Μετά τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν, οι ΗΠΑ ενισχύουν τη στρατιωτική παρουσία τους στη Μέση Ανατολή, ανέφεραν χθες αμερικανικά ΜΜΕ.
Το Fox News, επικαλούμενο πηγές του στην κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, μετέδωσε ότι τουλάχιστον ένα αεροπλανοφόρο, πιθανόν το USS Abraham Lincoln, με την ομάδα κρούσης του, κατευθύνεται από τη Νότια Σινική Θάλασσα προς την περιοχή, όπου αναμένεται να έχει φθάσει σε περίπου μια εβδομάδα. Επιπλέον οπλικά συστήματα και αμυντικός εξοπλισμός, ιδίως στοιχεία αντιαεροπορικής άμυνας και μαχητικά αεροσκάφη, αναμένεται να ακολουθήσουν.
Ο ειδησεογραφικός ιστότοπος Axios επίσης ανέφερε πως το Λίνκολν πλέει προς την περιοχή.
Το αμερικανικό Πεντάγωνο δεν έχει επιβεβαιώσει ακόμη επισήμως την ανάπτυξη του αεροπλανοφόρου στην περιοχή ευθύνης του μεικτού διοικητηρίου των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για την περιοχή της Μέσης Ανατολής (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»).
Ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ δεν έχει αποκλείσει τη στρατιωτική επιλογή μετά τις απειλές του στο Ιράν, με φόντο τη σκληρή καταστολή των μαζικών κινητοποιήσεων από τα τέλη Δεκεμβρίου, παρότι, σύμφωνα με ρεπορτάζ της εφημερίδας New York Times, αραβικά κράτη–και ακόμη και το Ισραήλ–ζήτησαν από την Ουάσιγκτον να μην προχωρήσει.
Το νέο Toyota Hilux έχει ελληνική υπογραφή, με τον άνθρωπο πίσω από τη σχεδίασή του να είναι υπεύθυνος για μερικά από τα πιο ιδιαίτερα project της εταιρείας.
Το ιαπωνικό αγροτικό είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα αυτοκίνητα στον κόσμο, έχοντας χτίσει τη φήμη του σε κάθε γωνιά του πλανήτη ως το pick-up που «δεν σπάει» και δουλεύει σε σκληρές συνθήκες χωρίς να διαμαρτύρεται. Για δεκαετίες, το όνομά του είναι συνώνυμο της αντοχής και της αξιοπιστίας και γι’ αυτό κάθε νέα γενιά του αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη προσοχή.
Η 9η γενιά του Hilux δεν είναι απλώς άλλη μία εξέλιξη του μοντέλου, αλλά φέρνει το ιστορικό αγροτικό στη νέα εποχή, αφού για πρώτη φορά θα διατεθεί και ως αμιγώς ηλεκτρικό. Σχεδιαστικά το project ήταν ιδιαίτερα απαιτητικό, αφού η νέα γενιά έπρεπε να κρατήσει αναλλοίωτη τη «σκληρή» εικόνα του Hilux, αλλά ταυτόχρονα να δείχνει πιο σύγχρονη και πιο αποδοτική αεροδυναμικά, ειδικά για την ηλεκτρική έκδοση.
Ο άνθρωπος που πέτυχε να ισορροπήσει την εικόνα του ήταν ένας Έλληνας της διασποράς, ο Nicolas (Nick) Hogios, επικεφαλής του σχεδιαστικού τμήματος της Toyota Australia.
Γεννήθηκε το 1974 στο Σίδνεϊ, με τον πατέρα να κατάγεται από τον Αχλαδόκαμπο Πελοποννήσου, όπου έφυγε για την Αυστραλία σε ηλικία 16 ετών, ενώ η μητέρα του προερχόταν από την ελληνική κοινότητα της Αιγύπτου. Από έξι ετών ζωγράφιζε αυτοκίνητα, χωρίς τότε να γνωρίζει ότι υπάρχει επάγγελμα που λέγεται «σχεδιαστής αυτοκινήτων».
Σπούδασε Βιομηχανικό Σχεδιασμό στο University of New South Wales και αποφοίτησε με άριστα. Το 1999 κέρδισε το βραβείο «New Designer of the Year» από τη Ford και το περιοδικό Wheels, γεγονός που του άνοιξε την πόρτα για να ξεκινήσει να εργάζεται στη Ford Australia ως junior designer. Μέσα σε δύο χρόνια ανέβηκε στη θέση του senior designer και συμμετείχε στη σχεδίαση των Ford Falcon BA XR6 και XR8, τόσο για τα αυτοκίνητα παραγωγής όσο και για τις αγωνιστικές τους εκδόσεις.
Την ίδια περίοδο υπέγραψε και ένα από τα πιο εμβληματικά «ντυσίματα» στην ιστορία των αυστραλιανών touring cars, το «Green-Eyed Monster», για το αγωνιστικό Falcon του Craig Lowndes στο πρωτάθλημα V8 Supercars, ένα σχέδιο που ξεκίνησε από ένα απλό σκίτσο και κατέληξε να γίνει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα αγωνιστικά χρώματα στην ιστορία της κατηγορίας.
Το 2002 μεταπήδησε στην Toyota Australia. Εκεί εξελίχθηκε σταδιακά μέχρι να γίνει Chief Designer – Product Design και επικεφαλής μιας ομάδας περίπου 25 σχεδιαστών, έχοντας την ευθύνη για projects που αφορούν την Αυστραλία αλλά και ολόκληρη την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, συνδυάζοντας την ιαπωνική φιλοσοφία του “Toyota Way” με τις ανάγκες διαφορετικών αγορών.
Μέσα σε 24 χρόνια στα γραφεία της ιαπωνικής εταιρείας έχει βάλει το «χέρι» του σε αρκετά μοντέλα και projects. Συγκεκριμένα, ηγήθηκε της σχεδίασης του Toyota Aurion του 2006, ενός μεσαίου sedan για την αγορά της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας, εισάγοντας στοιχεία όπως η «διπλή αρχιτεκτονική» στη μάσκα, εμπνευσμένη από την ιαπωνική αρχιτεκτονική, με στόχο ένα πιο παγκόσμιο και διαχρονικό design. Μάλιστα, το όνομά του προέρχεται από την ελληνική λέξη «αύριο».
Επιπλέον, ήταν επικεφαλής για το Toyota 86 Shooting Brake Concept, μια σχεδιαστική μελέτη της αυστραλιανής ομάδας του που μετέτρεπε το 86 σε πιο πρακτικό μοντέλο, με τροποιημένο πίσω μέρος και μεγαλύτερο πορτμπαγκάζ, Ακόμα, ο ίδιος και η ομάδα του προσαρμόσαν το Supra στο νέο κοινό πλαίσιο της κατηγορίας Supercars και δημιούργησαν την αγωνιστική εκδοχή Gen3 Toyota GR Supra Supercar.
Χέρι έβαλε και στο Toyota HiLux Tonka Concept, ένα ακραίο off-road concept που συνέδεσε το Hilux με το brand Tonka, δημιουργώντας μια πιο «παιχνιδιάρικη» αλλά ταυτόχρονα σκληροτράχηλη εκδοχή του pick-up. Σήμερα, ο Nicolas Hogios καθορίζει τη σχεδιαστική κατεύθυνση των μελλοντικών γενεών Hilux, αφού το στούντιο της Toyota Australia, υπό την καθοδήγησή του, έχει κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της εικόνας και των επόμενων Hilux, πέρα από την 9η γενιά.
Από τον Αλέξανδρο Ισιγώνη, που σχεδίασε το εμβληματικό Mini, μέχρι τον Nicolas Hogios που βάζει την ελληνική του υπογραφή στο πιο διάσημο αγροτικό του κόσμου, οι Έλληνες σχεδιαστές έχουν καταφέρει να αφήσουν το αποτύπωμά τους στην παγκόσμια αυτοκίνηση. Άλλοτε με επαναστατικές ιδέες, άλλοτε με ήσυχες αλλά ουσιαστικές παρεμβάσεις, δείχνουν ότι το ελληνικό ταλέντο μπορεί να σταθεί στην πρώτη γραμμή της διεθνούς αυτοκινητοβιομηχανίας.
«Χρειάζονται πρωτοβουλίες που να ενώνουν και όχι να διχάζουν»
Ο Ιταλός υπουργός Άμυνας, Γκουίντο Κροζέτο, δήλωσε σήμερα πως «για την Γροιλανδία έχουμε ζητήσει να υπάρξει συντονισμός του ΝΑΤΟ».
«Χρειάζονται πρωτοβουλίες που να ενώνουν και όχι να διχάζουν»,πρόσθεσε.
«Τι κάνουν εκατό, διακόσιοι ή τρακόσιοι στρατιώτες, οποιασδήποτε εθνικότητας; Μοιάζει με την αρχή ανέκδοτου. Δεν πρόκειται για ανταγωνισμό, για το ποιός στέλνει στρατιώτες σε διάφορα μέρη του κόσμου. Η στάση μας χαρακτηρίζεται από λογική προσέγγιση», πρόσθεσε ο Γ.Κροζέτο.
Για την υπόθεση έχουν συλληφθεί συνολικά πέντε άτομα
Οι Αρχές προχώρησαν στην σύλληψη γνωστού 33χρονου μοντέλου που εμφανιζόταν και σε τηλεοπτικές εκπομπές, καθώς κατηγορείται πως ήταν μέλος συμμορίας που διέπραττε ένοπλες ληστείες σε καταστήματα στην Αττική.
Το μοντέλο είχε συμμετάσχει πριν από μερικά χρόνια και σε καλλιστεία χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία. Στη συμμορία συμμετείχε και άλλη μία γυναίκα, η οποία είχε ενεργό μέρος στη ληστεία
Η 33χρονη, σύμφωνα με πληροφορίες, φαίνεται να χρησιμοποιούσε το όχημά της προκειμένου να μετακινούνται τα μέλη της εγκληματικής ομάδας από και προς τα σημεία που διέπρατταν ληστείες.
Με λίγα λόγια ήταν η οδηγός της σπείρας.
Όπως προέκυψε από την έρευνα της ΕΛΑΣ, τα μέλη της συμμορίας είχαν συγκροτήσει εγκληματική οργάνωση από τον Αύγουστο του 2025, με σκοπό τη διάπραξη ένοπλων ληστειών σε βάρος υπαλλήλων πρατήριων υγρών καυσίμων και καταστημάτων μίνι-μάρκετ σε περιοχές της Αττικής (Πετρούπολη, Ίλιον, Περιστέρι, Αγ. Ανάργυρους, Καματερό, Μεταμόρφωση, Άγιο Στέφανο, Κέντρο Αθήνας και Παλαιό Ψυχικό).
Ενδεικτικό του σκληρού τρόπου δράσης τους, αποτελεί το γεγονός πως σε μία περίπτωση τραυμάτισαν τον υπάλληλο καταστήματος με το μαχαίρι στην κοιλιακή χώρα.
Μέχρι στιγμής έχει ταυτοποιηθεί εμπλοκή τους σε 12 «χτυπήματα».
Η ανακοίνωση της ΕΛΑΣ
«Από την Υποδιεύθυνση Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Δυτικής Αττικής εξαρθρώθηκε εγκληματική οργάνωση που διέπραττε ένοπλες ληστείες σε βάρος υπαλλήλων πρατήριων υγρών καυσίμων και καταστημάτων μίνι-μάρκετ σε περιοχές της Αττικής.
Για την υπόθεση, πραγματοποιήθηκε μεσημβρινές ώρες της 14-1-2026, συντονισμένη αστυνομική επιχείρηση που είχε ως αποτέλεσμα τη σύλληψη 5 ημεδαπών μελών της εγκληματικής οργάνωσης (4 άνδρες και γυναίκα) ηλικίας, 58, 46, 33, 32 και 31 ετών, ενώ στη δικογραφία περιλαμβάνεται ακόμα ένας ημεδαπός.
Σε βάρος τους σχηματίστηκε δικογραφία για -κατά περίπτωση- σύσταση εγκληματικής οργάνωσης που διαπράττει ληστείες κατά συναυτουργία και κατ’ εξακολούθηση, συνέργεια σε ληστεία και παράβαση του νόμου περί όπλων.
Ως προς τον τρόπο δράσης της εγκληματικής οργάνωσης, ο 46χρονος, άλλοτε μόνος και άλλοτε μαζί με τον 32χρονο, εισέρχονταν σε πρατήρια υγρών καυσίμων και σε καταστήματα μίνι-μάρκετ, όπου με την απειλή περίστροφου και σε κάποιες περιπτώσεις μαχαιριού σε βάρος των υπαλλήλων, αφαιρούσαν χρηματικά ποσά από ταμειακές μηχανές, τα κινητά τηλέφωνα των υπαλλήλων καθώς και προϊόντα των καταστημάτων.
Οι δράστες, επέλεγαν κυρίως βραδινές και πρώτες πρωινές ώρες για τη διάπραξη των ένοπλων ληστειών ενώ φορούσαν κουκούλες full-face και γάντια για να δυσχεράνουν την ταυτοποίησή τους.
Τα 3 έτερα μέλη κατά τη διάπραξη των ληστειών, παρείχαν την απαραίτητη συνδρομή στα 2 επιχειρησιακά μέλη, μεταφέροντάς τους με οχήματα της ιδιοκτησίας τους στα εν λόγω καταστήματα για τη διάπραξη των ληστειών ενώ τους ανέμεναν έξω από αυτά προκειμένου να τους παραλάβουν μετά την αφαίρεση των χρηματικών ποσών και να διαφύγουν.
Από τις έρευνες που πραγματοποιήθηκαν -μεταξύ άλλων- βρέθηκαν και κατασχέθηκαν:
το περίστροφο που χρησιμοποιούσαν κατά τη διάπραξη των ένοπλων ληστειών,
2 μαχαίρια,
ρουχισμός που χρησιμοποιήθηκε από τους κατηγορούμενους κατά τη διάπραξη των ληστειών,
2 οχήματα και
3 κινητά τηλέφωνα.
Από την προανάκριση της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Δυτικής Αττικής εξιχνιάστηκαν 12 περιπτώσεις ένοπλων ληστειών με συνολική λεία που ξεπερνά το χρηματικό ποσό των 8.960 ευρώ.
Σημειώνεται ότι 2 εκ των συλληφθέντων έχουν απασχολήσει στο παρελθόν τις Αρχές για παρόμοια αδικήματα.
Σε ότι αφορά το μοντέλο, η Π.Δ. εντοπίστηκε να έχει συμμετοχή σε τουλάχιστον 4 από τις 12 ληστείες που έχει διαπράξει η οργάνωση.
Ο αρχηγός της συμμορίας ήταν ένας ιδιαίτερα σκληρός κακοποιός ο οποίος μάλιστα είχε συμμετάσχει στη δολοφονία των αστυνομικών της ομάδας ΔΙΑΣ στου Ρέντη το 2011, για την οποία είχε εκτίσει ποινή φυλάκισης.
Η Υποδιεύθυνση Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Δυτικής Αττικής πέτυχε σημαντικό πλήγμα στο οργανωμένο έγκλημα περνώντας χειροπέδες στην συγκεκριμένη εγκληματική ομάδα.
(Ανανέωση από αρχική δημοσίευση: 15/01, 22.40):Σε μια επιβεβαίωση του pronews.gr, το Πακιστάν, η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία ετοίμασαν ένα προσχέδιο τριμερούς αμυντικής συμφωνίας μετά από σχεδόν ένα χρόνο συνομιλιών, σύμφωνα με τον υπουργό Αμυντικής Παραγωγής του Πακιστάν, σηματοδοτώντας μια κίνηση για τη δημιουργία ενός νέου περιφερειακού μπλοκ ασφαλείας ανεξάρτητου από τις δυτικές συμμαχίες.
Τούρκοι αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν τις συνομιλίες αλλά δήλωσαν ότι δεν έχει υπογραφεί συμφωνία ακόμα (αναφέροντας όμως ότι υπάρχει συμφωνία), με την κοινή αυτή δύναμη να στοχεύει στην οικοδόμηση μιας πλατφόρμας συνεργασίας για την αντιμετώπιση της αστάθειας, της τρομοκρατίας και των εξωτερικών «ηγεμονιών» σε μια ασταθή περιοχή.
Και επίσης ότι έχει συμπήξει συμμαχία με Τουρκία και Πακιστάν προς υποστήριξη του Ιράν.
Συγκεκριμένα υψηλόβαθμος Σαουδάραβας αξιωματούχος δήλωσε ότι: «Όταν τα διυλιστήριά μας δέχτηκαν επίθεση (σ.σ.: εννοεί την περίοδο εντάσεων με τους Χούθι) ζητήσαμε βοήθεια από τις ΗΠΑ—αλλά παρέμειναν σιωπηλοί.
Τώρα, καθώς προσπαθούμε να κάνουμε ειρήνη με το Ιράν και να μειώσουμε τις εντάσεις, η Αμερική σαμποτάρει σκόπιμα τη διαδικασία.
Θέλουν πόλεμο.
Οι ΗΠΑ είναι μια πολεμική αυτοκρατορία· δεν μπορούν να επιβιώσουν χωρίς σύγκρουση».
Είναι γεγονός ότι για κάποιο παράδοξο τρόπο το Ριάντ, παρά την κολοσσιαία συμφωνία ύψους 1 τρις. στο πρόσφατο ταξίδι του Ν.Τραμπ στην χώρα, έχει αλλάξει τακτική και πολιτική έναντι των ΗΠΑ και όχι μόνο: Τα μέχρι πρότινος απόλυτα συμμαχικά ΗΑΕ (η Σαουδική Αραβία επηρέαζε μέχρι σημείου εξάρτησης το Άμπου Ντάμπι), πλέον είναι εχθρός και βομβαρδίζονται οι θέσεις του στην Υεμένη (!) ενώ τα σαουδαραβικά συμφέροντα στο Σουδάν είναι πλήρως τοποθετημένο υπέρ του Χαρτούμ και κατά της συμμαχίας Ισραήλ, ΗΠΑ, ΗΑΕ που στηρίζει το Νότιο Σουδάν!
Και στην Υεμένη εκεί που Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ βομβάρδιζαν τους Χούθι, τώρα οι Σαουδάραβες βομβαρδίζουν τα στρατεύματα των ΗΑΕ!
Είναι ίσως η μεγαλύτερη γεωστρατηγική «μεταμόρφωση» των τελευταίων 25 ετών, με την Σαουδική Αραβία να προσεγγίζει και να στηρίζει τον μέχρι πρότινος, άσπονδο εχθρό, το Ιράν και το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης!
Να σημειώσουμε και κάτι που έχει ενδιαφέρον: Το «σφιχταγκάλιασμα» με το, επίσης κάποτε εχθρικό Κατάρ, αλλά και την… Τουρκία και την συμφωνία πλήρους αμυντικής συνεργασίας με το Πακιστάν!
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας συναντήθηκε στο Προεδρικό Μέγαρο με τον πρώην Πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή, Τετάρτη 14 Ιανουαρίου 2026. (ΘΟΔΩΡΗΣ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ/ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ/EUROKINISSI)
Προσκαλεῖ, μέ πρῶτο, τόν Κώστα Καραμανλῆ πού πῆγε χθές, ὅλους τούς πρώην ἐκλεγμένους Πρωθυπουργούς τῆς Μεταπολιτεύσεως Ἀκολουθοῦν Παπανδρέου, Σαμαρᾶς, Τσίπρας – Ἀμφίβολο ὅμως ἄν θά καθίσουν ποτέ ὅλοι μαζί στό ἴδιο τραπέζι – Τίς ἀνησυχίες του γιά τά ἐθνικά, τούς θεσμούς καί τήν κατάσταση στήν πολιτική ζωή ἐξέφρασε ὁ Κ. Καραμανλῆς
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Για την ώρα λοιπόν η επίθεση στο Ιράν… «παγώνει». Αλλά ανά πάσα στιγμή θα μπορούσε να συμβεί. Εξάλλου ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αποδείξει πως είναι ο «άρχοντας του απρόβλεπτου». Εκεί που παρουσιάζεται ως «TACO» (Trump Always Chickens Out, δηλαδή «ο Τραμπ πάντα το βάζει στα πόδια»), όπως συχνά τον χαρακτηρίζουν οι επικριτές του, την επόμενη στιγμή μπορεί να προχωρήσει σε ακραίες ενέργειες, όπως ο βομβαρδισμός του Ιράν τον Ιούνιο του 2025 ή η αρπαγή του Νικολάς Μαδούρο, μέσα από το προεδρικό μέγαρο της Βενεζουέλας.
Παρά την αλλοπρόσαλλη στάση του, ο Τραμπ φαίνεται τελικά να σταθμίζει – έστω με «σουρεαλιστικό» τρόπο – τα δεδομένα, τις δυνατότητες και τις συνέπειες. Στην παρούσα φάση, το ερώτημα δεν ήταν τόσο το πώς θα επιτεθεί στο Ιράν, αλλά γιατί – και εάν αξίζει – να το κάνει. Η επιθυμία του για ανατροπή του καθεστώτος είναι δεδομένη – και δημόσια δηλωμένη. Όμως για την τελική απόφαση, ο Τραμπ είχε τρία επιμέρους προβλήματα…
Το πρόβλημα του timing
Πληροφορίες τα τελευταία 24ωρα ανέφεραν πως παρότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν αποφασισμένος να χτυπήσει, δέχτηκε ισχυρές συστάσεις από το Ισραήλ, αλλά και από Αραβικά κράτη (Σ. Αραβία, Κατάρ και Ομάν) που βρίσκονται σε μόνιμη διαμάχη με την Τεχεράνη, πως δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για ένα χτύπημα. Συγκεκριμένα επισημάνθηκε στην αμερικανική ηγεσία ότι το Ιρανικό καθεστώς – παρά τις διαδηλώσεις – ενδεχομένως να μην έχει ακόμη αποδυναμωθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να αμερικανικά πλήγματα να αποτελέσουν το καθοριστικό χτύπημα για την ανατροπή του.
Ισραηλινοί και Άραβες υπογράμμισαν στην Ουάσινγκτον ότι είναι προτιμότερο να αναβληθεί η επίθεση, καθώς η κατάσταση στο Ιράν εξελίσσεται ραγδαία και μπορεί να αλλάξει γρήγορα προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Ο φόβος τους είναι πως ένα αμερικανικό χτύπημα θα μπορούσε τελικά να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα και να συσπειρώσει τους Ιρανούς, όπως συνέβη μετά την αμερικανική και ισραηλινή επίθεση τον περασμένο Ιούνιο.
Επιπλέον, σύμφωνα με τους New York Times, οι μοναρχίες του Κόλπου φοβούνται ότι οι συνέπειες μίας κλιμάκωσης ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν θα είναι εις βάρος και της δικής τους ασφάλειας, ενώ προειδοποίησαν τον Λευκό Οίκο και για τις πιθανές συνέπειες στις αγορές πετρελαίου. Φαίνεται μάλιστα να έχουν διαμηνύσει στις δύο πλευρές ότι δεν πρόκειται να εμπλακούν σε τυχόν σύγκρουση, ούτε θα επιτρέψουν τη χρήση του εναέριου χώρου τους, για χτυπήματα κατά του Ιράν.
Το καθεστώς Χαμενεΐ μπορεί να είναι αυτή τη στιγμή αντιδημοφιλές σε μεγάλο ποσοστό των πολιτών, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει πως είναι και αδύναμο. Και επιπλέον τα πρόσωπα που διεκδικούν την εξουσία, όπως ο εξόριστος Ρεζά Παχλαβί, απόγονος της δυναστείας που έλεγχε το Ιράν πριν την Ισλαμική Επανάσταση, δεν έχουν ιδιαίτερη υποστήριξη στη χώρα. «Μου είναι πολύ συμπαθής, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι θα είχε την αποδοχή των Ιρανών», σχολίασε και ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μια παραδοχή της απουσίας μιας εναλλακτικής με δυναμική.
Αναλυτές στην Washington Post σημειώνουν ότι «ενώ οι διαμαρτυρίες αποκαλύπτουν μια βαθιά δημόσια οργή, οι προσδοκίες για επικείμενη κατάρρευση του καθεστώτος μπορεί και να είναι μη ρεαλιστικές». Ή έστω πολύ φιλόδοξες. Επίσης πολλοί εκτιμούν πως ακόμη και ένα άμεσο χτύπημα κατά του Χαμενεΐ, εκτός από την αντίδραση που θα πυροδοτούσε, το πιθανότερο είναι πως δεν θα οδηγούσε σε μια αλλαγή καθεστώτος. Ο Ιρανός ηγέτης έχει ήδη καταρτίσει μια λίστα με τους πιθανούς διαδόχους του σε περίπτωση που σκοτωθεί.
Το πρόβλημα των στόχων
Οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν είναι δεδομένο πως έχουν υποστεί σοβαρό πλήγμα από τον 12ημερο πόλεμο με το Ισραήλ, τον περασμένο Ιούνιο. Όμως το πρόβλημα για τις ΗΠΑ είναι ο εντοπισμός των στόχων για ένα πλήγμα. Προφανώς δεν είναι δύσκολο να βρεθούν οι στρατιωτικές και πολιτικές εγκαταστάσεις του ιρανικού καθεστώτος. Αλλά η ακρίβεια των πληγμάτων σε πυκνοκατοικημένες πόλεις, όπως η Τεχεράνη, αποτελεί πάντα πρόκληση, ακόμη και για τον υπερσύγχρονο στρατό των ΗΠΑ. Οι απώλειες αμάχων σε αστικές περιοχές είναι πάντα μια σοβαρή πιθανότητα και μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να εξαγριώσει τους Ιρανούς κατά των ΗΠΑ και να απονομιμοποιήσει τις διαδηλώσεις.
Το πρόβλημα των δυνάμεων
Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως παρά την επιθετική ρητορική του προέδρου των ΗΠΑ, το Πεντάγωνο δεν έχει μετακινήσει δυνάμεις στην περιοχή. Αντιθέτως, σύμφωνα με τον Guardian, τους τελευταίους μήνες έχει καταγραφεί μείωση της αμερικανικής παρουσίας, γεγονός που περιορίζει τις στρατιωτικές επιλογές.
Από τον Οκτώβριο οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν αεροπλανοφόρα στη Μέση Ανατολή, καθώς το USS Gerald R. Ford μετακινήθηκε στην Καραϊβική το καλοκαίρι και το USS Nimitz αγκυροβόλησε σε λιμάνι της δυτικής ακτής των ΗΠΑ το φθινόπωρο. Αυτό σημαίνει ότι τυχόν αεροπορικά ή πυραυλικά πλήγματα κατά ιρανικών στόχων, ακόμη και κατά του ίδιου του Αγιατολάχ Χαμενεΐ, θα έπρεπε πιθανότατα να πραγματοποιηθούν από ή αμερικανικές και συμμαχικές βάσεις στη Μέση Ανατολή.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, όπως σημειώνει το NDTV, οι ΗΠΑ θα έπρεπε να ζητήσουν άδεια χρήσης βάσεων σε χώρες όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ομάν και η Σαουδική Αραβία, ενδεχομένως ακόμη και της βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι της Κύπρου, ενώ παράλληλα θα έπρεπε να προστατεύσουν αυτές τις βάσεις και τις χώρες που τις φιλοξενούν από πιθανά αντίποινα.
Το bomb or not to bomb;
Το σενάριο μιας επίθεσης στο Ιράν παραμένει πάντα στο τραπέζι, αλλά για την ώρα μπήκε στον «πάγο». Σύμφωνα με τη Washington Post, άλλες επιλογές που εξετάζονται περιλαμβάνουν την οικονομική πίεση με νέες κυρώσεις για αποδυνάμωση του ιρανικού καθεστώτος, τις κυβερνοεπιθέσεις στις υποδομές της ιρανικής κυβέρνησης, αλλά και μέτρα για την αντιμετώπιση των προσπαθειών της Τεχεράνης να μπλοκάρει τις επικοινωνίες των διαδηλωτών.
«Καθώς ο Τραμπ εξισορροπεί τις δημόσιες απειλές με τις ιδιωτικές αμφιβολίες, η αμερικανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει ένα γνωστό δίλημμα: αν θα κλιμακώσει την πίεση με την ελπίδα ουσιαστικής αλλαγής ή αν θα διακινδυνεύσει να εμπλακεί σε μια ακόμη ασταθή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή με απρόβλεπτες συνέπειες», σχολιάζει καταλήγοντας η Washington Post.
Τα τελευταία χρόνια διεξάγεται έντονη συζήτηση σχετικά με το αν και κατά πόσο οι αναπτυγμένες οικονομίες και η παγκόσμια οικονομία γενικότερα έχουν εισέλθει σε μια νέα φάση άνθησης ή αν παραμείνουν εγκλωβισμένες σε συνθήκες παρατεταμένης στασιμότητας. Οι προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου παραμένουν συγκρατημένες για τα επόμενα έτη, ιδίως για την Ευρώπη, προοιωνίζοντας μια περίοδο χαμηλής ανάπτυξης (περίπου 1,5%) και αυξημένης αβεβαιότητας.
Στο πλαίσιο αυτό τίθεται το κρίσιμο ερώτημα: σε ποιο βαθμό συντελούνται σήμερα θεμελιώδεις δομικές αλλαγές, ικανές να πυροδοτήσουν μια νέα, μακροχρόνια φάση οικονομικής άνθησης; Το ερώτημα αυτό παραπέμπει ευθέως στη θεωρία των μακρών κυμάτων (κύκλοι Κοντράτιεβ), σύμφωνα με την οποία ο καπιταλισμός εξελίσσεται μέσα από διαδοχικές μακροχρόνιες φάσεις άνθησης και ύφεσης οι οποίες καθορίζονται από την εισαγωγή καινοτομιών και θεσμικών πλαισίων μακράς πνοής που επηρεάζονται από τη δυναμική της κερδοφορίας.
Είναι γεγονός ότι η κερδοφορία, ιδίως στις ΗΠΑ και σε άλλες μεγάλες οικονομίες, διαγράφει ανοδική τροχιά τα τελευταία πέντε έτη. Η εξέλιξη αυτή ωστόσο δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένη, ούτε ενδοκλαδικά ούτε διακλαδικά. Αντιθέτως, στην τρέχουσα φάση αφορά κυρίως επιχειρήσεις-κολοσσούς και συγκεκριμένους κλάδους υψηλής τεχνολογίας ενισχύοντας την τάση προς συγκέντρωση και συγκεντροποίηση του κεφαλαίου. Συνεπώς η άνοδος της κερδοφορίας μπορεί να ερμηνευτεί ως πρώιμη ένδειξη μετάβασης σε μια νέα ανοδική φάση, χωρίς όμως να συνεπάγεται απαραίτητα γενικευμένη οικονομική ευημερία λόγω της διευρυνόμενης ανισοκατανομής εισοδήματος και πλούτου εντός και μεταξύ χωρών.
Η δυναμική αυτή οφείλεται σε σημαντικό βαθμό στην ανάδυση νέων τεχνολογιών και ιδίως στην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ), η οποία μπορεί να χαρακτηριστεί ως Τεχνολογία Γενικού Σκοπού (ΤΓΣ). Πρόκειται με άλλα λόγια για μια τεχνολογία που διεισδύει οριζόντια σε όλους τους κλάδους της οικονομίας, βελτιώνεται διαρκώς, μειώνει το κόστος παραγωγής και ταυτόχρονα λειτουργεί ως πλατφόρμα για την ανάπτυξη πλήθους επιμέρους καινοτομιών μικρότερης εμβέλειας. Ιστορικά ΤΓΣ υπήρξαν η ατμοκίνηση, ο σιδηρόδρομος, ο ηλεκτρισμός, η αεροπλοΐα και το διαδίκτυο, καθεμία από τις οποίες λειτούργησε με τρόπο «δημιουργικά καταστροφικό» και συνδέθηκε με έναν από τους πέντε μέχρι σήμερα μακρούς οικονομικούς κύκλους. Στη σύγχρονη συγκυρία διαπιστώνεται ολοένα και περισσότερο ότι η ΤΝ διαθέτει τη δυναμική να μετασχηματίσει ριζικά τόσο την οικονομία όσο και την κοινωνία επηρεάζοντας καθοριστικά την παραγωγικότητα, την οργάνωση της εργασίας και τις παραγωγικές δομές.
Στο πλαίσιο της θεωρίας των μακρών κυμάτων τεχνολογίες αυτού του τύπου λειτουργούν ως καταλύτες και επιταχυντές βαθιών οικονομικών, κοινωνικών και θεσμικών αναδιαρθρώσεων. Ηδη παρατηρείται αισθητή αύξηση της παραγωγικότητας, η οποία όμως συνοδεύεται από καθήλωση των μισθών και απαξίωση τμημάτων του υφιστάμενου παγίου κεφαλαίου. Η ενίσχυση της κερδοφορίας που προκύπτει δύναται να οδηγήσει σε υψηλούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης, αλλά ταυτόχρονα και σε αύξηση της ανεργίας, τόσο βραχυχρόνια όσο και μακροχρόνια, εκτός εάν μεσολαβήσουν θεσμικές παρεμβάσεις που να προστατεύουν την απασχόληση και να αναδιανέμουν τα όποια οφέλη της τεχνολογικής προόδου. Είναι αυτονόητο ότι η υψηλή κερδοφορία συνιστά την υλική βάση για την ενίσχυση διεκδικήσεων και την έξαρση κοινωνικών και εργατικών αγώνων που δικαιολογημένα παρατηρείται και άρα αναμένεται στην ανοδική φάση του μακροχρόνιου κύκλου.
Η φάση εισαγωγής και διάχυσης μιας νέας ΤΓΣ χαρακτηρίζεται, όπως συνέβη και με τις πέντε προηγούμενες, αρχικά και από την όξυνση του διεθνούς ανταγωνισμού. Ιστορικά οι μεταβατικές αυτές περίοδοι συνοδεύονται από έντονες συγκρούσεις για την εξασφάλιση αγορών και σφαιρών επιρροής. Στη σύγχρονη συγκυρία το πεδίο της αντιπαράθεσης διευρύνεται και περιλαμβάνει τον έλεγχο των δεδομένων, των κρίσιμων εφοδιαστικών αλυσίδων και κυρίως των τεχνολογικών προτύπων. Ο καθορισμός των προτύπων έχει καίρια στρατηγική σημασία, καθώς όχι μόνο υπαγορεύει τον τρόπο λειτουργίας των τεχνολογιών, αλλά και δημιουργεί σχέσεις εξάρτησης και φραγμούς εισόδου σε ανταγωνιστές. Η παρατηρούμενη ενίσχυση της κρατικής παρέμβασης μέσω βιομηχανικής πολιτικής, επιδοτήσεων και ρυθμιστικών παρεμβάσεων σηματοδοτεί την υποχώρηση, αν όχι την εγκατάλειψη, της νεοφιλελεύθερης οικονομικής φιλοσοφίας. Παράλληλα επιβεβαιώνει ότι η τεχνολογική μετάβαση προς ένα νέο μακρό κύμα συσσώρευσης συνδέεται άρρηκτα με ευρύτερες γεωοικονομικές και γεωπολιτικές ανακατατάξεις.
Για την ανάδυση μιας νέας περιόδου βιώσιμης οικονομικής άνθησης θεμελιώδη προϋπόθεση αποτελεί η ριζική αναθεώρηση του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου. Με άλλα λόγια, η συγκρότηση νέων Κοινωνικών Δομών Συσσώρευσης τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο συνιστά προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ. Κεντρικός πυλώνας αυτού του νέου πλαισίου οφείλει να είναι η δικαιότερη κατανομή του εισοδήματος και κυρίως του πλούτου, ο οποίος αποτελεί τον κατεξοχήν παράγοντα κοινωνικής συνοχής και μακροοικονομικής σταθερότητας. Σε αντίθετη περίπτωση οποιαδήποτε οικονομική ανάκαμψη θα παραμείνει αναιμική, συνοδευόμενη από διαρθρωτική ανεργία και κλιμάκωση τόσο των εσωτερικών κοινωνικών όσο και των διεθνών εντάσεων με πιθανή την αλληλοτροφοδότησή τους.
European Commission President Ursula von der Leyen, right, greets Albania's Prime Minister Edi Rama prior to a meeting at EU headquarters in Brussels, Tuesday, June 27, 2023. (AP Photo/Virginia Mayo)
Νέος κύκλος διεύρυνσης με χώρες, όπως η Αλβανία, οι οποίες δεν θα έχουν πλήρη δικαιώματα κράτους μέλους της ΕΕ και το «όπλο» του βέτο.
Την ώρα που η Ευρώπη διανύει κρίσιμες στιγμές και ιστορικές προκλήσεις, οι Βρυξέλλες προχωρούν σε μία βιαστικήθεσμική ακροβασία που κινδυνεύει να δημιουργήσει κράτη πολλών ταχυτήτων, αλλά και να υπονομεύσει την αρχή της ισοτιμίας – που αποτελεί θεμέλιο λίθο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Ειδικότερα, οι Βρυξέλλες φαίνεται πως εγκαταλείπουν τη λογική της πλήρους και ισότιμης ένταξης, επιλέγοντας έναν δρόμο «Fast track» διεύρυνσης, με χώρες όπως η Αλβανία, οι οποίες θα μπορούν να λάβουν την ιδιότητα του μέλους της ΕΕ, αλλά χωρίς πλήρη δικαιώματα και, κυρίως, χωρίς το «όπλο» του βέτο.
Με λίγα λόγια, αντί οι Βρυξέλλες να επιμείνουν για μεταρρυθμίσεις και σεβασμό των κανόνων, φαίνεται πως προκρίνουν την ταχύτητα και τους πολιτικούς συμβολισμούς, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει μια Ένωση με περισσότερα μέλη αλλά λιγότερη συνοχή.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον ανοιχτά είναι αν η ΕΕ επεκτείνεται για να ενισχυθεί ή αν διαβρώνει εκ των έσω το ίδιο της το θεσμικό κεκτημένο. Η λογική αυτή αποτυπώνεται ξεκάθαρα στις προτάσεις που συζητούνται πλέον ανοιχτά στους ευρωπαϊκούς διαδρόμους εξουσίας και οι οποίες φέρνουν στο προσκήνιο ένα νέο, αμφιλεγόμενο μοντέλο διεύρυνσης.
Όπως αποκαλύπτει το Politico, στις Βρυξέλλες εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο ένταξης χωρών όπως η Αλβανία του Έντι Ράμα μέσω αυτής της βιαστικής διαδικασίας. Η πρόταση παρουσιάζεται ως ρεαλιστική λύση απέναντι στις γεωπολιτικές πιέσεις και την ανάγκη ταχείας ενσωμάτωσης των Δυτικών Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης στο ευρωπαϊκό στρατόπεδο, όμως στην πράξη αναδιαμορφώνει εκ θεμελίων την έννοια του κράτους-μέλους.
Πρόκειται για μια στρατηγική που επιχειρεί να παρακάμψει τις αντιρρήσεις και τις ανησυχίες των υφιστάμενων κρατών-μελών, μετατρέποντας τη διεύρυνση από εργαλείο εμβάθυνσης της Ένωσης σε μηχανισμό γεωπολιτικής διαχείρισης, με τον κίνδυνο να υπονομευθεί η ίδια η έννοια της ισοτιμίας που συγκροτεί το ευρωπαϊκό εγχείρημα.
Το δημοσίευμα του Politico για τη «Fast track» ένταξη στην ΕΕ χωρών όπως η Αλβανία
Οι χώρες που περίμεναν χρόνια για να ενταχθούν στην ΕΕ είναι διχασμένες σχετικά με τα σχέδια που καταρτίζονται στις Βρυξέλλες για να τους επιτραπεί να γίνουν μέλη χωρίς τα συνήθη πλήρη δικαιώματα ψήφου.
Μεταξύ των λίγων χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και των Δυτικών Βαλκανίων που περιμένουν να ενταχθούν στην Ένωση, εμφανίζεται ένας διχασμός σχετικά με τους όρους που συνοδεύουν τις αιτήσεις τους. Ορισμένες επιμένουν ότι θα πρέπει να αποκομίσουν όλα τα οφέλη της Ένωσης, ενώ άλλες είναι ικανοποιημένες απλώς και μόνο με το γεγονός ότι θα έχουν θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Για να κατευνάσει τις ανησυχίες των υφιστάμενων μελών ότι μια μεγαλύτερη ΕΕ θα δυσχεράνει τη λήψη ομόφωνων αποφάσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να παραχωρήσει στα νέα μέλη πλήρη δικαιώματα ψήφου μόνο αφού η ΕΕ αναθεωρήσει τον τρόπο λειτουργίας της.
Η κίνηση αυτή θα δυσκόλευε την άσκηση του βέτο από μεμονωμένες χώρες και θα εμπόδιζε την ανατροπή πολιτικών. Επί του παρόντος, τα νέα μέλη αποκτούν αμέσως πλήρη δικαιώματα ψήφου, όπως συνέβη με την τελευταία χώρα που προσχώρησε στην ΕΕ, την Κροατία, το 2013.
Μεταξύ των εξουσιών που θα μπορούσαν αρχικά να περιοριστούν είναι το δικαίωμα των νέων μελών να μπλοκάρουν κυρώσεις, μεταξύ άλλων θεμάτων που επί του παρόντος απαιτούν τη συναίνεση όλων των χωρών της ΕΕ. Η αντιμετώπιση των απειλών βέτο από τις λαϊκιστικές κυβερνήσεις της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας έχει αποδειχθεί χρονοβόρα για τους ηγέτες.
Η προοπτική ένταξης χωρίς πλήρη δικαιώματα ψήφου προκαλεί ανάμεικτες αντιδράσεις από τις υποψήφιες χώρες.
Ο Έντι Ράμα, πρωθυπουργός της Αλβανίας — η οποία έχει πλέον ανοίξει όλα τα λεγόμενα διαπραγματευτικά κεφάλαια που θα πρέπει να επεξεργαστεί — δήλωσε στο Politico ότι τα μέτρα είναι «καλή ιδέα» και ότι η χώρα του θα δεχόταν ακόμη και για ένα χρονικό διάστημα να μην έχει δικό της επίτροπο στις Βρυξέλλες.
Η Αλβανία, είπε, δεν ήθελε να αμφισβητήσει τη βούληση των μεγάλων ιδρυτικών μελών, όπως η Γαλλία και η Γερμανία. «Στο τέλος, αυτοί είναι οι ενήλικες της οικογένειας που λαμβάνουν τις σημαντικές αποφάσεις», είπε, προσθέτοντας ότι ένα πλεονέκτημα για τα μικρότερα μέλη της ΕΕ είναι ότι αν οι μεγαλύτερες χώρες «τα κάνουν θάλασσα», δεν είναι λάθος των νέων μελών.
Η Σαλόμε Ζουραμπίτσβιλι, η τελευταία άμεσα εκλεγμένη πρόεδρος της Γεωργίας, είπε ότι εδώ και καιρό υποστήριζε μια τέτοια κίνηση σε συζητήσεις με αξιωματούχους της ΕΕ. Ο ρόλος της καταργήθηκε από το κυβερνών κόμμα «Γεωργιανό Όνειρο» σε μια κίνηση που καταδικάστηκε από τις Βρυξέλλες, και οι ενταξιακές συνομιλίες έχουν πλέον σταματήσει εν μέσω προειδοποιήσεων για δημοκρατική οπισθοδρόμηση.
«Ως μικρή χώρα, είναι πολύ σαφές ότι το συμφέρον μας είναι να είμαστε μέρος μιας κοινότητας, μιας οικογένειας, και να συμμετέχουμε στα προγράμματα που συνθέτουν την ΕΕ, και καθόλου να είμαστε ισότιμοι στη λήψη αποφάσεων με χώρες που ήταν στην αρχή αυτής της οργάνωσης και είναι πολύ πιο ισχυρές», δήλωσε η Ζουραμπίτσβιλι στο Politico. «Νομίζω ότι είναι πολύ λογικό αν θέλεις να έχεις έναν οργανισμό που μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις αποτελεσματικά».
Η Μολδαβία, της οποίας η αίτηση ένταξης είναι συνδεδεμένη με εκείνη της Ουκρανίας, έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να δει τις λεπτομέρειες των προτάσεων.
«Είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε ευθύνες σε πρώιμο στάδιο και θα χαιρόμασταν να έχουμε την ευκαιρία να συμμετάσχουμε και να συμβάλουμε στη διαμόρφωση αυτών των συζητήσεων», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της Μολδαβίας, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του. «Ταυτόχρονα, η πλήρης ένταξη — με ίσα δικαιώματα και πλήρη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ — πρέπει να παραμείνει ο σαφής και τελικός στόχος».
Η Ουκρανία, η οποία έχει πραγματοποιήσει ευρείες μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας προσχώρησης, παρά την επιθετικότητα της Ρωσίας, είναι απρόθυμη να υποστηρίξει την ιδέα.
«Αν μιλάμε για ένταξη στην ΕΕ, αυτή πρέπει να είναι πλήρης», δήλωσε ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι τον Νοέμβριο.
Το Μαυροβούνιο, η υποψήφια χώρα που βρίσκεται σε πιο προχωρημένο στάδιο της διαδικασίας ένταξης, επιμένει επίσης ότι δεν υπάρχει ανάγκη να επανεξεταστούν οι όροι υπό τους οποίους της χορηγείται η ιδιότητα του μέλους και αναμένει να ολοκληρώσει τη διαδικασία αξιολόγησης φέτος.
«Το γεγονός είναι ότι η ΕΕ αποτελείται ήδη από 28 κράτη μέλη», δήλωσε ο Πρόεδρος του Μαυροβουνίου, Γιάκοφ Μιλάτοβιτς, στο Politico. «Και σήμερα, λόγω του Brexit, έχουμε 27. Επομένως, από αυτή την άποψη, αν το Μαυροβούνιο γίνει το 28ο κράτος μέλος της ΕΕ έως το 2028, τότε η απάντηση [στο ερώτημα αν υπάρχει ανάγκη για μεταρρυθμίσεις] είναι όχι, σωστά; … Αλλά αυτό είναι σίγουρα ένα ερώτημα που πρέπει να απαντήσουν οι ηγέτες της ΕΕ».
Το σχέδιο σχετικά με τη μείωση των δικαιωμάτων ψήφου προτάθηκε στα τέλη του περασμένου έτους από αξιωματούχους και φιλοευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με σκοπό να δώσει νέα πνοή σε μια διαδικασία διεύρυνσης που εμποδίζεται επίσης από την Ουγγαρία και μερικές άλλες πρωτεύουσες, λόγω του φόβου ότι θα μπορούσε να προκαλέσει ανεπιθύμητο ανταγωνισμό στις τοπικές αγορές ή να θέσει σε κίνδυνο τα συμφέροντα ασφαλείας. Η Ουγγαρία έχει απειλήσει επανειλημμένα να ασκήσει βέτο στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ.
Η επίτροπος της ΕΕ για τη διεύρυνση, Μάρτα Κος, δήλωσε στο Politico ότι συγκεκριμένες προτάσεις θα υποβληθούν «τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο».
Πρόσθεσε ότι «ένα εντελώς νέο στοιχείο» οδηγεί σε μια νέα αίσθηση επείγοντος: «Υπάρχουν εξωτερικές καταστροφικές δυνάμεις που θα ήθελαν να μας δουν να αποτυγχάνουμε — εργάζονται εναντίον των υποψηφίων χωρών μας, αλλά εμείς είμαστε ο κύριος στόχος».
Το σχέδιο θα πρέπει να εκπονηθεί λεπτομερώς από την Κομισιόν πριν υποβληθεί στους ηγέτες των χωρών και πιθανόν συζητηθεί σε μελλοντικές συνόδους κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, καθώς και να αξιολογηθεί από νομικούς για να διαπιστωθεί κατά πόσον συνάδει με τις θεμελιώδεις συνθήκες της ΕΕ.
Ενώ οι υποψήφιες χώρες προχωρούν τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για να γίνουν μέλη της Ένωσης, η Κος δήλωσε ότι υπάρχει ακόμη δουλειά που πρέπει να γίνει για να πειστούν τα υπάρχοντα μέλη ότι θα υπάρχουν επαρκείς εγγυήσεις. «Οι διαπραγματεύσεις είναι το τεχνικό μέρος. Πρέπει να λάβουμε υπόψη το πολιτικό μέρος, το οποίο αφορά τα κράτη μέλη», είπε.
Μέχρι το βράδυ χθες δεν είχε ανακοινωθεί το αποτέλεσμα της συνάντησης της νικήτριας του τελευταίου βραβείου Νόμπελ Ειρήνης, αντιπολιτευόμενης πολιτικού της Βενεζουέλας, Μαρίας Κορίνας Ματσάδο με τον Αμερικανό πρόεδρο. Νωρίς το πρωί ανέβηκαν τα σχετικά βίντεο και η κοινή φωτογραφία. Το πειραγμένο βραβείο, με τη μορφή επιχρυσωμένου κάδρου με το χρυσό μετάλλιο στο μέσο, είχε στο πάνω μέρος ένθετη κάρτα με το όνομα του προέδρου με μεγάλα, ευανάγνωστα γράμματα. Στο κάτω μέρος, σε μικρότερη κάρτα, αναγράφονταν το όνομα της νικήτριας με πολύ μικρότερα. Ο πρόεδρος χαμογελούσε πλατιά. Η νικήτρια σφιγμένα.
Η επιτροπή των Νόμπελ έχει το λόγο για να προστατεύσει το κύρος του θεσμού και να πράξει τα δέοντα γι’ αυτόν τον πρωτοφανή ευτελισμό της τιμής που απένειμε. Εκτός κι αν πολιτικοί υπολογισμοί, ισχυρότεροι από τον καιροσκοπισμό της Ματσάδο, την υποχρεώσουν σε χλιαρές διευκρινήσεις. Ποιά λογική χώρα θέλει να περάσει την τρομάρα της Γροιλανδίας;
Ας καθαρίσουν την κατάσταση οι σοφοί Σουηδοί. Η δήθεν όμως αντιπολιτευόμενη, όνειδος της χώρας και του φύλου της, οφείλει να τα ακούσει. Αν τέτοιες γυναίκες έχουμε μπροστά, ας δέσουμε καλύτερα μια πέτρα στο λαιμό μας, κι ας βουτήξουμε.
Η διαπίστωση αυτή, μας φέρνει αναπόφευκτα στα δικά μας, όπου μια γυναίκα κοντεύει να σαρώσει το πολιτικό σύστημα. Δεν είναι η πρώτη φορά που μια γυναίκα εκτοξεύεται στην επικαιρότητα και δημιουργεί βάσιμες ελπίδες. Οι συνηθισμένες γυναίκες πολιτικοί της μεταπολίτευσης όμως, ήταν προϊόντα μιας παράδοσης. Όσες ηγετικές ικανότητες και να είχε μια γυναίκα, για να προκόψει, έπρεπε είτε να είναι γόνος και να κληρονομεί πολιτικό κεφάλαιο και περιουσία, είτε να χρησιμοποιήσει όλα τα άλλα μέσα του φύλου της. Όχι πάντως τη δουλειά της και τις ηγετικές της ικανότητες. Υπάρχει απεριόριστος σεβασμός στις γυναίκες που μπήκαν στην πολιτική, αφού υπήρξαν τρυφερές υπάρξεις για καθόλου τρυφερούς άνδρες, από κάποια ενδόμυχη βεβαιότητα ότι είναι μέσα στο παιχνίδι, δέχονται τους κανόνες του και δεν πρόκειται ποτέ να τους ανατρέψουν. Είναι παραδοσιακό το μίσος αυτού του είδους των γυναικών, όταν έχουν να κάνουν με τις γυναίκες που δουλεύουν. Μη σου τύχει προϊσταμένη τέτοιου τύπου! Σεβασμός υπάρχει και για τις κόρες τάδε ή του επιχειρηματικού ομίλου τάδε. Και πάλι, με το χρήμα δεν τα βάζει κανείς. Οι μάγκισσες αυτές μπορούν να λένε αηδίες περί γυναικείας χειραφέτησης, όταν δεν έχουν βγάλει ποτέ μεροκάματο από δουλειά που έχουν κερδίσει μόνες τους κι όταν τα παιδιά τους τα μεγαλώνουν ξένες γυναίκες. Και οι δύο κατηγορίες αγαπάνε τρελλά το χρήμα και νομίζουν ότι δικαιωματικά τους ανήκει. Η λαγνεία τους προς τα είδη υπερ-πολυτελείας δεν περιγράφεται, όπως και η περιφρόνησή τους για τις ομόφυλές τους και κάθε άνθρωπο που ζει με το μισθό που. Αν και πολιτικοί, θεωρούν πολύ φυσικό να χωρίζουν τον κόσμο στα ανθρωπάκια που πρέπει να τα κοροϊδέψουν για να τις ψηφίσουν και τον κανονικό τον κόσμο, τον δικό τους, που βρίθει τζάμπα προνομίων. Αχ, κι όταν έρχεται η ώρα να αποχωρήσουν! Κάλλιο να πέθαιναν, παρά να τους ξεγαντζώσουν τα χέρια από την καρέκλα. Δεν πεθαίνουν όμως. Σε λίγους μήνες, το σαράκι της εξουσίας τις ωθεί να δεχτούν και ό,τι υποδεέστερο, μόνο να γράφουν γι’ αυτές, να τις φωτογραφίζουν και να μπορούν να βάζουν χέρι σε κάποιο προϋπολογισμό, έστω και της πλάκας. Στα χαμηλά κλιμάκια θα βρει κανείς καλές περιπτώσεις, που σταδιοδρόμησαν στον κομματικό μηχανισμό, αλλά αλί και τρισαλί αν νομίσουν ότι μπορούν ν’ ανέβουν παραπάνω.
Χαμογελάω πικρά κάθε φορά που μια πολιτεύτρια παριστάνει την αγωνίστρια για τα μάτια του κόσμου και κάθε φορά που ένας ανίδεος άνδρας λέει σε μια γυναίκα που ξέρει τι λέει, “σκάσε”, γιατί δεν είναι ούτε μαγκιόρα που καπνίζει πούρα, ούτε πρώην τρυφερά ύπαρξη με μεγάλη κατανόηση.
Πιστεύω λοιπόν, ότι η ανάδειξη μιας γυναίκας από την πραγματική ζωή, στη στροφή της ιστορίας, από το διεφθαρμένο, επικίνδυνο και απόπληκτο παρόν σε μια νέα νομιμότητα, που την έχουμε τραγικά ανάγκη, είναι το καλύτερο που μπορεί να συμβεί στην πολιτική ζωή της χώρας. Λόγο μεστό σαν της Μαρίας Καρυστιανού δεν ακούσαμε ποτέ από γυναικεία χείλη στα νεώτερα χρόνια. Ποτέ μια Ελληνίδα δεν απευθύνθηκε σε διεθνές περιβάλλον με σοβαρότητα, τεκμηριωμένο λόγο και αίσθημα ευθύνης, όπως θα περιμέναμε και θα ελπίζαμε από τις εκπροσώπους του φύλου μας. Πολιτικάντισσες, γυναίκες-υποχείρια είναι γεμάτος ο τόπος! Γυναίκα, από αυτές που σηκώνουν τα μανίκια, κρατάνε σπίτια και περπατάνε με το κεφάλι ψηλά, όχι! Χαίρομαι που βγαίνει μια Καρυστιανού στη σκηνή κι όχι μια ακόμα γυναικούλα, και μόνο ως πιθανότητα να μην μας διαψεύσει.
Η συμμαχία έχει ήδη διαρραγεί, λένε αξιωματούχοι — γιατί λοιπόν να μη γίνει απειλή διακοπής των δεσμών στρατιωτικής συνεργασίας με την Αμερική;
15 Ιανουαρίου 2026, 21:35 CET
Του Tim Ross και του Victor Jack
ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ — Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ απειλεί να χρησιμοποιήσει τον αμερικανικό στρατό για να καταλάβει τη Γροιλανδία, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες άρχισαν να διακινούν σιωπηρά μια σκέψη που μέχρι πρότινος ήταν αδιανόητη: πώς θα έμοιαζε μια αντίδραση;
Παρότι μια στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και οποιασδήποτε ευρωπαϊκής δύναμης θα κατέληγε πιθανότατα σε έναν από τους συντομότερους πολέμους στην ιστορία, υπάρχουν και άλλοι τρόποι με τους οποίους οι σύμμαχοι της Γροιλανδίας μπορούν να αντισταθούν στον Αμερικανό πρόεδρο, εάν εκείνος αρνηθεί να συμβιβαστεί.
Κομβικό σημείο πιθανής πίεσης αποτελεί το εκτεταμένο δίκτυο στρατιωτικών υποδομών στην περιοχή, το οποίο οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν —στη γλώσσα της γεωπολιτικής— για την προβολή ισχύος μακριά από την επικράτειά τους, στην Αφρική και κυρίως στη Μέση Ανατολή.
Γιατί να συνεχίσουν οι ΗΠΑ να έχουν πρόσβαση σε αυτές τις βάσεις ή να λαμβάνουν υποστήριξη από τα ναυτικά μέσα, τις αεροπορικές δυνάμεις ή ακόμη και τις υπηρεσίες πληροφοριών των συμμάχων τους, αν επιχειρήσουν να καταλάβουν κυρίαρχο έδαφος κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ, όπως η Δανία;
Το ζήτημα είναι τόσο ευαίσθητο, ώστε οι διπλωμάτες προσπαθούν να το κρατήσουν μακριά από τις επίσημες συζητήσεις μεταξύ κυβερνήσεων στις αίθουσες συνόδων της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, πέντε αξιωματούχοι και διπλωμάτες επιβεβαίωσαν στο POLITICO ότι το εξαιρετικά λεπτό θέμα του πώς θα μπορούσε η Ευρώπη να «αντεπιτεθεί» στον Τραμπ συζητείται κατ’ ιδίαν σε ολόκληρη την ήπειρο.
Πέρα από τα ευρωπαϊκά στρατιωτικά μέσα, οι ΗΠΑ βασίζονται επίσης στην Ευρώπη ως βασικό εμπορικό εταίρο, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δαπανούν κάθε χρόνο δισεκατομμύρια δολάρια για την αγορά αμερικανικών όπλων. Όλα αυτά συνιστούν δυνητικούς μοχλούς πίεσης, αν οι ευρωπαϊκοί «πελάτες» αποφασίσουν να σταματήσουν να ψωνίζουν από τις ΗΠΑ.
Ο μεγάλος κίνδυνος, σύμφωνα με ορισμένους αξιωματούχους, είναι ότι μια τόσο ωμή πρόκληση θα μπορούσε να οδηγήσει ταχύτατα σε πλήρη ρήξη των διατλαντικών σχέσεων. Άλλοι, όμως, υποστηρίζουν ότι η συμμαχία γίνεται ολοένα και πιο τοξική υπό τον Τραμπ και ότι η Ευρώπη οφείλει να προχωρήσει παραπέρα.
Ο πιο κοντινός υπαινιγμός προειδοποίησης περί αντιποίνων ήρθε από τις αινιγματικές δηλώσεις του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.
«Δεν υποτιμούμε τις δηλώσεις για τη Γροιλανδία», είπε ο Μακρόν στους υπουργούς του αυτή την εβδομάδα. «Αν πληγεί η κυριαρχία ενός ευρωπαϊκού και συμμαχικού κράτους, οι παρενέργειες θα είναι πρωτοφανείς. Η Γαλλία παρακολουθεί την κατάσταση με τη μέγιστη προσοχή και θα ενεργήσει σε πλήρη αλληλεγγύη με τη Δανία».
Γάλλος κυβερνητικός αξιωματούχος δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει αν ο Μακρόν είχε ή σχεδίαζε να επικοινωνήσει με τον Τραμπ για το ζήτημα της Γροιλανδίας, τόνισε όμως ότι «πρόκειται για εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα και ο πρόεδρος ζυγίζει προσεκτικά κάθε λέξη».
Ο εύκολος δρόμος ή ο δύσκολος
Η συγκαλυμμένη προειδοποίηση του Γάλλου προέδρου ήρθε την ώρα που οι υπουργοί Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας άνοιγαν συνομιλίες με την κυβέρνηση Τραμπ στην Ουάσιγκτον, αναζητώντας έναν συμβιβασμό για το μέλλον του νησιού των 57.000 κατοίκων.
Μετά τις συνομιλίες της Τετάρτης με τον αντιπρόεδρο Τζέι-Ντι Βανς και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο Δανός ΥΠΕΞ Λαρς Λέκε Ράσμουσεν προσπάθησε να εμφανιστεί αισιόδοξος, παραδέχθηκε όμως ότι δεν διαφαίνεται συμφωνία. «Ο πρόεδρος έχει αυτή την επιθυμία να κατακτήσει τη Γροιλανδία», δήλωσε στους δημοσιογράφους. «Και συνεπώς εξακολουθούμε να έχουμε μια θεμελιώδη διαφωνία».
Διπλωμάτες από ευρωπαϊκές χώρες, που ζήτησαν να διατηρηθεί η ανωνυμία τους λόγω της ευαισθησίας του θέματος, ανέφεραν ότι στις πρωτεύουσες συνεχίζονται οι συζητήσεις για το πώς μπορεί να ασκηθεί πίεση στον Τραμπ. Οι πιο «εύκολες» επιλογές περιλαμβάνουν τακτικές καθυστέρησης, άσκηση πιέσεων σε Ρεπουμπλικανούς στην Ουάσιγκτον, αποστολές συμμαχικών στρατευμάτων για επισκέψεις στη Γροιλανδία και ακόμη και εκστρατεία δημοσίων σχέσεων στις ΗΠΑ.
Ωστόσο, έχει τεθεί και το ενδεχόμενο διακοπής της υποστήριξης σε αμερικανικές στρατιωτικές αναπτύξεις, συμπεριλαμβανομένων ριζοσπαστικών προτάσεων για ανάκτηση του ελέγχου αμερικανικών βάσεων, όπως ανέφερε ένας από τους διπλωμάτες.
«Γίνονται συζητήσεις για το πώς θα μπορούσαμε να ασκήσουμε πίεση και να πούμε: “Μας χρειάζεστε, και αν το κάνετε αυτό θα υπάρξουν αντίποινα με κάποιον τρόπο”», είπε ο διπλωμάτης. «Ταυτόχρονα όμως, κανείς δεν θέλει να μιλήσει δημόσια γι’ αυτό».
Ο βασικός λόγος για τον οποίο οι Ευρωπαίοι διστάζουν να υιοθετήσουν δημόσια επιθετική στάση είναι ότι θεωρούν τη στήριξη του Τραμπ κρίσιμη για την παροχή αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας προς την Ουκρανία στο πλαίσιο οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία. Την ίδια στιγμή, πολλοί σύμμαχοι απλώς αδυνατούν να φανταστούν έναν κόσμο στον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες θα καταλάμβαναν τη Γροιλανδία δια της βίας. «Ίσως πρόκειται για ευσεβή πόθο», είπε ο διπλωμάτης, προσθέτοντας όμως: «Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι γι’ αυτό».
Ένας ακόμη Ευρωπαίος αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι οι κυβερνήσεις συζητούν τρόπους αποτελεσματικής αντίδρασης στις αμερικανικές εδαφικές αξιώσεις. «Υπάρχουν μοχλοί πίεσης στην Ευρώπη, αλλά δεν αξιοποιούνται στο μέγιστο δυνατό βαθμό», δήλωσε.
Ο βασικός λόγος για τον οποίο οι Ευρωπαίοι διστάζουν να υιοθετήσουν δημόσια επιθετική στάση είναι ότι θεωρούν τη στήριξη του Τραμπ κρίσιμη για την παροχή αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας προς την Ουκρανία στο πλαίσιο οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία. | Sergey Kozlov/EPA
Προς το παρόν, οι Ευρωπαίοι δεν είναι ψυχολογικά προετοιμασμένοι για το είδος της κλιμάκωσης που θα προκαλούσε μια τέτοια αντίποινα. «Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι», πρόσθεσε ο αξιωματούχος.
Εντός του ΝΑΤΟ —όπου κάθε συζήτηση περί τιμωρίας των Αμερικανών παραμένει σε μεγάλο βαθμό εκτός ορίων— ορισμένοι τονίζουν ότι μια τέτοια κίνηση θα ήταν δίκοπο μαχαίρι. «Η χρήση των βάσεων ως διαπραγματευτικών χαρτιών για την άσκηση πίεσης —και αυτό είναι εφικτό— θα οδηγούσε σε αμοιβαία ζημία», δήλωσε ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. «Η Ευρώπη θα έχανε περαιτέρω εγγυήσεις ασφαλείας… και οι ΗΠΑ θα έχαναν την πολυτιμότερη προκεχωρημένη επιχειρησιακή τους πλατφόρμα».
Ποια ακριβώς μέσα;
Έως το 2024, οι Ηνωμένες Πολιτείες διέθεταν 31 μόνιμες βάσεις και 19 ακόμη στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε όλη την Ευρώπη, στο πλαίσιο της Διοίκησης Ευρώπης των ΗΠΑ (U.S. European Command). Σε αυτές υπηρετούσαν τουλάχιστον 67.500 εν ενεργεία στρατιωτικοί, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του αμερικανικού Υπουργείου Άμυνας, με τη μερίδα του λέοντος να σταθμεύει στη Γερμανία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η μεγαλύτερη βάση του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, στο Ράμσταϊν της Γερμανίας, καθώς και οι αεροπορικές βάσεις στο Λέικενχιθ και το Μίλντενχολ του Ηνωμένου Βασιλείου, που φιλοξενούν συνολικά περίπου 3.000 στρατιωτικό προσωπικό. Η αεροπορική βάση του Αβιάνο στην Ιταλία υποστηρίζει τη μοναδική αμερικανική πτέρυγα μαχητικών αεροσκαφών νοτίως των Άλπεων και αποτελεί, σύμφωνα με το Center for European Policy Analysis, «κομβικό κόμβο αεροπορικής ισχύος του ΝΑΤΟ».
Ο Μπεν Χότζες, πρώην διοικητής των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, δήλωσε ότι αυτές οι βάσεις είναι «απολύτως κρίσιμες για την ετοιμότητα και για την παγκόσμια στρατηγική εμβέλεια των ΗΠΑ».
Η υποχρέωση των Αμερικανών να εγκαταλείψουν αυτές τις εγκαταστάσεις θα είχε «καταστροφικές» συνέπειες για τις αμερικανικές επιχειρήσεις, υποστήριξε ο Χότζες, με το Ράμσταϊν ειδικά να λειτουργεί ως βασική πλατφόρμα εκκίνησης για αμερικανικές αναπτύξεις στη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
Και αυτή δεν είναι η μοναδική πηγή ευρωπαϊκής πίεσης. Η Ουάσιγκτον θα έχανε επίσης περίπου το «ήμισυ» των δυνατοτήτων ανταλλαγής πληροφοριών της σε περίπτωση ρήξης, υποστήριξε, ενώ η ήπειρος θα μπορούσε επίσης να απειλήσει ότι θα σταματήσει την αγορά αμερικανικών οπλικών συστημάτων. Το 2024, η Ευρώπη ενέκρινε διακρατικά συμβόλαια ύψους 76 δισ. δολαρίων — πάνω από το μισό του παγκόσμιου συνόλου των αμερικανικών εξαγωγών όπλων.
«Η Ευρώπη μπορεί να συμβάλει στη διάσωση του ΝΑΤΟ και στη διάσωση αυτής της διατλαντικής σχέσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αν σταθεί απέναντι στις ΗΠΑ και δεν λειτουργήσει απλώς ως πρόθυμος κομπάρσος που υποχωρεί», δήλωσε ο Χότζες.
Όταν ο Τραμπ βομβάρδισε το Ιράν τον Ιούνιο του περασμένου έτους, οι Αμερικανοί στρατιωτικοί σχεδιαστές ανέμεναν πολύ ισχυρότερη αντίσταση από τις ιρανικές δυνάμεις και ζήτησαν αεροπορική υποστήριξη από τους Ευρωπαίους, μεταξύ άλλων μέσω της βάσης του ΝΑΤΟ κοντά στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας στη Ρουμανία. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, αμερικανικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν βρετανικές βάσεις για επιχείρηση κατάσχεσης δεξαμενόπλοιου «σκιώδους στόλου» με ρωσική σημαία στον Βόρειο Ατλαντικό.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επικαλούνται αυτά τα παραδείγματα ως απόδειξη ότι ο Τραμπ εξακολουθεί να χρειάζεται τις στρατιωτικές υποδομές της Ευρώπης.
Σε υλικοτεχνικό επίπεδο, το κλείσιμο αμερικανικών βάσεων θα συνεπαγόταν «βαθύτατες προκλήσεις», δήλωσε ο Τζέφρι Κορν, διευθυντής του Κέντρου Στρατιωτικού Δικαίου και Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Texas Tech, όπως η διαχείριση της αποχώρησης στρατευμάτων και οι νομικές αξιώσεις που αφορούν την αξία των στρατιωτικών υποδομών και εξοπλισμών. Νομικά, ωστόσο, «πρόκειται ουσιαστικά για ζήτημα εσωτερικού δικαίου» για τις ευρωπαϊκές χώρες που θα ήθελαν να τερματίσουν την αμερικανική παρουσία, σημείωσε. «Είναι δική τους αρμοδιότητα».
Και παρά τον συναγερμό που προκαλούν τα σχέδια του Τραμπ για τη Γροιλανδία, το ζήτημα αυτό δεν αποτελεί την ύψιστη προτεραιότητα ασφάλειας για την ΕΕ ή το Ηνωμένο Βασίλειο. Αν και χώρες όπως η Γερμανία, η Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία έχουν δεσμευτεί να στείλουν στρατιωτικό προσωπικό στο νησί ως ένδειξη στήριξης, άλλοι ανησυχούν ότι η διαμάχη αυτή αποτελεί επικίνδυνη απόσπαση της προσοχής από τον βασικό τους στόχο: την υπεράσπιση της Ουκρανίας απέναντι στη Ρωσία.
Χωρίς αμερικανικές εγγυήσεις ασφάλειας, παραδέχονται διπλωμάτες, θα είναι αδύνατο να αποτραπεί ο Βλαντίμιρ Πούτιν από το να επιτεθεί ξανά στην Ουκρανία. Ως εκ τούτου, ο κατευνασμός του Τραμπ πρέπει προς το παρόν να αποτελεί προτεραιότητα, ακόμη κι αν η συμμαχία δεν πρόκειται να διαρκέσει για πάντα.
«Η διατλαντική σχέση αλλάζει», δήλωσε αξιωματούχος από χώρα της ΕΕ. «Δεν πρόκειται να επιστρέψει στο προηγούμενο καθεστώς».
Στη δημοσιογραφική έρευνα συνέβαλαν οι Victor Goury-Laffont και Josh Berlinger.
Ο πρόεδρος και οι σύμμαχοί του λένε διαρκώς στους Αμερικανούς ότι βρίσκονται αντιμέτωποι με καταστροφή από κάθε κατεύθυνση — ότι η χώρα πολιορκείται από όπλα μαζικής καταστροφής, ναρκο-τρομοκράτες, εισβολείς, στασιαστές και τρομοκράτες. Αυτή η παραπλανητική ρητορική καλλιεργεί τον φόβο, προκειμένου να δικαιολογηθούν ακραία μέτρα.
Διόγκωση των απειλών
Σήμερα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει τον Νόμο περί Στάσης (Insurrection Act) για να στείλει τον αμερικανικό στρατό στη Μινεάπολη, εάν οι πολιτειακές αρχές δεν καταστείλουν τις διαδηλώσεις κατά της ICE. Η ανάπτυξη ομοσπονδιακών στρατευμάτων σε αμερικανικό έδαφος, παρά τις αντιρρήσεις των πολιτειακών και τοπικών αρχών, αποτελεί ένα ακραίο μέτρο — και μοιάζει πιο πιθανό να οξύνει παρά να κατευνάσει την αναταραχή, ιδίως όταν προκλητικές και αχρείαστες ενέργειες αξιωματικών της ICE συνέβαλαν στη δημιουργία της έντασης επί του πεδίου. Παρ’ όλα αυτά, ο πρόεδρος εμφανίζεται πρόθυμος να καταστείλει τις ενέργειες ανθρώπων που χαρακτηρίζει «επαγγελματίες ταραχοποιούς και στασιαστές». Εδώ και μήνες, μέλη της κυβέρνησής του προετοιμάζουν ρητορικά το έδαφος για μια στρατιωτικού τύπου καταστολή.
Οι εξεγέρσεις είναι σπάνιες στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, ωστόσο, σύμφωνα με τον αναπληρωτή προσωπάρχη του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ, έχουμε βιώσει πάρα πολλές ήδη από το 2024. Σύμφωνα με τη δική του αφήγηση, στους δράστες πρόσφατων «εξεγέρσεων» κατά των Ηνωμένων Πολιτειών συγκαταλέγονται ο Τζο Μπάιντεν, το Ανώτατο Δικαστήριο του Κολοράντο, η ομοσπονδιακή δικαστής Ιντίρα Τάλουανι, η ομοσπονδιακή δικαστής Τζένιφερ Θέρστον, οι Δημοκρατικοί, διαδηλωτές στο Λος Άντζελες, διαδηλωτές στο Πάραμαουντ της Καλιφόρνιας, διαδηλωτές στο Κόμπτον της Καλιφόρνιας, η πόλη του Λος Άντζελες, η ομοσπονδιακή δικαστής Μάαμε Εγούσι-Μένσα Φρίμπονγκ, διάφοροι «ριζοσπαστικοί κομμουνιστές δικαστές», το Αστυνομικό Τμήμα του Σικάγου, ένα πλήθος που η αστυνομία του Σικάγου δεν εμπόδισε, ένας δικαστής στο Όρεγκον και «Δημοκρατικοί νομοθέτες». (Ο Μίλερ δεν έχει ποτέ χαρακτηρίσει ως εξέγερση την έφοδο του κινήματος MAGA στο Καπιτώλιο.)
Η ρητορική κατάχρηση του όρου «εξέγερση» εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο. Ο πρόεδρος και οι σύμμαχοί του επιδίδονται διαρκώς σε αυτό που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε διόγκωση των απειλών, δίνοντας στους Αμερικανούς την εντύπωση ότι απειλούνται με καταστροφή από παντού και ότι, ως εκ τούτου, η κυβέρνηση οφείλει να αντιδρά με τα πιο ακραία μέσα. Στην κυβερνητική αφήγηση, τα ναρκωτικά δεν εισέρχονται στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω λαθρεμπόρων, αλλά μέσω «ναρκο-τρομοκρατών». Οι μετανάστες δεν εισέρχονται ποτέ παράνομα στη χώρα· «εισβάλλουν». Και οι διαδηλωτές κατά της ICE βαφτίζονται «εγχώριοι τρομοκράτες» και «στασιαστές». Αυτοί οι χαρακτηρισμοί σπάνια ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Αντίθετα, καλλιεργούν φόβο δυσανάλογο προς τα πραγματικά δεδομένα.
Ένα ιδιαίτερα ακραίο παράδειγμα σημειώθηκε μόλις τον περασμένο μήνα: ο Τραμπ εξέδωσε εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο χαρακτήρισε τη φαιντανύλη «όπλο μαζικής καταστροφής», μια αμφιλεγόμενη εξέλιξη στην ιστορία του όρου. Η φράση «όπλα μαζικής καταστροφής» επινοήθηκε από τον αρχιεπίσκοπο Κόσμο Γκόρντον Λανγκ μετά τον βομβαρδισμό της Γκουέρνικα το 1937, προκειμένου να περιγράψει την προοπτική μαζικά καταστροφικών αεροπορικών βομβαρδισμών σε μελλοντικούς πολέμους. «Ποιος μπορεί να σκεφτεί χωρίς φρίκη τι θα σήμαινε ένας ακόμη γενικευμένος πόλεμος», έγραφε, «διεξαγόμενος όπως θα ήταν με όλα τα νέα όπλα μαζικής καταστροφής;».
Ο όρος έγινε ακόμη πιο εύστοχος με την εμφάνιση της ατομικής βόμβας και τις τελευταίες δεκαετίες χρησιμοποιείται για να περιγράψει υπαρξιακές απειλές για πόλεις ή ακόμη και για κράτη. Δεν χρησιμοποιούνταν συνήθως για να αναφερθεί σε ουσίες που καταναλώνονται εκούσια και σκοτώνουν μεγάλο αριθμό Αμερικανών, όπως το αλκοόλ, τα τσιγάρα και η κοκαΐνη — μέχρι τη στιγμή που η κυβέρνηση Τραμπ επιχείρησε να δικαιολογήσει εξωδικαστικές εκτελέσεις λαθρεμπόρων ναρκωτικών και, ενδεχομένως, να προετοιμάσει την κοινή γνώμη να αποδεχθεί μια στρατιωτική κλιμάκωση εναντίον διαφόρων καρτέλ ναρκωτικών.
Ούτε όμως η λογική αυτής της νέας χρήσης του όρου αντέχει σε σοβαρό έλεγχο. Αν η CIA ανακάλυπτε ένα σχέδιο λαθραίας εισαγωγής ενός όπλου μαζικής καταστροφής —με την έννοια που αποδίδει στον όρο η πλειονότητα των Αμερικανών— στο λιμάνι του Λονγκ Μπιτς, κανένας πρόεδρος δεν θα δίσταζε να κλείσει ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα της Δυτικής Ακτής και να ελέγξει κάθε κοντέινερ μέχρι να εντοπιστεί ο νευροτοξικός παράγοντας, το βιολογικό όπλο, η «βρώμικη» βόμβα ή η πυρηνική συσκευή. Αντιθέτως, αν σε ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων υπήρχε ένα κιλό φαιντανύλης —θεωρητικά αρκετό για 500.000 υπερβολικές δόσεις— η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν θα έκλεινε ένα μεγάλο λιμάνι για να το εντοπίσει. Κάθε χρόνο, δεκάδες χιλιάδες λίβρες φαιντανύλης εισάγονται λαθραία στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η καθαρή σκέψη απαιτεί να διακρίνουμε ανάμεσα στην υπαρξιακή έκτακτη ανάγκη που συνιστούν τα όπλα μαζικής δολοφονίας και στις ουσίες που προκαλούν πολλούς θανάτους σωρευτικά και σταδιακά, καθώς ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι τις χρησιμοποιούν. Και η κυβέρνηση Τραμπ, κατά πάσα πιθανότητα, θα απέρριπτε την συνεπή εφαρμογή της ίδιας της λογικής της. Για παράδειγμα, αν ένα ειδησεογραφικό μέσο περίμενε την άφιξη φορτίων φαιντανύλης σε δεκάδες αμερικανικές πόλεις και στη συνέχεια άνοιγε ένα δελτίο υψηλής τηλεθέασης με την αφήγηση ότι ο Τραμπ και η ομάδα εθνικής ασφάλειας απέτυχαν να αποτρέψουν επιθέσεις με όπλα μαζικής καταστροφής σε τουλάχιστον 20 αμερικανικές πόλεις τον προηγούμενο μήνα, ο Λευκός Οίκος δικαίως θα υποστήριζε ότι το μέσο παραπλανά και χειραγωγεί το κοινό του.
Το αμερικανικό κοινό παραπλανάται με παρόμοιο τρόπο κάθε φορά που ο Τραμπ ή μέλη της ομάδας του ισχυρίζονται εσφαλμένα ότι η χώρα αντιμετωπίζει μια υπέρτατη απειλή. Η τρομοκρατία είναι ένας ακόμη όρος που η κυβέρνηση χρησιμοποιεί πρόθυμα — μια ιδιαίτερα ειρωνική επιλογή προς διόγκωση, δεδομένου ότι ο σκοπός είναι να ενισχυθεί ο δημόσιος φόβος για την επίτευξη πολιτικών στόχων. Μετά τον πυροβολισμό και τη δολοφονία της Ρενέ Γκουντ από τον αξιωματικό της ICE Τζόναθαν Ρος στη Μινεάπολη, οι Αμερικανοί πέρασαν ημέρες παρακολουθώντας και συζητώντας βίντεο του περιστατικού. Λογικοί άνθρωποι διαφώνησαν για το πώς πρέπει να κατανεμηθούν οι ευθύνες. Η υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας, Κρίστι Νόεμ, θα μπορούσε να είχε περιμένει την ολοκλήρωση της έρευνας πριν τοποθετηθεί· και αν επέλεγε να μιλήσει, θα μπορούσε απλώς να υποστηρίξει ότι η γυναίκα που σκοτώθηκε έδωσε στον αξιωματικό μπροστά από το αυτοκίνητό της λόγο να φοβηθεί για τη ζωή του. Αντ’ αυτού, όχι μόνο προεξόφλησε το κίνητρο της γυναίκας που σκοτώθηκε, αλλά της απέδωσε και το πιο κακόβουλο δυνατό κίνητρο. «Αυτό που συνέβη στη Μινεάπολη ήταν πράξη εγχώριας τρομοκρατίας», δήλωσε η Νόεμ. Ο αντιπρόεδρος Βανς χαρακτήρισε παραδόξως το περιστατικό «κλασική τρομοκρατία».
Ο παραλογισμός του χαρακτηρισμού του Βανς γίνεται πιο εμφανής αν, όπως πρότεινε πρόσφατα ο Ντέιβιντ Φρεντς στους New York Times, συγκρίνει κανείς τα βίντεο από τη Μινεάπολη με πραγματικές τρομοκρατικές επιθέσεις. «Πολλοί από εμάς έχουμε δει πλάνα, για παράδειγμα, από τη φρικτή επίθεση με όχημα στη Νίκαια της Γαλλίας το 2016, που σκότωσε 86 ανθρώπους — ή από την εγχώρια τρομοκρατική επίθεση στο Σάρλοτσβιλ της Βιρτζίνια την επόμενη χρονιά, όπου ένας λευκός υπερασπιστής της ανωτερότητας οδήγησε απευθείας πάνω στο πλήθος των αντιδιαδηλωτών του “Unite the Right”, σκοτώνοντας μια γυναίκα, τη Χέδερ Ντ. Χέγιερ, και τραυματίζοντας δεκάδες άλλους», έγραψε ο Φρεντς. «Και στις δύο περιπτώσεις, οι δολοφονικές προθέσεις των ανδρών που οδηγούσαν τα οχήματα —χρησιμοποιώντας τα ως όπλα— ήταν αδιαμφισβήτητες».
Ο Τραμπ δεν στερείται ικανότητας για υποτίμηση των κινδύνων. Τον Φεβρουάριο του 2020, στην αρχή μιας πανδημίας που θα σκότωνε περισσότερους από ένα εκατομμύριο Αμερικανούς, δήλωσε: «Κάποια μέρα —είναι σαν θαύμα— θα εξαφανιστεί. Και από τις ακτές μας, εμείς —ξέρετε, μπορεί να χειροτερέψει πριν βελτιωθεί. Μπορεί και να φύγει. Θα δούμε τι θα συμβεί. Κανείς δεν ξέρει πραγματικά». Έτσι μιλά ο Τραμπ όταν θέλει η χώρα να διατηρήσει την ψυχραιμία της.
Αντιμέτωπος με πολύ λιγότερο φονικές απειλές στη δεύτερη θητεία του, ο Τραμπ και οι σύμμαχοί του τις διογκώνουν καθημερινά. Το κάνουν για να προωθήσουν πολιτικές που αντιδρούν υπερβολικά στις προκλήσεις της χώρας, αντί για προσεκτικά σταθμισμένες απαντήσεις. Στην πορεία, η ρητορική τους τροφοδοτεί την πόλωση που καθιστά πιο πιθανή την πολιτική βία και την πολιτική αστάθεια. Υπάρχει λιγότερος λόγος να φοβόμαστε την ίδια την πραγματικότητα από ό,τι τη φοβική ρητορική της κυβέρνησης.
