Mehmet Y. Yılmaz
@MHMTYKPYLMZ
[email protected]
11 Αυγούστου 2025

 Η Τουρκία είναι μια χώρα που αναγνωρίζει το κράτος του Ισραήλ και διατηρεί διπλωματικές και εμπορικές σχέσεις μαζί του. Η παραδοσιακή εξωτερική μας πολιτική σχετικά με την Παλαιστίνη και το Ισραήλ βασίζεται επίσης στις αποφάσεις του ΟΗΕ. Ωστόσο, αν ο Χακάν Φιντάν είπε συνειδητά τα λόγια «Το Ισραήλ θα σβηστεί από την ιστορία», αυτό πρέπει να σημαίνει ότι η πολιτική της Τουρκίας απέναντι στο Ισραήλ έχει αλλάξει πλήρως.

Ισραήλ-Τουρκία

Ο Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν πήγε στην Αίγυπτο και δήλωσε ότι οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών έχουν προχωρήσει σε ανώτερο επίπεδο υπό την ηγεσία των Προέδρων Ερντογάν και Σίσι.

Προφανώς, οι πάγοι μεταξύ του Σίσι και του Ερντογάν έχουν λιώσει καλά· από εδώ και πέρα «οι ψήφοι που θα δίνονται σε έναν υποψήφιο του CHP δεν θα πηγαίνουν στον Σίσι», υποθέτω.

Ο Υπουργός Εξωτερικών Φιντάν, σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στην Αίγυπτο, είπε μια φράση που κάνει να πιστεύει κανείς ότι η παραδοσιακή πολιτική της Τουρκίας απέναντι στο Ισραήλ εγκαταλείπεται.

«Το Ισραήλ κατακτητής και ο Νετανιάχου θα σβηστούν από την ιστορία», είπε.

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που θα συμφωνούσαν με την ευχή του Φιντάν να σβηστεί ο Νετανιάχου από την ιστορία.

Δε φαίνεται πως θα χρειαστεί να περιμένουμε πολύ για να δούμε τη θρησκευτική φασιστική συμμορία που κυβερνά σήμερα το Ισραήλ να δικάζεται για το έγκλημα της γενοκτονίας.

Η διεθνής ατμόσφαιρα αλλάζει σταδιακά προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Ακόμη και η κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Γερμανίας, που συνθλίβεται από το σύμπλεγμα κατωτερότητας εξαιτίας της ντροπής του εβραϊκού Ολοκαυτώματος από τους Ναζί, έφτασε στο σημείο να επιβάλει εμπάργκο όπλων στο Ισραήλ.

Ωστόσο, θα ήταν καλό αν ο Φιντάν, πριν πει «Το Ισραήλ θα σβηστεί από την ιστορία», σταματούσε λίγο και έπαιρνε μια ανάσα.

Διότι η ιδέα της διαγραφής του Ισραήλ από την ιστορία μπορεί να είναι αποτέλεσμα της ιρανικής εξωτερικής πολιτικής, όχι της τουρκικής.

Η Τουρκία είναι μια χώρα που αναγνωρίζει το κράτος του Ισραήλ και διατηρεί διπλωματικές και εμπορικές σχέσεις μαζί του.

Τώρα, σύμφωνα με τον ισχυρισμό της κυβέρνησης, οι εμπορικές σχέσεις έχουν παγώσει, αλλά δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν το αντίθετο.

Η Τουρκία ήταν η πρώτη χώρα με μουσουλμανικό πληθυσμό που αναγνώρισε επίσημα το κράτος του Ισραήλ.

Η Τουρκία δεν έθεσε ποτέ υπό αμφισβήτηση την ύπαρξη του κράτους του Ισραήλ.

Η παραδοσιακή μας εξωτερική πολιτική στο θέμα της Παλαιστίνης και του Ισραήλ βασίζεται επίσης στις αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών.

Ένα από τα στοιχεία που νομιμοποιούν στη Δύση την επιθετικότητα της σημερινής θρησκευτικής φασιστικής κυβέρνησης του Ισραήλ στην περιοχή είναι η πεποίθηση ότι η «ανησυχία για την προστασία της ύπαρξής του» αποτελεί θεμιτή ανησυχία.

Η πολιτική του θρησκευτικού φασιστικού καθεστώτος του Ιράν για «διαγραφή του Ισραήλ από τη σκηνή της ιστορίας» αποτέλεσε και για την κυβέρνηση Νετανιάχου ένα χρήσιμο χαρτί.

Γι’ αυτό τα λόγια του Φιντάν «Το Ισραήλ θα σβηστεί από την ιστορία» μπορεί να παρηγορήσουν μερικούς πολιτικούς ισλαμιστές, αλλά θα αποτελέσουν επίσης μια δικαιολογία που η σημερινή κυβέρνηση του Ισραήλ θα εκμεταλλευτεί στο έπακρο.

Τα είπε αυτά συνειδητά ο Φιντάν ή ήταν έκφραση του υποσυνείδητού του, πηγάζοντας από την πολιτικοϊσλαμική του ιδεολογία;

Αν τα είπε συνειδητά, αυτά τα λόγια πρέπει να σημαίνουν ότι η πολιτική της Τουρκίας απέναντι στο Ισραήλ έχει αλλάξει πλήρως.

Αν ήταν έκφραση του υποσυνείδητού του, θα ήθελα να του υπενθυμίσω ότι, στη θέση που κατέχει, πρέπει να ζυγίζει δύο και τρεις φορές τα λόγια που θα πει, πριν αυτά βγουν από το στόμα του.

Ύστερα από αίτημα της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Κωνσταντινούπολης, επιβλήθηκε φραγή πρόσβασης στο κανάλι του δημοσιογράφου Φατίχ Αλτάιλι στο YouTube, με την κατηγορία ότι, με μια του φράση, επιτέθηκε «σωματικά» στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Σύμφωνα με τον ισχυρισμό της Εισαγγελίας, αν δεν επιβαλλόταν η φραγή πρόσβασης στο κανάλι του Αλτάιλι, θα προέκυπταν τεράστια προβλήματα σε ζητήματα όπως «η εθνική ασφάλεια, η διασφάλιση της δημόσιας τάξης και η αποτροπή διάπραξης εγκλημάτων»!

Το δικαστήριο αποδέχθηκε αυτό το αίτημα χωρίς, όπως πάντα, να νιώσει την ανάγκη να ρωτήσει πώς ακριβώς απειλείται η εθνική ασφάλεια, πώς δυσχεραίνεται η διασφάλιση της δημόσιας τάξης ή ποιο έγκλημα δεν μπορεί να αποτραπεί.

Τόσο μάλιστα, που ο δικαστής δεν μπήκε καν στον κόπο να συντάξει απόφαση· αντέγραψε κατά λέξη το κείμενο του αιτήματος του εισαγγελέα και το κόλλησε ως απόφαση!

Πλέον, έτσι κυλά η ζωή στα δικαστήρια: ο εισαγγελέας ζητάει «τακ», ο δικαστής κάνει «σακ»!

Οι δικαστές δίνουν την εντύπωση ότι είναι σαν υπάλληλοι που υπάγονται στους εισαγγελείς — πρέπει να το πω αυτό, ας μη μου κρατήσει κακία κανείς.

Η κίνηση της Εισαγγελίας οφείλεται σε εκπομπή στην οποία συμμετείχε ο πρώην βουλευτής Εμίν Σιρίν.

Ο Αλτάιλι αποκαλύπτει ότι ο Πρόεδρος του MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, είχε στείλει ένα ποίημα του Τζαχίτ Σιτκί Ταράντζι στον ηγέτη του PKK, Αμπντουλάχ Οτσαλάν.

Αναρωτήθηκα μήπως ενοχλήθηκαν από την αποκάλυψη αυτής της πληροφορίας.

Ξέρετε, η Τουρκία είναι μια χώρα όπου «η διάδοση είναι χειρότερη από το ίδιο το γεγονός».

Η φύση αυτών που κυβερνούν τη χώρα είναι να ενοχλούνται όχι από το ότι κάποια πράγματα συμβαίνουν, αλλά από το ότι γίνονται γνωστά.

Αλλά γιατί επιχείρησαν να επιβάλουν φραγή πρόσβασης σε ολόκληρο το κανάλι;

Σε μια φυσιολογική χώρα, κάτι τέτοιο φυσικά δεν είναι κατανοητό, αλλά αποτελεί μια ενδιαφέρουσα πρακτική που δείχνει πού έχει φτάσει η τουρκική ολιγαρχία.

Δεν αρκούνται πια στην αφαίρεση του περιεχομένου που δεν τους αρέσει· ψάχνουν τρόπο να κλείσουν εντελώς το κανάλι.

Με το σημερινό επίπεδο της τεχνολογίας, αυτό είναι μάταιος κόπος, αλλά δεν μπορούν να συγκρατηθούν από το να το κάνουν.

Τα δικαστήριά μας το κάνουν αυτό, αναμφίβολα, για να κερδίσουν την εύνοια των μεγάλων του καθεστώτος, αλλά προκαλούν και την εμφάνιση μιας περίεργης κατάστασης:

Σύμφωνα με τα δικαστήριά μας, η χώρα διοικείται τόσο άσχημα που μια και μόνο λέξη που λέγεται σε ένα βίντεο μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια και να ανατρέψει τη δημόσια τάξη.

Τι παράξενη αντίφαση, μάνα!

Έχουμε έναν ηγέτη που θέλει να παραμείνει στην εξουσία όσο υπάρχει ο κόσμος, ο οποίος θέλει να επανεκλεγεί επειδή ξέρει και κάνει τα πάντα με τον καλύτερο τρόπο. Αλλά μία και μόνο λέξη μπορεί να φέρει τη χώρα του στο χείλος της κατάρρευσης.

Νομίζω ότι αξίζει να σκεφτούμε λίγο το νόημα της στάσης της Δικαιοσύνης.

Ή μήπως τα δικαστήριά μας δοκιμάζουν υποσυνείδητα μεθόδους για να παρουσιάσουν την κυβέρνηση της χώρας ως ανίκανη;

*Ο Μεχμέτ Γιακούπ Γιλμάζ γεννήθηκε το 1956 στη Μαλάτεια. Τελείωσε το δημοτικό στο Δημοτικό Σχολείο Ντεβρίμ της Αττάλειας και το γυμνάσιο-λύκειο ως εσώκλειστος με κρατική υποτροφία στο Λύκειο Ντενιζλί. Το 1977 αποφοίτησε από το Τμήμα Οικονομίας και Οικονομικών της Σχολής Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Άγκυρας.

Ξεκίνησε τη δημοσιογραφία το 1975, ενώ ήταν ακόμη φοιτητής στη ΣΠΕ, στο περιοδικό Yankı στην Άγκυρα υπό τη διεύθυνση του Μεχμέτ Αλί Κισλάλι. Για ένα διάστημα διετέλεσε διευθυντής σύνταξης του περιοδικού.

Πριν από το πραξικόπημα της 12ης Σεπτεμβρίου 1980, εργάστηκε ως υπεύθυνος Τύπου στην Ομοσπονδία Yol-İş, μέλος της Türk-İş, και στο συνδικάτο YSE-İş, εκδίδοντας την εφημερίδα και το περιοδικό του συνδικάτου.

Μετά τη θητεία του στη Στρατιωτική Σχολή Ξηράς, επέστρεψε στο επάγγελμα στην Κωνσταντινούπολη, στον εκδοτικό οίκο Gelişim Yayınları. Εκεί υπηρέτησε ως αναπληρωτής γενικός διευθυντής σύνταξης των περιοδικών Erkekçe και Bilim και στη συνέχεια ως γενικός διευθυντής σύνταξης του περιοδικού Gelişim TV.

Το 1985 εντάχθηκε στην εφημερίδα Hürriyet και ίδρυσε την Ομάδα Περιοδικών Hürriyet, εκδίδοντας περιοδικά όπως Tempo, Blue Jean και Playmen.

Αργότερα ανέλαβε γενικός διευθυντής της Dönemli Yayıncılık. Μαζί με τον Ερτζάν Αρικλί, κατά τη μετατροπή της Dönemli Yayıncılık σε 1 Numara Yayıncılık, διετέλεσε γενικός διευθυντής και υπήρξε ιδρυτής γενικός διευθυντής σύνταξης περιοδικών όπως Aktüel, Cosmopolitan, Penthouse και Oya. Συνολικά, υπήρξε ιδρυτής σε περισσότερα από 30 περιοδικά.

Στις αρχές του 1995 εξέδωσε την εφημερίδα Posta. Στο τέλος της ίδιας χρονιάς ίδρυσε την Fanatik και στα τέλη του 1996 την Radikal, στην οποία διετέλεσε και γενικός διευθυντής σύνταξης.

Το 2000 ανέλαβε γενικός διευθυντής σύνταξης της Milliyet, θέση που κράτησε για 5,5 χρόνια, και στη συνέχεια έγινε CEO του Ομίλου Περιοδικών Doğan Burda.

Από το 2005 έως τον Σεπτέμβριο του 2018 ήταν αρθρογράφος στην Hürriyet. Από τον Οκτώβριο του 2018 γράφει στην T24.

Από τις εφημεριδιακές στήλες του έχουν εκδοθεί τα βιβλία Kırmızıyı Seçtim, Aşk Mavinin Altındaydı, Benden Selam Söyleyin Bütün Aşklarıma, Aşktan Sonra Hayat Var Mı, Şaşırma Duygumu Kaybettim, Hükümsüzdür. Έχει επίσης εκδώσει την εκτενή ιστορία Aşk Herşeyi Affeder mi.

Αποκαλούμενος «ο δημοσιογράφος που έχει ξεκινήσει τις περισσότερες εκδόσεις στην τουρκική δημοσιογραφία», ο Μεχμέτ Υ. Γιλμάζ είναι γνωστός τόσο για τα κείμενά του πάνω στις τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις όσο και για τα δοκίμιά του και τα σχόλιά του για το ποδόσφαιρο.

t24.com.tr/

Εικονογράφηση του Uri Gabai
Uri Gabai

Η πολιτική καινοτομίας βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της οικονομικής στρατηγικής, προωθώντας την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα σε έναν κόσμο που κυριαρχείται από την τεχνολογία.

Ψηφιακά δημιουργημένη εικόνα με μία σειρά ρομπότ που χρησιμοποιούν φορητούς υπολογιστές.
Η έξυπνη τεχνολογία, η αυτοματοποίηση και η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζουν τις σημερινές οικονομίες, γρήγορα. © Getty Images

Με λίγα λόγια
Η τεχνολογία είναι η οικονομία, με τους τεχνολογικούς κολοσσούς να κυριαρχούν στις παγκόσμιες αγορές
Η πολιτική καινοτομίας, ειδικά στην Έρευνα και Ανάπτυξη (R\&D), οδηγεί την εθνική ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα
Η ταχύτητα και το εύρος της ΤΝ απαιτούν γρήγορες, διακυβερνητικές πολιτικές καινοτομίας
Για ολοκληρωμένες γνώσεις, συντονιστείτε στο podcast μας που τροφοδοτείται από ΤΝ εδώ

Η τεχνολογία δεν αποτελεί πλέον απλώς έναν τομέα της οικονομίας· έχει γίνει η ίδια η οικονομία. Τα τελευταία τριάντα χρόνια, κύματα ψηφιοποίησης έχουν υφάνει κώδικα σε κάθε παραγωγική διαδικασία, ενώ η άφιξη της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης υπόσχεται να αυτοματοποιήσει τη σκέψη την ίδια και να ανατρέψει τους περισσότερους κλάδους και επαγγέλματα.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι εταιρείες τεχνολογίας έχουν εξελιχθεί στις πιο επιτυχημένες επιχειρηματικές δομές που έχει γνωρίσει ποτέ ο κόσμος: Το 1995, μόνο δύο από τις δέκα πιο πολύτιμες εισηγμένες εταιρείες – η IBM και η Microsoft – ήταν αμιγώς τεχνολογικές, και βρίσκονταν στο τέλος της κατάταξης. Στις αρχές του 2025, οκτώ από τις δέκα κορυφαίες ήταν τεχνολογικοί κολοσσοί· οι δύο εξαιρέσεις ήταν η Berkshire Hathaway, μια εταιρεία συμμετοχών, και η Eli Lilly, της οποίας η φαρμακευτική ανάπτυξη βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ανακαλύψεις που υποστηρίζονται από τεχνητή νοημοσύνη. Μόνο οι πέντε μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες – Apple, Microsoft, Nvidia, Amazon και Alphabet – διαθέτουν πλέον συνολική χρηματιστηριακή αξία άνω των 12 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, σχεδόν δεκαπλάσια από ολόκληρη τη λίστα των δέκα κορυφαίων εταιρειών του 1995 (προσαρμοσμένη στον πληθωρισμό).

Μια παράλληλη μεταμόρφωση είναι ορατή και στους εθνικούς λογαριασμούς. Οι παγκόσμιες δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη (R\&D) σχεδόν τριπλασιάστηκαν από το 2000, φτάνοντας τα 2,8 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2023, παρά τις διαδοχικές κρίσεις. Ο ΟΟΣΑ αναφέρει έναν μέσο δείκτη έντασης R\&D 2,7% του ΑΕΠ μεταξύ των μελών του, αλλά οι πρωτοπόροι επενδύουν πολύ περισσότερα: το Ισραήλ διαθέτει το 6,3%, η Νότια Κορέα το 5% και οι Ηνωμένες Πολιτείες το 3,4%. Ακόμη και η Κίνα, που εξακολουθεί να κατατάσσεται ως χώρα ανώτερου-μεσαίου εισοδήματος, δαπανά πλέον το 2,6% του ΑΕΠ της για R\&D – ποσοστό που αντιστοιχεί στο 96% της επένδυσης των ΗΠΑ σε όρους ισοδύναμης αγοραστικής δύναμης.

Πολιτική καινοτομίας
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι δημόσιες πολιτικές που διαμορφώνουν τη δημιουργία και τη διάχυση της γνώσης – γνωστές συνολικά ως πολιτική καινοτομίας – έχουν μετακινηθεί από την περιφέρεια της κυβερνητικής πολιτικής στο κύριο στοιχείο της οικονομικής πολιτικής. Τα νομισματικά και δημοσιονομικά εργαλεία εξακολουθούν, φυσικά, να έχουν σημασία, αλλά κυρίως σταθεροποιούν την οικονομία. Αν μια χώρα θέλει να αναπτύξει την οικονομία της και να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της, η πολιτική καινοτομίας είναι το κλειδί. Οι χώρες που την κατέχουν απολαμβάνουν ταχύτερη ανάπτυξη, στρατηγική ανθεκτικότητα και δυσανάλογο μερίδιο του πλούτου του 21ου αιώνα.

Δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα πολιτικής καινοτομίας που μεταμορφώνουν την οικονομία είναι η Νότια Κορέα και το Ισραήλ, οι δύο χώρες που ηγούνται παγκοσμίως στις επενδύσεις σε R\&D (ως ποσοστό του ΑΕΠ). Η εκτίναξη της καινοτομίας στη Νότια Κορέα ξεκίνησε μετά την ασιατική χρηματοπιστωτική κρίση του 1997. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής συνδύασαν τη μακροοικονομική σταθεροποίηση με τεράστιες επενδύσεις σε ευρυζωνικά δίκτυα, εκπαίδευση STEM και εξαγωγικό προσανατολισμό στην R\&D. Σήμερα, η Samsung και η SK Hynix κατέχουν το 60% της παγκόσμιας παραγωγής μνημών, ενώ η Σεούλ φιλοξενεί έρευνα παγκόσμιας κλάσης στην αυτόνομη κινητικότητα και στις τηλεπικοινωνίες 6G. Αναλόγως, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ έχει αυξηθεί εξαπλάσια από το 1990.

Η άνοδος του Ισραήλ ως τεχνολογικής υπερδύναμης ξεκίνησε με τον Νόμο R\&D του 1984 και τη δημιουργία του Γραφείου του Επικεφαλής Επιστήμονα (OCS), το οποίο παρείχε υπό όρους επιχορηγήσεις σε εταιρείες για έρευνα και ανάπτυξη. Τη δεκαετία του 1990, δρομολογήθηκαν το πρόγραμμα Yozma και άλλες πρωτοποριακές κυβερνητικές πρωτοβουλίες που τροφοδότησαν την ανάπτυξη ενός ακμάζοντος τεχνολογικού τομέα. Σήμερα, ο τομέας αυτός απασχολεί το 10% του εργατικού δυναμικού, αλλά αποφέρει εντυπωσιακά το ένα τρίτο των εθνικών εσόδων από φόρο εισοδήματος και το μισό των εξαγωγών.

Και αν και αυτά είναι τα πιο αξιοσημείωτα παραδείγματα, απέχουν πολύ από το να είναι τα μόνα. Όπως γράφει ο Josh Lerner του Harvard στο βιβλίο του «Boulevard of Broken Dreams», «Η Silicon Valley, η Σιγκαπούρη, το Τελ Αβίβ – οι μεγάλες εστίες επιχειρηματικής δραστηριότητας – φέρουν όλα τα σημάδια της κρατικής επένδυσης». Όπου και αν ανθίζει ένας κόμβος καινοτομίας, τα αποτυπώματα επιτυχημένων πολιτικών καινοτομίας είναι ορατά (αν και, όπως υποδηλώνει ο τίτλος του βιβλίου του, οι περισσότερες τέτοιες προσπάθειες αποτυγχάνουν).

Διόρθωση αποτυχιών της αγοράς
Στις δεκαετίες μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι κυβερνήσεις αντιμετώπιζαν την πολιτική καινοτομίας κυρίως ως μέσο διόρθωσης αποτυχιών της αγοράς στην R\&D. Η οικονομική θεωρία (ιδιαίτερα το έργο του Kenneth Arrow τη δεκαετία του 1960), καθώς και η εμπειρική έρευνα μελετητών όπως ο Zvi Griliches, έδειξαν ότι χωρίς κρατική παρέμβαση, ο ιδιωτικός τομέας τείνει να επενδύει λιγότερο από το αναγκαίο στην R\&D. Αυτό οφείλεται στα εγγενή προβλήματα της επένδυσης στην ανάπτυξη νέας γνώσης, η οποία είναι πολύτιμη για την οικονομία, αλλά ριψοκίνδυνη για την ιδιωτική επιχείρηση που την πραγματοποιεί.

Αυτά τα προβλήματα περιλαμβάνουν τη διάχυση της αναπτυσσόμενης γνώσης σε άλλες εταιρείες (καλό για την οικονομία, κακό για την επενδύουσα εταιρεία) και τον υψηλό κίνδυνο που εμπεριέχεται στην ανάπτυξη νέων τεχνολογικά βασισμένων προϊόντων και υπηρεσιών. Η λύση ήταν απλή: δημόσια εργαστήρια, επιχορηγήσεις R\&D και φορολογικές πιστώσεις. Αυτά τα εργαλεία αύξησαν τους εθνικούς επιστημονικούς προϋπολογισμούς και υποστήριξαν επαναστατικές τεχνολογίες, από τους κινητήρες τζετ έως το διαδίκτυο.

Δημιουργία οικοσυστημάτων
Μέχρι τη δεκαετία του 1980, η πολιτική καινοτομίας είχε εξελιχθεί, καθώς μελετητές όπως οι Christopher Freeman, Bengt-Ake Lundvall και Richard Nelson υποστήριξαν ότι η καινοτομία δεν συμβαίνει σε απομονωμένα περιβάλλοντα, αλλά είναι μια διαδραστική διαδικασία που περιλαμβάνει εταιρείες, πανεπιστήμια, χρηματοδότες και ρυθμιστικές αρχές.

Επομένως, η πολιτική μετατοπίστηκε από την επιδότηση μεμονωμένων έργων στην ενίσχυση των εθνικών συστημάτων καινοτομίας. Οι κυβερνήσεις δημιούργησαν κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών, θερμοκοιτίδες τεχνολογίας και καθεστώτα πνευματικής ιδιοκτησίας με στόχο τη μετατροπή των ιδεών σε προϊόντα. Τα προγράμματα συμπλέγματος TEKES της Φινλανδίας, το δίκτυο Fraunhofer της Γερμανίας, ο νόμος Bayh-Dole των ΗΠΑ και η μετατόπιση στο Ισραήλ από την Αρχή Καινοτομίας (OCS) στην Αρχή Καινοτομίας το 2015 – όλα αντιπροσωπεύουν αυτή την εξέλιξη.

Προσανατολισμός της αποστολής
Η δεκαετία του 2010 σηματοδότησε μια σημαντική, και συχνά συζητούμενη, μετατόπιση στην πολιτική καινοτομίας προς μια πιο ακτιβιστική προσέγγιση. Μια κορυφαία προσωπικότητα σε αυτό το κίνημα είναι η οικονομολόγος Mariana Mazzucato, η οποία υποστηρίζει ότι το κράτος πρέπει να κατευθύνει την καινοτομία προς την αντιμετώπιση σημαντικών κοινωνικών ζητημάτων όπως η κλιματική αλλαγή και η υγιής γήρανση.

Αυτή η προοπτική αποτελεί, στην πραγματικότητα, τον ακρογωνιαίο λίθο της στρατηγικής καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αποτυπώνεται στο πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη». Αυτό το πρόγραμμα περιλαμβάνει «αποστολές» που στοχεύουν σε μεγάλες προκλήσεις, όπως η βοήθεια προς τις κοινωνίες για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, η καταπολέμηση του καρκίνου και η αποκατάσταση των ωκεανών και των υδάτων. Ωστόσο, αυτή η ακτιβιστική προσέγγιση δεν είναι χωρίς επικριτές. Οι αντίπαλοι υποστηρίζουν ότι η πολιτική καινοτομίας θα πρέπει να επικεντρώνεται κυρίως στην οικονομική ανάπτυξη, υποστηρίζοντας ότι δεν πρέπει να συγχέει τους οικονομικούς στόχους με ευρύτερα κοινωνικά ή ανθρωπιστικά ζητήματα.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη επαναφέρει τα όρια της πολιτικής
Η τεχνητή νοημοσύνη απαιτεί μια ακόμη εξέλιξη στην πολιτική καινοτομίας. Είναι μια τεχνολογία γενικής χρήσης, πρωτοφανής σε δύο ιδιότητες που την καθιστούν θεμελιωδώς διαφορετική από προηγούμενους κύκλους καινοτομίας:

Ταχύτητα: Τα συστήματα γενετικής τεχνητής νοημοσύνης πέρασαν από το ερευνητικό εργαστήριο στη μαζική υιοθέτηση με πρωτοφανή ρυθμό. Το ChatGPT ξεπέρασε τα 100 εκατομμύρια χρήστες μέσα σε δύο μήνες, ενώ το ευρύτερο οικοσύστημα OpenAI/GPT ξεπέρασε το ένα δισεκατομμύριο χρήστες μέσα σε ενάμιση χρόνο.

Εύρος: Σε αντίθεση με τα προηγούμενα κύματα της ψηφιακής εποχής που κυρίως αυτοματοποίησαν επαναλαμβανόμενες εργασίες γραφείου ή στάδια παραγωγής, οι μηχανές ΤΝ παράγουν κείμενο, κώδικα, εικόνες και αποφάσεις. Το ίδιο θεμελιώδες μοντέλο μπορεί το πρωί να συντάξει ένα νομικό υπόμνημα, το μεσημέρι να βελτιστοποιήσει ένα ηλεκτρικό δίκτυο και το απόγευμα να διδάξει ένα παιδί. Έτσι, κάθε τομέας της οικονομίας γίνεται τομέας ΤΝ, και κάθε υπουργείο – Παιδείας, Υγείας, Άμυνας, Φορολογίας – βρίσκεται αντιμέτωπο με την ανάγκη να θεσπίσει κανόνες για την ΤΝ. Τα παραδοσιακά θεματικά «σιλό» πολιτικής καταρρέουν· και το ίδιο πρέπει να συμβεί με τα παραδοσιακά χρονοδιαγράμματα πολιτικής καινοτομίας.

Αυτές οι δύο δυνάμεις σημαίνουν ότι οι κυβερνήσεις δεν μπορούν πλέον να βασίζονται σε πολυετή στρατηγικά έγγραφα που ανανεώνονται μία φορά τη δεκαετία. Τα καθεστώτα καινοτομίας πρέπει να είναι διακυβερνητικά, πειραματικά και ταχείας ανακύκλωσης. Πρέπει να εξασφαλίζουν εθνική υπολογιστική ισχύ, να εγγυώνται την ορθή διακυβέρνηση των δεδομένων, να επανεκπαιδεύουν ολόκληρα εργατικά δυναμικά και να εφαρμόζουν προσαρμοστική ρύθμιση που μαθαίνει εξίσου γρήγορα με τους αλγόριθμους που εποπτεύει. Η ΤΝ, έτσι, επανακαθορίζει τα όρια του τι πρέπει να κάνει μια πολιτική καινοτομίας – και πόσο γρήγορα πρέπει να το κάνει.

Η σύγχρονη στρατηγική καινοτομίας, επομένως, απαιτεί έναν ξεκάθαρο πυλώνα πολιτικής για την ΤΝ. Μια τέτοια πολιτική πρέπει να αντιμετωπίζει ταυτόχρονα τέσσερις αλληλένδετες προκλήσεις:

Ενίσχυση της θέσης μιας χώρας στην παγκόσμια κούρσα για ταλέντο, υπολογιστική ισχύ και πνευματική ιδιοκτησία, ώστε οι εγχώριες επιχειρήσεις να μπορούν να διαμορφώνουν – και όχι απλώς να εισάγουν – τα μοντέλα αιχμής.
Ενσωμάτωση πρακτικών ΤΝ στην παροχή δημόσιων υπηρεσιών, από αλγόριθμους διαλογής ασθενών στα νοσοκομεία έως προσαρμοστικές πλατφόρμες μάθησης στα σχολεία, ώστε οι πολίτες να αισθάνονται άμεσα τα οφέλη.
Στήριξη εταιρειών και εργαζομένων στην προσαρμογή σε μια οικονομία εμποτισμένη με ΤΝ μέσω κινήτρων επανεκπαίδευσης, δικτύων διάχυσης και επικαιροποιημένων κανόνων ανταγωνισμού.
Διαμόρφωση ρυθμιστικών πλαισίων που προστατεύουν την ιδιωτικότητα, την ασφάλεια και τους δημοκρατικούς κανόνες, χωρίς όμως να καταπνίγουν τον πειραματισμό ή να περιορίζουν τις νεοφυείς επιχειρήσεις.

Η πολιτική καινοτομίας δεν είναι πλέον δευτερεύουσα υπόθεση. Καθορίζει ποιες χώρες θα γράψουν τους κανόνες για τις αναδυόμενες τεχνολογίες γενικού σκοπού και ποιες θα πρέπει να ζήσουν με αυτούς. Όσες επενδύουν τολμηρά, καθοδηγούν στρατηγικά και διαχέουν ευρέως, θα κατακτήσουν το μεγαλύτερο μερίδιο της μελλοντικής ανάπτυξης. Όσες διστάσουν, μπορεί να διαπιστώσουν ότι η ευημερία, όπως και η τεχνολογία, δεν περιμένει.

Περισσότερα από το GIS για την ΤΝ
Το πρόβλημα καινοτομίας της Ευρώπης: Προσπαθώντας να ρυθμίσει το μέλλον
Γενετική τεχνητή νοημοσύνη: Η άνοδος των μηχανών
Η ΤΝ και η παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση
Ποιος φοβάται την ΤΝ;

gisreportsonline.com