους έξι μήνες της δεύτερης θητείας του, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει αποδείξει την αγάπη του για τρία πράγματα: τις συμφωνίες, τους δασμούς και τα τελεσίγραφα.
Κατάφερε να συνδυάσει αυτά τα πάθη κατά τη συνάντησή του στον Λευκό Οίκο με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούττε τη Δευτέρα. Μόλις λίγα λεπτά αφότου οι δύο ηγέτες ανακοίνωσαν ένα νέο σχέδιο για να φτάσει στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία, ο Τραμπ εξέδωσε ένα δυσοίωνο τελεσίγραφο 50 ημερών στον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός. «Θα επιβάλλουμε δευτερεύοντες δασμούς αν δεν υπάρξει συμφωνία εντός 50 ημερών», είπε ο Τραμπ στους συγκεντρωμένους δημοσιογράφους.
Η απειλή, όμως, δεν πρόκειται πιθανότατα να αλλάξει τα δεδομένα του Πούτιν ή να φέρει το τέλος της σύγκρουσης σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Αντίθετα, η προθεσμία του Τραμπ είναι πιθανό να κάνει τη δική του ζωή πιο δύσκολη, περιορίζοντας την μελλοντική του ευελιξία, φράζοντας το δρόμο για την επιδιωκόμενη συμφωνία και αναγκάζοντάς τον να λάβει μέτρα που βλάπτουν αντί να προωθούν τα αμερικανικά συμφέροντα.
Η πρόθεση του Τραμπ να επιβάλει «δευτερεύοντες δασμούς» στη Ρωσία εάν ο Πούτιν δεν τηρήσει την προθεσμία του δεν εξηγήθηκε καλά στη συνέντευξη Τύπου με τον Ρούττε. Ούτε ήταν αμέσως ξεκάθαρο αν η προβλεπόμενη τιμωρία για την αδιάλλακτη στάση του Πούτιν θα περιλάμβανε δασμούς στο ρωσικό εμπόριο με τις ΗΠΑ ή «δευτερεύουσες κυρώσεις» σε εταίρους της Ρωσίας στο εμπόριο — ή κάποιον συνδυασμό αυτών.
Ό,τι κι αν ισχύει, όμως, οι επικείμενες οικονομικές συνέπειες δύσκολα θα εκφοβίσουν τον Πούτιν ή θα τον πείσουν να αποδεχθεί μια πρώιμη κατάπαυση.
Πρώτον, αν ο Τραμπ πράγματι αναφέρεται σε δασμούς στο ρωσικό εμπόριο με τις ΗΠΑ, τότε η απειλή είναι κούφια. Οι ΗΠΑ εισήγαγαν μόνο περίπου 3 δισεκατομμύρια δολάρια προϊόντων από τη Ρωσία το 2024, πράγμα που σημαίνει ότι οι αμερικανικοί δασμοί θα επιβαρύνουν ελάχιστα, αν όχι καθόλου, τη Μόσχα.
Αν ο Τραμπ αντίθετα προειδοποιούσε ότι θα επιβάλει δευτερεύουσες κυρώσεις ή οικονομικές ποινές σε χώρες όπως η Κίνα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία που αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο και άλλα προϊόντα, τότε οι δυνητικές συνέπειες για τη Ρωσία είναι μεγαλύτερες — αν ο Τραμπ πράγματι προχωρήσει.
Μια αμερικανική απόφαση να επιβάλει οικονομικές ποινές σε εμπορικούς εταίρους της Μόσχας θα έθετε σε κίνδυνο τα έσοδα της Ρωσίας που χρηματοδοτούν τον πολεμικό της μηχανισμό, αλλά θα δημιουργούσε επίσης πολιτικές και οικονομικές επιπλοκές για την Ουάσινγκτον που θα υπονόμευαν την αξιοπιστία της απειλής του Τραμπ και την αποτελεσματικότητά της ως εργαλείο εξαναγκασμού.
Μια τέτοια πολιτική όχι μόνο θα διαταράξει και θα καθυστερήσει τις συνεχιζόμενες αμερικανικές διαπραγματεύσεις με σημαντικούς εμπορικούς εταίρους, αλλά, στην περίπτωση της Ινδίας και της Ευρώπης, θα αναγκάσει τον Τραμπ να επιβάλει οδυνηρές οικονομικές τιμωρίες σε κρίσιμους εταίρους ασφαλείας. Εξαιτίας αυτών των ανησυχιών, οι Ηνωμένες Πολιτείες ιστορικά εφαρμόζουν δευτερεύουσες κυρώσεις μόνο περιστασιακά και επιλεκτικά, συχνά στοχεύοντας αντιπάλους αλλά όχι συμμάχους. Το ίδιο θα ίσχυε πιθανότατα και σε αυτή την περίπτωση.
Επιπλέον, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι ακόμη και οι δευτερεύουσες κυρώσεις θα αποκόψουν τα ρωσικά έσοδα, καθώς η Μόσχα έχει εξοικειωθεί με τη χρήση λαθρεμπορικών μεταφορών και του «σκιά-στόλου» της για να παρακάμπτει την οικονομική πίεση από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.
Το σημαντικότερο είναι ότι ο Πούτιν και η ρωσική οικονομία έχουν επιδείξει τεράστια ανθεκτικότητα απέναντι στα οικονομικά όπλα που έχουν εξαπολύσει έως τώρα οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους, και δεν υπάρχει λόγος να αναμένεται ότι αυτή τη φορά θα είναι διαφορετικά. Στην πραγματικότητα, το ρωσικό χρηματιστήριο σημείωσε άνοδο σχεδόν τριών τοις εκατό μετά την ανακοίνωση του Τραμπ, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι Ρώσοι επενδυτές συμμερίζονται αυτή την εκτίμηση.
Ως εκ τούτου, είναι απίθανο ο Πούτιν να φοβηθεί τις οικονομικές απειλές του Τραμπ ή να επηρεαστεί από ακόμη και μέτρια κόστη που ενδέχεται να επιβάλει μια νέα φάση αμερικανικού οικονομικού πολέμου.
Αν η ικανότητα του Τραμπ να αναγκάσει τον Πούτιν να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μέσω οικονομικής πίεσης είναι περιορισμένη, τότε η στρατιωτική του επιρροή είναι ακόμη μικρότερη. Ο Πούτιν διαθέτει σαφές πλεονέκτημα στο πεδίο της μάχης και η νέα συμφωνία βοήθειας, βάσει της οποίας η Ευρώπη θα αγοράσει αμερικανικά όπλα για να τα στείλει στην Ουκρανία, είναι απίθανο να αλλάξει αυτή την πραγματικότητα. Τα όπλα που μπορεί η Ευρώπη να στείλει άμεσα — είτε αγορασμένα από τις Ηνωμένες Πολιτείες είτε από δικά της αποθέματα — θα είναι λίγα σε αριθμό και περιορισμένα σε είδος. Μετά από περισσότερα από τρία χρόνια πολέμου, ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες ούτε η Ευρώπη διαθέτουν βαθιά αποθέματα πυρομαχικών ή άλλων ειδών οπλισμού προς διάθεση. Περισσότερα όπλα μπορούν να αγοραστούν από τις γραμμές παραγωγής, αλλά δεν θα φτάσουν σύντομα και επομένως δεν θα προσφέρουν τίποτα στους Ουκρανούς στρατιώτες σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.
Επιπλέον, αμυντικά όπλα όπως τα συστήματα Patriot και οι αναχαιτιστές — που βρέθηκαν στο επίκεντρο της σημερινής μεγάλης ανακοίνωσης — θα βοηθήσουν στην προστασία των Ουκρανών αμάχων, αλλά ελάχιστα θα συμβάλουν στην ενίσχυση των ήδη καταπονημένων ουκρανικών μετώπων.
Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις του Πούτιν κατά ουκρανικών πόλεων και η απόφασή του να συνεχίσει την καλοκαιρινή επίθεση αποτελούν ενδείξεις της εμπιστοσύνης του στην ικανότητα της Ρωσίας να συνεχίσει στρατιωτικά στο προσεχές μέλλον. Είναι απίθανο το πενιχρό πακέτο στρατιωτικής βοήθειας που ανακοινώθηκε τη Δευτέρα να αλλάξει γνώμη σ’ αυτό το θέμα.
Τελικά, το νέο τελεσίγραφο του Τραμπ, όπως και τα προηγούμενα που έχει εκδώσει, είναι απίθανο να επηρεάσει τη λήψη αποφάσεων του Πούτιν ή να αλλάξει την πορεία του πολέμου. Ο Πούτιν έχει επενδύσει υπερβολικά πολλά στην έκβαση της σύγκρουσης στην Ουκρανία για να σταματήσει τον πόλεμο πριν επιτύχει τους βασικούς του στόχους ή για να συμβιβαστεί με μια μη ικανοποιητική συμφωνία ως αντίδραση σε μια τεχνητή και επιβαλλόμενη από τις ΗΠΑ προθεσμία, ενώ ακόμη διατηρεί στρατιωτικό πλεονέκτημα.
Με αυτή την έννοια, η Ρωσία μοιάζει με κάθε άλλο εμπόλεμο κράτος, που δεν είναι διατεθειμένο να ζητήσει ειρήνη έως ότου καταστεί σαφές ότι δεν υπάρχουν άλλα οφέλη να αποκομίσει από τη συνέχιση των εχθροπραξιών.
Αντί να φέρουν την ειρήνη πιο κοντά αναγκάζοντας τον Πούτιν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, οι απειλές του Τραμπ ίσως καταστήσουν λιγότερο πιθανή την επίλυση της σύγκρουσης σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, τόσο εντείνοντας την αποφασιστικότητα του Πούτιν όσο και θέτοντας σε κίνδυνο τα νέα κανάλια επικοινωνίας που έχουν ανοίξει μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας. Το τελεσίγραφο υπονομεύει επίσης την αποτελεσματικότητα του Τραμπ ως διαμεσολαβητή και περιορίζει την ευελιξία που θα χρειαστεί για να επιτύχει μια συμφωνία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Όταν συμπληρωθούν οι 50 ημέρες και ο Πούτιν δεν έχει συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός, ο Τραμπ θα έχει μπροστά του μια διόλου αξιοζήλευτη επιλογή: είτε να δείξει αδυναμία υποχωρώντας, είτε να προχωρήσει σε οικονομικές ενέργειες που θα πλήξουν τις Ηνωμένες Πολιτείες, θα αποξενώσουν στενούς εταίρους και σχεδόν σίγουρα θα απομακρύνουν κάθε ενδεχόμενο άμεσου τέλους του πολέμου από την εμβέλειά του.
Υπάρχει, ωστόσο, μια αχτίδα ελπίδας στην οποία μπορούν να στηριχθούν ο Τραμπ και άλλοι που επιδιώκουν την ειρήνη. Πενήντα ημέρες είναι πολύς καιρός και η προθεσμία θα λήξει στις αρχές του φθινοπώρου, καθώς η θερινή επίθεση της Ρωσίας φτάνει στο τέλος της και πλησιάζει ο χειμώνας. Ίσως τότε υπάρξει διάθεση για έναν νέο γύρο διαπραγματεύσεων, ειδικά αν ο Πούτιν θεωρεί ότι έχει επιτύχει αρκετά στρατιωτικά και προτιμά μια συμφωνία που εξυπηρετεί τους περισσότερους από τους πολεμικούς του στόχους από τη συνέχιση των συγκρούσεων.
Μια τέτοια μεταστροφή δεν θα οφείλεται στο νέο τελεσίγραφο του Τραμπ, ωστόσο οι Αμερικανοί αξιωματούχοι εθνικής ασφάλειας θα πρέπει παρ’ όλα αυτά να προετοιμάζουν το έδαφος για να αξιοποιήσουν την ευκαιρία. Αυτό περιλαμβάνει την επιμονή για διμερείς συναντήσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας, τουλάχιστον σε επίπεδο υπηρεσιακών παραγόντων, και την ενθάρρυνση πιο άμεσων διαπραγματεύσεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Η επίτευξη του τέλους του πολέμου στην Ουκρανία θα είναι πολύ δυσκολότερη από την έκδοση τελεσιγράφων, αλλά τα παράθυρα για ειρήνη ενδέχεται να εμφανιστούν αυθόρμητα σύντομα. Η Ουάσινγκτον πρέπει να είναι έτοιμη όταν έρθει εκείνη η ώρα.
Τζένιφερ Καβάνα
Η Δρ. Τζένιφερ Καβάνα είναι ανώτερη ερευνήτρια και διευθύντρια στρατιωτικής ανάλυσης στο Defense Priorities. Προηγουμένως, η Δρ. Καβάνα ήταν ανώτερη ερευνήτρια στο Carnegie Endowment for International Peace και ανώτερη πολιτική επιστήμονας στο RAND Corporation. Είναι επίσης επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Georgetown.
Οι απόψεις που εκφράζουν οι συγγραφείς στο Responsible Statecraft δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες του Ινστιτούτου Quincy ή των συνεργατών του.
Τζένιφερ Καβάνα