Γιατί οι Άραβες πρέπει πάντα να προσαρμόζονται στην ασφάλεια και την ευημερία των Ισραηλινών; Ενώ τα εγκλήματα του Ισραήλ στη Γάζα συνεχίζονται, ο κόσμος δίνει φωνή σε παρατηρήσεις στις οποίες οι Ισραηλινοί δεν είναι συνηθισμένοι, μετά από δεκαετίες κατά τις οποίες η παρέκκλιση εδώ έχει γίνει αλήθεια.

Odeh Bisharat (Oντεχ Μπισαράτ)

HAARETZ – 4 Αυγούστου 2025

Ο Ισραηλινός Πρέσβης στον ΟΗΕ, Danny Danon μιλάει με τον Piers Morgan, την Τετάρτη, 30/7. Πίστωση: Στιγμιότυπο οθόνης από το Piers Morgan Uncensored/YouTube

Πολλοί Ισραηλινοί, αξιωματούχοι, δημοσιογράφοι και άτομα με επιρροή, καθώς και απλοί άνθρωποι, επιδιώκουν αυτή τη στιγμή ελεύθερα να διαπράξουν γενοκτονία καθώς και εθνοκάθαρση στη Γάζα, χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι υπάρχουν ξένοι στην αίθουσα. Η συμπεριφορά τους είναι ένας συνδυασμός αλαζονείας, κακίας και σκληρότητας.

Ο κόσμος σήμερα, παρά τις τεράστιες αποστάσεις, λειτουργεί σαν να ήταν όλος στριμωγμένος σε μια μικρή κουζίνα, με όλους εκεί να ακούν, να βλέπουν και να ανατριχιάζουν.

Τα τρέχοντα στρατοδικεία για αυτή την αηδιαστική ισραηλινή συμπεριφορά παίζεται στην τηλεοπτική εκπομπή του Βρετανού δημοσιογράφου Piers Morgan.

Οι τύποι-puppet ανεβαίνουν ένας-ένας στη σκηνή, μπροστά σε όλο τον κόσμο. Έρχονται χαρούμενοι, με το κεφάλι ψηλά και βγαίνουν σέρνοντας.

Ο σχολιαστής αυτής της εβδομάδας ήταν ο πρεσβευτής του Ισραήλ στον ΟΗΕ, Danny Danon. Εκτός από τη συνήθη συμπεριφορά – ο Μόργκαν παρουσιάζει γεγονότα ενώ ο Ισραηλινός πρεσβευτής ερωτηθείς απαντά με παράλογες αρνήσεις – ο πρεσβευτής μπήκε στον κόπο να τονίσει την ισραηλινή «ηθική».

«Δεν πρόκειται, Θεός φυλάξει, για εθνοκάθαρση στη Γάζα. αλλά είναι δικαίωμα κάθε Παλαιστινίου να επιδιώξει να εγκαταλείψει τη Γάζα και να μετεγκατασταθεί σε άλλη χώρα», είπε ο Danon. Στο τέλος των συγκινητικών του σχολίων του, τον άφησε έκπληκτο η απάντηση του Morgan: «Και γιατί οι Ισραηλινοί δεν εγκαταλείπουν το Ισραήλ και δεν επιτρέπουν στους κατοίκους της Γάζας την ευκαιρία να ζήσουν εκεί;»

Ομολογώ, ένιωσα τη γη να τρέμει κάτω από τα πόδια μου. Ένας Βρετανός δημοσιογράφος, ο οποίος μέχρι πρόσφατα υπερασπιζόταν το Ισραήλ με όλη του τη δύναμη, ανταποδίδει το ίδιο σε αυτόν τον υψηλόβαθμο Ισραηλινό. Γιατί να φύγουν οι Παλαιστίνιοι; Γιατί όχι και οι Ισραηλινοί;

Πράγματι, γιατί οι Άραβες θα πρέπει πάντα να προσαρμόζονται στην ασφάλεια και την ευημερία των Ισραηλινών; Αν η Γάζα αποτελεί τόσο μεγάλη ενόχληση, τότε το πρόβλημα έγκειται στους Ισραηλινούς. Ειδικά επειδή οι κάτοικοι της Γάζας ήταν εκεί πρώτοι, και σύμφωνα με τους κανόνες των κανόνες των συνδικαλιστικών οργανώσεων, τελευταίοι μέσα, πρώτοι έξω.

Τώρα γινόμαστε μάρτυρες ενός απίστευτου φαινομένου. Ενώ τα εγκλήματα στη Γάζα συνεχίζονται, ο κόσμος εκφράζει παρατηρήσεις στις οποίες οι Ισραηλινοί δεν είναι συνηθισμένοι, μετά από δεκαετίες κατά τις οποίες η παρέκκλιση εδώ έχει γίνει αλήθεια. Τώρα τα πράγματα αρχίζουν να αλλάζουν.

Παλαιστίνιοι μεταφέρουν προμήθειες βοήθειας που εισήλθαν στη Γάζα μέσω Ισραήλ, στην Μπέιτ Λαχία στη βόρεια Λωρίδα της Γάζας, την Κυριακή. Πίστωση: Ebrahim Hajjaj/Reuters

Το Ισραήλ, στον ποδοσφαιρικό αγώνα που παίζει αυτή τη στιγμή εναντίον του υπόλοιπου κόσμου, έστειλε όλους τους παίκτες του, συμπεριλαμβανομένου του τερματοφύλακα, να παίξουν επιθετικά. Το τέρμα του έμεινε χωρίς επίβλεψη και όλα τα ερωτήματα που μέχρι τότε είχαν αποσιωπηθεί για να δείξουν συμπόνια για τον πόνο των Εβραίων κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος κατακλύζουν τον διάλογο.

Τώρα κοινοποιούνται βίντεο που χλευάζουν το επιχείρημα του εβραϊκού δικαιώματος γέννησης επί της γης ως δικαιολογία για την κατάσχεση αραβικών εδαφών. Το επιχείρημα ότι οι Άραβες αποτελούν απειλή για το Ισραήλ φαίνεται επίσης γελοίο υπό το πρίσμα των τεράστιων κατακτήσεών του και της απίστευτης δύναμης που έχει επιδείξει στη Γάζα και σε ολόκληρη την περιοχή.

Όσο πιο εξτρεμιστικό γίνεται το Ισραήλ, τόσο περισσότερο τραβάει το χαλί κάτω από τα ίδια του τα επιχειρήματα. Όσο περισσότερο το Ισραήλ προχωρά και καταστρέφει τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, τόσο περισσότερο ο κόσμος προχωρά προς τα πίσω, και ερωτήματα από το παρελθόν επανέρχονται στην επιφάνεια: Δεν ήταν η μαζική απέλαση το 1948 έγκλημα πολέμου;

Το Ισραήλ, το οποίο είχε τον κόσμο στο πλευρό του μετά τη δολοφονική επίθεση της Χαμάς, βιώνει αυτή τη στιγμή δύο είδη τρέλας: μια μανία εκδίκησης και μια μεσσιανική μανία, για την οποία η 7η Οκτωβρίου είναι μια ευκαιρία να εκπληρωθούν τα λόγια των προφητών, σύμφωνα με τη διαστρεβλωμένη ερμηνεία τους.

Οπως είναι γνωστό, η εκδίκηση, καταστρέφει επίσης και τον εκδικητή· ενώ ο μεσσιανισμός υπόσχεται αιώνιο πόλεμο.

Επομένως, είναι προς το συμφέρον του Ισραήλ να κλείσουν γρήγορα οι υποθέσεις του 1948, του 1967 και οι υποθέσεις της Γάζας και της Δυτικής Όχθης. Διαφορετικά, αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να πάνε μέχρι και στο Πρώτο Σιωνιστικό Συνέδριο στη Βασιλεία της Ελβετίας το 1897, και κάποιοι μπορεί να αναρωτηθούν τι σχέση είχαν αυτοί οι κουστουμαρισμένοι Ευρωπαίοι με την Παλαιστίνη, η οποία για αυτούς βρισκόταν πέρα από τα βουνά.

Η αλυσίδα των ισραηλινών επιχειρημάτων διαλύεται, και αν οι τρελοί εδώ συνεχίσουν να επαναλαμβάνουν το μότο τους «Ή εμείς ή αυτοί», φοβάμαι ότι θα καταλήξουμε σε μια πραγματικότητα «ούτε εμείς ούτε αυτοί» και η κόλαση θα μας καταπιεί όλους.

Σχόλια αναγνωστών της Haaretz:

• Πολύ αλήθεια! Αλλά αυτά τα πράγματα λέγονται ακόμα στη Haaretz με μεγάλη τόλμη και θάρρος, τα οποία εμείς δεν διαθέτουμε ακόμα.
• Η εθνοκάθαρση δεν είναι ποτέ αποδεκτή. Οι Εβραίοι που εκδιώχθηκαν [από τις αραβικές χώρες] έχουν νόμιμα παράπονα. Όσοι έφυγαν για το Ισραήλ οικειοθελώς λιγότερο. Για να μην αναφέρουμε τα βρώμικα έργα των σιωνιστικών οργανώσεων που σχεδιάζουν ψεύτικη τρομοκρατία κατά των Εβραίων για να τους αναγκάσουν να φύγουν για το Ισραήλ. Η εθνοκάθαρση είναι λάθος για όλους Ή δεν είναι λάθος για κανέναν. Φαίνεται ότι το Ισραήλ, μεθυσμένο, θεωρώντας ότι είναι στρατιωτικά άτρωτο, διακατέχεται όλο και περισσότερο από την ιδέα ότι όλα είναι δίκαια στον πόλεμο… Αν όλα επιτρέπονται, γιατί γκρινιάζουν συνέχεια; Σε έναν κόσμο που είναι όλοι δίκαιοι, δεν υπάρχουν θύματα και δεν υπάρχει ανάγκη δικαίωσης για κανέναν.
• Πολύ αιχμηρό άρθρο που τοποθετεί τους Παλαιστίνιους και τους Ισραηλινούς στο ίδιο επίπεδο, όπως θα έπρεπε – ευχαριστώ Odeh Bisharat! Χρειαζόμαστε περισσότερη προσέγγιση αυτού του είδους για να επανέλθει η πλειοψηφία των Ισραηλινών (και ορισμένοι Εβραίοι της διασποράς) στον πραγματικό κόσμο, όπου καμία εθνοτική ομάδα δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι είναι ανώτερη από οποιαδήποτε άλλη. Μόνο τα διαταραγμένα μυαλά τους τους παίζουν άσχημα παιχνίδια.
• Το άρθρο αποτελεί μια δυναμική δομημένη κριτική, η οποία κινητοποιεί τη ρητορική της ανατροπής για να αμφισβητήσει την ηθική νομιμότητα του λόγου του Ισραήλ για τη Γάζα. [Το άρθρο] Καταγγέλλοντας την υποκρισία ενός κράτους που ζητά την εξορία ενός ιθαγενούς πληθυσμού ενώ παράλληλα παρουσιάζεται ως διαρκές θύμα, στοχεύει να ανοίξει ξανά τη συζήτηση για τα ίδια τα θεμέλια της σύγκρουσης. Απορρίπτει τη λογική του «ή εμείς ή αυτοί» και προειδοποιεί για την πιθανότητα ενός «ούτε εμείς, ούτε αυτοί».
• Για άλλη μια φορά, Όντεχ Μπισάρατ, λες την αλήθεια με απαράμιλλη σαφήνεια.

Αλλα άρθρα της Haaretz:

• GIDEON LEVY – Η αναγνώριση της Παλαιστίνης δεν θα σταματήσει τη γενοκτονία στη Γάζα – οι κυρώσεις στο Ισραήλ θα το κάνουν
• «Τους δίνουμε 48 ώρες για να φύγουν»: Τα σχέδια του Ισραήλ για τη μεταφορά κατοίκων της Γάζας χρονολογούνται 60 χρόνια πριν
• Η ταυτότητα του θύματος που έχτισε το Ισραήλ εδώ και γενιές τώρα τροφοδοτεί την άρνηση της γενοκτονίας στη Γάζα
• «Τώρα καταλαβαίνω γιατί το Ισραήλ αρνείται στους δημοσιογράφους την πρόσβαση στην αποκρουστική σκηνή στη Γάζα»
• Αξιωματικός των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων που επιβλέπει τις παραδόσεις βοήθειας στη Γάζα παραιτείται μετά από ακροδεξιές επιθέσεις

08/08/2025
•
Mises Wire
•
Joshua Mawhorter 

Ο Mises έλυσε το πρόβλημα της κυκλικότητας στην αξία του χρήματος υποστηρίζοντας, ακολουθώντας το έργο του Menger, ότι η αρχική τιμή ενός χρήματος καθορίστηκε από τις προηγούμενες συναλλακτικές του αναλογίες με άλλα εμπορεύσιμα αγαθά σε μια ανταλλακτική οικονομία, οι οποίες του έδωσαν αγοραστική δύναμη ως μέσο ανταλλαγής. Στη συζήτηση για την εγκυρότητα του θεωρήματος της παλινδρόμησης (regression theorem) του Mises για το χρήμα, ο Rothbard μίλησε για «την τελευταία ημέρα του ανταλλακτικού εμπορίου». Με αυτό εννοούσε ότι, θεωρητικά, πριν τη χρονική στιγμή κατά την οποία ο χρυσός ή άλλα εμπορεύματα χρησιμοποιούνταν ως μέσα ανταλλαγής ή χρήμα, και όχι απλώς ως πολύτιμα εμπορεύματα, αυτά ήταν αγαθά σε μια ανταλλακτική οικονομία — ανταλλάσσονταν άμεσα μεταξύ τους. Πριν χρησιμοποιηθούν ως χρήμα, οι τιμές τους καθορίζονταν από την προσφορά και τη ζήτηση και μπορούσαν να εκφραστούν σε ένα φάσμα άλλων αγαθών ή κλασμάτων αγαθών με τα οποία θα ανταλλάσσονταν. Για παράδειγμα, η τιμή μιας ουγγιάς χρυσού πριν την εμφάνιση του χρήματος σε μια ανταλλακτική οικονομία ήταν οποιαδήποτε πλήρη ή μερικά αγαθά ή υπηρεσίες μπορούσε να ανταλλάξει εκείνη τη στιγμή.

Καθώς οι άνθρωποι αναγνώριζαν τους έμφυτους περιορισμούς μιας ανταλλακτικής οικονομίας και τη γενική ζήτηση για ορισμένα αγαθά με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά — σπανιότητα, διαιρετότητα, φορητότητα, ανθεκτικότητα, αναγνωρισιμότητα, ανταλλαξιμότητα, υψηλή αξία ανά βάρος κ.λπ. — άρχισαν να χρησιμοποιούν αυτά τα αγαθά για έμμεση ανταλλαγή. Η άμεση ανταλλαγή είναι η ενέργεια που μεγιστοποιεί τον πλούτο, κατά την οποία τα άτομα εγκαταλείπουν αυτό που θέλουν λιγότερο για να αποκτήσουν αυτό που θέλουν περισσότερο από έναν άλλο πρόθυμο συμμετέχοντα σε μια πράξη εμπορίου (χωρίς εξαναγκασμό ή απάτη). Η ελεύθερη ανταλλαγή εξαρτάται από την υποκειμενική αποτίμηση και τη διαφωνία ως προς την αξία μεταξύ των συμμετεχόντων — καθένας αποτιμά αυτό που έχει ο άλλος περισσότερο από ό,τι δίνει σε αντάλλαγμα. Ο Mises αποκαλούσε αυτό «αμοιβαία παραίτηση» (reciprocal surrender). Αν και αυτό είναι αμοιβαία επωφελές και μεγιστοποιεί τον πλούτο, είναι εκ φύσεως περιορισμένο, επειδή κάθε πλευρά της ανταλλαγής πρέπει να θέλει και να κατέχει τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που προσφέρει η άλλη περισσότερο από τα δικά της εκείνη τη στιγμή, να κατέχει ποσότητα αγαθών για την οποία η άλλη είναι πρόθυμη να ανταλλάξει και να γνωρίζει την ύπαρξη της άλλης. Στην άμεση ανταλλαγή, μόνο ορισμένες συναλλαγές μπορούν να πραγματοποιηθούν και δεν μπορεί να υπάρξει οικονομικός υπολογισμός.

Η έμμεση ανταλλαγή εμφανίστηκε όταν οι άνθρωποι αναγνώρισαν ότι υπήρχε γενική ζήτηση για ορισμένα αγαθά που διέθεταν τα παραπάνω χαρακτηριστικά (δηλαδή σπανιότητα, διαιρετότητα κ.λπ.), οπότε, αντί για άμεση ανταλλαγή, άρχισαν να ανταλλάσσουν τα αγαθά και τις υπηρεσίες τους με εκείνα τα αγαθά — όχι για να τα κρατήσουν οι ίδιοι — αλλά για να τα ανταλλάξουν ξανά ώστε να αποκτήσουν μεγαλύτερη ποικιλία άλλων αγαθών. Για παράδειγμα, αν κάποιος ήθελε μήλα, μια καρέκλα, παπούτσια κ.λπ. και είχε ένα άλογο για ανταλλαγή, θα μπορούσε να ανταλλάξει το άλογό του έμμεσα με χρυσό (ή άλλο πολύτιμο εμπόρευμα με παρόμοια χαρακτηριστικά) προκειμένου να χρησιμοποιήσει μετά τον χρυσό για να αποκτήσει τα άλλα αγαθά στο παρόν ή στο μέλλον. Καθώς ο χρυσός, σε αυτό το παράδειγμα, αρχίζει να ζητείται — όχι μόνο ως αγαθό αυτό καθαυτό, αλλά για να χρησιμοποιηθεί έμμεσα σε περαιτέρω ανταλλαγές για άλλα αγαθά και υπηρεσίες — μπορεί να γίνει γενικώς αποδεκτό μέσο ανταλλαγής ή χρήμα. Όσο περισσότεροι άνθρωποι βλέπουν την αξία στη χρήση του χρυσού για έμμεση ανταλλαγή, καθώς και για άμεση, τόσο η αναγνωρισιμότητα του χρυσού ως χρήματος εξαπλώνεται μέσω ενός φαινομένου δικτύου. Η αρχική αγοραστική δύναμη μιας ουγγιάς χρυσού ως χρήματος εξαρτιόταν από το φάσμα αγαθών και υπηρεσιών (ή κλασμάτων αυτών) με τα οποία ο χρυσός θα μπορούσε να έχει ανταλλαγεί στο ανταλλακτικό εμπόριο στο άμεσο παρελθόν (π.χ., την προηγούμενη ημέρα), παρέχοντας έτσι μια λογικά ολοκληρωμένη εξήγηση για την προέλευση της αγοραστικής δύναμης του χρήματος.

Στο παρελθόν, η νομισματική θεωρία συναντούσε το πρόβλημα της κυκλικότητας ή της άπειρης παλινδρόμησης όταν ερχόταν στο ερώτημα για την προέλευση της αγοραστικής δύναμης του χρήματος — το χρήμα έχει αξία επειδή γίνεται δεκτό στην ανταλλαγή και γίνεται δεκτό στην ανταλλαγή επειδή έχει αξία· το χρήμα έχει αξία τώρα επειδή είχε αξία πριν. Ο Mises — επεκτείνοντας και αναπτύσσοντας τον Menger — έλυσε αυτό το πρόβλημα μέσω του θεωρήματος της παλινδρόμησης, δηλαδή, ότι το χρήμα σήμερα έχει αξία επειδή, αν ανατρέξουμε πίσω στον χρόνο και εφαρμόσουμε τις αρχές της υποκειμενικής αποτίμησης και της ανταλλαγής από το έργο Human Action, τότε οι άνθρωποι πρέπει να ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν εμπορεύματα με ποιοτικά χαρακτηριστικά χρήματος για έμμεση ανταλλαγή και η αρχική του αξία προήλθε από την αγοραστική του δύναμη ως ανταλλακτικό εμπόρευμα.

Αυτό ακριβώς εννοεί ο Rothbard όταν περιγράφει «την τελευταία ημέρα του ανταλλακτικού εμπορίου». Από πού πήρε το χρήμα την αρχική του αξία την πρώτη ημέρα που χρησιμοποιήθηκε ως χρήμα; Δείτε όλα τα αγαθά και τις υπηρεσίες με τα οποία ανταλλάχθηκε ως εμπόρευμα την προηγούμενη ημέρα, στην «τελευταία ημέρα του ανταλλακτικού εμπορίου». Ο Rothbard έγραψε,

“…όταν ο χρυσός άρχισε για πρώτη φορά να χρησιμοποιείται ως μέσο ανταλλαγής, η οριακή του χρησιμότητα για χρήση σε αυτή την ιδιότητα εξαρτιόταν από το ήδη υπάρχον προηγούμενο φάσμα τιμών του χρυσού που είχε καθοριστεί μέσω ανταλλακτικού εμπορίου. Αλλά αν κάνουμε παλινδρόμηση μία ημέρα πιο πίσω, στην τελευταία ημέρα του ανταλλακτικού εμπορίου· οι τιμές του χρυσού σε διάφορα αγαθά εκείνη την ημέρα, όπως και όλες οι άλλες τιμές, δεν είχαν χρονικά στοιχεία. Καθορίζονταν, όπως και όλες οι άλλες ανταλλακτικές τιμές, αποκλειστικά από την οριακή χρησιμότητα του χρυσού και των άλλων αγαθών εκείνη την ημέρα,…

Ο καθορισμός των τιμών του χρήματος (τιμών του χρυσού) εξηγείται επομένως πλήρως, χωρίς κυκλικότητα και χωρίς άπειρη παλινδρόμηση. Η ζήτηση για χρυσό εισέρχεται σε κάθε τιμή του χρυσού, και η σημερινή ζήτηση για χρυσό, στον βαθμό που αφορά τη χρήση του ως μέσο ανταλλαγής, έχει ένα χρονικό στοιχείο, βασιζόμενη στο φάσμα τιμών του χρυσού της χθεσινής ημέρας. Αυτό το χρονικό στοιχείο παλινδρομεί μέχρι την τελευταία ημέρα του ανταλλακτικού εμπορίου, την ημέρα πριν ο χρυσός αρχίσει να χρησιμοποιείται ως μέσο ανταλλαγής. (πλάγια στο πρωτότυπο)

Αφού επαναδιατυπώσαμε τη νομισματική θεωρία της Αυστριακής Σχολής, ας στραφούμε τώρα στην εξήγηση της Σύγχρονης Νομισματικής Θεωρίας (MMT) για το πώς το χρήμα αποκτά την αξία του. Ακολουθώντας την πορεία του Menger, του Mises και του Rothbard προς τα πίσω στον χρόνο, τι θα έπρεπε να ισχύει, θεωρητικά, την πρώτη ημέρα του χαρτονομισματισμού, αν η MMT ήταν αληθινή;

Ερωτήματα για την Πρώτη Ημέρα του Χαρτονομισματισμού
Σύμφωνα με τη MMT και τον χαρτονομισματισμό καθαυτό, ένα κράτος δημιουργεί το χρήμα εκδίδοντας ένα κατά τα άλλα άνευ αξίας νόμισμα-φέικ (fiat-token) — απαιτώντας από τους πολίτες να ανταλλάξουν πραγματικούς πόρους για το νόμισμα-φέικ και στη συνέχεια αποδεχόμενο μόνο αυτό το νόμισμα για την πληρωμή φόρων, ενώ ταυτόχρονα το προνομιοδοτεί νομικά (π.χ. νόμιμο χρήμα κ.λπ.). Στη συνέχεια, το νόμισμα γίνεται γενικώς αποδεκτό μέσο ανταλλαγής εξαιτίας αυτών των κρατικών ενεργειών. Έτσι, λόγω του κράτους, το χρήμα γίνεται χρήμα.

Σκεπτόμενοι λογικά, δεν χρειάζεται να υποθέσουμε κυριολεκτικά ότι όλα αυτά συνέβησαν σε μία ημέρα, αλλά θα επικεντρωθούμε στην αρχή της διαδικασίας και σε ό,τι θα έπρεπε να συμβεί για να λειτουργήσει ο χαρτονομισματισμός. Για να το κάνουμε αυτό, θα προχωρήσουμε βήμα προς βήμα, αναστέλλοντας ορισμένα προβλήματα ώστε να απομονώσουμε τις μεταβλητές. Τι θα έπρεπε να συμβεί για να μετασχηματιστεί μια οικονομία από πρωτόγονο ανταλλακτικό εμπόριο και συναλλαγές χρέους σε μια λειτουργική νομισματική οικονομία μέσω χαρτονομισματισμού; Με άλλα λόγια, αν ο χαρτονομισματισμός ήταν αληθινός, τι θα έπρεπε να ισχύει και ποια προβλήματα θα έπρεπε να ξεπεραστούν;

Κατά την εκτίμησή μου, η MMT θα έπρεπε να απαντήσει στα εξής ερωτήματα για να τεκμηριώσει τον μηχανισμό του χαρτονομισματισμού:

Ο Πραγματικός Πρώτος Φόρος
Ποιος είναι ο αληθινός αρχικός φόρος στον χαρτονομισματισμό; Είναι όταν το κράτος απαιτεί την εξαναγκασμένη ανταλλαγή πραγματικών πόρων για το νόμισμα-φέικ ή όταν το κράτος απαιτεί φόρους που ορίζονται στο νόμισμα-φέικ; Τι ρόλο, αν κάποιον, έχει ο πρώτος φόρος σε πραγματικούς πόρους στον καθορισμό της αξίας του νομίσματος-φέικ; Ενσταλάζουν ένας ή και οι δύο φόροι αξία στο νόμισμα-φέικ; Αν η πρώτη πράξη μεταφοράς αξίας στον χαρτονομισματισμό είναι η εξαναγκασμένη ανταλλαγή πραγματικών πόρων για νομίσματα-φέικ, δεν είναι αυτό μια έμμεση εμπορευματική βάση για την αποτίμηση — εισάγοντας κρυφά την ίδια τη θεμελίωση της αξίας που ο χαρτονομισματισμός αρνείται; Πότε το κράτος σταματά να φορολογεί πραγματικά αγαθά σε αντάλλαγμα για το νόμισμα-φέικ και αντί αυτού αποδέχεται μόνο την εξόφληση φόρων που πληρώνεται στο νόμισμα-φέικ; Υπάρχει περίοδος αλληλεπικάλυψης; Αν υπάρχει αλληλεπικάλυψη, αυτό υπονομεύει τη χρηματική αξία του νομίσματος-φέικ, αφού άλλα αγαθά γίνονται δεκτά για την πληρωμή φόρων; Ποια είναι η φύση του συνήθως παραβλεπόμενου πραγματικού πρώτου φόρου;

Καθορισμός Αξίας και Προϋπάρχουσες Αναλογίες Τιμών
Την πρώτη ημέρα του χαρτονομισματισμού, δεδομένου ότι το κράτος δεν έχει δημοσιονομικό περιορισμό — μπορεί να δημιουργήσει όσα νομίσματα-φέικ χρειάζεται — πώς καθορίζει τον συναλλαγματικό λόγο μεταξύ των νομισμάτων-φέικ και των μονάδων αγαθών που γίνονται δεκτά σε φόρους; Με ποια βάση αποφασίζει το κράτος πόσα νομίσματα θα ανταλλάσσονται για ορισμένα αγαθά στους φόρους, ειδικά αν αυτά τα αγαθά δεν πωλούνται σε προϋπάρχουσα αγορά με χρηματικές τιμές; Είναι αυτό αυθαίρετο ή υπάρχει κάποια λογική;

Για παράδειγμα, θα πρέπει 100 νομίσματα-φέικ να ανταλλάσσονται για 100 ουγγιές χρυσού, 100 ουγγιές σιταριού, 100 ουγγιές κριθαριού κ.λπ. ή για 10 νομίσματα-φέικ; Εξετάζουν τις αναλογίες ανταλλαγής μεταξύ των ίδιων των αγαθών; Τι γίνεται αν, για παράδειγμα, ο χρυσός έχει εκείνη τη στιγμή τη διπλάσια «τιμή» από το ασήμι (σε ένα φάσμα ανταλλακτικών αγαθών, όχι χρήμα, δηλαδή 50 ουγγιές χρυσού ανταλλάσσονται για 100 ουγγιές ασημιού στην αγορά) και το κράτος δέχεται και χρυσό και ασήμι για την πληρωμή φόρων; Αν το κράτος δίνει 100 νομίσματα-φέικ για 100 ουγγιές χρυσού, αυτό σημαίνει ότι θα έχει επίσης τη γνώση των αναλογιών ανταλλαγής ώστε να δίνει μόνο 50 νομίσματα-φέικ για 100 ουγγιές ασημιού; Τι γίνεται με άλλα αγαθά; Αν όχι, δεν θα έθετε αυτό σε εφαρμογή τον νόμο του Gresham, όπου αγαθά μικρότερης αξίας θα προτιμούνται για την πληρωμή φόρων; Επιπλέον, για να φορολογεί με μη αυθαίρετο τρόπο και να καθιερώνει αξία για το νόμισμα-φέικ, δεν θα έπρεπε το κράτος να γνωρίζει όλες τις πραγματικές και μεταβαλλόμενες αναλογίες ανταλλαγής μεταξύ όλων των αγαθών που αποδέχεται σε φόρους (χωρίς χρηματικές τιμές); Δεν θα ήταν αυτή η γνώση απρόσιτη ή, τουλάχιστον, μη πρακτική, ελλείψει γνώσης των τιμών και του προϋπάρχοντος οικονομικού υπολογισμού που υπάρχει σε μια οικονομία που ήδη διαθέτει χρήμα;

Οικονομικός Υπολογισμός
Οι χρηματικές τιμές μετατρέπουν σε πραγματικό χρόνο, μεταβαλλόμενες, υποκειμενικές προτιμήσεις αξίας σε αντικειμενικές, ποσοτικοποιήσιμες πληροφορίες. Για τους επιχειρηματίες, οι τιμές της αγοράς για τους συντελεστές παραγωγής επιτρέπουν τον υπολογισμό του κόστους, το οποίο αφαιρείται από τα αναμενόμενα μελλοντικά έσοδα για να προσδιοριστεί η κερδοφορία. Οι χρηματικές τιμές παρέχουν επίσης κρίσιμες πληροφορίες για την προσφορά και τη ζήτηση στους παραγωγούς και τους καταναλωτές, καθοδηγώντας τους στις αποφάσεις τους. Αυτές οι νομισματικές τιμές προέρχονται από την ιδιωτική ιδιοκτησία, την ελευθερία ανταλλαγής και το υγιές χρήμα. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, υπάρχουν μη νομισματικές τιμές στο ανταλλακτικό εμπόριο — το φάσμα πλήρων ή μερικών αγαθών και υπηρεσιών με τα οποία ένα δεδομένο αγαθό θα ανταλλαγεί σε οποιαδήποτε στιγμή στην ελεύθερη αγορά. Η ανάπτυξη του χρήματος, όπως περιγράφηκε στην αρχή αυτού του άρθρου, καθιερώνει την τιμή του χρήματος — το φάσμα των αγαθών για τα οποία το χρήμα θα ανταλλαγεί ως πολύτιμο εμπόρευμα την ημέρα πριν γίνει χρήμα — και επιτρέπει σε όλα τα αγαθά και τις υπηρεσίες στην αγορά να εκφράζονται σε χρηματικές τιμές. Έτσι, ο οικονομικός υπολογισμός καθίσταται δυνατός.

Την πρώτη ημέρα του χαρτονομισματισμού και μετά, ποια είναι η βάση για τον οικονομικό υπολογισμό;

Δεν παρακάμπτει ο χαρτονομισματισμός τις προϋποθέσεις του οικονομικού υπολογισμού — ιδιωτική ιδιοκτησία, ελεύθερη ανταλλαγή και υγιές χρήμα — επιβάλλοντας μια αξία νομίσματος-φέικ που δεν έχει ιστορική θεμελίωση στην αγορά και επομένως καμία τιμή; Αν η αρχική ανταλλαγή αγαθών για κρατικά εκδιδόμενα νομίσματα-φέικ είναι εξαναγκασμένη και όχι εθελοντική, και επομένως δεν είναι αποτέλεσμα υποκειμενικών αποτιμήσεων αξίας σε μια ελεύθερη αγορά, αυτό δεν υποδηλώνει ότι η τιμή του νομίσματος — σε όρους άλλων αγαθών και υπηρεσιών — είναι αυθαίρετη ή απροσδιόριστη, στερούμενη του πληροφοριακού περιεχομένου που είναι απαραίτητο για τον οικονομικό υπολογισμό; Δεν είναι αυτό απλώς ανταλλακτικό εμπόριο συν ένα πρόσθετο ανταλλακτικό αγαθό — ένα κατά τα άλλα άνευ αξίας νόμισμα-φέικ που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εξόφληση φόρων; Γιατί να περιμένουμε ότι το νόμισμα-φέικ θα γίνει γενικώς αποδεκτό μέσο ανταλλαγής απλώς και μόνο επειδή έχει μία πολύτιμη χρήση (δηλαδή, την εξόφληση φόρων); Ποια είναι η τιμή του νομίσματος-φέικ την πρώτη ημέρα του ανταλλακτικού εμπορίου σε όρους του φάσματος αγαθών και υπηρεσιών για τα οποία θα ανταλλαγεί; Η έλλειψη ιστορικής αγοραστικής δύναμης (εκτός από την αρχική εξαναγκασμένη ανταλλαγή από το κράτος) δεν υπονομεύει την καθιέρωση της τιμής του νομίσματος-φέικ; Χωρίς αναδυόμενες τιμές που θεμελιώνονται σε εθελοντική ανταλλαγή, πώς κατανέμουν αποτελεσματικά το κεφάλαιο οι επιχειρηματίες και οι επενδυτές; Τι καθοδηγεί τις επιλογές των καταναλωτών αν οι τιμές του νομίσματος-φέικ είναι αυθαίρετες ή στρεβλωμένες; Ποιοι μηχανισμοί διορθώνουν τα σφάλματα τιμολόγησης στον χαρτονομισματισμό; Με γεγονότα τόσο κοσμοϊστορικής σημασίας, γιατί δεν υπάρχει ιστορικό αρχείο για τον χαρτονομισματισμό;

Αυτό είναι μόνο η αρχή και θα μπορούσαν να τεθούν πολλά ακόμη ερωτήματα. Είναι θεωρητικά δυνατό να υπάρχουν ικανοποιητικές απαντήσεις για όλα, αλλά οι υποστηρικτές της MMT πρέπει να αντιμετωπίσουν ορισμένα πολύ δύσκολα θεωρητικά και ιστορικά ερωτήματα σχετικά με τον οικονομικό υπολογισμό, την τιμή του χρήματος και τις προϋπάρχουσες αναλογίες τιμών, και πολλά ακόμη. Χωρίς απαντήσεις, δεν υπάρχει βάση για να ληφθεί σοβαρά υπόψη η MMT ως οικονομική θεωρία.

mises.org

του Δημήτρη Τσαϊλά

Γιατί η Ελλάδα λέει ότι ο σύμμαχος του ΝΑΤΟ στη Μαύρη Θάλασσα θα μπορούσε να βυθίσει την ενότητα της ΕΕ

Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει αναστατώσει την ασφάλεια της Ευρώπης. Η ενότητα του ΝΑΤΟ είναι τεταμένη, η Μαύρη Θάλασσα είναι πιο στρατιωτικοποιημένη από ποτέ και η ΕΕ αντιμετωπίζει πιέσεις για σύσφιξη των τάσεων. Ορισμένες πρωτεύουσες θεωρούν τη βαθύτερη αμυντική συνεργασία με την Τουρκία ως στρατηγική αναγκαιότητα. Από την Αθήνα, αυτό είναι ένα λάθος. Ένα λάθος που θέτει σε κίνδυνο τόσο την ασφάλειά μας όσο και την αξιοπιστία της ΕΕ.

Η πράξη εξισορρόπησης της Άγκυρας

Από το 2014, η Τουρκία έχει ταλαντευθεί και με τις δύο πλευρές: προμηθεύει drones στο Κίεβο, ενώ αρνείται να επιβάλει κυρώσεις στη Μόσχα, ακόμη και τη βοηθά να παρακάμψει τους δυτικούς περιορισμούς. Υπέγραψε τη Διακήρυξη της Συνόδου Κορυφής της Χάγης τον Ιούνιο του 2025, αποκαλώντας τη Ρωσία «μακροπρόθεσμη απειλή», αλλά ποτέ δεν αντιμετωπίζει τη Μόσχα ως τον κύριο αντίπαλό της.

Αυτό είναι σκόπιμο. Η πολιτική της Τουρκίας στοχεύει στη μεγιστοποίηση της μόχλευσης, στηριζόμενη στο ΝΑΤΟ αλλά διατηρώντας ανοιχτούς διαύλους προς τη Ρωσία για στρατηγικό και οικονομικό όφελος.

Στο εσωτερικό, η δημοκρατική οπισθοδρόμηση συνεχίζεται. Η σύλληψη του δημάρχου της Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, τον Μάρτιο του 2025 δεν ήταν μια εξαίρεση, αλλά μέρος μιας αυταρχικής τάσης. Ένας ολοένα και πιο αντιφιλελεύθερος γείτονας που αρνείται να ευθυγραμμιστεί με την εξωτερική πολιτική της ΕΕ δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ο ακρογωνιαίος λίθος της ευρωπαϊκής άμυνας.

Τρεις Ευρώπες για την Τουρκία

Τα κράτη μέλη της ΕΕ χωρίζονται σε τρία στρατόπεδα:

• Ομάδα 1 – Συνεργατική ( Πολωνία, Ισπανία, Ιταλία ): Βλέπουν την Τουρκία ως βασικό εταίρο στο ΝΑΤΟ. Η Πολωνία έχει αγοράσει τουρκικά drones TB2. Η Ισπανία αναπτύσσει από κοινού το εκπαιδευτικό Hu Η ιταλική Leonardo συνεργάζεται με την Baykar σε UAV.
• Ομάδα 2 – Προσεκτικοί ( Σουηδία, Φινλανδία, Γερμανία ): Αναγνωρίζουν την αξία της Τουρκίας, αλλά παραμένουν επιφυλακτικοί. Η Γερμανία, παρά τις τριβές του παρελθόντος, πρόσφατα χαλάρωσε τους περιορισμούς στις εξαγωγές όπλων για να κρατήσει την Άγκυρα κοντά.
• Ομάδα 3 – Απρόθυμοι ( Γαλλία, Ελλάδα ): Βέπουν την Τουρκία ως αντίπαλο ή απειλή. Οι ανησυχίες της Γαλλίας είναι γεωπολιτικές. Οι ανησυχίες της Ελλάδας είναι υπαρξιακές, με τις ρίζες τους σε θαλάσσιες διαφορές, παραβιάσεις της αιγιαλίτιδας ζώνης και του εναερίου χώρου ενώ το casus belli της Άγκυρας είναι σε ισχύ εάν η Αθήνα επεκτείνει τα ύδατα του Αιγαίου.

Για την Ελλάδα, δεν είναι θεωρία, είναι εμπειρία

Οι προκλήσεις της Τουρκίας δεν αποτελούν παλαιά ιστορία.

Το 2020, η αντιπαράθεση στην Ανατολική Μεσόγειο είδε τουρκικά ερευνητικά σκάφη, συνοδευόμενα από πολεμικά πλοία, να εισέρχονται σε αμφισβητούμενα ύδατα κοντά σε ελληνικά νησιά, πυροδοτώντας τη μεγαλύτερη στρατιωτική κινητοποίηση εδώ και δεκαετίες. Το ΝΑΤΟ και η Γερμανία έσπευσαν να μεσολαβήσουν· οι εντάσεις παραμένουν.

Το 1996, η κρίση των Ιμίων έφερε και τις δύο χώρες στα πρόθυρα πολέμου για δύο νησίδες, οι οποίες εξουδετερώθηκαν μόνο χάρη στην επείγουσα παρέμβαση των ΗΠΑ. Τέτοια επεισόδια δεν αποτελούν ανωμαλίες αλλά επαναλαμβανόμενα μοτίβα.

Ο κίνδυνος της υπερβολικής εμπιστοσύνης

Οι ομάδες 1 και 2 υποστηρίζουν ότι το στρατιωτικό μέγεθος και η θέση της Τουρκίας στη Μαύρη Θάλασσα την καθιστούν απαραίτητη. Ωστόσο, το ιστορικό της Άγκυρας δείχνει προθυμία να χρησιμοποιήσει τη θέση της για να αποσπάσει παραχωρήσεις, από το μπλοκάρισμα της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ έως την αξιοποίηση συμφωνιών για τη μετανάστευση. Η εμβάθυνση της αμυντικής ολοκλήρωσης χωρίς αυστηρούς όρους προκαλεί περισσότερη πολιτική στα άκρα.

Αν η κρίση ξαναχτυπήσει

Σε περίπτωση που ξεσπάσει άλλη μια αντιπαράθεση είτε στο Αιγαίο ή τη Μαύρη Θάλασσα εκτιμάται ότι θα περιμένουμε τις παρακάτω αντιδράσεις:

• Η Ομάδα 1 θα πιέσει για αποκλιμάκωση, προστατεύοντας παράλληλα τις αμυντικές τους συνεργασίες.
• Η Ομάδα 2 θα καταδικάσει την επιθετικότητα αλλά θα αποφύγει τις τιμωρητικές ενέργειες, προτιμώντας τη διαμεσολάβηση.
• Η Ομάδα 3 θα απαιτήσει αυστηρά μέτρα της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων εμπάργκο όπλων και διαβουλεύσεων με το ΝΑΤΟ βάσει του Άρθρου 4.

Ο κίνδυνος είναι η παράλυση και η διαίρεση ακριβώς τη στιγμή που η ενότητα έχει τη μεγαλύτερη σημασία.

Όροι για την εμπλοκή

Η θέση της Ελλάδας θα πρέπει να είναι το ελάχιστο πρότυπο της Ευρώπης:

1. Αποσύνδεση της αμυντικής συνεργασίας από τις ενταξιακές συνομιλίες στην ΕΕ, για τη διατήρηση της επιρροής.
2. Κατάργηση του casus belli, κανένας αμυντικός εταίρος της ΕΕ δεν πρέπει να απειλεί με πόλεμο ένα μέλος.
3. Επιβολή αυστηρών ελέγχων στις εξαγωγές όπλων, για να αποτραπεί η πρόσβαση σε τεχνολογία που συνδέεται με την ΕΕ σε φορείς που είναι εχθρικοί προς τα ευρωπαϊκά συμφέροντα.

Μια λέξη προς τους εταίρους μας

Προς την Ομάδα 1: Η εστίασή σας στη Ρωσία είναι βάσιμη, αλλά οι φιλοδοξίες της Άγκυρας δεν ευθυγραμμίζονται πάντα με τις δικές σας.

Προς την Ομάδα 2: Η σύνεση είναι σοφή, αλλά η χαλάρωση των περιορισμών χωρίς δεσμευτικές δεσμεύσεις επαναλαμβάνει λάθη του παρελθόντος.

Ενότητα έναντι της σκοπιμότητας

Η Ευρώπη δεν μπορεί να αντέξει μια διαίρεση όπου ορισμένες πρωτεύουσες εμβαθύνουν τους στρατιωτικούς δεσμούς με την Άγκυρα, ενώ άλλες το βλέπουν ως άμεση απειλή. Αυτή η διαίρεση αποδυναμώνει τη συλλογική ασφάλεια και τροφοδοτεί την προτίμηση της Άγκυρας για διμερείς συμφωνίες έναντι της πολυμερούς λογοδοσίας.

Ναι, η Τουρκία είναι σύμμαχος του ΝΑΤΟ και δύναμη της Μαύρης Θάλασσας. Αλλά η εμπιστοσύνη κερδίζεται, δεν υποτίθεται. Η αμυντική συνεργασία πρέπει να βασίζεται σε κανόνες, αμοιβαιότητα και σεβασμό της κυριαρχίας όλων των μελών. Οτιδήποτε λιγότερο είναι ένα στοίχημα που η Ελλάδα δεν μπορεί να αποδεχτεί και ένα που η ΕΕ δεν πρέπει να πάρει.

Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), και του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).