Αρχική Blog Σελίδα 457

Η νέα στρατηγική του Τραμπ σηματοδοτεί την αποσύνθεση της Δυτικής Συμμαχίας

Από
anixneuseis
-
0

Οι δεσπότες του κόσμου έχουν κάθε λόγο να πανηγυρίζουν, ενώ οι δημοκράτες έχουν πολλούς λόγους να ανησυχούν — ιδιαίτερα στην Ευρώπη.

Ο Πρόεδρος Τραμπ Ανακοινώνει Νέα Πρότυπα Οικονομίας Καυσίμων των ΗΠΑ
Προχωρώντας, η εξωτερική πολιτική του Τραμπ δεν θα «εδράζεται στην παραδοσιακή πολιτική ιδεολογία», αλλά θα καθοδηγείται από «ό,τι λειτουργεί για την Αμερική». | Chip Somodevilla/Getty Images 

8 Δεκεμβρίου 2025, 17:42 CET

Του Jamie Dettmer
Ο Jamie Dettmer είναι επιμελητής γνώμης και αρθρογράφος διεθνών θεμάτων στο POLITICO Europe.

«Πρέπει να αποτελεί πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών να στηρίζουν ελεύθερους λαούς που αντιστέκονται σε απόπειρες υποδούλωσης από ένοπλες μειονότητες ή από εξωτερικές πιέσεις», δήλωσε ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν σε ομιλία του στο Κογκρέσο το 1947. Το Δόγμα Τρούμαν, όπως έγινε γνωστή αυτή η προσέγγιση, αντιμετώπιζε την υπεράσπιση της δημοκρατίας στο εξωτερικό ως ζωτικό συμφέρον για τις ΗΠΑ — μια άποψη που δεν συμμερίζονται ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και οι υποστηρικτές του.

Αν κάποιος είχε ακόμη αμφιβολίες — ή διατηρούσε έστω και μια υποψία ελπίδας ότι ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς είχε «ξεφύγει από τη γραμμή» όταν εξαπέλυσε δριμεία επίθεση κατά της Ευρώπης στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου νωρίτερα φέτος — τότε η νέα Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας (NSS) της Ουάσιγκτον πρέπει να έβαλε τα πράγματα στη θέση τους.

Όλοι οι Αμερικανοί πρόεδροι δημοσιοποιούν μια τέτοια στρατηγική νωρίς στη θητεία τους, για να περιγράψουν τη σκέψη και τις προτεραιότητές τους στην εξωτερική πολιτική, οι οποίες στη συνέχεια καθορίζουν πώς θα κατανεμηθεί ο προϋπολογισμός του Πενταγώνου. Και με όλες τις 33 σελίδες αυτής της νέας NSS, οι δεσπότες του κόσμου έχουν κάθε λόγο να πανηγυρίζουν, ενώ οι δημοκράτες έχουν πολλούς λόγους να ανησυχούν — ιδίως στην Ευρώπη.

Αναλύοντας το τι σημαίνει πραγματικά το «Πρώτα η Αμερική» για την κυβέρνηση Τραμπ, η νέα στρατηγική ασφάλειας σηματοδοτεί μια αποφασιστική ρήξη με τον Τρούμαν και τη μεταπολεμική τάξη που διαμόρφωσαν οι διαδοχικές αμερικανικές διοικήσεις μετά το 1945. Πρόκειται για μια στρατηγική απόλυτα προσανατολισμένη στην απόκτηση εμποροκρατικού πλεονεκτήματος, και η καθοδηγητική της αρχή είναι ότι «το δίκιο ανήκει στον ισχυρό».

 Προχωρώντας, η εξωτερική πολιτική του Τραμπ δεν θα «εδράζεται στην παραδοσιακή πολιτική ιδεολογία», αλλά θα καθοδηγείται από «ό,τι λειτουργεί για την Αμερική». Και, όπως φαίνεται, αυτό που «λειτουργεί για την Αμερική» είναι να χαϊδεύει τους αυτοκράτες — θεοκρατικούς ή κοσμικούς — και να στρέφεται εναντίον παραδοσιακών συμμάχων σε μια εντυπωσιακή, σχεδόν οικογενειακή προδοσία.

Φυσικά, η εχθρότητα που επιδεικνύει αυτή η NSS απέναντι στην Ευρώπη δεν θα έπρεπε να εκπλήσσει κανέναν — οι κορυφαίοι συνεργάτες του Τραμπ ελάχιστα έχουν κρύψει την περιφρόνησή τους για την ΕΕ, ενώ ο ίδιος ο πρόεδρος έχει δηλώσει ότι πιστεύει πως η Ένωση δημιουργήθηκε για να «ρίξει» τις ΗΠΑ. Όμως αυτό δεν μειώνει το σοκ.

Το Σαββατοκύριακο, η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, προσπάθησε να δείξει θάρρος παρά τη σκληρή γλώσσα που επιφυλάσσει η NSS για τους Ευρωπαίους συμμάχους, λέγοντας σε διεθνείς ηγέτες στο Φόρουμ της Ντόχα: «Δεν βλέπαμε πάντα τα πράγματα με τον ίδιο τρόπο. Αλλά η βασική αρχή παραμένει: είμαστε οι μεγαλύτεροι σύμμαχοι και πρέπει να μείνουμε ενωμένοι.»

Ωστόσο, άλλοι έμπειροι Ευρωπαίοι αναλυτές αναγνωρίζουν ότι αυτή η NSS αποτελεί σημαντική απομάκρυνση από όσα ίσχυαν έως σήμερα. «Το μόνο μέρος του κόσμου όπου η νέα στρατηγική ασφαλείας βλέπει απειλή για τη δημοκρατία φαίνεται να είναι η Ευρώπη. Παράξενο», δήλωσε ο πρώην πρωθυπουργός της Σουηδίας και συμπρόεδρος του European Council on Foreign Relations, Καρλ Μπιλντ.

Και έχει δίκιο. Όπως σημείωσε ο Μπιλντ, η NSS δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά — πόσο μάλλον κριτική — στην αυταρχική συμπεριφορά του «άξονα της απολυταρχίας»: Κίνας, Ρωσίας, Ιράν και Βόρειας Κορέας. Απορρίπτει επίσης τις παρεμβατικές προσεγγίσεις απέναντι σε αυταρχικά καθεστώτα ή τις προσπάθειες να «πείσει» τέτοιες χώρες να υιοθετήσουν «δημοκρατική ή άλλη κοινωνική αλλαγή που διαφέρει σημαντικά από τις παραδόσεις και την ιστορία τους».

Για παράδειγμα, η NSS του 2017 παρουσίαζε την Κίνα ως έναν συστημικό, παγκόσμιο ανταγωνιστή με εξαιρετικά εχθρικούς όρους. «Μια γεωπολιτική αντιπαράθεση μεταξύ των ελεύθερων και των καταπιεστικών αντιλήψεων για την παγκόσμια τάξη βρίσκεται σε εξέλιξη στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού», ανέφερε τότε το έγγραφο. Όμως η τελευταία εκδοχή δεν περιέχει καμία τέτοια γλώσσα, την ώρα που υπάρχουν ξεκάθαρα σημάδια ότι ο Τραμπ θέλει να αποκλιμακώσει τις εντάσεις· ο νέος υπέρτατος στόχος είναι να εξασφαλιστεί μια «αμοιβαία επωφελής οικονομική σχέση».

Όλα θα πάνε καλά, αρκεί η Κίνα να μείνει μακριά από το Δυτικό Ημισφαίριο, το οποίο αποτελεί χώρο αποκλειστικής επιρροής των ΗΠΑ — αν και πρέπει επίσης να εγκαταλείψει κάθε ιδέα εισβολής στην Ταϊβάν. «Η αποτροπή μιας σύγκρουσης για την Ταϊβάν, ιδανικά μέσω της διατήρησης στρατιωτικής υπεροχής, αποτελεί προτεραιότητα», αναφέρει η NSS.

Αντίστοιχα, προς μεγάλη ικανοποίηση της Μόσχας, το έγγραφο δεν παρουσιάζει καν τη Ρωσία ως αντίπαλο — σε πλήρη αντίθεση με τη στρατηγική του 2017, η οποία την περιέγραφε ως τον βασικό γεωπολιτικό ανταγωνιστή. Δεν προκαλεί λοιπόν έκπληξη ότι ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, χαιρέτισε την NSS ως «θετικό βήμα» και «σε μεγάλο βαθμό συνεπή» με το όραμα της Ρωσίας. «Συνολικά, αυτά τα μηνύματα αντιπαρατίθενται σαφώς με τις προσεγγίσεις προηγούμενων κυβερνήσεων», είπε με εμφανή ικανοποίηση.

Ενώ το Πεκίνο και η Μόσχα εμφανίζονται ενθουσιασμένα με την NSS, το έγγραφο επιφυλάσσει τη σκληρότερη γλώσσα και τις πιο αιχμηρές επικρίσεις για τους παραδοσιακούς συμμάχους της Αμερικής στην Ευρώπη.

«Το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής ηπείρου, σύμφωνα με την NSS, είναι η εγκατάλειψη των “δυτικών” αξιών (εννοούμενων ως εθνικιστικών, συντηρητικών αξιών) και η “απώλεια των εθνικών ταυτοτήτων” λόγω της μετανάστευσης και της “κατάρρευσης των γεννήσεων”», σημείωσε η Λιάνα Φιξ από το Council on Foreign Relations. «Το υποτιθέμενο αποτέλεσμα είναι οικονομική στασιμότητα, στρατιωτική αδυναμία και πολιτισμική εξαφάνιση».

Η νέα στρατηγική επιτίθεται επίσης στους Ευρωπαίους συμμάχους της Αμερικής για τις υποτιθέμενες «αντιδημοκρατικές» πρακτικές τους, κατηγορώντας τους για λογοκρισία και καταστολή της πολιτικής αντιπολίτευσης — μια διεύρυνση της κριτικής που είχε διατυπώσει ο Βανς στο Μόναχο. Ακόμη πιο ανησυχητικό, η NSS μιλά για καλλιέργεια αντίστασης μέσα στα ευρωπαϊκά κράτη μέσω της υποστήριξης «πατριωτικών» κομμάτων — μια απειλή που είχε προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση όταν την είχε εκφράσει ο Βανς, αλλά που πλέον παρουσιάζεται ως επίσημη κυβερνητική πολιτική.

Αλλαγή καθεστώτος για την Ευρώπη αλλά όχι για τις αυτοκρατίες είναι αιτία σοβαρής ανησυχίας. Πώς, λοιπόν, θα αντιδράσει η Ευρώπη;

Θα κολακέψει τον Τραμπ αποκαλώντας τον «daddy», όπως έκανε ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε τον Ιούνιο; Θα προσποιηθεί ότι η αμερικανική κυβέρνηση δεν μιλά σοβαρά και θα πορευθεί όπως-όπως, παραβλέποντας τις προσβολές; Θα αποδεχθεί την τιμωρία και θα σιωπήσει, όπως συνέβη με τους αυξημένους δασμούς; Ή θα σκληρύνει τη στάση της και θα αποφασίσει να πάρει στα σοβαρά τη στρατηγική της αυτονομία;

Η Ευρώπη βρίσκεται για ακόμη μια φορά μπροστά στην ανάγκη να λάβει θεμελιώδεις αποφάσεις — και μάλιστα γρήγορα. Αλλά η ταχύτητα δεν είναι το δυνατό σημείο της. Αναμφίβολα, αυτό δεν είναι εύκολη υπόθεση για μια ένωση που λαμβάνει αποφάσεις με ομοφωνία, μέσα από μια διαδικασία σχεδιασμένη να είναι βασανιστικά αργή. Ούτε θα είναι εύκολο σε εθνικό επίπεδο, με όλα τα 27 κράτη μέλη να αντιμετωπίζουν κρίσιμες οικονομικές προκλήσεις και βαθιές πολιτικές διαιρέσεις, τις οποίες η Ουάσιγκτον επιδιώκει να οξύνει. Με τη συνδρομή ιδεολογικών συμμάχων του Τραμπ, όπως ο Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας και ο Ρόμπερτ Φίτσο της Σλοβακίας, το αδιέξοδο θα ενταθεί ακόμη περισσότερο τους επόμενους μήνες.

Το Trump 2.0 είναι ξεκάθαρα ένα αποπροσανατολιστικό άλμα σε σχέση με την πρώτη του θητεία — πολύ πιο θριαμβευτικό, πιο σίγουρο, πιο απροκάλυπτα εμποροκρατικό· πιο αποφασισμένο να αγνοήσει τους θεσμικούς περιορισμούς· και πιο επαναστατικό στον τρόπο υλοποίησης της ατζέντας «Πρώτα η Αμερική». Η NSS το καθιστά ακόμη πιο σαφές, και οι κραυγές αποδοκιμασίας των επικριτών θα λειτουργήσουν απλώς ως ενίσχυση μιας κυβέρνησης που βλέπει τη διαμαρτυρία ως απόδειξη ότι βρίσκεται στον σωστό δρόμο.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες είχαν άφθονες προειδοποιήσεις, αλλά πέρα από μάτι που γυρίζει, χέρια που υψώνονται και ευσεβείς πόθους, δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν σε ένα σχέδιο. Ωστόσο, η προσπάθεια να «περάσει η μπόρα» δεν θα λειτουργήσει αυτή τη φορά — και οι προσπάθειες να επιβληθεί στην Ουκρανία μια εξαιρετικά δυσμενής «ειρηνευτική» συμφωνία ενδέχεται τελικά να αποτελέσουν τη θρυαλλίδα για τη μεγάλη αποσύνθεση της Δυτικής Συμμαχίας.

Οι επιλογές της Ευρώπης είναι, αναμφίβολα, σκληρές. Ό,τι κι αν επιλέξει — είτε υποχωρήσει είτε αντεπιτεθεί — το κόστος για την ήπειρο θα είναι βαρύ.

Politico

Το Τμήμα Πληροφορικής του Αριστοτελείου κατασκευάζει φωτονικό επεξεργαστή Τεχνητής Νοημοσύνης με τη μεγαλύτερη παγκοσμίως Υπολογιστική Ισχύ!

Από
anixneuseis
-
1

Θεσσαλονίκη, 9/12/2025

Τα μέλη της ερευνητικής ομάδας του Τμ. Πληροφορικής που ανέπτυξαν τον φωτονικό επεξεργαστή Τεχνητής Νοημοσύνης. Διακρίνονται από αριστερά: όρθιοι οι επίκουρος καθηγητής Νικόλαος Πασσαλής, καθηγητής Νικόλαος Πλέρος, Καθηγητής Αναστάσιος Τέφας, καθιστοί οι Χρήστος Παππάς, Δρ. Μιλτιάδης Μόραλης-Πέγιος, Δρ. Απόστολος Τσακυρίδης, Δρ. Γεώργιος Γιαμουγιάννης και Δρ. Μάνος Κίρτας.

Ο ισχυρότερος επεξεργαστικός πυρήνας τεχνητής νοημοσύνης λειτουργεί με φως και φέρει ελληνική σφραγίδα. Το Τμήμα Πληροφορικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, ύστερα από τη δημιουργία του ταχύτερου επεξεργαστή Τεχνητής Νοημοσύνης που δημιούργησε και ανακοίνωσε πριν από περίπου δύο χρόνια, παρουσιάζει έναν φωτονικό επεξεργαστή Τεχνητής Νοημοσύνης, ο οποίος προσφέρει τη μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύ που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα, παγκοσμίως, στην κατηγορία των πλήρως προγραμματιζόμενων επεξεργαστικών πυρήνων!

Ο επεξεργαστής αυτός βασίζεται σε φωτονικούς νευρώνες και λειτουργεί με φως αντί για ηλεκτρικό ρεύμα, υλοποιώντας μια πρωτότυπη αρχιτεκτονική η οποία, για πρώτη φορά, μπορεί και υλοποιεί αλγεβρικές πράξεις σε υψηλές ταχύτητες αξιοποιώντας πολυπλεξία σε τρεις διαστάσεις: χρόνο, χώρο και μήκος κύματος. Με τον τρόπο αυτό, κατάφερε να παρέχει συνολική υπολογιστική ισχύ ίση με 262 TOPS (262 × 1012 πράξεις ανά δευτερόλεπτο), η οποία αποτελεί αριθμό ρεκόρ μεταξύ όλων των προγραμματιζόμενων πυρήνων Τεχνητής Νοημοσύνης: είναι περίπου 24 φορές υψηλότερη σε σχέση με τις αντίστοιχες επιδόσεις άλλων ερευνητικών πρωτοτύπων πλήρως προγραμματιζόμενων φωτονικών επεξεργαστών και περίπου 10 φορές υψηλότερη από τον ισχυρότερο πυρήνα Τεχνητής Νοημοσύνης (tensor core) B200 της NVIDIA.

Τα μέλη της ερευνητικής ομάδας του Τμ. Πληροφορικής που πραγματοποιούν την πειραματική υλοποίηση για τον φωτονικό επεξεργαστή Τεχνητής Νοημοσύνης. Διακρίνονται από αριστερά οι Υποψήφιοι διδάκτορες κ. Αντώνης Πράπας, κ. Μόσχος Θεόδωρος, κ. Οδυσσέας Ασημόπουλος.

Η έρευνα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου έρχεται να επιλύσει ένα από τα σημαντικότερα τρέχοντα προβλήματα στον τομέα των φωτονικών επεξεργαστών, το οποίο συνίσταται στη δυνατότητά τους να υποστηρίξουν μεγάλα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η πρωτοποριακή έρευνα στο συγκεκριμένο πεδίο βασίστηκε στη διεπιστημονική συνεργασία δύο ερευνητικών ομάδων του Τμήματος Πληροφορικής: της ερευνητικής ομάδας Ασύρματων και Φωτονικών Συστημάτων και Δικτύων (WinPhoS, http://winphos.web.auth.gr/ ) του ΚΕΔΕΚ του Αριστοτελείου, με επιστημονικό υπεύθυνο τον Καθηγητή Νίκο Πλέρο, και της ερευνητικής ομάδας Υπολογιστικής Νοημοσύνης και Βαθιάς Μάθησης του Τμήματος Πληροφορικής (CIDL Research group, https://cidl.csd.auth.gr/ ), με επιστημονικό υπεύθυνο τον Καθηγητή Αναστάσιο Τέφα και βασικό συνεργάτη τον Επίκ. Καθηγητή του Τμήματος Χημικών Μηχανικών Νικόλαο Πασσαλή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο κύριος ερευνητής κ. Χρήστος Παππάς, διακρίθηκε πρόσφατα για τη συγκεκριμένη έρευνα από την IEEE Photonics Society μεταξύ των 10 κορυφαίων υποψήφιων διδακτόρων παγκοσμίως για το έτος 2025, και έλαβε το βραβείο 2025 Photonics Society Graduate Student Scholarship, ενώ ο Δρ Απόστολος Τσακυρίδης προσκλήθηκε να παρουσιάσει τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας στο παγκόσμιο συνέδριο Οπτικών Επικοινωνιών το Μάρτιο του 2026 στο Λος Άντζελες των Η.Π.Α.

Η συνεργασία των δύο ερευνητικών ομάδων του Αριστοτελείου έχει προσελκύσει σημαντική χρηματοδότηση από πλήθος ευρωπαϊκών Horizon και εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων, καθώς επίσης και από την αμερικάνικη start-up εταιρεία Celestial AI, η οποία εδρεύει στο Silicon Valley της California και πρόσφατα εξαγοράστηκε από τη Marvell.

Περισσότερες πληροφορίες: https://doi.org/10.1063/5.0271374

Η Guilfoyle αναλαμβάνει υπερμεγέθη ρόλο ως πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, χρησιμοποιώντας δαντέλα και… αιχμηρούς αγκώνες για την αμερικανική διπλωματία

Από
anixneuseis
-
0

 

Σε έναν κόσμο που κυριαρχείται από το πρωτόκολλο και τη λεπτότητα, η Kimberly Guilfoyle ανατρέπει όσα θεωρούνται δεδομένα για το τι σημαίνει να είσαι πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών.

Μόλις έναν μήνα μετά την ανάληψη των καθηκόντων της ως Αμερικανίδα πρέσβης στην Ελλάδα, η 56χρονη Guilfoyle αξιοποιεί την άνεσή της με τα φώτα της δημοσιότητας και τις τολμηρές στιλιστικές της επιλογές για να δημιουργήσει ένα ασυνήθιστο, απολύτως ακαταμάχητο στυλ διπλωματίας.

Είτε πρόκειται για επίσκεψη υψηλού προφίλ σε ελληνορθόδοξη εκκλησία, είτε για εμφάνιση στο παρκέ αγώνα της Euroleague, είτε για παρουσία στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, για τη μεταφορά της ολυμπιακής φλόγας ενόψει των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 2026 στην Ιταλία, είτε για μια επίσημη διπλωματική δεξίωση όπου εμφανίστηκε με μαύρη δαντελένια διάφανη τουαλέτα, η Guilfoyle έχει συγκεντρώσει δυσανάλογα μεγάλη προσοχή από τα ελληνικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης.

Το υπόβαθρό της είναι ασυνήθιστο για διπλωμάτη.

Η Guilfoyle υπήρξε σύζυγος του Γκάβιν Νιούσομ, Δημοκρατικού κυβερνήτη της Καλιφόρνια, όταν εκείνος ήταν δήμαρχος του Σαν Φρανσίσκο, και μέχρι πριν από έναν χρόνο ήταν αρραβωνιασμένη με τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ. Υπήρξε επίσης συμπαρουσιάστρια στο Fox News και επικεφαλής του τομέα χρηματοδότησης της προεκλογικής εκστρατείας του Ντόναλντ Τραμπ το 2020.

Ο Πρόεδρος Τραμπ την πρότεινε για τη θέση της πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Ελλάδα ακόμη πριν από τη δεύτερη ορκωμοσία του, και η Γερουσία ενέκρινε την τοποθέτησή της τον Σεπτέμβριο. Εγκαταστάθηκε επίσημα στην Αθήνα και ανέλαβε καθήκοντα στις αρχές Νοεμβρίου – και από τότε βρίσκεται διαρκώς στα πρωτοσέλιδα.

Το Politico Europe δημοσίευσε άρθρο για την πρώτη επέτειο ενός μήνα από την άφιξή της στην Ελλάδα, το οποίο ξεκινούσε: «Η άφιξη της Kimberly Guilfoyle στην Ελλάδα προκάλεσε επίπεδο προσοχής που συνήθως βλέπουμε σε ποπ σταρ ή πρωθυπουργούς».

Όμως δεν χειροκροτούν όλοι.

Η Guilfoyle έχει ήδη προκαλέσει διπλωματική σύγκρουση με την Κίνα, η οποία διαχειρίζεται το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας, τον Πειραιά. Η πρέσβης χαρακτήρισε τον κινεζικό ρόλο στο λιμάνι «ατυχές» και υποστήριξε ότι οι Έλληνες θα έπρεπε να εξετάσουν άλλες συμμαχίες.

«Ίσως θα μπορούσε να βρεθεί μια λύση», είπε. «Αυτό μπορεί να σημαίνει ενίσχυση της παραγωγής σε άλλους τομείς είτε το ενδεχόμενο να τεθεί ο Πειραιάς προς πώληση».

Το Πεκίνο αντέδρασε άμεσα, κατηγορώντας τη Guilfoyle για «σοβαρή παρέμβαση στα εσωτερικά της Ελλάδας».

Παράλληλα, έχει δεχθεί έντονη κριτική στην Ελλάδα για αυτό που πολλοί βλέπουν ως επιθετική προώθηση των αμερικανικών ενεργειακών συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Πολλοί εγχώριοι σχολιαστές υπενθυμίζουν παλαιότερες, ιδιαίτερα αιχμηρές δηλώσεις της, σύμφωνα με τις οποίες η ελληνική οικονομία βρισκόταν σε κρίση πριν από μία δεκαετία επειδή οι Έλληνες ήταν «λαθρεπιβάτες» που έπρεπε να «τιμωρηθούν σαν απείθαρχα κατοικίδια», παραβλέποντας τις τοπικές ευαισθησίες.

Άλλοι αμφισβητούν τα προσόντα της, υποστηρίζοντας ότι η έλλειψη διπλωματικής εμπειρίας αποτελεί ένδειξη ότι ο Λευκός Οίκος του Τραμπ δεν δίνει προτεραιότητα στις σχέσεις με έναν από τους ιστορικότερους συμμάχους του. «Είναι μια πολιτική τοποθέτηση που στηρίζεται αποκλειστικά στους προσωπικούς δεσμούς με την οικογένεια Τραμπ», ανέφερε χαρακτηριστικά ένα σχόλιο.

Κι όμως, ακόμη και οι επικριτές της παραδέχονται ότι η Guilfoyle ανοίγει νέο δρόμο στον ρόλο της. Είναι η πρώτη γυναίκα που κατέχει τη θέση και πολλοί αναλυτές τη θεωρούν πρωτοποριακό μοντέλο «πρέσβειρας ως δημόσιας προσωπικότητας» — ένα μοντέλο που εισάγει περισσότερη διαφάνεια σε έναν κόσμο συνήθως διακριτικό και γραφειοκρατικό.

Οι αλλαγές αυτές έρχονται σε μια στρατηγική συγκυρία για τις αμερικανοελληνικές σχέσεις, με αυξανόμενα διακυβεύματα γύρω από τη συνοχή του ΝΑΤΟ, την περιφερειακή ασφάλεια, τις εντάσεις στην Ανατολική Ευρώπη, τη μαζική μετανάστευση και την αξιόπιστη πρόσβαση σε ενεργειακούς πόρους στη Μεσόγειο.

.msn.com

Πως ο κ. Μητσοτάκης ελέγχει την κοινωνία: αποδόμηση της επικοινωνιακής πολιτικής του

Από
anixneuseis
-
15

Η μόνη επιτυχία που θα μπορούσε να καταλογίσει κάποιος στην κυβέρνηση είναι η επικοινωνιακή διαχείριση της κοινωνίας. Την ώρα που η χώρα διαλύεται ένα μέρος του πληθυσμού πιστεύει πως ο κ. Μητσοτάκης είναι ανατικατάστατος.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας του Κυρ. Μητσοτάκη προσέλαβε αμερικανούς επικοινωνιολόγους και είναι γνωστό πως εκεί βρίσκεται η πρωτοπορία του ελέγχου του εκλογικού σώματος.

Μεταξύ πολλών άλλων οι επικοινωνιολόγοι είσήγαγαν δύο έννοιες: το spin και το narrative. Η προσέγγιση του περιεχομένου τους αποκαλύπτει τον τρόπο που ο κυβερνητικός λόγος εντάσσεται σε επικοινωνιακή διαχείριση και όχι σε εημέρωση των ελλήνων πολιτών για τα κυβερνητικά πεπραγμένα.

Το spin και το narrative έχουν γίνει σχεδόν… τεχνικοί όροι στη σύγχρονη πολιτική επικοινωνία, και όχι άδικα. Έχουν δύναμη, διαμορφώνουν συνειδήσεις, μετακινούν το βλέμμα του πολίτη από το ουσιώδες στο βολικό.

Τι είναι το spin στην επικοινωνία

Το spin είναι η στρέβλωση ή αναπλαισίωση μιας είδησης ή ενός γεγονότος ώστε να παρουσιαστεί υπό το πιο ευνοϊκό φως για αυτόν που επικοινωνεί.
Δεν είναι απαραίτητα ψέμα — συχνά είναι επιλογή συγκεκριμένων στοιχείων, τόνου, γωνίας παρουσίασης.

Πώς χρησιμοποιείται:

  • Επιλογή δεδομένων: «Λέμε μόνο το κομμάτι που μας συμφέρει.»
  • Αλλαγή πλαισίου: παρουσιάζουμε μια αρνητική εξέλιξη ως θετική («ναι, είχαμε ύφεση, αλλά είναι μικρότερη από της Ευρώπης»).
  • Μετατόπιση ευθύνης: «φταίνε οι προηγούμενοι», «φταίνε οι συνθήκες», «φταίνε οι άλλοι».
  • Υπερφόρτωση με τεχνικούς όρους για να αποσυντονιστεί το κοινό.

Στόχος: να διατηρηθεί ο έλεγχος της αφήγησης χωρίς να αλλάξει η πραγματικότητα — μόνο η αντίληψή της.

Τι είναι το narrative

Το narrative είναι η μεγάλη ιστορία που θέλει να πει ένας πολιτικός, ένα κόμμα, ένας θεσμός.
Δεν αφορά ένα γεγονός· αφορά τη συνολική ερμηνευτική γραμμή για το πώς «πρέπει» να βλέπουμε τον κόσμο.

Πώς χρησιμοποιείται:

  • Δημιουργεί ταυτοτική σύνδεση («εμείς είμαστε οι μεταρρυθμιστές», «εμείς είμαστε οι σταθεροί», «εμείς είμαστε με τον λαό»).
  • Προδιαμορφώνει το πώς θα διαβαστεί ένα γεγονός:
    Αν το narrative είναι «είμαστε επιτυχημένοι», τότε κάθε αποτυχία παρουσιάζεται ως μικρή παρένθεση.
  • Ευθυγραμμίζει τα ΜΜΕ και τους υποστηρικτές με κοινή γλώσσα και κοινά μοτίβα.
  • Απλοποιεί τα ριζικά ερωτήματα σε εύπεπτα συνθήματα.

Στόχος: να δημιουργηθεί μια ερμηνευτική πραγματικότητα που προηγείται του γεγονότος — ώστε οι πολίτες να δουν το γεγονός μέσα από τα γυαλιά του narrative.

Πώς λειτουργούν μαζί: spin + narrative

Το narrative είνι το μεγάλο κάδρο και το spin το άμεσο εργαλείο.
Όταν υπάρχει κρίση, βγαίνει το spin για να «σβήσει φωτιές».
Σε βάθος χρόνου, δουλεύει το narrative για να «ξαναχτίσει» το νόημα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα:

  • Narrative: «Εμείς φέρνουμε σταθερότητα.»
  • Spin σε σκάνδαλο: «Δεν είναι σκάνδαλο, είναι στοχοποίηση από κέντρα αποσταθεροποίησης.»

Το spin στη Φυσική

  • Το spin είναι μια έννοια της φυσικής. Κατά κάποιον τρόπο το περιεχόμενό της ταιριάζει με την επικοινωνιακή χρήση του όρου.
  • Το spin στο ηλεκτρόνιο είναι εγγενής κβαντική ιδιότητα, κάτι σαν “εσωτερική στροφορμή”.
    Δεν είναι ότι το ηλεκτρόνιο πραγματικά περιστρέφεται στο χώρο — είναι μια κβαντική κατάσταση που παίρνει τιμές όπως spin-up και spin-down, με μετρήσιμα αποτελέσματα σε πεδία, ενεργειακές στάθμες, κ.λπ.Το spin στην επικοινωνία σημαίνει περιστροφή της αφήγησης, δηλαδή παρουσιάζω το ίδιο γεγονός από μια γωνία που με συμφέρει.
    Δεν υπάρχει αντικειμενικότητα, δεν υπάρχει κβαντικός νόμος — υπάρχει μόνο πολιτική βούληση και τεχνική επικοινωνίας.

    Η σχέση είναι μεταφορική:

    Όπως το ηλεκτρόνιο έχει μια “κατεύθυνση” spin που επηρεάζει πώς αλληλεπιδρά με τα πεδία, έτσι και η είδηση — όταν της δώσουν spin — αποκτά μια κατεύθυνση που επηρεάζει πώς θα αλληλεπιδράσει με το κοινό.

    • στο ηλεκτρόνιο: spin είναι φυσική ιδιότητα που καθορίζεται από τη φύση
      1. Το narrative θέτει το πλαίσιο
      2. Το spin διαχειρίζεται τα επίκαιρα γεγονότα
      3. Τα ΜΜΕ λειτουργούν ως ενισχυτές
      4.   Το κοινό σταδιακά χάνει τη δυνατότητα να αναγνωρίσει την αρχική πραγματικότηταστην επικοινωνία: spin είναι «περιστροφή της πραγματικότητας» για πολιτικό όφελος

      5. Πώς εφαρμόζεται το spin στην Ελλάδα

        Στην Ελλάδα το spin χρησιμοποιείται κυρίως με τέσσερις τρόπους:

        Κεντρικός έλεγχος του πλαισίου της είδησης

        Τα κυβερνητικά επιτελεία δημιουργούν έτοιμες γραμμές που διανέμονται στα ΜΜΕ και στους «φιλικούς» αναλυτές.
        Παράδειγμα:

        • «Το πρόβλημα δεν είναι η ουσία, είναι ο τρόπος που παρουσιάστηκε»
        • «Υπάρχει οργανωμένη παραπληροφόρηση»
        • «Δεν είναι σκάνδαλο, είναι παρεξήγηση / υπερβολή / μεμονωμένο περιστατικό»

        Αυτό είναι spin που αλλάζει τον φακό της δημόσιας συζήτησης.

        Παίζει πολύ το “λεξιλόγιο spin”, όπου συγκεκριμένες λέξεις ενεργοποιούν ενστικτώδεις συνειρμούς.
        Π.χ.:

        • «Μεταρρύθμιση» αντί για «αύξηση κόστους/ιδιωτικοποίηση»
        • «Επενδυτής» αντί για «πολυεθνική με φοροαπαλλαγές»
        • «Ατομική ευθύνη» αντί για «κρατική ανεπάρκεια»

        Η λέξη σπρώχνει τη σκέψη προς την επιθυμητή κατεύθυνση.

        Μετατόπιση συζήτησης από τα δομικά στα ανώδυνα

        Ελληνική ειδικότητα: όταν υπάρχει κρίση, έρχεται το spin και μεταφέρει την κουβέντα στο «περιτύλιγμα».
        Παράδειγμα:

        • Αντί η συζήτηση να είναι για ευθύνες, πάει στο «τόνο της αντιπολίτευσης», «ποιότητα του δημοσίου διαλόγου», «fake news».
        • Αντί για ουσία (π.χ. διαφθορά), συζητάμε για «πολιτική τοξικότητα».

        Επανάληψη μέχρι να γίνει πραγματικότητα

        Η Ελλάδα είναι μικρή χώρα και η καθημερινή επανάληψη ενός spin σε πανελλαδικής εμβέλειας κανάλια λειτουργεί καθοριστικά.
        Π.χ. ένα αφήγημα επαναλαμβάνεται σε δελτία, πρωινάδικα, panels, ειδήσεις ιστότοπων — έτσι αποκτά μια αίσθηση «κοινής λογικής».

        Πώς εφαρμόζεται το narrative

        Τα narratives είναι πιο βαθιά και λειτουργούν σε βάθος χρόνου.
        Εδώ βλέπουμε τρία κυρίαρχα «μεγάλα αφηγήματα» που χρησιμοποιούνται από όλες τις  κυβερνήσεις.

        «Εμείς είμαστε η κανονικότητα»

        • Η κυβέρνηση παρουσιάζεται ως «μηχανή σταθερότητας»
        • Η αντιπολίτευση παρουσιάζεται ως «πηγή αναταραχής»
        • Οποιαδήποτε κριτική βαφτίζεται «τοξικότητα»

        Έτσι, ακόμη και σοβαρά ζητήματα (υποκλοπές, σιδηροδρομικό δυστύχημα, θεσμικές παρεκκλίσεις) πλαισιώνονται μέσα στο αφήγημα:
        «Ναι, υπάρχουν προβλήματα, αλλά εμείς είμαστε το μόνο ανάχωμα στο χάος».

        «Ελλάδα – μικρή χώρα, δύσκολη γειτονιά»

        Πολύ παλιό narrative, που δικαιολογεί:

        • εξωτερική πολιτική χαμηλής αυτονομίας
        • υψηλή ανοχή σε υπερδυνάμεις
        • δημιουργία εσωτερικών «εχθρών»
        • ταύτιση εθνικού συμφέροντος με τις επιλογές συγκεκριμένων κυβερνήσεων

        Είναι αφήγημα που καλλιεργεί φόβο και υποταγή, μειώνοντας τη δημόσια απαιτητικότητα.

        «Ο πολίτης φταίει»

        Ένα από τα πιο διαβρωτικά.
        Το κράτος παρουσιάζει τις αποτυχίες του ως… αποτυχίες της κοινωνίας.

        Παραδείγματα:

        • «Φταίει ο Έλληνας οδηγός / πολίτης / νέος»
        • «Δεν τηρούνται οι κανόνες»
        • «Οι πολίτες δεν καταλαβαίνουν»

        Πολύ ισχυρό αφήγημα για μια εξουσία που θέλει να αποφύγει ευθύνες.

        Πιο απλά:

        • Το narrative είναι το σπίτι που χτίζεται με τα χρόνια.
        • Το spin είναι η μπογιά που βάζεις για να καλύψεις τις ρωγμές.

        Στην Ελλάδα, τα δύο δουλεύουν μαζί:

Κ. Τριανταφυλλάκης: KΡΑΤΑ ΜΠΑΡΜΠΑ ΚΩΣΤΑ, ΚΡΑΤΑ….

Από
anixneuseis
-
0
του Κωνσταντίνου Τριανταφυλλάκη
Αν δεν έχεις ζήσει σε χωριό, αν δεν έχεις μεγαλώσει ζωντανά, αν δεν τα έχεις βγάλει για βοσκή…δεν μπορείς να καταλάβεις…
Αυτοί οι άνθρωποι κράτησαν την Πατρίδα στα πόδια της, σε καιρούς δύσκολους…
Αυτοί οι άνθρωποι, είναι δεμένοι με τον τόπο τους…
Εχουν ρίζες, αξερίζωτες…
Ακούγοντας το μοιρολόγι του για τα ζωντανά του, θυμήθηκα τον παππού μου, τον Αναστάση…
Είχε φτάσει πολεμώντας μέχρι την Αγκυρα…
Επέστρεψε με τα πόδια στο χωριό του στην Ανατολική Θράκη, μ΄ ένα διαμπερές τραύμα, λίγο πάνω από την καρδιά…
Τον είδα να λυγίζει και να να κλαίει μόνον μια φορά…
Ηταν το 1968 όταν ήρθε ένα κτηνίατρος να …εμβολιάσει τις αγελάδες μας.
Τις ξέκανε όλες…
Γέμισε η αυλή μας πεθαμένα ζώα…
Παιδί εγώ, έβλεπα τον παππού μου, εκείνον τον ανίκητο Πεχλιβάνη, να κλαίει σαν μικρό παιδί και να τα παρακαλάει να σταθούν στα πόδια τους…
Να προσπαθεί να σηκώσει τα πεθαμένα ζώα…
Ειδικά εκείνη τη μικρή δαμάλα, που είχε γεννηθεί τον Γενάρη και την έπαιρνε στο δωμάτιο του τα βράδυα για να μη κρυώνει έξω…
Την επομένη τον παππού μου, καθώς πηγαίναμε στο χωράφι, τον χτύπησε ένα γ……. εγκεφαλικό…
Τον Γίγαντα, τον Ανίκητο που δεν χαμπάριαζε από τίποτα!
Δεν συνήλθε ποτέ….
Κράτα, ρε Μπάρμπα Κώστα…
Κράτα, γ… την ατυχία μου…
Κράτα.
Απο την σελίδα του κ. Κ. Τριανταφυλλάκη στο fb

«Η Αγία Αικατερίνη που γνωρίζαμε δεν υπάρχει πια»: το “Κομποστέλ” της Αιγύπτου απειλείται από ένα τουριστικό μεγαλοπρότζεκτ

Από
anixneuseis
-
1

Le Figaro από AFP

Στις απομονωμένες γαίες του Σινά, η Μονή της Αγίας Αικατερίνης είναι το αρχαιότερο χριστιανικό μοναστήρι στον κόσμο που κατοικείται αδιάλειπτα. Suzanne Plumette – stock.adobe.com

Αυτό το οικιστικό μεγαλοπρότζεκτ έχει σχεδιαστεί για να προσελκύσει μαζικό τουρισμό στη μικρή κωμόπολη της Αγίας Αικατερίνης, έναν τόπο μεγάλου προσκυνηματικού ενδιαφέροντος με το αρχαίο ορθόδοξο μοναστήρι της, καθώς και δημοφιλή προορισμό ορεινών διαδρομών.

Στην κορυφή του όρους Σινά στην Αίγυπτο, κοντά στο σημείο όπου, σύμφωνα με τις τρεις θρησκείες της Βίβλου, ο Θεός μίλησε στον Μωυσή, ένας αδιάκοπος θόρυβος διαταράσσει τη σιωπή: η αντήχηση των μηχανημάτων εργοταξίου που δουλεύουν πιο κάτω. Η Αίγυπτος ολοκληρώνει σε αυτές τις απομονωμένες περιοχές του νότιου Σινά ένα οικιστικό μεγαλοπρότζεκτ, σχεδιασμένο να προσελκύσει μαζικό τουρισμό στη μικρή κωμόπολη της Αγίας Αικατερίνης, τόπο μεγάλου προσκυνηματικού ενδιαφέροντος με το αρχαίο ορθόδοξο μοναστήρι της και περιοχή ορεινών περιηγήσεων.

Ειδικοί πολιτιστικής κληρονομιάς και κάτοικοι κατηγορούν ότι τα έργα έχουν ήδη βλάψει τον χώρο, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί φυσικό καταφύγιο και μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Εκεί βρίσκεται το αρχαιότερο χριστιανικό μοναστήρι στον κόσμο που κατοικείται αδιάλειπτα, καθώς και φυλές Βεδουίνων, που πλέον ανησυχούν για τις προγονικές τους γαίες.

Φόβος αντιποίνων

«Η Αγία Αικατερίνη που γνωρίζαμε δεν υπάρχει πια. Η επόμενη γενιά θα γνωρίζει μόνο αυτά τα κτίρια», θρηνεί ένας έμπειρος οδηγός της φυλής Τζαμπαλίγια, δείχνοντας ένα πεντάστερο ξενοδοχείο, κοντά σε έναν ελαιώνα όπου τα ηχητικά σήματα μιάς μπουλντόζας που κάνει όπισθεν καλύπτουν το κελάηδημα των πουλιών. Όπως πολλοί μάρτυρες που ερωτήθηκαν σχετικά με αυτό το έργο —προϋπολογισμού σχεδόν 300 εκατομμυρίων δολαρίων και με την ονομασία «Μεγάλη Μεταμόρφωση» ή «Αποκάλυψη της Αγίας Αικατερίνης»— ο οδηγός ζήτησε ανωνυμία από φόβο αντιποίνων.

«Πρέπει να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους: παραμόρφωση και καταστροφή», καταγγέλλει ο Τζον Γκρέινερ, πρώην διαχειριστής έργου τοπικής ανάπτυξης υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η μικρή κωμόπολη με τα κόκκινα τούβλινα σπίτια διάσπαρτα ανάμεσα σε οπωρώνες έχει πλέον κατακλυστεί από ξενοδοχεία —όχι ακόμη ανοικτά— συμπεριλαμβανομένου ενός τεράστιου συγκροτήματος του ομίλου Steinberger, με συνεδριακό κέντρο και εκατοντάδες μονάδες διαμονής.

Τον Ιούλιο, η ακτιβιστική οργάνωση World Heritage Watch κάλεσε την UNESCO να εγγράψει τον χώρο στη λίστα μνημείων σε κίνδυνο. Όμως τον περασμένο μήνα, ο οργανισμός εξέλεξε ως επικεφαλής τον Χάλεντ Ελ-Ενάι, πρώην Αιγύπτιο υπουργό Τουρισμού και Αρχαιοτήτων. Ήταν κατά τη θητεία του που η Αίγυπτος ξεκίνησε το έργο και κατεδάφισε στο Κάιρο μεγάλα τμήματα του ιστορικού νεκροταφείου της «Πόλης των Νεκρών» —επίσης μνημείο UNESCO.

Στάση μοναχών – μια «ανταρσία» στο μοναστήρι

Στο όριο του μεγαλοπρότζεκτ, στους πρόποδες του βιβλικού όρους Σινά, δύο ντουζίνες μοναχοί με μαύρα άμφια φροντίζουν το αρχαίο καθίδρυμα. Τον Μάιο, αιγυπτιακό δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το μοναστήρι βρισκόταν σε γη που ανήκει στο κράτος και ότι οι Έλληνες Ορθόδοξοι μοναχοί ήταν απλώς «εξουσιοδοτημένοι να το χρησιμοποιούν», προκαλώντας διπλωματική διαμάχη με την Ελλάδα και καταιγισμό οργισμένων αντιδράσεων από τα ορθόδοξα πατριαρχεία. Η Αίγυπτος υπερασπίστηκε την απόφαση, η οποία —σύμφωνα με τους επικριτές της— αφήνει τον ιερό χώρο και τους κατοίκους του στο έλεος των αρχών. Τον Σεπτέμβριο, ο αρχιεπίσκοπος της Αγίας Αικατερίνης εξαναγκάστηκε σε παραίτηση μετά από μια άνευ προηγουμένου ανταρσία, συνδεδεμένη με τη στάση του κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Παρά τις εντάσεις, οι μοναχοί ανοίγουν κάθε πρωί τις πύλες τους στους επισκέπτες, κυρίως ορειβάτες που ξεκινούν πριν από την αυγή, συνοδευόμενοι από οδηγούς της φυλής Τζαμπαλίγια. Κάθε χρόνο, αυτοί οι Βεδουίνοι με την παραδοσιακή τους ενδυμασία συνοδεύουν εκατοντάδες χιλιάδες προσκυνητές και ταξιδιώτες. Αιτούνται επί δεκαετίες καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες και υποδομές, ώστε να βγει η κοινότητά τους από τη φτώχεια. Υπήρξαν επί μακρόν περιθωριοποιημένοι και τώρα φοβούνται ότι τα αναπτυξιακά έργα θα πραγματοποιηθούν εις βάρος τους.

«Δεν υπάρχει θέση για εμάς»

Το 2022, μπουλντόζες ισοπέδωσαν το αιωνόβιο κοιμητήριο της κωμόπολης και εκατοντάδες νεκροί εκτάφηκαν. «Ήρθαν μια μέρα χωρίς να πουν τίποτα και κατέστρεψαν το νεκροταφείο μας», λέει ο οδηγός. Σήμερα, ο ταφικός χώρος χρησιμεύει ως πάρκινγκ. Το 2023, η UNESCO είχε ζητήσει από την Αίγυπτο «να σταματήσει την υλοποίηση κάθε ανάπτυξης», να πραγματοποιήσει μελέτη επιπτώσεων και να καταρτίσει σχέδιο διατήρησης. Αυτό δεν ανέκοψε τα έργα, τα οποία η κυβέρνηση δήλωσε τον Ιανουάριο ότι είχαν ολοκληρωθεί κατά 90%. Οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι διαφημίζουν τα οικονομικά οφέλη του έργου και ισχυρίζονται ότι οι αποφάσεις ελήφθησαν σε διαβούλευση με την κοινότητα.

«Κανείς δεν ξέρει τι θα γίνει αύριο. Ίσως μας πουν να φύγουμε, ότι δεν υπάρχει πια θέση για εμάς», λέει ο οδηγός. «Ξέρεις ότι κατέστρεψαν το μισό μου σπίτι;», λέει με μια φαινομενική αδιαφορία ένας εβδομηντάρης σε έναν φίλο του — τόσο συνηθισμένη έχει γίνει αυτή η πληροφορία μέσα στο τεράστιο εργοτάξιο. Σε όλη τη χώρα, πολλοί από όσους είδαν τα σπίτια τους να κατεδαφίζονται για πρόσφατα τουριστικά έργα, γέφυρες ή οικιστικές αναπτύξεις, παραπονιούνται για ανεπαρκείς αποζημιώσεις από το κράτος.

Στην Αγία Αικατερίνη, παρά τις αναταράξεις των έργων και τη ραγδαία αύξηση των τιμών, πολλοί ελπίζουν ότι ο τουρισμός θα φέρει ευημερία. Αλλά ένας τοπικός αξιωματούχος εκφράζει αμφιβολίες, δείχνοντας ένα πεντάστερο ξενοδοχείο σχεδόν ολοκληρωμένο, πίσω από τα αμπέλια και τους κυπαρισσώνες: «Αυτά τα ξενοδοχεία είναι τεράστια, τα κόστη αστρονομικά. Θα γεμίσουν άραγε; Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα».

Le Figaro

 

 

Ελληνοτουρκικά: η Αθήνα θέλει διάλογο με την Άγκυρα χωρίς αυταπάτες

Από
anixneuseis
-
0

φωτογραφία αρθρογράφου
Παναγιώτης Μίχος

EUROKINISSI

Οι αναφορές του Κυριάκου Μητσοτάκη για τα Ελληνοτουρκικά στο συνέδριο «Αθήνα: Διάλογοι για την πολιτική» θύμισαν συντομογραφία της διακύμανσης των σχέσεων των δύο χωρών: από την ένταση στον διάλογο και τούμπλαλιν, κατόπιν των διαθέσεων της γειτονικής χώρας. Δύο χρόνια μετά την υπογραφή της Διακήρυξης περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γειτονίας, που θεωρήθηκε ως διμερής πανάκεια, η Άγκυρα έχει οξύνει τη ρητορική της εκ νέου και η Αθήνα επιχειρεί μια ώθηση που θα «ξεπαγώσει» τον διάλογο.

Στην κατεύθυνση αυτή κινείται η δήλωση του πρωθυπουργού για τη δυνατότητα διεξαγωγής του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) εντός του πρώτου τριμήνου του 2026, στην Άγκυρα. Η ημερομηνία του ΑΣΣ «σέρνεται» από τον περασμένο Ιανουάριο. Επισήμως, τα δύο μέρη επικαλούνταν ασυμβατότητα των προγραμμάτων των δύο ηγετών για τη μη διεξαγωγή του. Στην πραγματικότητα, αρνητική συμβολή είχε το βέτο της Άγκυρας επί του πεδίου για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου. Ενώ, για την Τουρκία, οι προϋποθέσεις που έθετε η Ελλάδα ως προς τη συμμετοχή της στο SAFE σε συνδυασμό με την επίταση του εξοπλιστικού προγράμματος της χώρας μας αλλά και τις ενεργειακές της πρωτοβουλίες αποτέλεσαν κόκκινο πανί.

Δευτερεύον στοιχείο ήταν η έλλειψη πληθώρας συμφωνιών που είθισται να υπογράφονται σε αυτές τις περιστάσεις. Γι’ αυτό, ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι τα ΑΣΣ δεν πρέπει να συνοδεύονται υποχρεωτικώς από «θεματικές εξαγγελίες». Προσώρας, όπως είναι σε θέση να γνωρίζει το «Μανιφέστο», έχουν καταρτιστεί κάποιες συμφωνίες για θέματα πολιτικής προστασίας και πολιτισμού, ενώ δεν αποκλείεται να προστεθούν και άλλες ανάλογου επιπέδου.

Παράλληλα, υπάρχουν διεργασίες για την επανενεργοποίηση των καναλιών του Πολιτικού Διαλόγου και της Θετικής Ατζέντας, που από πλευράς Ελλάδος τρέχουν οι υφυπουργοί Εξωτερικών, η πρέσβης Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου και ο Χάρης Θεοχάρης αντιστοίχως. Στο έτερο κανάλι, τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), διατηρείται μια κάποια κινητικότητα.

Ειδικότερα, σύμφωνα με πληροφορίες του «Μανιφέστο», εντός του προσεχούς Ιανουαρίου και πιθανότερα προς το τέλος του, ο κ. Θεοχάρης αναμένεται να συναντηθεί στην Αθήνα με τον Τούρκο υφυπουργό Εξωτερικών, πρέσβη Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι, που είναι αρμόδιος από πλευράς Άγκυρας και για τους τρεις πυλώνες (Πολιτικός Διάλογος, Θετική Ατζέντα, ΜΟΕ).

Διπλωματικός ρεαλισμός

Οπωσδήποτε, στην Αθήνα δεν τρέφουν αυταπάτες για τις προθέσεις της γειτονικής χώρας. Και υπό αυτό το πρίσμα, ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα τη διαρκή ενίσχυση και τον εκσυγχρονισμό των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Επιπλέον, τόσο ο ίδιος όσο και ο υπουργός Εξωτερικών χαμήλωσαν τον πήχη για τις προοπτικές που έχει η ελληνική πρόταση για μια πενταμερή διάσκεψη (Τουρκία, Αίγυπτος, Κύπρος, Λιβύη, Ελλάδα) με πέντε θεματικές (Πολιτική Προστασία, Μεταναστευτικό, Προστασία Θαλάσσιου Περιβάλλοντος, Διασυνδεσιμότητα και Οριοθέτηση Θαλασσίων Ζωνών) στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η σχετική αποστροφή του κ. Μητσοτάκη πως «δεν νομίζω ότι μπορεί να πιστεύει κανείς ότι ζητήματα οριοθετήσεων, τα οποία χρονίζουν εδώ και δεκαετίες, εκκρεμότητες που δεν υπάρχουν μόνο μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, αλλά και μεταξύ άλλων χωρών, μπορούν να λυθούν μέσα από ένα τέτοιο πολυμερές σχήμα», ήταν ενδεικτική. Από την πλευρά του, και ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναγνώρισε τα προβλήματα και την πολυπλοκότητα του εγχειρήματος, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η Αθήνα δεν εθελοτυφλεί.

Ο υπουργός Εξωτερικών, που θεωρείται ο εμπνευστής της πενταμερούς, αυτό το διάστημα έχει αναλάβει να ενημερώσει τους ομολόγους τους και να διερευνήσει τις προθέσεις τους. Εάν και εφόσον, όπως είπε ο ίδιος, υπάρξει κοινή κατανόηση (όπως, π.χ., να καμφθούν οι τουρκικές αντιδράσεις για τη συμμετοχή της Κύπρου) θα καταρτιστεί ένα μνημόνιο κατανόησης και θα σχεδιαστεί μια πρώτη συνάντηση. Είναι γεγονός, πάντως, ότι η ιδέα (και οι προοπτικές που αυτή έχει) για την πενταμερή δεν «αγκαλιάστηκε» ενθέρμως από το υπουργείο Εξωτερικών.

Τα τρία τετ α τετ

Τις περασμένες ημέρες, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών συνέπεσε με τον Τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν, σε τρεις περιστάσεις: στις Βρυξέλλες για τη σύνοδο των ΥΠΕΞ των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, στη Βιέννη για την 32η Σύνοδο των ΥΠΕΞ του ΟΑΣΕ και το περασμένο Σαββατοκύριακο στο Κατάρ για το Φόρουμ της Ντόχα. Στη Βιέννη, σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο ξωτερικών, οι κ. Γεραπετρίτης και Φιντάν συναντήθηκαν ατύπως, δίχως να ανακοινώσουν το γεγονός ή το περιεχόμενο της συνομιλίας τους.

Σε κάθε περίπτωση, οι πρόσφατες δηλώσεις του κ. Φιντάν –ότι η Τουρκία και οι ΗΠΑ θα βρουν «πολύ σύντομα» έναν τρόπο άρσης των κυρώσεων CAATSA που οδήγησαν στον αποκλεισμό της πρώτης από το πρόγραμμα F-35– αλλά και οι τοποθετήσεις του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ, για πιθανό ρόλο της Ουάσιγκτον στα Ελληνοτουρκικά, παρακολουθούνται με ιδιαίτερη προσοχή από την Αθήνα.

tomanifesto.gr

Η ινδική αγκαλιά του Βλαντίμιρ Πούτιν

Από
anixneuseis
-
0

Matthew Tostevin  Μάθιου Τοστέβιν, αρχισυντάκτης διεθνών θεμάτων στο Newsweek.

Ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν προσγειώθηκε στο Νέο Δελχί, όπου τον υποδέχθηκε με προσωπική αγκαλιά ο Πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι, σε μια παρέκκλιση από τα συνήθη πρωτόκολλα. Κανένα σημάδι απομόνωσης εδώ.

Κατά μία έννοια, δεν υπάρχει τίποτα νέο. Οι σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Ινδίας είναι ισχυρές εδώ και δεκαετίες, με τη Μόσχα να αποτελεί τον βασικό προμηθευτή όπλων για τη χώρα που είναι πλέον η πολυπληθέστερη στον κόσμο. Όμως οι σκηνές αυτές υπογραμμίζουν παρ’ όλα αυτά την παγκόσμια ανακατανομή ισχύος μακριά από τη «συμβατική» Δύση. Ενώ η κυβέρνηση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται πρόθυμη να κλείσει μια συμφωνία με τον Πούτιν για την Ουκρανία, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της απεχθάνονται τον Ρώσο ηγέτη για την εισβολή του (και για πολλά άλλα).

Ο Πούτιν δεν είναι παρίας στην Ινδία και φέρνει μαζί του την προοπτική νέων αμυντικών συμφωνιών. Η Ινδία θα ήταν ευτυχής να δει ένα τέλος στον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά το γεγονός ότι το εμπόριο θα κυριαρχήσει κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Πούτιν στέλνει από μόνο του ένα μήνυμα για τις προτεραιότητες.

Η Ινδία έχει δείξει επανειλημμένα ότι δεν εκφοβίζεται από το ποιον επιλέγει ως φίλο, και ταυτόχρονα ενισχύει τη συνεργασία της στον τομέα της άμυνας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην αρχή υπήρξε ένα κύμα αισιοδοξίας για καλύτερες σχέσεις υπό τον Τραμπ, με την Ινδία να λειτουργεί ως αντίβαρο στην Κίνα, αλλά αυτό χάλασε λόγω εμπορικών συνομιλιών και στη συνέχεια λόγω της πίεσης των ΗΠΑ προς την Ινδία για τις αγορές ρωσικής ενέργειας — αγορές που δυσκολεύουν την άσκηση επιρροής πάνω στη Μόσχα.

Τα οικονομικά δεδομένα δείχνουν γιατί η Ινδία μετράει όλο και περισσότερο στις γεωπολιτικές εκτιμήσεις.

Η Ινδία έχει εύκολα τον υψηλότερο ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης μεταξύ των χωρών της G20. Με βάση το ΑΕΠ σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης — που αποτυπώνουν τις τοπικές διαφορές κόστους — βρίσκεται πλέον τρίτη πίσω από την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες (η Ρωσία είναι τέταρτη). Η Ινδία είναι μεγαλύτερη από τις τρεις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες, Γερμανία, Γαλλία και Βρετανία, μαζί.

Άνδρες περνούν μπροστά από διαφημιστική πινακίδα με τα πορτρέτα του Ινδού Πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι, δεξιά, και του Ρώσου Προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν στο Νέο Δελχί στις 4 Δεκεμβρίου 2025.

Ο Μόντι της Ινδίας εξασφαλίζει συμφωνίες όπλων με τον Πούτιν και τον Τραμπ

Δημοσιεύθηκε: 4 Δεκεμβρίου 2025, 09:33 π.μ. EST

Αμίρα Ελ-Φέκι Amira El-Fekki

Ρεπόρτερ Μέσης Ανατολής

Το Newsweek είναι μέλος του Trust Project.

Η Ινδία προχώρησε στη διασφάλιση μεγάλων αμυντικών συμφωνιών τόσο με τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και με τη Ρωσία, καθώς ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έφθασε την Πέμπτη στο Νέο Δελχί για επίσημες συνομιλίες με τον Πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι, στην πρώτη του επίσκεψη στην Ινδία από την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Το Newsweek απευθύνθηκε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ, καθώς και στα ρωσικά και ινδικά υπουργεία Εξωτερικών, για σχόλιο.

Γιατί έχει σημασία

Η Ινδία συνεχίζει να εμβαθύνει τους αμυντικούς δεσμούς της με τη Ρωσία, ακόμη κι εν μέσω αμερικανικών πιέσεων, γεγονός που έχει οξύνει τις σχέσεις μεταξύ Μόντι και του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ τους τελευταίους μήνες.

Ο Τραμπ επέβαλε στην Ινδία δασμούς έως και 50% στις 27 Αυγούστου, αφού προηγουμένως είχε επιβάλει επιπλέον δασμό 25% στη χώρα σε σχέση με τις αγορές ρωσικού πετρελαίου — αγορές που βοηθούν τη Μόσχα να πληρώσει για τον πόλεμό της στην Ουκρανία. Η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής πετρελαίου της Ινδίας.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε

Η κυβέρνηση της Ινδίας δήλωσε την Πέμπτη ότι η καθυστερημένη παράδοση ενός ρωσικού πυρηνοκίνητου υποβρυχίου έχει προγραμματιστεί για το 2028, βάσει συμφωνίας του 2019, σύμφωνα με το Γραφείο Τύπου της Κυβέρνησης, όπως ανέφερε στο X. Η Ινδία είχε υπογράψει συμβόλαιο 3 δισ. δολαρίων για να μισθώσει από τη Ρωσία ένα επιθετικό υποβρύχιο κατηγορίας Akula-1 με πυρηνική πρόωση.

Ο Πούτιν επισκέπτεται (σσ επισκέφθηκε) την Ινδία την Πέμπτη και την Παρασκευή για να συμμετάσχει στην 23η Ετήσια Σύνοδο Ινδίας–Ρωσίας. Ο Μόντι, που επισκέφθηκε τη Μόσχα πέρυσι και συναντήθηκε με τον Πούτιν για λίγο σε σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) τον Σεπτέμβριο, έχει αποφύγει να καταδικάσει τη Ρωσία για την Ουκρανία, δίνοντας έμφαση σε μια ειρηνική επίλυση, σύμφωνα με το Associated Press.

Την Τετάρτη, η Ινδία και οι ΗΠΑ υπέγραψαν συμφωνία 946 εκατ. δολαρίων για την απόκτηση υπηρεσιών υποστήριξης για τα 24 ελικόπτερά της MH-60R Seahawk, σύμφωνα με το Γραφείο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τις Υποθέσεις Νότιας και Κεντρικής Ασίας.

Στα μέσα Νοεμβρίου, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ενέκρινε την πώληση πυρομαχικών Excalibur σε συμφωνία 47,1 εκατ. δολαρίων, καθώς και του συστήματος πυραύλων Javelin — συμπεριλαμβανομένων 25 εκτοξευτών — για περίπου 45,7 εκατ. δολάρια, σηματοδοτώντας την πρώτη αγορά αμερικανικών αμυντικών συστημάτων από την Ινδία μετά την αύξηση των δασμών.

Αυτό ακολούθησε την υπογραφή μιας ιστορικής 10ετούς αμυντικής συμφωνίας-πλαισίου μεταξύ Ινδίας και ΗΠΑ τον Οκτώβριο, η οποία στοχεύει στη σημαντική εμβάθυνση της στρατιωτικής συνεργασίας, και μια συνάντηση στην Κουάλα Λουμπούρ μεταξύ του Αμερικανού Υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και του Ινδού Υπουργού Άμυνας Ράτζναθ Σινγκ.

Η Ινδία ακολουθεί μια λεπτή ισορροπία, επιδιώκοντας να διατηρήσει ισχυρούς δεσμούς τόσο με τη Μόσχα όσο και με τις δυτικές δυνάμεις, ενώ διατηρεί στρατηγική αυτονομία, όπως λένε αναλυτές. Όμως οι σχέσεις της Ινδίας με τη Μόσχα — οι οποίες βρίσκονται υπό αυξανόμενο έλεγχο στην Ουάσιγκτον — δυσκολεύουν τη Νέα Δελχί να διατηρήσει πλήρη ανεξαρτησία, σημείωσε σε πρόσφατη ανάλυσή του ο Chietigj Bajpaee, ανώτερος ερευνητής για τη Νότια Ασία στο πρόγραμμα Ασίας–Ειρηνικού του Chatham House.

Τι λένε οι εμπλεκόμενοι

Το Γραφείο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ για τις Υποθέσεις Νότιας και Κεντρικής Ασίας, στο X την Τετάρτη:
«Αυτό το πακέτο ύψους 946 εκατομμυρίων δολαρίων θα ενισχύσει τις ναυτικές δυνατότητες του Ινδικού Ναυτικού, θα ενισχύσει τη διαλειτουργικότητα με τις ΗΠΑ και τους περιφερειακούς εταίρους και θα καταστήσει και τα δύο κράτη μας ασφαλέστερα και πιο ευημερούντα».

Ο Chietigj Bajpaee, ανώτερος ερευνητής για τη Νότια Ασία στο πρόγραμμα Ασίας–Ειρηνικού του Chatham House, έγραψε σε ανάλυση την Τρίτη:
«Η Ινδία ήταν αρχικά αισιόδοξη για τη δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ, πιστεύοντας ότι θα οδηγούσε σε μια λιγότερο συγκρουσιακή σχέση μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας, απομακρύνοντας ένα βασικό αγκάθι από την εμπλοκή της Ινδίας με τη Δύση. Αυτό αποδείχθηκε υπερβολικά αισιόδοξο. Ακόμη κι αν τελικά επιτευχθεί μια ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία, η εξέταση των ινδο-ρωσικών σχέσεων πιθανότατα θα παραμείνει».

Τι θα συμβεί στη συνέχεια

Οι αναφορές δείχνουν ότι η Ινδία ενδέχεται να επιδιώξει την απόκτηση των ρωσικών μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς Su-57 και του προηγμένου συστήματος αντιαεροπορικής άμυνας S-500 κατά την επίσκεψη του Πούτιν.

Newsweek

Η Ευρώπη έχει μόνο τον εαυτό της να στηριχθεί

Από
anixneuseis
-
2

Συγκέντρωση υποστήριξης της Ουκρανίας στην Πράγα
Αν η Ευρώπη θέλει να επιβιώσει από μια μελλοντική επίθεση της Ρωσίας — και αυτός είναι πλέον ο όρος που χρησιμοποιείται — οι μεγάλοι παίκτες της πρέπει να συμπεριφερθούν με τρόπο που δεν έχουν κάνει μέχρι σήμερα. | Martin Divisek/EPA

8 Δεκεμβρίου 2025 — 4:00 π.μ. CET
Του John Kampfner

Ο John Kampfner είναι Βρετανός συγγραφέας, παρουσιαστής και σχολιαστής. Το τελευταίο του βιβλίο, In Search of Berlin, κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο Atlantic. Είναι τακτικός αρθρογράφος του POLITICO.

Όσον αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι προβλέψεις δεν διαρκούν πολύ. Τη μια στιγμή ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συμπεριφέρεται σαν απεσταλμένος του Ρώσου ομολόγου του Βλαντίμιρ Πούτιν, την επόμενη δίνει στον Ουκρανό Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μια λογική ακρόαση, και μετά επιστρέφει ξανά στο στρατόπεδο του Κρεμλίνου.

Με την αμερικανική κυβέρνηση να αναλαμβάνει ολοένα και περισσότερο τον ρόλο του αναξιόπιστου μεσολαβητή αντί του πιστού συμμάχου, η Ευρώπη βρίσκεται σε δεινή θέση. Και αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο σε μια σειρά ενημερώσεων ασφαλείας και συνεδρίων που παρακολούθησα στο Βερολίνο και αλλού αυτό το φθινόπωρο, είναι το μέγεθος του συναγερμού. Ωστόσο, τις περισσότερες φορές, αυτό παραμένει κρυμμένο πίσω από κλειστές πόρτες.

Ένα από τα ελάχιστα ψήγματα παρηγοριάς είναι ότι οι τρεις χώρες της Ε3 — Γερμανία, Γαλλία και Βρετανία — προσπαθούν να αντιμετωπίσουν αυτή τη ψυχρή πραγματικότητα ενωμένες. Μετά το τραύμα του Brexit και όλους τους καβγάδες μεταξύ του πρώην Γερμανού Καγκελάριου Όλαφ Σολτς και του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν τα τελευταία χρόνια, το κλίμα έχει αλλάξει — επειδή ήταν αναπόφευκτο να αλλάξει.

Αν η Ευρώπη θέλει να επιβιώσει από μια μελλοντική επίθεση της Ρωσίας — και τέτοια γλώσσα χρησιμοποιείται πλέον — οι μεγάλοι παίκτες της πρέπει να συμπεριφερθούν με τρόπο που δεν έχουν πράξει ποτέ στο παρελθόν. Πρέπει να είναι ενωμένοι «σαν δίδυμοι».

Όπως ξεκαθάρισαν περισσότεροι από δώδεκα αξιωματούχοι σε μια σειρά συζητήσεων, το κόστος της αδράνειας θα ήταν πολύ μεγαλύτερο από το κόστος της μέχρι τώρα στήριξης της Ουκρανίας. Όχι μόνο θα ενθαρρυνόταν ο Πούτιν να προχωρήσει ακόμη περισσότερο, αλλά η Ευρώπη θα κατακλυζόταν και από ένα κύμα Ουκρανών προσφύγων πολύ μεγαλύτερο από οτιδήποτε έχει βιώσει μέχρι σήμερα.

Και αυτή η αναδιάταξη φάνηκε μέσα στη λαμπρότητα και την επισημότητα της επίσημης επίσκεψης του Γερμανού Προέδρου Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ στο Ηνωμένο Βασίλειο την περασμένη εβδομάδα, καθώς τόσο ο ίδιος όσο και ο Βασιλιάς Κάρολος επιβεβαίωσαν αυτό που περιέγραψαν ως έναν βαθύ δεσμό μεταξύ των δύο χωρών — έναν δεσμό που έχει ενισχυθεί από την κοινή απειλή της ρωσικής επεκτατικότητας.

Εν τω μεταξύ, οι πραγματικές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα σε κυβερνητικό επίπεδο είναι έντονες. Ο Βρετανός Πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχουν αναπτύξει μια πραγματική συμπάθεια, που προκύπτει από μια κοινή αντίληψη των τρεχουσών εξωτερικών κινδύνων και των εσωτερικών πολιτικών τους προβλημάτων. Ένας Βρετανός πρωθυπουργός της κεντροαριστεράς και ένας Γερμανός καγκελάριος της κεντροδεξιάς βρίσκουν κοινό έδαφος μέσα στη διπλή τους αντιξοότητα.

Η απώλεια των ΗΠΑ ως φίλου σε ώρα ανάγκης είναι αυτό που ωθεί και τις δύο χώρες σε αυτή την αναδιάταξη. Φυσικά, κανείς δεν τολμά δημόσια να παραδεχτεί ότι η κατάσταση είναι τόσο κακή όσο είναι, αλλά η εικόνα μιλά από μόνη της. Αρκεί να συγκρίνει κανείς την επίσημη επίσκεψη του Τραμπ τον Σεπτέμβριο — με την αυξημένη ασφάλεια, τα τεντωμένα χαμόγελα και τις απεγνωσμένες δουλοπρέπειες των οικοδεσποτών του — με τη χαλαρή οικειότητα της επίσκεψης Σταϊνμάγερ.

Και πάνω από όλα κυριαρχεί η ασφάλεια — αν και πρόκειται λιγότερο για μια «συμμαχία των προθύμων» και περισσότερο για μια «συμμαχία των περικυκλωμένων». Ή, όπως το έθεσε ένας Γερμανός αξιωματούχος ασφαλείας, στον οποίο δόθηκε ανωνυμία για να μιλήσει ελεύθερα:

«Αν οι Αμερικανοί ενεργούν τώρα ως μεσολαβητές μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης, τότε δεν βλέπουν πλέον τον εαυτό τους ως εταίρους εντός του ΝΑΤΟ».

Σε πρακτικούς όρους, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν την κινητήρια δύναμη πίσω από τη Συμμαχία, τουλάχιστον τυπικά. Όπως το έθεσε μια άλλη γερμανική στρατιωτική πηγή, επίσης ανώνυμα:

«Η σκληρή αλήθεια είναι ότι το επίπεδο ετοιμότητας της Ευρώπης να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε ρωσική επιθετικότητα δεν υπάρχει ακόμη. Μέχρι τότε, στηριζόμαστε στις ΗΠΑ για να ενεργούν ως δίχτυ ασφαλείας».

Αλλά αυτό θα έπρεπε να έχει γίνει αντιληπτό από τον περασμένο Φεβρουάριο, όταν ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος JD Vance έριξε τις διάφορες «βόμβες» του στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, επιτιθέμενος στις ευρωπαϊκές δημοκρατίες, επαινώντας το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία και δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ δεν αισθάνονται πλέον δεσμευμένες από παλαιές συμμαχίες. Η πραγματική έκπληξη είναι ότι οποιοσδήποτε ξαφνιάστηκε από τις επακόλουθες ενέργειες της κυβέρνησης Τραμπ.

Ακόμη και τώρα, ορισμένοι συνεχίζουν να προσκολλώνται στην ελπίδα ότι αυτή δεν είναι η ενιαία άποψη στην Ουάσιγκτον, και ότι άλλοι εντός της κυβέρνησης εξακολουθούν να ασκούν κάποια επιρροή. Αυτό δεν είναι το πώς βλέπουν τα πράγματα οι υπεύθυνοι σχεδιασμού ασφάλειας στη Γερμανία ή το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά φαίνεται ότι πολλοί πολιτικοί — και μεγάλο μέρος του κοινού — δεν έχουν ακόμη πειστεί για το πόσο σοβαρή έχει γίνει η κατάσταση.

Τη μία στιγμή ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ενεργεί σαν απεσταλμένος του Ρώσου ομολόγου του Βλαντιμίρ Πούτιν, την επόμενη δίνει στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μια λογική ακρόαση. | Φωτογραφία πισίνας από τον Will Oliver μέσω EPA

Η ανησυχία τους θα έχει ενισχυθεί από τη δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ με τη δημοσίευση της πρώτης της Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας. Δημοσιευμένο μόλις πριν από λίγες ημέρες, το έγγραφο καταδικάζει πολλές από τις φιλελεύθερες αξίες που στηρίζουν την ευρωπαϊκή δημοκρατία, ενώ επαινεί τη νατιβιστική, εθνικιστική ρητορική της άκρας δεξιάς — και εμμέσως του Πούτιν.

Προηγουμένως, η κυρίαρχη αφήγηση σχετικά με την Ευρώπη αφορούσε τη γερμανική απροθυμία, είτε προερχόμενη από την ενοχή του πολέμου και τον ειρηνισμό είτε από εφησυχασμό. Όμως παρόλο που αυτή η αφήγηση έχει αντικατασταθεί από μία νέα αποφασιστικότητα, πόσο βαθιά έχει πραγματικά ριζώσει;

Η δέσμευση σε όλο το ΝΑΤΟ για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του εθνικού ΑΕΠ — εκ των οποίων το 1,5% μπορεί να δαπανηθεί σε «κρίσιμες υποδομές» — επιτρέπει σίγουρα μεγάλη προϋπολογιστική ευελιξία. Αλλά η ικανότητα δανεισμού του Βερολίνου τού προσφέρει μια ελευθερία που οι γείτονές του μπορούν μόνο να ζηλεύουν. Οι οικονομικές δυσχέρειες της Βρετανίας είναι πολύ πιο οξείες, και παρά τη σκληρή ρητορική του, αρκετοί αμυντικοί εργολάβοι υποπτεύονται ότι ο Στάρμερ καθυστερεί τις αμυντικές παραγγελίες.

Όπως έχει η κατάσταση, η Γερμανία αναμένεται να δαπανά 153 δισ. ευρώ ετησίως για την άμυνα μέχρι το 2029. Η Γαλλία, συγκριτικά, σχεδιάζει να φτάσει περίπου τα 80 δισ. ευρώ μέχρι το 2030, και το Ηνωμένο Βασίλειο δαπανά σήμερα 60 δισ. λίρες — ποσό που αναμένεται να αυξηθεί στις 87 δισ. λίρες μέχρι το 2030 — αλλά σύμφωνα με τις τωρινές εκτιμήσεις θα φτάσει τον στόχο του 3,5% μόνο το 2035.

Για τις κυβερνήσεις του Λονδίνου και του Παρισιού, οι προϋπολογισμοί είναι τόσο περιορισμένοι και οι ανάγκες χρηματοδότησης των δημόσιων υπηρεσιών τόσο μεγάλες — για να μην αναφερθούν οι πληρωμές τόκων χρέους — ώστε η σύγκρουση μεταξύ απαιτήσεων ασφαλείας και κοινωνικών δαπανών θα γίνει μόνο εντονότερη.

Και ενώ οι δημοσκοπήσεις διαφέρουν από χώρα σε χώρα και ανάλογα με τη διατύπωση των ερωτήσεων, το αυξανόμενο άγχος μεταξύ πολλών αμυντικών αξιωματούχων είναι ότι αν η Ουκρανία πιεστεί αρκετά ώστε να αποδεχθεί κάποια μορφή «βρώμικης συμφωνίας» Τραμπ–Πούτιν, η δημόσια υποστήριξη προς τις στρατιωτικές δαπάνες θα μειωθεί. Το συναίσθημα θα είναι «η δουλειά τελείωσε» — εκτός, φυσικά, που δεν θα έχει τελειώσει.

Για τον Πούτιν, δεν μπορεί να τελειώσει. Ο Ρώσος ηγέτης έχει συνδέσει την πολιτική του επιβίωση, την αρχιτεκτονική της εξουσίας του και την οικονομία της χώρας του με την ιδέα μιας περικυκλωτικής δυτικής «απειλής». Γι’ αυτό και οι πρόσφατες δηλώσεις του ότι η Ρωσία είναι «έτοιμη» για πόλεμο αν η Ευρώπη θέλει να ξεκινήσει έναν — απλώς δεν μπορεί να σταματήσει να επικαλείται απειλές.

Αλλά το αρχικό 28-σημείο σχέδιο για την Ουκρανία — το οποίο οι ΗΠΑ αρχικά αρνήθηκαν ότι προήλθε απευθείας από το Κρεμλίνο — αντιπροσωπεύει τον χειρότερο εφιάλτη της Ευρώπης. Και αν μια ψευδεπίγραφη «ειρήνη» επιβληθεί μέσω οποιασδήποτε συμφωνίας που να προσεγγίζει αυτό το σχέδιο, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους, συμπεριλαμβανομένων της Πολωνίας, της Φινλανδίας, των Βαλτικών κρατών, των Σκανδιναβικών χωρών και (πιο προσεκτικά) της Ιταλίας, θα γνωρίζουν ότι είναι μόνοι τους.

Θα σήμαινε την επιστροφή της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων, μια Γιάλτα 2.0. Θα κατοχύρωνε την αποαμερικανοποίηση του ΝΑΤΟ, μια δομική αδυναμία της Ουκρανίας να αμυνθεί μόνη της, και θα επιβεβαίωνε ότι, όσον αφορά τις ΗΠΑ, η Ρωσία απολαμβάνει δικαίωμα βέτο στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.

«Λέμε ότι είναι υπαρξιακό, αλλά δεν ενεργούμε ακόμη σαν να είναι», δήλωσε ένας Βρετανός αξιωματούχος άμυνας, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας. Το καθήκον για τους Μερτς, Στάρμερ και Μακρόν είναι, λοιπόν, να αποδεχτούν — και να παραδεχτούν στους πολίτες τους — ότι έχουν μόνο ο ένας τον άλλον να στηριχθούν.

Politico

Turkey’s Defence-Industrial Ambition: From Dependence to Strategic Autonomy

Από
anixneuseis
-
0

 

Demetrios Tsailas (ret Admiral)

(He has taught for many years, operational planning, strategy, and security, to senior officers at the Supreme Joint War College. He is a member and researcher of the Institute for National and International Security)

Copyright: @ 2025 Research Institute for European and American Studies (www.rieas.gr) Publication date: 7 December 2025

Note: The article reflects the opinion of the author and not necessarily the views of the Research Institute for European and American Studies

For half a century, the Republic of Turkey has been methodically reshaping its defence establishment, from a dependent importer of Western arms to an increasingly self-sufficient producer and exporter of military technology. Behind this transformation lies not only an industrial strategy, but a calculated political design: to elevate Turkey from a regional middle power into an autonomous pole of influence with the ability to project power across multiple theatres.

The ambition is neither accidental nor improvised. It is the product of accumulated lessons, beginning with the trauma of 1974, when the United States imposed an arms embargo following Turkey’s intervention in Cyprus. That embargo, which lasted until 1978, exposed the fragility of Ankara’s dependence on foreign suppliers. Since then, every Turkish government, and especially the one led by President Erdogan, has sought to ensure that never again would Turkish operations be constrained by the decisions of others.

From Embargo to Empowerment

The response to the 1974 shock took institutional form in the 1980s with the creation of the Undersecretariat for Defence Industries (SSM) and the Armed Forces Foundation (TSKGV). These entities financed and supervised key firms that would later become the backbone of Turkey’s military-industrial complex, ASELSAN for electronics, TUSAS (Turkish Aerospace Industries) for aircraft, ROKETSAN for missiles, and HAVELSAN for software and command systems.

By the early 2000s, under the Justice and Development Party (AKP), this structure matured into a full-fledged national strategy. In 2004 Ankara deliberately shifted away from simple license production, which yielded little technological transfer, toward indigenous design and production of major platforms: the MILGEM corvette, the Altay main battle tank, and the T129 ATAK helicopter, among others.

What began as a project of necessity evolved into a project of prestige? Turkey’s leaders understood that self-reliance in armaments is not merely a question of logistics or economics. It is a statement of sovereignty. The ability to build, maintain and export weapons systems is now presented as evidence that Turkey has regained what Ataturk once described as “complete independence in all matters, political, financial and military.”

The Scale of the Transformation

The figures are impressive. In the early 2000s, Turkey could meet barely 20 per cent of its military needs from domestic production. Today, that figure is said to exceed 75 per cent, with the government publicly aiming for full autonomy by the early 2030s.

Turkey now maintains the second-largest armed force in NATO, numbering roughly 800,000 personnel, and allocates about €20 billion annually to defence, the seventeenth-largest budget globally. Parallel to this, a vast network of over two thousand small and medium-sized enterprises has emerged around the major defence firms, creating a domestic supply chain for aerospace, electronics, munitions and naval construction.

The results are visible. From unmanned systems and guided munitions to naval shipbuilding and space technologies, Turkey is no longer a peripheral participant in the global defence market. In 2024, defence and aerospace exports reportedly reached US $7.2 billion, a 29 per cent increase in one year, making Turkey the world’s eleventh-largest arms exporter and the fourth supplier to sub-Saharan Africa between 2019 and 2023.

The Drone as a Symbol of Transformation

 Nothing illustrates this ascent better than the Turkish drone revolution. The Bayraktar TB2 and Akıncı systems have become the emblem of Ankara’s new strategic identity: affordable, combat-proven, and domestically produced.

Deployed in Syria, Libya, Nagorno-Karabakh and Ukraine, these platforms have demonstrated not only technological credibility but political utility. They provide Turkey with influence in conflicts far beyond its borders and offer foreign clients, particularly those unable to afford Western systems, a capable and politically flexible alternative.

In effect, the drone has become a tool of diplomacy. Each export contract deepens bilateral ties, opens markets for other Turkish goods, and symbolically asserts that Turkey has joined the ranks of countries capable of producing decisive military technology.

A State-Anchored Industrial Ecosystem

 Contrary to the liberal models of Western economies, Turkey’s defence industry operates through a state-anchored network. Large public or semi-public enterprises act as national champions, supported by government-directed R&D funds and export promotion mechanisms. The Presidency of Defence Industries (successor to the SSM) acts as a central planner, coordinating procurement, financing, and technological development.

This top-down approach allows Ankara to align industrial projects directly with geopolitical objectives. When the armed forces identify an operational need, the political system mobilizes to create a domestic solution. The Anadolu amphibious assault ship, the Kaan (TF-X) stealth fighter, and a series of new armored vehicles and missile systems all emerge from this fusion of political will and industrial capacity.

At the same time, the system has created a web of SMEs that depend on state contracts, reinforcing political loyalty and ensuring that the defence sector serves as both a strategic and an economic instrument.

Defence Industry as Vector of Power

 In our previous analysis, we describe Turkey’s armament policy as a “vector of power.” Indeed, in Ankara’s worldview, industrial autonomy equals geopolitical independence.

Turkey’s expanding export map, from Azerbaijan to Pakistan, from Qatar to several African states, offers tangible dividends: foreign currency, prestige, and influence. By supplying weapons to partners across diverse regions, Turkey gains access to new military bases, training agreements, and diplomatic leverage.

In Africa, Turkish UAVs and armored vehicles are rapidly displacing older European systems. In the Middle East, they provide a counterbalance to Western reluctance to transfer technology. And within NATO, they give Turkey a unique voice: a member that is both consumer and producer, operating within the Alliance but not constrained by it.

Limits and Contradictions

Yet the narrative of total autonomy conceals persistent limitations. Many Turkish systems still rely on imported subsystems, engines, sensors, and high-end components, particularly from Western or East-Asian suppliers. Export restrictions on such parts have occasionally slowed projects, as seen with the Altay tank’s engine procurement.

Moreover, Turkey’s economic volatility poses structural challenges. High inflation, currency depreciation, and constrained foreign investment make long-term financing of advanced R&D more difficult. Maintaining simultaneous production of sophisticated aircraft, naval and land systems may prove unsustainable without external partnerships or technology transfers.

Finally, while defence exports bring prestige, they also create diplomatic exposure. Supplying arms to volatile regions risks entanglement in conflicts and reputational costs, particularly when Turkish systems are used in controversial operations.

Implications for the Eastern Mediterranean and Beyond

For Greece and other regional actors, Turkey’s industrial assertiveness must be read not simply as a commercial phenomenon but as an extension of strategic doctrine. The ability to design and produce weapons independently allows Ankara to act with greater freedom from NATO consensus and to sustain prolonged operations in multiple theatres.

This transformation also has psychological and political dimensions: it reinforces domestic narratives of national resurgence and self-reliance, consolidating public support for an active foreign policy.

In the coming decade, Turkey’s defence industry will likely continue to expand, targeting high-technology domains such as space, cyber, and artificial intelligence. The country’s leadership sees industrial sovereignty as inseparable from strategic sovereignty. For Ankara, the factory is as much a battlefield as the front line itself.

Conclusion

Turkey’s evolution from dependency to self-reliance in defence production represents one of the most significant strategic shifts in the post-Cold War Mediterranean. It is not merely a technological success but a geopolitical statement.

By constructing an integrated defence-industrial base, Turkey has multiplied its options and reduced external constraints. Its leaders now wield industry as an instrument of diplomacy and deterrence, a soft power with hard edges.

Yet ambition always brings risk. The quest for full autonomy can strain resources and provoke strategic overreach. For neighboring states and allies, understanding this dual nature, confidence mixed with constraint, is essential.

The Turkish case reminds us that in the modern era, power is no longer measured solely by the number of divisions or ships, but by the capacity to design, build and sustain them. In that respect, Turkey has indeed displayed its ambitions. The challenge for the rest of us is to interpret them with clarity, prudence, and strategic foresight.

rieas.gr

Μ. Νεγρεπόντη-Δελιβάνη: Κυνηγώντας την τελευταία ελπίδα: Μαρία Καρυστιανού

Από
anixneuseis
-
12
Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη
6.12.2025
(άρθρο στη σημερινή εφημερίδα “Θεσσαλονίκη”
Την γνωρίζω λίγο χρόνο, όμως την εκτιμώ και τη συμπαθώ σαν να την ήξερα από καιρό. Ίσως, επειδή η αντιμετώπισή της, απέναντι στο χαμό πολυαγαπημένου προσώπου, έχει αναλογίες με τη δική μου. Έτσι γεννήθηκε το Ίδρυμα Δημήτρη
και Μαρίας Δελιβάνη. Με την ψευδαίσθηση ότι δεν έφυγε ποτέ το απαραίτητο πρόσωπο της ζωής μου.
Γι’αυτό, βρίσκω αψυχολόγητη, όσο και θλιβερά χαμηλού επιπέδου την κατηγορία, που συχνά διατυπώνεται εναντίον της Μ.Κ, ότι δηλαδή «εκμεταλλεύεται τη μνήμη της Μάρθης για να ικανοποιήσει τη φιλοδοξία της».
Και, λοιπόν, ας δούμε, για ποια, ακριβώς, «φιλοδοξία» πρόκειται. Μα…για την πολιτική, θα απαντήσουν οι «κατήγοροι». Μόνο, που η ίδια, δεν έχει επιδιώξει τίποτα. Εκτός, βέβαια, από τού να ριχτεί φως Δικαιοσύνης, στο έγκλημα των Τεμπών, που της στέρησε την κόρη της. Συνεπώς, τα πλήθη λαού προσέρχονται, αυθόρμητα, προς αυτήν, σε κάθε της εκδήλωση, ενόσω ομιλεί για όσα την τσουρουφλίζουν.
Και αν, τελικά, που το ελπίζω, αποφασίσει να πολιτευτεί, θα είναι η μοναδική περίπτωση στα 205 χρόνια του νεοελληνικού κράτους, που ο λαός θα έχει αναδείξει το άτομο που επιθυμεί να τον κυβερνήσει*. Το λαοπρόβλητο στοιχείο εξηγεί, προφανώς, και το 36%, που της δίνουν συνεχώς οι δημοσκοπήσεις.
Αναμενόμενος, συνεπώς, ο τρόμος στους «γνωστούς» κύκλους, που προκαλεί αυτή η λατρεία του κόσμου στο πρόσωπο της Μ.Κ., και τα υψηλά ποσοστά αποδοχής με τα οποία την θωρακίζει, για την περίπτωση που θα αποφάσιζε το μεγάλο πήδημα.
Και πώς αντιδρούν, εναντίον της, αυτοί οι κύκλοι; Ε, λοιπόν, καταφεύγουν σε ένα πάγιο, όσο και επιπόλαιο επιχείρημα, που το εμποτίζουν και με ισχυρή δόση ειρωνείας, όπως, «μα….πως θα κυβερνήσει»;, «τι ξέρει»;, «μα δεν έχει πείρα», ούτε «σχετικές γνώσεις».
Μήπως, όμως είναι καλύτερα που δεν «ξέρει» τα όσα υπονοούν; Μήπως το μεγάλο τμήμα του ελληνικού λαού, που δείχνει να την εμπιστεύεται και ουσιαστικά να την πιέζει να αναλάβει, γνωρίζει καλύτερα; Μήπως, ο οικτρά δοκιμαζόμενος λαός, ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες, και σε όλα τα επίπεδα (εθνικά, οικονομίας, δικαιοσύνης, άμυνας, υγείας, διαφθοράς, απόκρυψης της αλήθειας κ.ο.κ) αναζητεί, ως ύστατη ελπίδα του, κάτι νέο, που να μη φορτίζεται με κακές προηγούμενες εμπειρίες;
Αλλά, ας αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα και αντίστροφα. Σε τι είδους γνώσεις αναφέρονται οι επικριτές της Μ.Κ. που δήθεν διαθέτουν οι μέχρι τώρα πολιτικοί μας, και που θεωρούν εκ των προτέρων ότι τις στερείται η ίδια; Όποιες και αν είναι αυτές οι γνώσεις, αν κρίνει κανείς από τα οικτρά αποτελέσματά τους, σε όλους ανεξαίρετα τους τομείς, θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι…..είναι λιγότερο επικίνδυνο, για το λαό, αν αυτές οι γνώσεις δεν υπάρχουν.
Και για να επανέλθουμε στις «γνώσεις» για την έλλειψη των οποίων θεωρείται η ΜΚ «ακατάλληλη». Ποιος κατέχει αυτές τις «γνώσεις»; Όχι, βέβαια, ο εκάστοτε Πρωθυπουργός. Δεν είναι τέρας γνώσεων! Διαφορετικά, τι θα γινόταν ο στρατός των Γραμματέων και Φαρισαίων; Να μην επιβιώσουν και αυτοί;
Συνεπώς, όπως πρέπει νομίζω να ιδωθεί το θέμα, με τη σοβαρότητα που απαιτείται, το πρόβλημα έγκειται στη δυνατότητα εξασφάλισης (για την περίπτωση που η ΜΚ αποδεχόταν τη λαϊκή πρόσκληση), συνεργατών που να μην είναι πολιτικοί. Να είναι πατριώτες. Να περνούν το εθνικό συμφέρον πάνω από αλλότρια. Να μην έχουν εξαρτήσεις για να μην υπόκεινται σε εκβιασμούς. Να έχουν, ο καθένας στον τομέα του, σοβαρές σπουδές και όχι απλές επισκέψεις αβροφροσύνης σε γνωστά Πανεπιστήμια. Να μην έχουν εθιστεί σε υποκλίσεις. Και να είναι βαθιά υπερήφανοι επειδή είναι Έλληνες.
Τελειώσαμε; Φυσικά, όχι. Χρειάζεται, ακόμη, μια ιδιαίτερα συθέμελη επανεκκίνηση της καταρρέουσας χώρας μας. Και βέβαια τόνοι καλής τύχης.
*η διαπίστωση ανήκει στον Όθωνα Ιακωβίδη

Ανδρέα Τσιφτσιάν: Συνάντηση Πατριάρχη και Πάπα. (Πολιτική) ενότητα ή (θρησκευτική) ενοποίηση;

Από
anixneuseis
-
1

του Ανδρέα Τσιφτσιάν*

Οι διαφορές μας με τους καθολικούς είναι τεράστιες. Και δεν είναι μόνον λειτουργικές, θεολογικές, πολιτιστικές και πολιτικές. Είναι βαθιά φιλοσοφικές.

Από πολιτικής άποψης, είναι καλό να υπάρχει συνεργασία, όμως, με κόκκινες γραμμές,  χωρίς συμβιβασμούς και εκπτώσεις σε θεολογικά ζητήματα.

Πολιτική συμμαχία, ενώπιον κοινών κινδύνων, είναι το ένα, αλλά η  ενότητα της Πίστεως προϋποθέτει ενότητα διδασκαλίας.

Η θεολογική τους προσέγγιση είναι καταφατική, σχολαστική, δηλαδή πιστεύουν στην ορθολογική-λογική θεολογία και το λατρευτικό τους έθος είναι γεμάτο από συμβολισμούς.

Ο Θωμάς ο  Ακινάτης ήταν αυτός που επιβεβαίωσε και εδραίωσε φιλοσοφικά την καταφατικότητα και σχολαστικότητα της θεολογίας τους. Θεώρησε το απλό, απλοϊκό και προσπάθησε να περιγράψει οντολογικές έννοιες με ορθολογικό και πραγματολογικό τρόπο.  Νόμισε λοιπόν ο Ακινάτης, ότι για να έχει επιτυχία το πνευματικό του πόνημα, θα αρκούσε, αν αντέγραφε την πρωτοπορία της ελληνικής σκέψης και την αριστοτελική μεθοδολογία. Χρησιμοποίησε το λάθος εργαλείο, μυωπιάζοντας απέναντι σ’ αυτό που αποτόλμησε να περιγράψει.

Οι Έλληνες όμως (νεοπλατωνικοί φιλόσοφοι, Βυζαντινοί λόγιοι, Πατέρες της Εκκλησίας), είχαν κάνει ήδη ένα βήμα παραπέρα. Δεν αντέγραψαν τον εαυτό τους, αλλά ενέδρευαν μια νέα πρωτοπορία, σχεδόν άγνωστη, μέχρι τότε, στην αρχαία ελληνική διανόηση: την οντολογία και  τον αφαιρετικό στοχασμό. Ακόμη και ο Πλάτωνας εξάντλησε κάποια στιγμή τις μεταφυσικές του αναζητήσεις στην κοσμική ιδανική πολιτεία.

Με τον χριστιανισμό οι  Έλληνες έδωσαν τη χαμένη οντολογία των πραγμάτων, τη διανόηση σε πεδίο ορισμού, όπου η γνώση δεν είχε ακόμη σημείο αναφοράς, την  κοσμοθεωρία δηλαδή, ότι  το ιδεατό ή νοητό είναι  καθόλα υπαρκτό. Αλλά και πρακτικά,  η οντολογική φιλοσοφία, ανέδειξε την εννοιολογική σημασία δύο, μέχρι τότε, ανύπαρκτων αριθμών: του μηδενός και του απείρου! Χωρίς την αποφατική φιλοσοφία επίσης, δε θα υπήρχε ούτε αποφατική ποίηση ούτε αποφατική τέχνη.

Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, αλλά  και κατά  τον Αριστοτέλη, το μηδέν (0) θεωρούνταν «προβληματικός» αριθμός και το άπειρο, ως αριθμητική έννοια,  θεωρούνταν «άτακτον» («οὐκ ἔστι τὸ ἄπειρον ὡς ὄν ἐντελεχείᾳ»), διότι μπορούσαν να αντιληφθούν  τα μαθηματικά μόνο μέσα από φυσικές, φαινόμενες, γεωμετρικές και υπαρκτές ποσότητες.  Θεωρούσαν «αρμονικό» μόνο το μετρήσιμο, ενώ οι Πυθαγόρειοι θεωρούσαν το άπειρο, «απειλή στην τάξη».

Η αποφατική φιλοσοφία όμως,  ανέδειξε το μηδέν σε αριθμό με υπερβατική αξία και προϋπόθεση στην περιγραφή του «μη όντος». Ήταν η «άδεια μήτρα», από την οποία μπορούσαν να γεννηθούν τα πάντα. Το μηδέν δηλαδή ήταν θεμελιώδης αρχή για το «πρωτογενές αίτιον», την παραδοχή δηλαδή, ότι «το κάτι μπορεί να δημιουργηθεί από το τίποτε». Το άπειρο δε, ως αριθμός, αναδείχθηκε σε ομολογία της υπερβατικής πραγματικότητας,  επιβεβαίωσε δηλαδή, ότι υπάρχει μια αν-αμφισβήτητη αλήθεια που είναι α-προσπέλαστη και α-σύλληπτη μέσα από πεπερασμένες αριθμητικές διατυπώσεις, καθώς και ο μόνος τρόπος της περιγραφής του θείου ως το «Ἕν, ἐπέκεινα τῆς οὐσίας».

Η ορθόδοξη θεολογία, λοιπόν, είναι αποφατική, αφαιρετική και λειτουργεί αντί με συμβολισμούς, με τη μυστική εμπειρία, ως κοινωνία με το αν-εξήγητο μυστήριο. Είναι μυστικό βίωμα με το α-διανόητο και όχι απλώς μια  συμβολική συμμετοχή.

Γι’ αυτόν τον λόγο, για τους καθολικούς τα μυστήρια είναι επτά (7). Στην ορθοδοξία είναι 7+ά-πειρα. Κάθε πράξη της Εκκλησίας μας συνιστά μυστήριο. Ακόμη και μια παρακλητική ευχή είναι μυστήριο, η εξόδιος ακολουθία είναι μυστήριο, το τρισάγιο είναι μυστήριο,  το μνημόσυνο είναι μυστήριο.

Δεν υπάρχει τίποτε που να συμβολίζεται και δεν υπάρχει τίποτε που να συμβολίζει. Όλα «είναι» και όλα συμβαίνουν αληθινά, ως μυστηριακή πραγματικότητα.

Αντίθετα, η καταφατική, σχολαστική φιλοσοφία, απαιτούσε να παρουσιάζουν το μυστήριο ως  φαινόμενο, το υπερβατικό ως προσιτό και τελικά τη λατρευτική λειτουργία, κάτι σαν τελεστική παράσταση.

Εφόσον όμως η περιγραφή είναι περιορισμένη, είναι και ανακριβής. Για τους καθολικούς, για παράδειγμα,  η κόλαση και ο αιώνιος θάνατος είναι καζάνια και τσιγκέλια. Για τους ορθόδοξους είναι η α-πουσία Θεού, η κοινωνία με τον αντίδικο.

Για τους ορθόδοξους δεν υπάρχει λέξη ή έννοια που  να μπορεί να περιγράψει το Θεό. Λέμε δηλαδή κατά παρέκκλιση τι είναι Θεός εν είδει εκλαΐκευσης και απλούστευσης θεολογικών εννοιών (π.χ. παντοδύναμος, πανάγαθος κτλ.). Κατά κανόνα όμως περιγράφουμε τον Θεό κυρίως ως τι δεν είναι:

A-περινόητος, άρ-ρητος, άν-αρχος, α-ΐδιος, ά-φθαρτος, ά-φθορος, α-περίγραπτος, α-καθόριστος, α-κατάληπτος, αν-εξάντλητος, α-σύλληπτος, ά-κτιστος, ά-χρονος, ά-πειρος, αν-εννόητος υπερ-ούσιος, είναι δηλαδή κατά την ουσία Του ά-γνωστος. Α-δύνατον να περιγραφεί με ανθρώπινες λεκτικές κατασκευές.

Κατ’ επέκταση των παραπάνω, οι  καθολικοί προσπαθούν να εκλογικεύσουν με πραγματολογικές έννοιες  ακόμη και τη Χάρη του Θεού και αυτό τους καθιστά αίρεση, διότι την αλλοιώνουν και την εγκιβωτίζουν στις δυνατότητες και τους περιορισμούς της ανθρώπινης διανόησης.

Η Χάρις είναι κατ’αυτούς κτιστή, δηλαδή δεν είναι ο ίδιος ο Θεός, αλλά ένα αποτέλεσμα που ο Θεός δημιουργεί και ενίοτε με αυτή ευεργετεί και αντιπαρέχει για καλές πράξεις. Είναι δηλαδή η ευεργεσία και βοήθεια του Θεού στον άνθρωπο.

Συνεπώς και η Σωτηρία για αυτούς είναι η ηθική δικαίωση και η αποκατάσταση της σχέσης με τον Θεό.

Η Χάρις για εμάς, αντίθετα, είναι η άκτιστη ενέργεια του Θεού και η Σωτηρία είναι η θέωση! Ο άνθρωπος ενώνεται πραγματικά με τον Θεό, όχι απλώς συμβολικά ως ηθική ανταμοιβή, αλλά γίνεται «κατά χάριν Θεός» (προσοχή όμως: όχι κατά ουσία).

Η Χάρις είναι για αυτούς δώρο, για εμάς είναι μετοχή. Δεν είναι συμβολική, αλλά πραγματική.

Διαφέρουμε λοιπόν, ουσιαστικά, ανάμεσα στην ουσία και πορεία μιας  πνευματικής ζωής και μιας ζωής καλών πράξεων και ανταμοιβής γι’ αυτές.

Παραφράζοντας όμως την ίδια τη Χάρη του Θεού, ουσιαστικά αυτό που αλλοιώνουν και υπονομεύουν, είναι η έννοια της κοινωνίας με τον Θεό. Υπάρχει η αντίληψη μιας συμβατικής σχέσης ως αμφίδρομη περαίωση παροχής υπηρεσιών, αναγνώρισης και ανταπόδοσης.

Δε μπορούν συνεπώς να ερωτευθούν τον Θεό,  αλλά το μόνο που τους απομένει είναι να νομίζουν, ότι μπορούν να τον «αγαπήσουν».  Πώς όμως να αγαπήσεις την ίδια την Αγάπη; Θεός αγάπη εστί. Όταν δηλαδή προσπαθείς να αγαπήσεις την ίδια την Αγάπη,  είναι σαν να προσπαθεί ο εγκέφαλος, να σκεφθεί πώς σκέφτεται. Δε θα το καταφέρει ποτέ.

Τη θεολογική εξουσία, στην ορθοδοξία,  έχει πάντα και μόνον η Οικουμενική Σύνοδος και κανείς «α-λάθητος» άνθρωπος.

Μια ευκαιρία τους δόθηκε να εκφράσουν αποφατικότητα κι αυτή την εξάντλησαν στον Πάπα, αντί για τον Θεό.

Ανδρέας Τσιφτσιάν

Οικονομολόγος.

Πηγή: Attica Times 

1...456457458...3,034Σελίδα 457 από 3,034