Είδα χθες βράδυ την ταινία Lonely Planet (το προνόμιο όσων δεν έχουν άμεση εργασιακή εξάρτηση, για να πω περιφραστική και εύηχα το προνόμιο όσων δεν εργάζονται πια).
Δεν είναι ταινία για ταξίδια, όπως θα υπέθεσε κάποιος λόγω της ταύτισης του τίτλου της με τη σειρά των ταξιδιωτικών οδηγών.
Είναι μια ταινία για ανθρώπους που κινούνται διαρκώς επειδή δεν ξέρουν πού να σταθούν.
Μετά την παρακολούθηση της ταινίας συνηθίζω να αναζητώ στο διαδίκτυο πως την είδαν άλλοι και τι ήθελαν να μας δείξουν οι συντελεστές της. Στο τέλος την προσλαμβάνω με τα δικά μου χαρακτηριστικά.
Έχει ενδιαφέροντα στοιχεία τα οποία αξίζει να διαβάσετε.
Η περίληψη της ταινίας στο Netflix λέει πως μια συγγραφέας που μόλις χώρισε προσκλήθηκε στο Μαρόκο σε μια συνάντηση
συναδέλφων της. Εκεί γνωρίζει έναν νεαρό με τον οποίο αναπτύσσει μια σχέση στη βάση αναζήτησης απο πλευράς και των δύο του εαυτού τους.
Η ταινία χρησιμοποιεί το ταξίδι όχι ως περιπέτεια ή λύτρωση, αλλά ως μεταφορά φυγής. Οι ήρωες μετακινούνται συνεχώς, όμως δεν φτάνουν ποτέ πραγματικά κάπου, ούτε γεωγραφικά ούτε συναισθηματικά.
Ο τίτλος Lonely Planet αντιστρέφει ειρωνικά την έννοια του ταξιδιωτικού οδηγού: ο πλανήτης δεν είναι χώρος ανακάλυψης, αλλά ένας τόπος μοναξιάς, όπου οι άνθρωποι συνυπάρχουν χωρίς ουσιαστική επικοινωνία.
Η ταινία μιλά για την κρίση ταυτότητας σε μια εποχή όπου όλα είναι προσβάσιμα, αλλά τίποτα δεν είναι βαθιά βιωμένο.
Αναδεικνύει τη συναισθηματική αποστράγγιση που προκαλεί η συνεχής εναλλαγή εμπειριών χωρίς ρίζες, δεσμούς ή διάρκεια. (αυτό ας το προσέξουν ιδιαιτέρως οι αποδομηστές).
Υπόγεια, ασκεί κριτική στη νεοφιλελεύθερη φαντασίωση της ελευθερίας: ότι η ελευθερία ταυτίζεται με την απουσία δεσμεύσεων. Η ταινία υποστηρίζει το αντίθετο: χωρίς δεσμούς, η ελευθερία καταλήγει κενή.
Σε μία φράση:
Το Lonely Planet λέει ότι μπορείς να γυρίσεις όλο τον κόσμο και παρ’ όλα αυτά να μη συναντήσεις ποτέ τον εαυτό σου – ούτε καν έναν άλλον άνθρωπο πραγματικά.
Στη φιλοσοφική του διάσταση, το Lonely Planet πραγματεύεται τη μοναξιά ως υπαρξιακή συνθήκη, όχι ως κοινωνικό ατύχημα. Οι ήρωες δεν είναι μόνοι επειδή τους λείπουν οι άλλοι, αλλά επειδή έχουν αποκοπεί από το νόημα. Ο κόσμος παρουσιάζεται ως ένας ανοιχτός χώρος απεριόριστων επιλογών, όπου όμως η αφθονία εμπειριών δεν οδηγεί στη συγκρότηση ταυτότητας.
Το ταξίδι, που παραδοσιακά λειτουργεί ως πορεία αυτογνωσίας, εδώ μετατρέπεται σε κυκλική κίνηση χωρίς προορισμό. Η ταινία υποστηρίζει υπόγεια ότι ο σύγχρονος άνθρωπος δεν πάσχει από έλλειψη ελευθερίας, αλλά από έλλειψη δεσμών. Και χωρίς δεσμούς, η ύπαρξη γίνεται ελαφριά, ρευστή, τελικά ασήμαντη.
Η μοναξιά δεν θεραπεύεται με κίνηση, αλλά με ρίζωμα – και αυτό είναι κάτι που οι ήρωες αδυνατούν ή φοβούνται να κάνουν. (ας το προσέξουν και αυτό οι αποδομηστές).
Σε κοινωνικοπολιτικό επίπεδο, το Lonely Planet λειτουργεί ως αλληγορία της παγκοσμιοποιημένης ζωής του ύστερου καπιταλισμού. Ένας κόσμος χωρίς σύνορα, όπου όλα είναι προσβάσιμα, αλλά τίποτα δεν ανήκει πραγματικά σε κανέναν.
Οι χαρακτήρες κινούνται σε χώρους που μοιάζουν εναλλάξιμοι, αποστειρωμένοι, αποκομμένοι από τοπικό νόημα. Οι πόλεις, οι άνθρωποι και οι σχέσεις μοιάζουν προσωρινά. Αυτό αντικατοπτρίζει μια κοινωνία όπου οι σχέσεις είναι αναλώσιμες, οι ταυτότητες ευέλικτες αλλά ασταθείς, και η έννοια του «ανήκειν» έχει αντικατασταθεί από την έννοια της «κινητικότητας».
Η ταινία ασκεί κριτική στη νεοφιλελεύθερη ιδεολογία που ταυτίζει την ελευθερία με την απουσία δεσμεύσεων. Δείχνει ότι αυτή η «ελευθερία» καταλήγει σε κοινωνική ερημοποίηση: άνθρωποι διαρκώς συνδεδεμένοι, αλλά ουσιαστικά απομονωμένοι.
Ο πλανήτης είναι «ανοιχτός», αλλά ο άνθρωπος είναι μόνος.
Η ταινία μιλά για έναν πλανήτη γεμάτο ανθρώπους που δεν συναντιούνται πραγματικά, για ζωές χωρίς ρίζες, χωρίς διάρκεια, χωρίς βάρος. Και υπαινίσσεται κάτι ενοχλητικό: ότι η μεγαλύτερη μοναξιά δεν γεννιέται από την απομόνωση, αλλά από έναν κόσμο που μας επιτρέπει να είμαστε παντού, εκτός από κάπου.
Η κεντρική ουσία της ταινίας είναι η φράση του πρωταγωνιστή (Liam Hemsworth) ότι στο αμερικανικό ποδόσφαιρο όταν έχαναν την ελπίδα τους για την έκβαση ενός αγώνα χρησιμοποιούσαν την τακτική του Swing Route.
Στο αμερικανικό ποδόσφαιρο, το swing route είναι μια κρίσιμη διαδρομή πάσας: ο παίκτης που τρέχει με την μπάλα κινείται πλαγίως προς τα έξω, παράλληλα με τη γραμμή της επίθεσης, για να δεχτεί μια σύντομη, ασφαλή πάσα. Επειδή το κεντρικό γήπεδο είναι χαμένο για την ομάδα. Αυτό δεν σώζει την ομάδα αλλά της δίνει ανάσα.
Στο επίπεδο της ταινίας ο πρωταγωνιστής λέει ότι χρησιμοποιούσαν την τακτική αυτή εμπιστευόμενοι το ένστικτό τους και αναζητώντας ελπίδα μέσα στο χαμό.
Στο επίπεδο της ελληνικής πολιτικής η ελπίδα στον χαμό μπορεί να αναζητηθεί με το Swing Route. Αφού δεν μπορείτε να ανασάνετε πολιτικά με το υπάρχον πολιτικό σύστημα που κατέλαβε το κέντρο του πολιτικού αγώνα δώστε την μπάλα σε παίκτες που θέλουν να τρέξουν, έστω και πλαγίως, για να δημιουργήσουν ελπίδα στην ομάδα (την ελληνική κοινωνία).
