Ομολογουμένως, η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης ως κυρίαρχου και ανεξάρτητου κράτους από το Ισραήλ (26 Δεκεμβρίου 2025) αιφνιδίασε πολλούς και προκάλεσε οργή σε αρκετούς κύκλους, όχι λιγότερο στην Άγκυρα.
Το STRAVON δεν θα σταθεί στα κίνητρα του πρωθυπουργού Νετανιάχου, τα οποία, πάντως, δεν συνιστούν απλώς μια κίνηση «αντιπερισπασμού» απέναντι στην αυξανόμενη παρουσία της Τουρκίας στη διεθνώς αναγνωρισμένη Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Σομαλίας – Μογκαντίσου, αλλά εντάσσονται σε έναν ευρύτερο ορίζοντα: βορειότερα, στην Ερυθρά Θάλασσα, και ανατολικότερα, προς τις προσβάσεις του Ινδικού Ωκεανού. Η «κούρσα» του Ισραήλ προς την Αφρική έχει γεωπολιτικές, γεωοικονομικές, ακόμη και γεωπολιτισμικές ρίζες· όσοι μελετούν τη Βίβλο και την Τορά το γνωρίζουν καλά. Η γειτονική Αιθιοπία αποτελεί χώρα-θρύλο για τους Εβραίους, ίσως ακόμη περισσότερο απ’ ό,τι θεωρείται για άλλους ιστορικούς λόγους το νοτιότερο όριο του ελληνικού πολιτιστικού ορίζοντα.
Πέρα από τη συμπάθεια προς την Αιθιοπία, η οποία αγωνίζεται να εξασφαλίσει έξοδο στον Ωκεανό, τίθεται το ερώτημα: είναι νόμιμη η κίνηση του Ισραήλ; Κατά την άποψη του STRAVON, εφόσον η Σομαλιλάνδη διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά ενός βιώσιμου κράτους (έδαφος, πληθυσμό, αποτελεσματικό έλεγχο) και, επιπλέον, απολαμβάνει μια σχετικά τακτική και δημοκρατική διακυβέρνηση, δικαίως αξιώνει να ενταχθεί στην κοινότητα των ανεξάρτητων εθνών. Υπενθυμίζεται ότι η Σομαλιλάνδη (πρώην Βρετανική Σομαλία) ενώθηκε το 1960, ως υφιστάμενη οντότητα, με την πρώην Ιταλική Σομαλιλάνδη για τη συγκρότηση της Σομαλίας. Δεν υπήρξε ποτέ τμήμα μιας μονολιθικής κρατικής δομής, αλλά συστατικό μέρος μιας ομοσπονδίας.
Για δεκαετίες, η Σομαλιλάνδη ζει αυτόνομα. Η περίπτωσή της, στην ουσία, δεν είναι λιγότερο σαφής από εκείνη του Νοτίου Σουδάν, ακόμη και αν ληφθεί υπόψη ότι το τελευταίο απέκτησε την ανεξαρτησία του από το Σουδάν – Χαρτούμ το 2011/12, κατόπιν δημοψηφίσματος υπό την αιγίδα της Αφρικανικής Ένωσης και με έγκριση του ΟΗΕ. Εκείνο που μέχρι σήμερα εμποδίζει τη διεθνή αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Σομαλιλάνδης είναι ο φόβος αρνητικών παρενεργειών για τα σύνορα και τα έθνη-κράτη της μετααποικιακής Αφρικής. Ωστόσο, για να γίνει μια αναλογία πιο οικεία στα ευρωπαϊκά δεδομένα, η Σομαλιλάνδη προσομοιάζει με την περίπτωση της Τσεχικής Δημοκρατίας σε σχέση με τη Σλοβακία, χώρες που κατόρθωσαν να οδηγηθούν σε ένα «βελούδινο διαζύγιο».
Όσον αφορά την Ελλάδα και την Κύπρο, υπάρχει μόνο μια αμυδρή αναλογία με το παράνομο, υποστηριζόμενο από την Τουρκία, αποσχιστικό μόρφωμα στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, το οποίο προέκυψε ως αποτέλεσμα της ένοπλης εισβολής και της εθνοκάθαρσης του γηγενούς πληθυσμού το καλοκαίρι του 1974. Τίποτε ανάλογο δεν υφίσταται που να σχετίζεται με τις φιλοδοξίες της Σομαλιλάνδης. Παρ’ όλα αυτά, είναι αναγκαίο για τις δύο χώρες να συντονίζονται με τους εταίρους τους στην ΕΕ, ιδίως από τη στιγμή που ασκούν αντίστοιχα καθήκοντα ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την περίοδο 2025–26 και ως προεδρεύουσα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Ελλάδα θα ήταν φρόνιμο να διερευνήσει το ζήτημα αυτό σε συνεννόηση με την κυβέρνηση του Καΐρου, καθώς η Αίγυπτος αποτελεί, για το προβλεπτό μέλλον, στρατηγικό εταίρο, ο οποίος βρίσκεται σε αντιπαράθεση με τη φιλικά προσκείμενη προς τη Σομαλιλάνδη Αιθιοπία, λόγω του άλυτου ζητήματος της κατανομής των υδάτων του Γαλάζιου Νείλου. Στο μεταξύ, καθώς οι θαλάσσιες οδοί βόρεια και νότια του Μπαμπ αλ-Μαντάμπ αποτελούν κρίσιμες ναυτιλιακές αρτηρίες, η κυβέρνηση στην Αθήνα οφείλει να εξετάσει το ενδεχόμενο ανοίγματος εμπορικού γραφείου, πιθανότατα στο λιμάνι της Μπερμπέρα ή στην πρωτεύουσα της Σομαλιλάνδης, το Χαργκέισα.
Προσέξτε συμπατριώτες και συμπατριώτισσες. Προσέξτε αδελφοί στην Ελλάδα, γιατί και εσείς και εμείς θα πληρώσουμε για κάτι που (ανκαι το θέλουμε και το χρειαζόμαστε ως στρατηγικό έργο) δεν ξέρουμε αν θα γίνει, πότε θα γίνει και πόσα θα στοιχίσει. Το μόνο που είναι βέβαιο είναι πως θα πληρώσουμε ως Ελληνισμός. Ακόμα και αν δεν διασυνδεθούμε. Αν είναι λίγα, να τα πάρει το ποτάμι, αν είναι πολλά, πάρα πολλά;
Ανήμερα της φανέρωσης, λένε, του Αγίου Πνεύματος, η γαλλική Nexans εδέησε να μας πει επισήμως αυτό που έγραψε ο Φιλελεύθερος στις 9 Δεκεμβρίου 2025 και είχε επιχειρήσει να διαψεύσει ο εργολάβος, με… διεθνή ανακοίνωση: Αλλάζει, ναι, το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Ελλάδας και μοιραία αλλάζει και ο στόχος για τον χρόνο παράδοσης του έργου. Ο οποίος πλέον, παραμένει άγνωστος. Και αφού έκαναν την παραδοχή ανήμερα των Φώτων, ελπίζουμε τον προσδιορισμό του έτους… παράδοσης του έργου να μην τον κάνουν ανήμερα της Δευτέρας Παρουσίας.
ΑΛΛΑ, επιμένουν οι Γάλλοι, που μας πήραν ίσως για Αμερικανάκια: «Η Nexans εκτελεί το έργο σύμφωνα με τις συμβατικές της υποχρεώσεις και σύμφωνα με τα ορόσημα που έχουν καθοριστεί από το 2023».
Πώς γίνεται μια σοβαρή και ισχυρή εταιρεία, φίλης χώρας λέμε τώρα, να πιστεύει πως μπορούμε να δεχθούμε ότι συνεχίζει να εκτελεί το έργο σύμφωνα με τις συμβατικές της υποχρέωσεις, από την στιγμή που μας λέει γραπτώς και επισήμως ότι «ένας αναπρογραμματισμός δραστηριοτήτων βρίσκεται σε εξέλιξη με τον πελάτη της» και ότι «η Nexans συνεργάζεται στενά με τον πελάτη της για να αξιολογήσει τις καλύτερες διαθέσιμες επιλογές για ένα αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης».
Όταν δεσμεύτηκες, καλή μας Nexans, να παραδώσεις το έργο τέλη του 2029 και σήμερα μάς λες πως αυτό είναι αδύνατο και πως θα αλλάξουν τα χρονοδιαγράμματα, πώς ισχυρίζεσαι πως όλα βαίνουν καλώς και βάσει προγράμματος και σύμφωνα με το συμβόλαιο που υπέγραψες εσύ και ο ΑΔΜΗΕ. Ποιον νομίζετε πως κοροϊδεύετε; Τους μετόχους σας και τις χρηματιστηριακές αρχές μπορεί, εμάς, δύσκολο.
ΟΜΩΣ, προσέξτε συμπατριώτες και συμπατριώτισσες (δις). Προσέξτε αδελφοί στην Ελλάδα (δις επίσης), γιατί και εσείς και εμείς θα πληρώσουμε για κάτι που δεν ξέρουμε αν θα γίνει, πότε θα γίνει και πόσα θα στοιχίσει. Η Nexans είναι πλήρως καλυμμένη για την καθυστέρηση και την αλλαγή χρονοδιαγραμμάτων.
ΚΑΝΕΝΑΣ στην Κύπρο και την Ελλάδα, πλην του ΑΔΜΗΕ και κάποιων στην Κυβέρνηση Μητσοτάκη (στη δική μας Κυβέρνηση… μεσάνυχτα και κάτι) δεν γνωρίζουν τι λέει το ΤΕΛΙΚΟ συμβόλαιο του ελληνικού οργανισμού με τον Γάλλο εργολάβο ως προς τα χρονοδιαγράμματα και κυρίως ως προς τις αποζημιώσεις αν η Nexans μείνει με το καλώδιο στο χέρι. Όποιος άλλος ξέρει τις ρήτρες αποζημίωσης, να μας τις πει και εμάς να μάθουμε. Όμως, δεν είναι η Nexans που καθυστερεί…
ΚΑΝΕΝΑΣ δεν ξέρει επακριβώς τι στο καλό συμφώνησαν και τι στο καλό αναθεώρησαν και ΞΑΝΑΣΥΜΦΩΝΗΣΑΝ (νέο συμβόλαιο) ο ΑΔΜΗΕ και η NEXANS πίσω από τις πλάτες μας, κρατώντας στο χέρι τις ρυθμιστικές αποφάσεις της ΡΑΕΚ και της ΡΑΑΕΥ οι οποίες δεσμεύουν τους καταναλωτές ρεύματος στην Κύπρο να πληρώσουν το 63% των δαπανών για τη διασύνδεση, όποτε κι αν γίνει, και τους καταναλωτές στην Ελλάδα κατά 37%.
Όταν η Κυπριακή Δημοκρατία ανέθεσε στον αμερικανικό νομικό οίκο Curtis κ.α. (μόνιμο συνεργάτη της Νομικής μας Υπηρεσίας και της Εισαγγελίας) να ψάξει αυτή την περίεργη και επικίνδυνη υπόθεση, μας απάντησαν με ένα πολυσέλιδο και ακριβοπληρωμένο έγγραφο, με το οποίο μάς τόνιζαν: ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΑΥΤΟΥΣ. Μην μπείτε μέτοχοι στο έργο του GSI. Ευτυχώς δεν μπήκαμε. Αλλά, οι αποφάσεις της ΡΑΕΚ και της ΡΑΑΕΥ είναι εκεί, δημοσιευμένες και δεσμευτικές και προβλέπουν πως θα πληρώσουμε και το τελευταίο σεντ του κόστους, «κωλοκούμπαροι» και «καλαμαράδες», αν το έργο ναυαγήσει χωρίς ευθύνη του ΑΔΜΗΕ.
Οι Curtis μάς είπαν ακόμα κάτι, το οποίο οι δικοί μας -και οι Ελλαδίτες- άφησαν να περάσει ανεκμετάλλευτο: Μας είπαν πως πιστεύουν ότι ο ΑΔΜΗΕ δεν τους έδωσε να μελετήσουν το τελικό επίσημο συμβόλαιο. Σας λέει κάτι αυτό, αγαπητοί σε Κύπρο και Ελλάδα; ΔΕΝ ξέρουμε τι συμφώνησαν, δεν ξέρουμε γιατί η Nexans ισχυρίζεται πως συνεχίζει να εκτελεί κανονικά το συμβόλαιο, από τη στιγμή που ο ΑΔΜΗΕ επίσημα διά του προέδρου του έχει δηλώσει πως ΔΕΝ δόθηκε στους Γάλλους το Full Notice To Proceed, που προέβλεπε, μας είπαν, το αρχικό συμβόλαιο και επιπλέον ΣΤΑΜΑΤΗΣΕ ο ΑΔΜΗΕ να πληρώνει τη Nexans από τον Αύγουστο του 2025.
Να το εξηγήσει και αυτό η Nexans στους μετόχους της και στα Χρηματστήρια: Πώς εκτελεί «κανονικά» ένα συμβόλαιο για το οποίο δεν την πληρώνει κανένας;
Η κυπριακή πλευρά πιστεύει πως, με το Πλαίσιο Συμφωνίας που υπέγραψε η Κυβέρνηση μας με την Κυβέρνηση Μητσοτάκη το 2024, έχει καλύψει τα νώτα της και εκτέθηκε σε μέγιστη ζημιά 125 εκατ., μέσω της δέσμευσής της να πληρώνει 25 εκατ. τον χρόνο από το 2025 έως και το 2029, πριν το έργο παραδοθεί προς χρήση. Και πιστεύουν οι πανέξυπνοι ημεδαποί πως αν το έργο ναυαγήσει και ματαιωθεί, τα άλλα έξοδα θα τα φορτωθούν ο ΑΔΜΗΕ και η Ελλάδα, της οποίας ο ΑΔΜΗΕ είναι ο Διαχειριστής Μεταφοράς, με κρατική ιδιοκτησία 51%. Ντροπή σας και που το σκεφτήκατε.
Αλλού αυτά, συμπατριώτες κυβερνώντες: Δεν έχετε πληρώσει την πρώτη δόση των 25 εκατ. (2025) και δεν είστε πρόθυμοι να πληρώσετε τη δεύτερη δόση των άλλων 25 εκατ. (2026). Αφού λοιπόν δεν σεβαστήκατε εσείς το Πλαίσιο Συμφωνίας του ’24, γιατί να το σεβαστεί η ελληνική Κυβέρνηση;
Η Συμφωνία Πλαίσιο μπορεί, ίσως, να μας κάλυπτε ως Κύπριους για 125 εκατ., στην περίπτωση που το έργο δεν ολοκληρωνόταν, με ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΑΔΜΗΕ. Αν δεν τα κατάφερνε δηλαδή ο ΑΔΜΗΕ (ή η Nexans). Από τη στιγμή που ο ΑΔΜΗΕ και η Nexans λένε πως μια χαρά (τρομάρα σας) φτιάχνουμε το καλώδιο, αλλά είστε εσείς που κωλοβαράτε και ζητάτε νέα επικαιροποιημένη μελέτη βιωσιμότητας και είστε ΕΣΕΙΣ που δεν μπορείτε να διασφαλίσετε την πραγματοποίηση ερευνών και την πόντιση καλωδίου επειδή φωνάζει η Τουρκία, τι νομίζετε αδελφοί εν Κύπρω και εν Ελλάδι πως θα συμβεί, αργά ή γρήγορα;
Υ.Γ. Αγαπητέ πρόεδρε της ΕΕ: Τι θα κάνουμε αν η Κομισιόν μάς ζητήσει πίσω τη χορηγία για το καλώδιο, όπως έκανε για το Βασιλικό;
Η πρόσφατη κατάσχεση ενός πετρελαιοφόρου με ρωσική σημαία στον Βόρειο Ατλαντικό από τις ΗΠΑ δεν είναι απλώς ένα επεισόδιο επιβολής κυρώσεων. Είναι μια δοκιμασία αντοχής για την παγκόσμια ναυτική τάξη, μια δοκιμασία που αποκαλύπτει πώς οι μεγάλες ναυτικές δυνάμεις βλέπουν ολοένα και περισσότερο τις θάλασσες όχι ως ουδέτερα κοινά αγαθά, αλλά ως αρένες στρατηγικού ανταγωνισμού.
Από την οπτική γωνία ενός κλασικού αξιωματικού του ναυτικού, το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι αν το δεξαμενόπλοιο παραβίασε τις κυρώσεις των ΗΠΑ, αλλά τι προηγούμενο θέτει αυτή η ενέργεια για τον έλεγχο της κλιμάκωσης, το ναυτικό δίκαιο και τη συνοχή της συμμαχίας.
Θαλάσσια Ισχύς ως Σήμανση
Με την πρώτη ματιά, η επιχείρηση φαίνεται αποφασιστική. Μετά από μια δίμηνη καταδίωξη, εκτελείται μια επιβίβαση χωρίς αντίσταση και η αθόρυβη απομάκρυνση ενός πλοίου που φέρεται να συνδέεται με τις εξαγωγές πετρελαίου της Βενεζουέλας. Ωστόσο, η αδράνεια ρωσικών ναυτικών συνοδών κατά τη στιγμή της επιβίβασης αμερικανικών δυνάμεων είναι πιο αποκαλυπτική από την ίδια την κατάσχεση. Τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Μόσχα επεδίωξαν σαφώς να αποφύγουν μια άμεση ναυτική αντιπαράθεση.
Αυτή η αυτοσυγκράτηση υπογραμμίζει μια βασική αρχή. Οι σύγχρονες ναυτικές επιχειρήσεις συχνά σχεδιάζονται λιγότερο για να νικήσουν έναν αντίπαλο και περισσότερο για να σηματοδοτήσουν αποφασιστικότητα διατηρώντας παράλληλα τον έλεγχο της κλιμάκωσης.
Υπό αυτή την έννοια, ο στόχος δεν ήταν το δεξαμενόπλοιο, αλλά η αξιοπιστία.
Το Δόγμα των ΗΠΑ: Αποτελεσματικότητα έναντι του Προηγούμενου
Από την αμερικανική δογματική άποψη, η επιχείρηση εντάσσεται πλήρως σε ένα ευρύτερο πλαίσιο παγκόσμιου ελέγχου της θάλασσας. Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει ολοένα και περισσότερο την επιβολή κυρώσεων ως επέκταση της ναυτικής ισχύος, κάτι που δικαιολογείται από την ερμηνεία της στις διεθνείς επιταγές ασφαλείας.
Η νομική ασάφεια δεν αποτελεί ελάττωμα αυτής της προσέγγισης, είναι χαρακτηριστικό. Η ικανότητα αποφασιστικής δράσης σε αμφισβητούμενο νομικό χώρο ενισχύει την αποτροπή και καταδεικνύει την εμβέλεια. Ωστόσο αυτή η αποτελεσματικότητα ενέχει μακροπρόθεσμους κινδύνους.
Εάν οι μονομερείς κυρώσεις γίνουν λόγος για απαγόρευση στην ανοιχτή θάλασσα, η προβλεψιμότητα που στηρίζει τη θαλάσσια τάξη αρχίζει να διαβρώνεται.
Ρωσία: Η αυτοσυγκράτηση ως στρατηγική
Η αντίδραση της Ρωσίας φαίνεται μετρημένη, νομικίστικη και κυρίως μη κινητική, που αντανακλά το ναυτικό δόγμα της ασύμμετρης αποτροπής. Η Μόσχα κατανοεί ότι μια άμεση σύγκρουση με το ΝΑΤΟ στη θάλασσα θα ήταν στρατηγικά αυτοκαταστροφική.Αντ’ αυτού, αυτοπροσδιορίζεται ως υπερασπιστής του διεθνούς ναυτικού δικαίου, ενώ απορροφά τακτικές απώλειες για να διατηρήσει τη στρατηγική σταθερότητα.
Αυτή η συμπεριφορά ευθυγραμμίζεται με παλαιότερες αναφορές μου ότι η αποφυγή κλιμάκωσης έχει γίνει πρωταρχικός επιχειρησιακός στόχος για τα μεγάλα ναυτικά. Η σιωπή της Ρωσίας στη θάλασσα, ακολουθούμενη από διαμαρτυρίες στην ξηρά, δεν είναι αδυναμία, είναι υπολογισμός.
Η Κίνα παρακολουθεί στενά
Ίσως το πιο σημαντικό κοινό για αυτό το περιστατικό δεν είναι στην Ουάσιγκτον ή τη Μόσχα, αλλά στο Πεκίνο.
Το ναυτικό δόγμα της Κίνας βασίζεται σε σταδιακή αναδιαμόρφωση των κανόνων μέσω επιχειρήσεων γκρίζας ζώνης. Η κατάσχεση δεξαμενόπλοιων ενισχύει ένα μάθημα που οι Κινέζοι στρατηγικοί αναλυτές έχουν από καιρό εσωτερικεύσει. Το ναυτικό δίκαιο είναι ολοένα και πιο εύπλαστο, διαμορφωμένο λιγότερο από τη συναίνεση και περισσότερο από την ισχύ και την επιμονή.
Εάν η μονομερής επιβολή ομαλοποιηθεί στον Ατλαντικό, αναπόφευκτα θα αναφερθεί, έμμεσα ή ρητά, στον Ινδο-Ειρηνικό. Από τη δική μου οπτική γωνία, εδώ βρίσκεται ο κίνδυνος, όπου τα προηγούμενα ταξιδεύουν πιο γρήγορα από τους στόλους.
Το δίλημμα της Συμμαχίας
Για το ΝΑΤΟ και τα μικρότερα ναυτικά κράτη, οι επιπτώσεις είναι δυσάρεστες. Από τη μία πλευρά, η ναυτική αυτοπεποίθηση των ΗΠΑ αποτελεί εγγύηση για την ασφάλεια της συμμαχίας. Από την άλλη, ενέργειες που θολώνουν τα όρια της κυριαρχίας του κράτους σημαίας διατρέχουν τον κίνδυνο να δημιουργήσουν ένα θαλάσσιο περιβάλλον όπου η ισχύς, και όχι ο νόμος, καθορίζει τα αποτελέσματα.
Έχω επανειλημμένα τονίσει ότι η συνοχή της συμμαχίας εξαρτάται από προβλέψιμους κανόνες στη θάλασσα. Όταν η επιβολή γίνεται επιλεκτική και μονομερής, τα μικρότερα ναυτικά αναγκάζονται να πλοηγηθούν μεταξύ προστασίας και προηγούμενου.
Μια επιστροφή σε αμφιλεγόμενες θάλασσες
Ο Βόρειος Ατλαντικός, που για καιρό θεωρούνταν ασφαλής ζώνη διέλευσης, επανεμφανίζεται σιωπηλά ως ένα αμφισβητούμενο στρατηγικό θέατρο επιχειρήσεων. Όχι μέσω μαχών με στόλους, αλλά μέσω συνοδειών, παρακολούθησης, απαγορεύσεων και νομικών διαφορών. Αυτός είναι ένας ανταγωνισμός κάτω από το όριο του πολέμου, ακριβώς το πεδίο που προειδοποιώ ότι απαιτεί τη μέγιστη πειθαρχία.
Το Πραγματικό Ερώτημα
Η κατάσχεση ενός δεξαμενόπλοιου δεν θα αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων. Αλλά εγείρει ένα πιο διαρκές ερώτημα: Μπορεί η ναυτική τάξη να επιβιώσει σε μια εποχή όπου η νομιμότητα ακολουθεί την ισχύ αντί να την περιορίζει;
Η δική μου απάντηση εξαρτάται από την αυτοσυγκράτηση, όχι ως αδυναμία, αλλά ως σοφία. Η θαλάσσια ισχύς ήταν πάντα κάτι περισσότερο από τα πλοία και το πετρέλαιο. Πρόκειται για τους κανόνες που επιτρέπουν στις θάλασσες να παραμένουν ένας κοινός χώρος και όχι ένα πεδίο μάχης σε αναμονή.
Απάντηση στην Κοινή δήλωση των Υπουργών Εξωτερικών των Σκανδιναβικών Χωρών για τη Γροιλανδία
(Όλοι έχουν ξεχάσει ότι η διάβρωση της εδαφικής ακεραιότητας της Κύπρου δημιούργησε το ίδιο προηγούμενο και τώρα ήρθε η ώρα να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες)
Η κοινή δήλωση για τη Γροιλανδία ορθώς τονίζει τις αρχές της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και του απαραβίαστου των συνόρων ως ακρογωνιαίους λίθους της διεθνούς ασφάλειας και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Αυτές οι αρχές είναι πράγματι οικουμενικές, ή τουλάχιστον πρέπει να είναι, αν θέλουν να διατηρήσουν κάποια αξιοπιστία. Ωστόσο, αυτή η αξιοπιστία αποδυναμώνεται θεμελιωδώς όσο οι ίδιοι παράγοντες συνεχίζουν να ανέχονται, να εδραιώνουν και να προσαρμόζονται πολιτικά στις συνέπειες της μονομερούς απόσχισης του βόρειου τμήματος της Κύπρου από την κυρίαρχη Κυπριακή Δημοκρατία.
Το διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμοστεί επιλεκτικά με βάση τη γεωγραφία ή τη στρατηγική ευκολία. Η κυριαρχία είναι είτε καθολική είτε απλώς ρητορική. Η συνεχιζόμενη αποδοχή μιας απόσχισης που πραγματοποιείται με τη χρήση βίας, χωρίς τη συγκατάθεση του γονικού κράτους και εκτός οποιασδήποτε νομικής διαδικασίας που επιβάλλεται από τον ΟΗΕ, έχει υπονομεύσει τους ίδιους τους κανόνες που επικαλούνται τώρα για την υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της Δανίας. Ενώ η λεγόμενη «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» παραμένει επίσημα μη αναγνωρισμένη από τα περισσότερα κράτη, δεκαετίες de facto ομαλοποίησης έχουν δημιουργήσει ένα προηγούμενο: ότι οι εδαφικές παραβιάσεις μπορούν να διατηρηθούν με την πάροδο του χρόνου και τελικά να αντιμετωπιστούν ως πολιτικά γεγονότα.
Αυτό το προηγούμενο δεν περιορίστηκε στην Ανατολική Μεσόγειο. Η λογική ότι ο παρατεταμένος έλεγχος, η στρατηγική αναγκαιότητα ή η επίκληση της αυτοδιάθεσης μπορούν να υπερισχύσουν της εδαφικής ακεραιότητας έχει επανειλημμένα αναφερθεί αλλού, κυρίως από τη Ρωσία στην Κριμαία. Μόλις τα σύνορα θεωρηθούν διαπραγματεύσιμα στην Κύπρο, καθίστανται διαπραγματεύσιμα παντού. Εάν τα σύνορα είναι απαραβίαστα στη Γροιλανδία, πρέπει να είναι απαραβίαστα και στην Κύπρο. Εάν η αυτοδιάθεση δεν μπορεί να υπερισχύσει της κυριαρχίας της Δανίας, δεν μπορεί να υπερισχύσει επιλεκτικά της εδαφικής ακεραιότητας της Κύπρου.
Η ανησυχία σήμερα δεν είναι μόνο η παρελθούσα εξάρτηση της Ρωσίας από τέτοια προηγούμενα, αλλά και η αυξανόμενη πιθανότητα να εφαρμοστεί ξανά παρόμοια συλλογιστική και αυτή τη φορά από τις Ηνωμένες Πολιτείες υπό τον Πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος έχει επιδείξει σταθερά μια συναλλακτική στρατηγική, βασισμένη σε προηγούμενα προσέγγιση στις διεθνείς υποθέσεις. Όπως ακριβώς αναφέρθηκαν προηγούμενες παραβιάσεις της εδαφικής ακεραιότητας για να δικαιολογήσουν μεταγενέστερες, μελλοντικές αξιώσεις, ενδεχομένως ακόμη και με τη συμμετοχή συμμάχων, μπορεί να βασίζονται στο συσσωρευμένο ιστορικό ανεπίλυτων και επιλεκτικά ανεκτών παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου.
Εάν οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιθυμούν πραγματικά να υπερασπιστούν μια διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες, το πρώτο απαραίτητο βήμα είναι η νομική συνέπεια. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ξεπεράσουν τη ρητορική υποστήριξη της κυριαρχίας της Κύπρου και να απορρίψουν ενεργά οποιεσδήποτε πολιτικές, οικονομικές ή διπλωματικές πρακτικές που ομαλοποιούν τα αποτελέσματα της διαίρεσής της. Μόνο τότε μπορούν να γίνουν επικλήσεις στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα με ηθική αυθεντία και νομική συνοχή.
Χωρίς τέτοια συνέπεια, οι δηλώσεις περί υπεράσπισης των συνόρων θα εκλαμβάνονται όχι ως καθολικές αρχές, αλλά ως περιστασιακά επιχειρήματα καλώντας ακριβώς το είδος της πολιτικής ισχύος στην οποία η Ευρώπη ισχυρίζεται ότι αντιτίθεται.
Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. ΣήμεραείναισυνεργάτηςκαιερευνητήςτουInstitute for National and International Security(INIS),τουStrategy International (SI)καιτουResearch Institute for European and American Studies (RIEAS).
Φωτογραφία: Ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Πρόεδρο του Ισραήλ Ισαάκ Χέρτζογκ
Η Haaretz έμαθε ότι η εταιρεία του Μότι Σάντερ εργάστηκε σε επιχειρήσεις διαδικτυακής επιρροής για την προεκλογική εκστρατεία του 2023 του ελληνικού κυβερνώντος κόμματος, της Νέας Δημοκρατίας, μέσω των διασυνδέσεων του Χέρτζογκ. Ο Σάντερ έκτοτε ήρθε σε ρήξη με τον πρόεδρο και απείλησε να αποκαλύψει φερόμενες συνεννοήσεις μεταξύ Χέρτζογκ και Νετανιάχου σχετικά με την απονομή χάρης.
Το Haaretz πληροφορήθηκε ότι η εταιρεία του Μότι Σάντερ εργάστηκε σε διαδικτυακές επιχειρήσεις επιρροής (online influence operations) για την προεκλογική εκστρατεία του ελληνικού κυβερνώντος κόμματος, Νέας Δημοκρατίας στην εκλογική περίοδο του 2023, μέσω της προσωπικής σύνδεσης του Σάντερ με τον Ισραηλινό πρόεδρο Isaac Herzog.
Ο Πρόεδρος Isaac Herzog βοήθησε τον τότε στενό του συνεργάτη, Μότι Σάντερ, να εξασφαλίσει εργασία στην προεκλογική εκστρατεία της δεξιάς κυβέρνησης της Ελλάδας. Ο Σάντερ είχε για πολλά χρόνια λειτουργήσει ως ένας παρασκηνιακός σύμβουλος του Herzog σε πολιτικά και επικοινωνιακά θέματα, και μετά τις εκλογές του 2015, όταν ο Herzog ηττήθηκε από τον Benjamin Netanyahu, είχε λειτουργήσει ακόμη και ως ενδιάμεσος σε μια προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης ενότητας μεταξύ τους.
Η σχέση μεταξύ Herzog και Sander ήταν πολύ στενή, όπως αναφέρει πηγή γνωρίζουσα καλά και τους δύο.
Ωστόσο, οι σχέσεις τους ψυχράνθηκαν πριν από αρκετούς μήνες. Όπως είχε ήδη αναφέρει το Haaretz, ο Sander έστειλε πρόσφατα απειλητικά μηνύματα στο γραφείο του Προέδρου: εάν ο Herzog παραχωρούσε άνευ όρων χάρη στον Netanyahu υπό “όρους παράδοσης”, ο Sander απείλησε ότι θα αποκαλύψει όλα όσα γνωρίζει για τον Herzog, συμπεριλαμβανομένων υποτιθέμενων προηγούμενων συμφωνιών μεταξύ Herzog και Netanyahu για την παραχώρηση χάρης.
Το γραφείο του Προέδρου αρνήθηκε κατηγορηματικά οποιαδήποτε συμφωνία παράδοσης για χάρη και δήλωσε ότι ο Herzog δεν είχε αναθέσει ποτέ στον Sander διαμεσολαβητικό ή οποιονδήποτε άλλο ρόλο μετάδοσης μηνυμάτων.
Στοιχεία της «εμπλοκής» στην Ελλάδα
Ο Μότι Σάντερ συγκρότησε μια ομάδα επαγγελματιών με στόχο να διεξάγει διεθνείς εκλογικές καμπάνιες μαζί με δύο πρώην μέλη των υπηρεσιών ασφαλείας που ειδικεύονται στη διαδικτυακή επιρροή, συμπεριλαμβανομένου του Israel “Srulik” Einhorn, πρώην συμβούλου του Netanyahu.
Ο Herzog έδειξε υποστήριξη στην ομάδα αυτή, μετά από αίτημα του Sander. Στα τέλη του 2022, λίγο πριν τις ελληνικές εκλογές, ο Herzog ζήτησε από τον Sander να έρθει σε επαφή με τον Σταύρο Παπασταύρου, κορυφαίο στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας, με αποτέλεσμα οι Ισραηλινοί σύμβουλοι να συναντηθούν με Έλληνες συνεργάτες.
Οι Ισραηλινοί «ειδικοί» ταξίδεψαν αρκετές φορές στην Ελλάδα και η συμμετοχή τους επικεντρώθηκε κυρίως στη διαδικτυακή επιρροή (όχι στον ίδιο τον προεκλογικό αγώνα στο πεζοδρόμιο).
Αποτέλεσμα για την Νέα Δημοκρατία
Η ΝΔ ενίσχυσε την εκλογική της επίδοση και τελικά σχημάτισε κυβέρνηση, αλλά δεν υπάρχει στο άρθρο καμία ρητή αναφορά ότι η συνεισφορά της ισραηλινής ομάδας ήταν η αιτία ή ο βασικός παράγοντας της νίκης.
Αντίδραση από το Γραφείο του Herzog
Το γραφείο του Προέδρου του Ισραήλ απάντησε ότι:
Οι ισχυρισμοί είναι κατηγορηματικά ψευδείς.
Ο Herzog δεν ήταν εμπλεκόμενος στις δραστηριότητες του Sander στην Ελλάδα.
Το μόνο που έκανε ήταν να δώσει έναν τηλεφωνικό αριθμό όταν του το ζήτησαν — χωρίς άλλο ρόλο ή συμβολή.
Κρίσιμη Παρατήρηση
Το άρθρο δεν ισχυρίζεται ότι το Ισραηλινό κράτος επισήμως παρενέβη στην ελληνική εκλογική διαδικασία υπέρ συγκεκριμένου υποψηφίου (π.χ. του Κυριάκου Μητσοτάκη), αλλά περιγράφει παράγοντες και ανθρώπινες σχέσεις που οδήγησαν σε μια επαφή μεταξύ ενός ισραηλινού ιδιώτη «ομάδας επιρροής» και της ΝΔ.
ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ
Ο Πρόεδρος του Ισραήλ, Χέρτζογκ, εξασφάλισε στον έμπιστό του δουλειά στην προεκλογική εκστρατεία της δεξιάς στην Ελλάδα 7 Ιανουαρίου 2026
Αποκάλυψη της Haaretz
Η Haaretz έμαθε ότι η εταιρεία του Μότι Σάντερ εργάστηκε σε επιχειρήσεις διαδικτυακής επιρροής για την προεκλογική εκστρατεία του 2023 του ελληνικού κυβερνώντος κόμματος, της Νέας Δημοκρατίας, μέσω των διασυνδέσεων του Χέρτζογκ. Ο Σάντερ έκτοτε ήρθε σε ρήξη με τον πρόεδρο και απείλησε να αποκαλύψει φερόμενες συνεννοήσεις μεταξύ Χέρτζογκ και Νετανιάχου σχετικά με την απονομή χάρης.
Ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ βοήθησε τον τότε στενό του έμπιστο, Μότι Σάντερ, να εξασφαλίσει εργασία σε προεκλογική εκστρατεία του δεξιού κυβερνώντος κόμματος της Ελλάδας, σύμφωνα με πληροφορίες της Haaretz.
Για πολλά χρόνια, ο Σάντερ λειτουργούσε ως παρασκηνιακός σύμβουλος του Χέρτζογκ σε πολιτικά και επικοινωνιακά ζητήματα και, μετά τις εκλογές του 2015 —στις οποίες ο Χέρτζογκ ηττήθηκε από τον Μπενιαμίν Νετανιάχου— έπαιξε ακόμη και ρόλο διαμεσολαβητή σε μια προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης εθνικής ενότητας μεταξύ του Χέρτζογκ και του τότε πρωθυπουργού.
«Η σχέση μεταξύ Χέρτζογκ και Σάντερ ήταν πολύ στενή», δήλωσε στη Haaretz πρόσωπο που γνωρίζει καλά και τους δύο.
Οι σχέσεις των δύο, ωστόσο, επιδεινώθηκαν πριν από αρκετούς μήνες. Όπως είχε αναφέρει προηγουμένως η Haaretz, ο Σάντερ έστειλε πρόσφατα απειλητικά μηνύματα στο Γραφείο του Προέδρου: εάν ο Χέρτζογκ παραχωρούσε στον Νετανιάχου άνευ όρων χάρη υπό «όρους παράδοσης», ο Σάντερ προειδοποίησε ότι θα αποκάλυπτε όλα όσα γνωρίζει για τον Χέρτζογκ, συμπεριλαμβανομένων φερόμενων προηγούμενων συνεννοήσεων μεταξύ Χέρτζογκ και Νετανιάχου σχετικά με την απονομή χάρης.
Ο πρόεδρος αρνείται κατηγορηματικά ότι υπήρξε οποιαδήποτε συμφωνία για απονομή χάρης στον Νετανιάχου με αντάλλαγμα τη στήριξή του στην προεδρική υποψηφιότητα του Χέρτζογκ το 2021 και δηλώνει ότι ουδέποτε ανέθεσε στον Σάντερ ρόλο διαμεσολάβησης ή μεταφοράς μηνυμάτων. Η Προεδρική Κατοικία απάντησε με έντονο τρόπο στους ισχυρισμούς του πρώην έμπιστου συνεργάτη, δηλώνοντας ότι «λόγω της ευαίσθητης προσωπικής κατάστασης του εμπλεκόμενου προσώπου, ο πρόεδρος δεν θα τοποθετηθεί επί των συγκεκριμένων ζητημάτων». Τους τελευταίους μήνες πραγματοποιήθηκαν συζητήσεις σχετικά με τη ρήξη στις σχέσεις τους μεταξύ συνεργατών των δύο πλευρών, συμπεριλαμβανομένων συνομιλιών ανάμεσα στη σύζυγο του προέδρου, Μιχάλ Χέρτζογκ, και σε στενό συγγενικό πρόσωπο του Σάντερ.
Moti Sander από το προφίλ του Moti Sander στο Facebook
Πηγές από το πολιτικό σύστημα δήλωσαν στη Haaretz ότι ο Χέρτζογκ και ο Σάντερ ήταν εξαιρετικά στενοί φίλοι. «Συναντιόνταν κάθε εβδομάδα και μιλούσαν σχεδόν καθημερινά, πολλές φορές την ημέρα», ανέφερε άτομο που τους γνώριζε καλά. «Ο Χέρτζογκ συμβουλευόταν τον Σάντερ για πολιτικές ή επικοινωνιακές κινήσεις χωρίς να του καταβάλλει αμοιβή και του ζητούσε να ενεργεί εκ μέρους του προς δημοσιογράφους με τους οποίους είχε διασυνδέσεις. Ο Χέρτζογκ βασιζόταν επίσης σε εκείνον για τη μεταφορά μηνυμάτων προς πολιτικά πρόσωπα, όπως ο Νάταν Έσελ, πρώην έμπιστος του Νετανιάχου, ο οποίος είναι κοντά στον Σάντερ, και γενικότερα στηριζόταν στο ένστικτό του». Άλλη πηγή ανέφερε ότι ο Σάντερ, ο οποίος δραστηριοποιούνταν και στον χώρο των ιουδαϊκών αντικειμένων τέχνης, αγόραζε για τον Χέρτζογκ αντικείμενα που σχετίζονταν με την οικογένειά του, τα οποία ο Χέρτζογκ πλήρωνε.
Η στενή σχέση μεταξύ Χέρτζογκ και Σάντερ αποτυπώνεται και στα γεγονότα που προηγήθηκαν των ελληνικών εκλογών. Ο Σάντερ, επιχειρηματίας που είχε δοκιμάσει τις δυνάμεις του σε διάφορους τομείς, συγκρότησε μια ομάδα επαγγελματιών με στόχο τη διεξαγωγή διεθνών προεκλογικών εκστρατειών. Μαζί με δύο πρώην μέλη του μηχανισμού ασφαλείας που ειδικεύονταν σε επιχειρήσεις διαδικτυακής επιρροής, στην ομάδα συμμετείχε και ο Ισραήλ «Σρούλικ» Άινχορν, πρώην σύμβουλος του Νετανιάχου, ο οποίος έκτοτε έχει εμπλακεί στα σκάνδαλα «Bibileaks» και Qatargate.
Ο Σάντερ ετοίμασε ένα φυλλάδιο με σκοπό την προώθηση της ομάδας και το παρουσίασε στον Χέρτζογκ. Ο πρόεδρος, με τη σειρά του, προώθησε την ομάδα που ηγούνταν ο φίλος του.
Ο Σρούλικ Άινχορν στη Σερβία τον Ιούλιο. Πίστωση: Φίλιπ Κράινκανιτς
Στα τέλη του 2022, παραμονές των ελληνικών βουλευτικών εκλογών, ο Χέρτζογκ προσέγγισε τον Σάντερ και του ζήτησε να έρθει σε επαφή με τον Σταύρο Παπασταύρου, ανώτερο στέλεχος του κεντροδεξιού κυβερνώντος κόμματος της Ελλάδας, της Νέας Δημοκρατίας. Ως αποτέλεσμα, Ισραηλινοί σύμβουλοι συναντήθηκαν με τους Έλληνες ομολόγους τους. «Όλες οι επαφές έγιναν διακριτικά», δήλωσε στη Haaretz διπλωματική πηγή με γνώση του θέματος. «Οι Έλληνες ήταν επιφυλακτικοί ως προς το να ταυτιστούν με το Ισραήλ, επειδή λίγο νωρίτερα είχε ξεσπάσει το ελληνικό “Watergate”».
Τους μήνες που προηγήθηκαν αυτής της διασύνδεσης, έρευνες στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης έκαναν λόγο για δεσμούς μεταξύ της κυβέρνησης και ισραηλινών εταιρειών επιθετικού κυβερνοχώρου, οι οποίες φέρονται να βοήθησαν στην παρακολούθηση των τηλεφώνων πολιτικών αντιπάλων της κυβέρνησης, μεταξύ αυτών ανώτερων πολιτικών προσώπων και δημοσιογράφων. Σε αυτό το πλαίσιο, τον Αύγουστο του 2022 παραιτήθηκαν ο επικεφαλής της ελληνικής υπηρεσίας πληροφοριών και ο διευθυντής του γραφείου του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.
Οι Ισραηλινοί πολιτικοί σύμβουλοι ταξίδεψαν αρκετές φορές στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Ο Άινχορν συμμετείχε σε δύο συναντήσεις που σχετίζονταν με την εκστρατεία. «Παρουσίασε μια παρουσίαση της εταιρείας Perception και αποζημιώθηκε με κάποιον τρόπο», ανέφερε άτομο με γνώση του ζητήματος. Άλλη πηγή, ενήμερη για τις λεπτομέρειες, δήλωσε ότι ο Άινχορν συμμετείχε σε συναντήσεις προετοιμασίας της εκστρατείας μαζί με ανώτερους συμβούλους του Έλληνα πρωθυπουργού, αλλά όχι στην ίδια την εκστρατεία. Η συμβολή των Ισραηλινών επικεντρώθηκε κυρίως στη διαδικτυακή επιρροή.
Το κόμμα ενίσχυσε το εκλογικό του ποσοστό, αλλά δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία για νίκη από τον πρώτο γύρο. Κέρδισε στον δεύτερο γύρο και ο Μητσοτάκης σχημάτισε εκ νέου κυβέρνηση. Ο Παπασταύρου διορίστηκε υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο Χέρτζογκ ενημερωνόταν περιοδικά από τον φίλο του για τις εξελίξεις στην Ελλάδα.
Υποστηρικτές της Νέας Δημοκρατίας αντιδρούν στα κεντρικά γραφεία του κόμματος μετά την ανακοίνωση των πρώτων δημοσκοπήσεων εξόδου, στην Αθήνα, Ελλάδα, 21 Μαΐου 2023. Πίστωση: Louiza Vradi/Reuters.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του ιστότοπου Shomrim, ο Χέρτζογκ φέρεται επίσης να συνέστησε τον Σάντερ σε Ρουμάνο πολιτικό ενόψει των εκλογών στη χώρα το 2024. «Γενικά, προσπαθούσε να βοηθήσει τον Σάντερ όπου μπορούσε», ανέφερε άτομο που γνωρίζει τη σχέση τους. «Υπήρχαν στιγμές έντασης μεταξύ τους, για παράδειγμα όταν ο Χέρτζογκ δεν συμπεριέλαβε τον Σάντερ στην αποστολή του κατά τη διάρκεια κρατικής επίσκεψης στην Ελλάδα με την εκεί ηγεσία, παρότι ο Σάντερ έχει εκτεταμένες επιχειρηματικές διασυνδέσεις στη χώρα. Υποθέτω ότι προτιμούσε να τον βοηθά κυρίως παρασκηνιακά».
Το Γραφείο του Προέδρου απάντησε:
«Ο ισχυρισμός διαψεύδεται κατηγορηματικά και είναι ψευδής. Ο πρόεδρος δεν είχε καμία εμπλοκή στις δραστηριότητες του κ. Σάντερ στην Ελλάδα και δεν τον συνέστησε, δεν ξεκίνησε ούτε υποβοήθησε, ούτε τον ίδιο ούτε οποιονδήποτε εκ μέρους του, στην προεκλογική εκστρατεία στην Ελλάδα ή σε οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα. Από όσο γνωρίζουμε, ο Μότι Σάντερ έχει εκτεταμένη δραστηριότητα στην Ελλάδα εδώ και πολλά χρόνια. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ζητήθηκε από τον πρόεδρο, σε μία και μοναδική φορά, αν γνώριζε τον κ. Σάντερ και στη συνέχεια, αποκλειστικά κατόπιν αιτήματος των ενδιαφερομένων, του ζητήθηκε να διαβιβάσει έναν αριθμό τηλεφώνου ώστε ο κ. Σάντερ να μπορέσει να επικοινωνήσει μαζί τους.
Η διαβίβαση του τηλεφωνικού αριθμού έγινε μόνο λόγω της προγενέστερης γνωριμίας του προέδρου με τον κ. Σάντερ, για τον οποίο είχε ερωτηθεί. Ο πρόεδρος δεν είχε καμία προηγούμενη γνωριμία, ούτε έχει σήμερα, με τον κ. Παπασταύρου, όπως ακριβώς δεν είχε και δεν έχει καμία γνώση ή σχέση με τις δραστηριότητες του κ. Σάντερ στην Ελλάδα, και δεν γνωρίζει αν προέκυψε οτιδήποτε από το εν λόγω ερώτημα».
Το γραφείο του Χέρτζογκ πρόσθεσε:
«Τονίζεται ότι το αίτημα του πρωθυπουργού Νετανιάχου για απονομή χάρης εξετάζεται σύμφωνα με τους κανόνες που δεσμεύουν τον πρόεδρο και δεν υπάρχει καμία πρόθεση απόκλισης από αυτούς, ακόμη και υπό οποιαδήποτε μορφή πίεσης».
Haaretz has learned that the company of Moti Sander worked on online influence operations for the Greek ruling party New Democracy’s 2023 election campaign through Herzog’s connections. Sander has since fallen out with the president and threatened to expose alleged understandings between Herzog and Netanyahu over a pardon
President Isaac Herzog helped his then-close confidant, Moti Sander, secure work in an election campaign for Greece’s right-wing ruling party, Haaretz has learned.
For many years, Sander served as a behind-the-scenes adviser to Herzog on political and communications matters and, after the 2015 elections, in which Herzog lost to Benjamin Netanyahu, even acted as an intermediary in an attempt to form a unity government between Herzog and the prime minister. “The relationship between Herzog and Sander was very close,” a person well acquainted with both told Haaretz.
Relations between the two soured several months ago. As Haaretz previously reported, Sander recently sent threatening messages to the President’s Office: if Herzog were to grant Netanyahu an unconditional pardon under “terms of surrender,” Sander warned, he would reveal everything he knows about Herzog, including alleged prior understandings between Herzog and Netanyahu regarding the pardon.
The president firmly denies any agreement to grant Netanyahu a pardon in exchange for support for his presidential candidacy in 2021 and says he never tasked Sander with mediation or message-passing. The President’s Residence responded sharply to the former confidant’s claims, stating that “due to the sensitive personal situation of the individual concerned, the president will not address these matters.” In recent months, discussions regarding the rupture in relations were held between associates of the two, including conversations between the president’s wife, Michal Herzog, and a close family member of Sander
Moti SanderCredit: From Moti Sander’s Facebook profile
Sources in the political system told Haaretz that Herzog and Sander had been extremely close friends. “They met every week and spoke almost every day, several times a day,” said someone familiar with them. “Herzog would consult Sander on political or media moves without [providing] compensation and would ask him to act on his behalf with journalists with whom he had connections. Herzog also relied on him to pass messages to political figures, such as former Netanyahu confidant Natan Eshel, who is close to Sander, and in general relied on his instincts.” Another source said that Sander, who was also involved in Judaica, purchased items related to Herzog’s family for him, for which Herzog paid.
The closeness between Herzog and Sander is illustrated by events that took place in the run-up to the Greek election. Sander, a businessman who had tried his hand in various fields, assembled a group of professionals intending to conduct international election campaigns. Alongside two former members of the security establishment who specialized in online influence operations, the group included Israel “Srulik” Einhorn, a former Netanyahu adviser who has since become embroiled in the “Bibileaks” and Qatargate scandals.
Sander prepared a brochure intended to promote the group and presented it to Herzog. The president, in turn, promoted the group headed by his friend.
Srulik Einhorn in Serbia in July.Credit: Filip Kraincanic
In late 2022, on the eve of the Greek parliamentary elections, Herzog approached Sander and asked him to make contact with Stavros Papastavrou, a senior figure in Greece’s center-right ruling party, New Democracy. As a result, Israeli consultants met with their Greek counterparts. “All the contact was conducted discreetly,” a diplomatic source familiar with the matter told Haaretz. “The Greeks were wary of being identified with Israel, because shortly beforehand the Greek Watergate affair had exploded.”
In the months leading up to the matchmaking, investigations in the Greek media pointed to ties between the government and Israeli offensive cyber companies, which allegedly helped hack the phones of government opponents, including senior politicians and journalists. Against this background, in August 2022, the head of Greek intelligence and the chief of staff to Greek Prime Minister Kyriakos Mitsotakis resigned.
The Israeli political operatives flew to Greece several times for the campaign. Einhorn participated in two meetings related to it. “He presented a Perception company presentation and was compensated in some manner,” said someone knowledgeable about the matter. Another source familiar with the details said Einhorn took part in campaign preparation meetings alongside senior advisers to the Greek prime minister, but not in the campaign itself. The Israelis’ contribution to the campaign focused mainly on online influence.
The party strengthened its electoral showing but failed to secure the majority required to win in the first round of elections. It won the second round, and Mitsotakis formed the government once again. Papastavrou was appointed minister of energy and the environment. Throughout the election campaign, Herzog was periodically updated by his friend on developments there.
Supporters of New Democracy react at the party’s headquarters after the announcement of the first exit polls, in Athens, Greece, May 21, 2023.Credit: Louiza Vradi/Reuters.
According to a report on the Shomrim website, Herzog also recommended Sander to a Romanian politician ahead of elections in the country in 2024. “In general, he tried to help Sander wherever he could,” said someone familiar with the relationship. “There were moments of tension between them, for example, when Herzog did not include Sander in his delegation during a state visit to Greece with the local leadership, where Sander has extensive business ties. I assume he preferred to help him mainly behind the scenes.”
The President’s Office responded: “The claim is categorically denied and is false. The president was not involved in Mr. Sander’s activities in Greece and did not recommend, initiate, or assist him or anyone on his behalf in the campaign in Greece or in any other activity. To the best of our knowledge, Moti Sander has had extensive activity in Greece for many years. In the case in question, the president was asked on a one-time basis whether he knew Mr. Sander and subsequently was asked, solely at the request of the inquirers, to pass along a phone number so that Mr. Sander could contact them.
The transfer of the phone number was done only due to the president’s prior acquaintance with Mr. Sander, about whom he was asked. The president had no prior acquaintance, nor does he have any today, with Mr. Papastavrou, just as he has no and had no acquaintance with Mr. Sander’s activities in Greece, and he does not know whether anything came of the said inquiry.”
Herzog’s office added: “It is emphasized that Prime Minister Netanyahu’s request for a pardon is being handled in accordance with the rules binding on the president, and he has no intention of deviating from them, even in the face of pressure of any kind.”
Πως πλήρωσε η χρεοκοπημένη ΝΔ την πανάκριβη εταιρεια; Ποια ακριβώς ήταν η δράση της;
Ή εκρηκτική αποκάλυψη της Haaretz πρέπει να προκαλέσει την άμεση παρέμβαση της Δικαιοσύνης. Σύμφωνα με το άρθρο, ο Ισραηλινός Πρόεδρος Ισαάκ Herzog φέρεται να παρενέβη προσωπικά στην προεκλογική καμπάνια της Νέας Δημοκρατίας στις ελληνικές βουλευτικές εκλογές του 2023, βοηθώντας έναν στενό του συνεργάτη να εξασφαλίσει θέση σε αυτήν. Η υπόθεση αυτή, που θυμίζει σενάρια κατασκοπείας και ξένης επιρροής, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την ακεραιότητα των δημοκρατικών διαδικασιών και τις διεθνείς σχέσεις.
Η χρονική αλληλουχία των γεγονότων
Η ιστορία ξεκινά στα τέλη του 2022, λίγο πριν από τις ελληνικές βουλευτικές εκλογές του Μαΐου και Ιουνίου 2023. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που μίλησαν στην Haaretz, ο Πρόεδρος Herzog προσέγγισε έναν σύμβουλο – πιθανότατα τον Sander, όπως αναφέρεται – και του ζήτησε να έρθει σε επαφή με τον Σταύρο Παπασταύρου, υψηλόβαθμο στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας και στενό συνεργάτη του τότε Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Στόχος ήταν η σύνδεση Ισραηλινών συμβούλων με την ελληνική προεκλογική ομάδα.
Οι επαφές διεξήχθησαν με απόλυτη μυστικότητα. “Όλες οι επαφές έγιναν διακριτικά”, δήλωσε διπλωματική πηγή εξοικειωμένη με την υπόθεση. Οι Έλληνες ήταν ιδιαίτερα προσεκτικοί, καθώς λίγο νωρίτερα είχε ξεσπάσει το σκάνδαλο “Greek Watergate”, η υπόθεση των παράνομων παρακολουθήσεων με ισραηλινή τεχνολογία, που είχε οδηγήσει σε παραιτήσεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων.
Στους μήνες πριν από τις εκλογές, ισραηλινά ΜΜΕ και έρευνες είχαν αποκαλύψει δεσμούς μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και ισραηλινών εταιρειών κυβερνοεπιθέσεων, οι οποίες φέρονταν να είχαν hackάρει τηλέφωνα πολιτικών αντιπάλων, δημοσιογράφων και υψηλόβαθμων στελεχών. Σε αυτό το φόντο, τον Αύγουστο του 2022, παραιτήθηκαν ο επικεφαλής της Ελληνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών και ο αρχηγός του γραφείου του Πρωθυπουργού.
Ο σκοτεινός ρόλος των Ισραηλινών Συμβούλων
Ισραηλινοί «σύμβουλοι» ταξίδεψαν αρκετές φορές στην Ελλάδα για την καμπάνια. Ανάμεσά τους, ο Einhorn, στενός συνεργάτης του Herzog, που συμμετείχε σε τουλάχιστον δύο συναντήσεις. “Εμφάνισε μια παρουσίαση της εταιρείας Perception και αποζημιώθηκε «με κάποιον τρόπο», δήλωσε πηγή με γνώση του θέματος. Άλλη πηγή ανέφερε ότι ο Einhorn συμμετείχε σε προπαρασκευαστικές συναντήσεις μαζί με ανώτερους συμβούλους του Έλληνα Πρωθυπουργού, αλλά όχι στην ίδια την καμπάνια. Η ισραηλινή συνεισφορά εστιαζόταν κυρίως στην online επιρροή, δηλαδή σε στρατηγικές διαχείρισης κοινωνικών δικτύων και διαμόρφωσης κοινής γνώμης.
Η Νέα Δημοκρατία ενίσχυσε τη θέση της στις εκλογές, αλλά δεν κατάφερε να εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία στον πρώτο γύρο. Στον δεύτερο γύρο, ωστόσο, νίκησε και ο Μητσοτάκης σχημάτισε ξανά κυβέρνηση. Ο Παπασταύρου διορίστηκε Υπουργός Ενέργειας και Περιβάλλοντος. Καθ’ όλη τη διάρκεια της καμπάνιας, ο Herzog ενημερωνόταν περιοδικά από τον φίλο του για τις εξελίξεις.
ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ παρέμβαση της δικαιοσύνης
Αυτή η αποκάλυψη έρχεται σε μια εποχή όπου οι κατηγορίες για ξένη παρέμβαση σε εθνικές εκλογές είναι συχνές παγκοσμίως, από τις αμερικανικές εκλογές μέχρι τις ευρωπαϊκές. Στην Ελλάδα, που ήδη ταλανίζεται από σκάνδαλα όπως το Predator και τις παρακολουθήσεις, η εμπλοκή ενός ξένου ηγέτη σε προεκλογική καμπάνια εγείρει σοβαρά ζητήματα εθνικής κυριαρχίας και ηθικής.
“Παρουσίασε μια παρουσίαση της εταιρείας Perception και αποζημιώθηκε”, είπε η πηγή, ενώ άλλη πρόσθεσε ότι η ισραηλινή συνεισφορά εστιαζόταν στην “online επιρροή”. Τι ακριβώς σημαίνει αυτό; Περιελάμβανε χειραγώγηση κοινωνικών δικτύων ή ακόμα και πιο προχωρημένες τεχνικές, δεδομένου του ιστορικού με ισραηλινές εταιρείες διαδικτυακής χειραγώγησης;
Η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει ακόμα σχολιάσει επισήμως την αποκάλυψη, αλλά πολιτικοί αναλυτές προβλέπουν ότι θα προκαλέσει σάλο και νέο κύκλο ερευνών. Στο Ισραήλ, η υπόθεση θέτει σε δοκιμασία την εικόνα του Προέδρου Herzog, που θεωρείται μετριοπαθής και διπλωμάτης…
Ο Ισραηλινός Υπουργός για Θέματα Διασποράς, Αμιχάι Τσίκλι, σε αποκλειστική συνέντευξη στο i24 News, ζήτησε την πλήρη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με την Τουρκία.
Ο υπουργός Τσίκλι δήλωσε ότι η Τουρκία δεν είναι πλέον σύμμαχος αλλά «κράτος εχθρός για το Ισραήλ», προειδοποιώντας ότι η τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Γάζα θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεσο πόλεμο μεταξύ του ισραηλινού στρατού (IDF) και του τουρκικού στρατού.
Στη συνέντευξη, ο Τσίκλι έκανε εντυπωσιακές δηλώσεις για μια σειρά θεμάτων, από την ευθυγράμμιση των δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και την κυβέρνηση Τραμπ έως την εσωτερική πολιτική και τα σχέδια της Τουρκίας για τη Γάζα.
«Η Μέση Ανατολή είναι διαιρεμένη: Η Τουρκία στη Ριζοσπαστική Πλευρά»
Ο Τσίκλι, ο οποίος ερμηνεύει τις ισορροπίες στην περιοχή μέσω «σουνιτικών μπλοκ», υποστήριξε ότι η Μέση Ανατολή είναι διαιρεμένη σε δύο:
«Η Μέση Ανατολή είναι ουσιαστικά διαιρεμένη σε δύο ξεχωριστούς σουνιτικούς συνασπισμούς.
Ο ένας είναι ο ριζοσπαστικός ισλαμικός σουνιτικός συνασπισμός που σχηματίζεται από το Κατάρ, τον αλ Τζολάνι (Συρία) και την Τουρκία.
Το άλλο είναι το πιο μετριοπαθές μέτωπο, που περιλαμβάνει το Μπαχρέιν, το Μαρόκο, τα Εμιράτα, την Αίγυπτο και την Ιορδανία».
«Ο Ερντογάν ακολουθεί τα βήματα του Αγιατολάχ»
Ο Ισραηλινός υπουργός, συγκρίνοντας την Τουρκία με το Ιράν, χρησιμοποίησε εκφράσεις που αμφισβητούσαν τη δημοκρατική νομιμότητα της τουρκικής κυβέρνησης:
Turkish History Books
«Η Τουρκία δεν είναι δημοκρατία, όπως ακριβώς το Ιράν. Οι ηγέτες της αντιπολίτευσης και εκατοντάδες δημοσιογράφοι βρίσκονται στη φυλακή. Η δημοκρατία είναι μηδενική. Ο Ερντογάν ακολουθεί τα βήματα του Αγιατολάχ. Αλλά, δεν θα ανατραπεί από καμία εξωτερική δύναμη, αλλά από τον ίδιο τον τουρκικό λαό».
Ο υπουργός δήλωσε επίσης: «Η ιδεολογία της Μουσουλμανικής Αδελφότητας· ο άξονας Τουρκίας, Χαμάς και Κατάρ είναι η μεγαλύτερη απειλή όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή, αλλά και για την Ευρώπη και την Αμερική».
«Το μάθημα της 7ης Οκτωβρίου: Αν ο εχθρός σας πει “Θα σας καταστρέψουμε”, πιστέψτε τον».
Ο Τσικλί, επαναλαμβάνοντας την έκκλησή του για κλείσιμο πρεσβειών και προξενείων, επικαλέστηκε την τρέχουσα κατάσταση στην Άγκυρα και τη ρητορική του Ερντογάν ως δικαιολογία:
«Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε ενεργή πρεσβεία στην Άγκυρα. Το προσωπικό μας δεν βρίσκεται εκεί λόγω απειλών. Μόλις σήμερα, σε ένα συνέδριο υποστήριξης της Παλαιστίνης, συνέκριναν τον Νετανιάχου με τον Χίτλερ.
Υπάρχουν ομιλίες όπου ο Ερντογάν λέει «Το Ισραήλ δεν πρέπει να υπάρχει» και «Αν θέλει ο Θεός, θα πάρουμε την Ιερουσαλήμ όπως πήραμε τη Δαμασκό».
Το πιο σημαντικό μάθημα που πήραμε από την 7η Οκτωβρίου είναι το εξής: Αν οι εχθροί σας λένε ότι δεν έχετε δικαίωμα να υπάρχετε, αυτό εννοούν. Επομένως, διακόψτε τις σχέσεις. Η Τουρκία είναι εχθρικό κράτος».
«Τουρκικά στρατεύματα στη Γάζα θα ήταν καταστροφή»
Ο Τσικλί, αντιτιθέμενος σθεναρά στην πιθανότητα ανάπτυξης τουρκικών στρατευμάτων στη Γάζα ως μέρος μιας πιθανής ειρηνευτικής δύναμης, τόνισε τον κίνδυνο ένοπλης σύγκρουσης:
«Ανεξάρτητα από τις περιστάσεις, δεν μπορούμε να δεχτούμε Τούρκους στρατιώτες στη Γάζα. Αυτό θα ήταν καταστροφή και μια σημαντική απειλή για το κράτος του Ισραήλ. Επειδή αυτό θα έθετε τον Ισραηλινό Στρατό (IDF) εναντίον των τουρκικών δυνάμεων.
Μια μικρή παρεξήγηση θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν μεγάλο πόλεμο. Δεν το θέλουμε αυτό. Λέμε ξεκάθαρα στους Τούρκους: Μείνετε μακριά από τη Συρία και τη Γάζα. Μην το σκέφτεστε καν».
Μήνυμα προς τον Τραμπ: «Είσαι φίλος μας, αλλά κάνεις λάθος με τον Ερντογάν»
Ο Τσικλί, ο οποίος επαίνεσε τον εκλεγμένο πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, επέκρινε τη «φιλική» σχέση του Τραμπ με τον Ερντογάν:
«Ο Τραμπ είναι μακράν ο μεγαλύτερος φίλος του Ισραήλ με τις αποφάσεις για την Πρεσβεία και τα Υψίπεδα του Γκολάν. Ωστόσο, κάνει λάθος με τον Ερντογάν. Ο Ερντογάν δεν είναι φίλος του δυτικού πολιτισμού. Παίζει διπλό παιχνίδι με την Αμερική. Οι σύμβουλοι στην αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν την ριζοσπαστική ισλαμιστική ιδεολογία του Ερντογάν και του Τζολάνι».
Τι είπε ο Ερντογάν;
Η σκληρή δήλωση του Τσικλί έρχεται μετά την έντονη κριτική του Τούρκου προέδρου Ερντογάν προς τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Νετανιάχου. Ο Ερντογάν πρόσφατα παρομοίασε τον Νετανιάχου με τον «Φαραώ» την Παρασκευή, λέγοντας: «Αυτός ο Φαραώ δεν θα τη γλιτώσει με αυτό που έκανε. Η κατάρα αυτών των παιδιών στον άνεμο και τη λάσπη θα τον φτάσει».
Ξέσπασε νέα σύγκρουση στο Χαλέπι μεταξύ των κυβερνητικών δυνάμεων και των κουρδικών Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων -SDF.
Σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο Anadolu «τέσσερις άνθρωποι, τρεις εκ των οποίων ήταν άμαχοι, σκοτώθηκαν και 15 άμαχοι, εννέα εκ των οποίων ήταν παιδιά, τραυματίστηκαν » .
Πηγές ανέφεραν ότι επλήγη το νοσοκομείο Zahi Azrak στο Χαλέπι. Σύμφωνα με αυτές τέσσερις άνθρωποι σκοτώθηκαν στο περιστατικό, τρεις πολίτες και ένα μέλος των συριακών δυνάμεων ασφαλείας. Συνολικά 15 πολίτες, συμπεριλαμβανομένων εννέα παιδιών, τραυματίστηκαν επίσης.
Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με το Associated Press (AP), ο στόχος δεν ήταν νοσοκομείο αλλά η Διεύθυνση Γεωργίας του Χαλεπίου. Οι SDF αρνήθηκαν την ευθύνη για το περιστατικό στο οποίο σκοτώθηκαν άμαχοι και ισχυρίστηκαν ότι η οβίδα που εκτοξεύτηκε από «ομάδες που συνδέονται με την κυβέρνηση της Δαμασκού» έπεσε στη συνοικία αλ-Μιντάν.
Οι SDF ισχυρίστηκαν ότι ο κύριος στόχος ήταν η γειτονική συνοικία Sheikh Maqsoud, η οποία έχει μεγάλο κουρδικό πληθυσμό.
Η δήλωση ανέφερε : «Αυτή η αδιάκριτη βομβιστική επίθεση αποτελεί άμεση επίθεση σε κατοικημένες περιοχές και αποτελεί σοβαρή απειλή για τη ζωή των αμάχων».
Σύμφωνα, επίσης, με το φιλοκουρδικό πρακτορείο «North»:
«Οι Δυνάμεις Εσωτερικής Ασφάλειας (Asayish) ανακοίνωσαν αργά την Τρίτη ότι τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν και 26 άλλοι τραυματίστηκαν, αφού οι κυβερνητικές δυνάμεις βομβάρδισαν τρεις γειτονιές που βρίσκονται υπό τον έλεγχό τους στο Χαλέπι, στη βόρεια Συρία. Οι γειτονιές -Σέιχ Μακσούντ, Ασραφίγιε και Μπάνι Ζαΐντ- φιλοξενούν περισσότερους από 600.000 πολίτες», ανέφερε η Asayish.
Η Asayish ανέφερε σημαντικές υλικές ζημιές σε δεκάδες σπίτια και κτίρια λόγω των επιπτώσεων των οβίδων και των ρουκετών.
Οι πρώτοι ανταποκριτές μετέφεραν τα θύματα σε τοπικά ιατρικά σημεία, καθώς οι ομάδες αξιολόγησαν τις ζημιές στους πληγέντες δρόμους και πλατείες.
Η Asayish δεν δημοσιοποίησε αμέσως τις ταυτότητες των θυμάτων, εν αναμονή της ειδοποίησης των οικογενειών.
Υπενθυμίζεται ότι η κυβέρνηση της Δαμασκού υπό τον προσωρινό πρόεδρο Άχμεντ Σάρα υπέγραψε συμφωνία τον Μάρτιο με τις SDF, οι οποίες ελέγχουν μεγάλο μέρος του βορειοανατολικού τμήματος της χώρας. Η συμφωνία αυτή όριζε την ενσωμάτωση των SDF στον συριακό στρατό έως το τέλος του 2025, αλλά προέκυψαν διαφωνίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα εξελισσόταν η διαδικασία. Μικρή πρόοδος φαίνεται να έχει σημειωθεί στην ενσωμάτωση των SDF στον στρατό.
Την πρόθεση της Τουρκίας να κατασκευάσει ένα διαστημοδρόμιο στη Σομαλία επιβεβαίωσε το μέλος ταυ διοικητικού συμβουλίου της Τουρκικής Διαστημικής Υπηρεσίας (ΤUΑ) καθηγητής Δρ. Αρίφ Καραμπέγιογλου.
Το σχεδιαζόμενο διαστημικό κέντρο της Τουρκίας είναι θέμα στρατηγικής ανεξαρτησίας και όχι κύρους, είπε. Το να βασίζεσαι σε εταιρείες όπως η SpaceX σημαίνει ότι άλλοι μπορούν να αποφασίσουν για σένα: «μπορείς να κάνεις αυτό, αλλά δεν μπορείς να κάνεις εκείνο!», είπε χαρακτηριστικά.
Η Τουρκία δεν μπορεί να πραγματοποιήσει οικονομικά αποδοτικές εκτοξεύσεις από το έδαφός της λόγω της γεωγραφικής της θέσης – εναέριας κυκλοφορίας και πολυσύχναστων θαλασσών.
Η Σομαλία πληροί όλες τις προϋποθέσεις εκτόξευσης με εγγύτητα στον ισημερινό για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, καθαρό ωκεανό στα ανατολικά, χαμηλή κυκλοφορία και ασφάλεια, πιστεύει ο Καραμπέγιογλου.
Η Τουρκία έχει ήδη ισχυρή παρουσία στη Σομαλία – φιλοξενεί τη μεγαλύτερη η στρατιωτική βάση εκπαίδευσης της Τουρκίας στο εξωτερικό (TURKSOM ) και η Τουρκία λειτουργεί το λιμάνι και το αεροδρόμιο στο Μογκαντίσου.
Η κατασκευή ενός διαστημοδρομίου αξίας 350 εκατομμυρίων δολαρίων είναι το επόμενο επίπεδο αυτής της στρατηγικής συνεργασίας, η οποία ενισχύει την επιρροή της Άγκυρας στην Αφρική και τον Ινδικό Ωκεανό. Συνολικά, η Τουρκία σχεδιάζει να επενδύσει έως και 6 δισεκατομμύρια δολάρια στη Σομαλία, ανέφερε η βουλγαρική Sega.
Το τουρκικό διαστημοδρόμιο στη Σομαλία θα βρίσκεται κοντά στην πόλη Κισμάγιο, σχεδόν στον ισημερινό.
Η σομαλική κυβέρνηση έχει ήδη παραχωρήσει στην Τουρκία έκταση περίπου 900 τετραγωνικών χιλιομέτρων (μια έκταση 30 επί 30 χλμ.). Η τοποθεσία επιλέχθηκε επίσης λόγω της εγγύτητάς της με την ήδη υπάρχουσα τουρκική στρατιωτική υποδομή στη Σομαλία (TURKSOM), η οποία διευκολύνει την εφοδιαστική και την προστασία του χώρου.
Turkish History Books
Η κατασκευή της πρώτης φάσης ξεκίνησε επίσημα στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, με την ολοκλήρωση του χώρου να έχει προγραμματιστεί για τα μέσα του επόμενου έτους.
Το διαστημοδρόμιο δεν υπάρχει ακόμη. Έχει ονομαστεί «Διαστημοδρόμιο Κισμάγιο», «Ισημερινός Χώρος Εκτόξευσης» και ακόμη και «Τουρκικό Ακρωτήριο Κανάβεραλ».
Η συμπερίληψη των Βουλγάρων στο σύνταγμα της Βόρειας Μακεδονίας δεν είναι το μόνο αίτημα της Σόφιας. Ο πρωθυπουργός της χώρας, Χρίστιαν Μίτσκοσκι, έχει δηλώσει ότι ο πραγματικός στόχος της Βουλγαρίας είναι «ο πλήρης επαναπροσδιορισμός της μακεδονικής ταυτότητας».
Το σχόλιό του έγινε σε απάντηση σε δημοσιογραφική ερώτηση σχετικά με την αντίδραση του βουλγαρικού Υπουργείου Εξωτερικών στους ισχυρισμούς του ότι η Βουλγαρία αντιτίθεται στο σχέδιο δράσης για τις μειονότητες στη Βόρεια Μακεδονία «επειδή είναι στη λεγόμενη ‘μακεδονική’ γλώσσα», όπως γράφει βουλγαρικό δημοσίευμα.
Ο Μίτσκοσκι τόνισε ότι αυτές οι γιορτινές μέρες είναι κατάλληλες για συμφιλίωση και εθνική ενοποίηση.
«Πρέπει να συγχωρήσουμε, να ενωθούμε και να ενωθούμε ως λαός και έθνος. Νομίζω ότι επιτέλους θα καταλάβουμε ότι σε ορισμένα ζητήματα πρέπει να είμαστε ενωμένοι», είπε.
Ο πρωθυπουργός εξέφρασε τη λύπη του για τις ενέργειες της προηγούμενης κυβέρνησης, η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, «μπήκε σε μια περιπέτεια και σταμάτησε τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης».
Επέκρινε επίσης την αποδοχή του τελεσιγράφου από τη Βουλγαρία αντί να ακούσει τα συμφέροντα της χώρας.
«Τώρα προσεγγίζουμε και περιμένουμε να εγκαταλείψουν αυτές τις θέσεις που ακούμε στην κοινωνία και να υπερασπιστούν τα εθνικά συμφέροντα της χώρας μας», πρόσθεσε ο Μίτσκοσκι.
Αυτές οι δηλώσεις έγιναν μετά την παρακολούθηση της πανηγυρικής λειτουργίας στον καθεδρικό ναό στα Σκόπια από τον Πρωθυπουργό με την ευκαιρία των Χριστουγέννων, τα οποία γιορτάζονται σήμερα στη Βόρεια Μακεδονία, σύμφωνα με το BTA.
Αντίδραση του βουλγαρικού υπουργείου Εξωτερικών
Η επίσημη θέση του βουλγαρικού Υπουργείου Εξωτερικών διευκρινίζει ότι «το ζήτημα της γλώσσας στην οποία θα πρέπει να καταρτιστεί το Σχέδιο για τα Δικαιώματα των Κοινοτήτων στη Βόρεια Μακεδονία είναι εσωτερικό της γειτονικής χώρας και δεν αποτελεί θέμα διμερών σχέσεων».
Η Βουλγαρία δεν αναγνωρίζει τον όρο «μακεδονική» γλώσσα, αλλά δέχεται την ονομασία «γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας», την οποία θεωρεί διάλεκτο της βουλγαρικής.
Η πρόεδρος του Κοσσυφοπεδίου, Βιόσα Οσμάνι, επιβεβαίωσε την αποστολή όπλων της Τουρκίας προς την Πρίστινα ευχαριστώντας προσωπικά τον Τούρκο πρόεδρο Ρ.Τ. Ερντογάν γράφοντας στο Facebook στα τουρκικά: Teşekkürler, Türkiye! (Ευχαριστώ, Τουρκία!)
Αντιαρματικά πυραυλικά συστήματα έφτασαν στην Πρίστινα ανήμερα των Σερβικών Χριστουγέννων (Σήμερα).
Η Πρόεδρος του Κοσσυφοπεδίου, Βιόσα Οσμάνι, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη της στην Τουρκία για την παράδοση των αντιαρματικών πυραυλικών συστημάτων OMTAS, τα οποία παρέλαβε σήμερα το Κοσσυφοπέδιο και τα οποία αγοράστηκαν από τη χώρα αυτή τον Δεκέμβριο του 2023.
Ο Πρόεδρος του Κοσσυφοπεδίου ενημερώθηκε για την παραλαβή του συστήματος από τον υπηρεσιακό Υπουργό Άμυνας Εγιούπ Ματσεντόντσι, ο οποίος επεσήμανε ότι πρόκειται για ένα σύγχρονο σύστημα αντιαρματικών πυραύλων μεσαίου βεληνεκούς, που αναπτύχθηκε για την εξουδετέρωση σύγχρονων τεθωρακισμένων οχημάτων, συμπεριλαμβανομένων αρμάτων μάχης με αντιδραστική προστασία, καθώς και στρατιωτικών αμυντικών οχυρώσεων.
«Η αύξηση της ποικιλίας και της ποσότητας των αντιαρματικών πυραυλικών συστημάτων για τον στρατό μας στοχεύει στην κάλυψη διαφορετικής εμβέλειας, εδάφους και σεναρίων απειλής, βελτιώνοντας έτσι την επιχειρησιακή ευελιξία», δήλωσε ο Ματσεντότσι, όπως γράφει η σερβική Blic.
Στράβων ο Αμασεύς
Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS). 
