«Η έλλειψη ηγεσίας στην Ελλάδα είναι σημαντικό μειονέκτημα»
Σε μια εκτενή συνομιλία με τη δημοσιογράφο Elena Angelina Fingershaug για το Document, το μεγαλύτερο νορβηγικό ανεξάρτητο οργανισμό μέσων ενημέρωσης, ο καθηγητής Νικόλας Φαραντούρης, μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των Επιτροπών Προϋπολογισμού, Ασφάλειας και Άμυνας και Σχέσεων ΕΕ – ΗΠΑ, και κάτοχος της Έδρας Jean Monnet στο Δίκαιο της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, μιλά για τον πόλεμο, τη γεωπολιτική και το μέλλον της Ευρώπης.
Ο Φαραντούρης θεωρείται μια αξιοσέβαστη φωνή στα ευρωπαϊκά ζητήματα, με ιδιαίτερη ικανότητα να γεφυρώνει το δίκαιο, τη λογοτεχνία και τη γεωπολιτική.
Θαλασσινά έθνη με κοινά χαρακτηριστικά
Η συζήτηση ξεκινά με τη μεταφορά του Χένρικ Ίψεν από το έργο «Η Κυρία από τη Θάλασσα», που συμβολίζει το δίλημμα ανάμεσα στην ασφάλεια και την ελευθερία. Ο Φαραντούρης συγκρίνει τη Νορβηγία και την Ελλάδα ως θαλασσινά έθνη με κοινά χαρακτηριστικά, όπως το θάρρος, η δύναμη και το πνεύμα της εξερεύνησης, εμπνευσμένα από μορφές όπως ο Οδυσσέας και ο Peer Gynt.
Τονίζει ότι και οι δύο χώρες είναι μικρές αλλά υπερήφανες και ότι η ανοιχτή θάλασσα συμβολίζει την ανάγκη να ταξιδεύει κανείς προς τα έξω για να επιβιώσει και να μάθει. Επαινεί την ισορροπημένη εξωτερική πολιτική της Νορβηγίας, η οποία ως μέλος του ΝΑΤΟ διατηρεί ταυτόχρονα διάλογο με τη Ρωσία, και τη θεωρεί παράδειγμα άσκησης ήπιας ισχύος – μέσω πολιτισμού, γεωπολιτικής και διπλωματίας – για τον συνδυασμό οικονομικής ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και ακεραιότητας.
Ο κ. Φαραντούρης εκφράζει τον θαυμασμό του για τη Νορβηγία, την οποία επισκέπτεται συχνά, σε πόλεις όπως το Όσλο, το Κίρκενες, αλλά και τα νησιά Σβάλμπαρντ. Διαπιστώνει βαθιές συνδέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες μας, μέσα από τη ναυτική κληρονομιά τους, τις πολιτισμικές ρίζες και τον σεβασμό στο παρελθόν.
Σημαντικό μειονέκτημα η έλλειψη ηγεσίας
Ασκεί κριτική στο γεγονός ότι η Ελλάδα, όπως λέει χαρακτηριστικά, δεν αξιοποιεί επαρκώς την ήπια ισχύ της σε περιοχές όπως η Ανατολική Μεσόγειος, η Συρία και η Παλαιστίνη, όπου οι ιστορικοί και πολιτιστικοί δεσμοί παραμένουν ισχυροί. Ζητά πιο ενεργή ελληνική εξωτερική πολιτική με αυτοπεποίθηση και επισημαίνει ότι η έλλειψη ηγεσίας είναι σημαντικό μειονέκτημα.
Το μεταναστευτικό αναδεικνύεται σε μείζονα ευρωπαϊκή πρόκληση, με τις βαθύτερες αιτίες – όπως η φτώχεια, οι πόλεμοι και η εγκληματικότητα στις χώρες προέλευσης – να πρέπει να αντιμετωπίζονται μέσω αποτελεσματικής αξιοποίησης των ευρωπαϊκών πόρων για τη σταθερότητα και την ανάπτυξη.
Ο κ. Φαραντούρης τονίζει την ανάγκη για ρεαλισμό και ανθρωπιά, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να παραμένουν στις πατρίδες τους, αντί να ρισκάρουν τη ζωή τους σε επικίνδυνες μεταναστευτικές διαδρομές.
Παρακολουθήστε τη συνέντευξη:
*πηγή: Παναγιώτης Παύλος (μετάφραση από τα νορβηγικά)
Το Document Media είναι κορυφαίος, ανεξάρτητος οργανισμός μέσων ενημέρωσης με πανεθνική εμβέλεια, εξειδικευμένος σε δημόσια, πολιτικά και διεθνή θέματα. Εστιάζει σε μείζονα ζητήματα της εποχής: τη μαζική μετανάστευση προς τη Νορβηγία και την Ευρώπη, τις αλλαγές της φύσης, τις διεθνείς σχέσεις σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, την Τουρκία και τη ρωσική σφαίρα επιρροής στον πόλεμο της Ουκρανίας, τις ενεργειακές κρίσεις, καθώς και τη θρησκευτική και γεωπολιτική εξέλιξη στη Μέση Ανατολή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον πολιτισμό και τον αθλητισμό, με σκοπό την ανάδειξη κρίσιμων ζητημάτων μέσα από διαφορετική και καλλιτεχνική οπτική.
Στα στατιστικά στοιχεία του Document περιλαμβάνεται το σύνολο των αναγνωστών του σε ετήσια βάση, καθώς και ποιοτικά δεδομένα για τα δημογραφικά και τη δημοφιλία: ένα κοινό με υψηλό επίπεδο μόρφωσης, ενδιαφέρον για την κοινωνία και συμμετοχή στον δημόσιο διάλογο. Το μέσο έχει κατακτήσει αξιοπιστία μέσα από συστηματική δημοσιογραφική έρευνα, τεκμηρίωση και ανεξαρτησία λόγου.
Το Συμβούλιο της Ειρήνης που παρουσίασε ο Τραμπ με καταστατικές προβλέψεις, εμφανίζεται τυπικά ως εφαρμογή της απόφασης του ΣΑ/ΟΗΕ 2803/2025 η οποία αφορά τη διοίκηση, ανασυγκρότηση, ανοικοδόμηση της Γάζας. Στην πράξη υπερβαίνει αυτή την εντολή, αφού δεν γίνεται ειδική αναφορά στη Γάζα. Το εγχείρημα παρουσιάζεται ως γενικευμένη απάντηση στη χρόνια αδυναμία της διεθνούς κοινότητας να επιβάλει ειρήνη και σταθερότητα.
Η υπόσχεση είναι η ταχύτητα, η συγκέντρωση πόρων και η πολιτική αποφασιστικότητα, εκεί όπου οι παραδοσιακοί διεθνείς θεσμοί, όπως ο ΟΗΕ, εμφανίζονται αργοί ή παραλυμένοι. Πίσω από αυτή τη ρητορική, σε συνδυασμό με τις υπερεξουσίες που προβλέπονται για τον Τραμπ, και με την οικονομική δέσμευση των συμμετεχόντων, που ουσιαστικά αγοράζουν επιρροή και χρόνο, αναδύεται ένα γνώριμο μοτίβο: ο συνδυασμός ηγεμονικής συμμαχίας και οικονομικο-εταιρικής εξουσίας.
Η άμεση ιστορική αναλογία είναι η Αθηναϊκή Συμμαχία. Ιδρύθηκε με σκοπό την κοινή άμυνα για ειρήνη απέναντι στους Πέρσες, βασίστηκε στη συνεισφορά των μελών σε χρήμα ή πλοία και μιλούσε προσχηματικά περί ισότητας. Στην πράξη εξελίχθηκε σε μηχανισμό πειθαρχίας. Η Αθήνα συγκέντρωσε τον έλεγχο των αποφάσεων, του ταμείου, της στρατηγικής και η συνδρομή μετατράπηκε σε φόρο. Αυτό που ξεκίνησε ως συμμαχία, μετασχηματίστηκε σε ηγεμονία, προκάλεσε φόβο και τελικά πόλεμο.
Το Συμβούλιο Τραμπ αναπαράγει αυτό το πρότυπο σε σύγχρονη μορφή, ενώ εμφανίζει και σαφείς ομοιότητες με την Εταιρεία των Ανατολικών Ινδιών. Αυτή δεν ήταν κράτος, αλλά άσκησε κρατικές αρμοδιότητες, λειτουργώντας με πρόσχημα την τάξη και σταθερότητα, ενώ στην πραγματικότητα ιδιωτικοποιούσε την εξουσία και μετέτρεπε την οικονομική ισχύ σε πολιτικό έλεγχο. Η «ειρήνη» δεν βασιζόταν στη συναίνεση, αλλά στη διαχείριση και επιβολή.
Εδώ είναι η σύγχρονη διάσταση του Συμβουλίου. Θυμίζει Αθηναϊκή Συμμαχία, διαχειριζόμενη όμως με εταιρική λογική. Από την Αθήνα αντλεί τη μετατροπή της οικονομικής συνεισφοράς σε πολιτικό προνόμιο και από την Εταιρεία τη λογική pay-to-play, με αποσύνδεση της εξουσίας από κάθε ουσιαστική θεσμική λογοδοσία.
Η ειρήνη δεν προκύπτει ως κοινό αγαθό, αλλά ως διαχειριστικό αποτέλεσμα, που χρηματοδοτείται και επιδιώκει νομιμοποίηση από χώρες που πληρώνουν και προσδοκούν οφέλη, και επιβάλλεται με την ισχύ των ΗΠΑ. Αυτό εξηγεί τις δομικές αδυναμίες, την προσωποκεντρική εξουσία, την έλλειψη ισότητας και θεσμικού ελέγχου, την οικονομική ιεράρχηση της συμμετοχής, που εμποδίζουν τη γενίκευση και βιωσιμότητά του.
Το δίδαγμα είναι σαφές: όταν η ειρήνη δεν θεμελιώνεται στη συλλογική νομιμοποίηση αλλά στη συγκέντρωση ισχύος, μετατρέπεται σε εργαλείο ηγεμονίας.
Απέναντι σε αυτή τη πρωτοβουλία, η ΕΕ και οι μεγάλες χώρες οφείλουν να αντιδράσουν έγκαιρα και θεσμικά, υπερασπιζόμενες τον ρόλο του ΟΗΕ, απορρίπτοντας προνόμια pay-to-play και ενισχύοντας τους μηχανισμούς διεθνούς δικαίου. Η απάντηση δεν είναι η απόρριψη της ειρήνης, αλλά η υπεράσπιση του θεσμικού τρόπου επίτευξής της.
Θέλω να πιστεύω ότι το θέμα του κινήματος «Καρυστιανού» δεν μένει ψηλά στην επικαιρότητα λόγω δημοσιογραφικού κενού. Απεναντίας! Παρά τις τιτάνιες προσπάθειες αποδόμησης και υποβάθμισής του, επιμένει ως θεμελιακό υπαρξιακό ζήτημα του διαχρονικού αλλά και οικουμενικού Ελληνισμού από τη γέννησή του. Η Μαρία των Τεμπών κατάφερε να ξεπηδήσει από τον βαθύ μητρικό πόνο, αναδεικνύοντάς τον σε εθνικό πόνο διαμαρτυρίας κατά της κρατικής απολυταρχίας.
Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΜΑΡΙΑ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ ΣΕ ΚΙΝΗΜΑ ΚΑΡΥΣΤΙΑΝΟΥ
Αποτελεί ουσιώδη, μάλιστα ιστορική εξέλιξη, η μετάβαση της ίδιας της πενθούσας μάνας. Από τον δικό της πόνο, στον κοινωνικό πόνο. Δεν κινήθηκε ποτέ σε αναζήτηση εκδίκησης, αλλά δικαιοσύνης. Διαπίστωσε όμως ότι η απαίτηση για δικαόιωση, για την ίδια και για τους 57 δολοφονημένους του κράτους, μέσω του αυτονόητου, της απονομής δικαιοσύνης, προσέκρουσε στο τοίχος του ελεγχόμενου από το ίδιο το έγκλημα του θεσμού της δικαιοσύνης. Από την άλλη, διανοήθηκε, όπως το σύνολο της κοινωνίας που την στήριξε σθεναρά ως υπόθεση του συνόλου, ότι δεν μπορεί να υπάρξει εν΄μέρη δικαίωση χωρίς τη συνολική δικαιοσύνη του κράτους δικαίου. Ότι αυτό το θεμελιώδες εγχείρημα επιτυγχάνεται με την αλλαγή του τρόπου συνολικής λειτουργίας αυτού του κράτους. Τα Τέμπη δεν είναι πλέον πληγή των άμεσα και έμμεσα πενθούντων, αλλά αποκάλυψαν τη σήψη του κράτους, συνέπεια της εξυπηρέτησης του δικτύου των συμφερόντων των εξουσιαστών.
Στη λογική αυτή, επιβάλλεται και η ενσάρκωση στο πρόσωπό της Καρυστιανού, έστω και ως σύμβολο, η ιστορική αυτή αναγκαιότητα.
ΕΘΝΙΚΗ ΕΝΤΟΛΗ ΣΤΟΝ ΈΛΛΗΝΑ
Η εξέλιξη συμπίπτει με τη συγκυριακή κατάσταση ότι ο Ελληνισμός καλείται έστω και αργά να απαλλαγεί οριστικά, από ένα κράτος που αντί να ενσαρκώνει την εθνική κυριαρχία και την οικουμενικότητα του Ελληνισμού, έχει μετατραπεί σε μια διαχειριστική εξουσία ιδιοτελών και ξένων συμφερόντων.
Η εσωτερική παρακμή και οι διεθνείς εξελίξεις και συγκυρίες, υπαγορεύουν στον Έλληνα να δομήσει το ελληνικό κράτος, τέτοιο ώστε να αναλάβει επάξια την οικουμενική αποστολή του Ελληνισμού, με καθολική ελευθερία.
ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ «ΚΑΡΥΣΤΙΑΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΩΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ.
Η μοναδική εγγύηση για να πετύχει η αποστολή του κινήματος αποτελεί η ικανότητά του να βάλει πραχτικά και οριστικά τέρμα στη ρήση του Ρωμαίου στρατηγού, το 164 π. Χ, Λεύκιο Μόμμιο (Lucius Mummius) ότι «Ως πότε θα σώζει τους Έλληνες η δόξα των προγόνων τους;»
Αυτό απαιτεί την απελευθέρωση των ελίτ που θα επιτρέψουν την αντιμετώπιση του Ελληνισμού ως συνέχεια της κοσμοϊστορικής αποστολής του, που χάραξε και εφάρμοσε ο Μέγα Αλέξανδρος και όχι ως ρητορικό ένδυμα της εκάστοτε νέας ολιγαρχίας, ή ως μηχανισμό εσωτερικής κοινωνικής αναπαραγωγής που αντλεί νομιμοποίηση στη συμμετοχή σε «οικουμενικά» δίκτυα ισχύος, μετατρέποντας την Ελλάδα σε έθνος και κράτος περιορισμένης κυριαρχίας και εξαρτημένης βούλησης, που καλλιεργεί στον πολίτη την ψευδαίσθηση της συμμετοχής σ΄αυτό, μετατρέποντάς τον σε συνένοχο στην αλλοίωση της ίδιας του της ιστορικής ταυτότητας.
Η ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΥΣΤΙΑΝΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΤΟ ΚΙΝΗΤΡΟ, ΟΧΙ ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ
Όμως, ας μη περιμένουμε αυτήν την κοσμογονική αλλαγή και εξέλιξη μόνο από την Μαρία των Τεμπών. Στην Καρυστιανού θα πρέπει να προσεχτεί η εγγύηση ότι είναι η πενθούσα μάνα, η οποία και ως Ελληνίδα δε πρόκειται να επιτρέψει την κηλίδωση του τέκνου της. Ούτε προέρχεται από το λούκι του κατεστημένου πολιτικού συστήματος. Είναι αποφασισμένη να μη επιτρέψει την επιμήκυνση του κατεστημένου, γι΄αυτό και έχει αποχτήσει όμως το σεβασμό του ελληνικού λαού.
ΟΙ ΕΛΙΤ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ
Η κοσμογονική αυτή αναγκαιότητα με αιώνια κατοικία στο ΕΙΝΑΙ του Έλληνα, πρέπει να φανερωθεί στις ελληνικές ελίτ, στο σύνολο της ελληνικής κοινωνίας, η ωρίμανση της οποίας, προς την κατεύθυνση αυτή, έχει ήδη ξεπεραστεί. Να συνειδητοποιήσουν το εθνικό χρέος για να τεθεί η λειτουργία του κράτους στην αποστολή του Ελληνισμού.
Ο Ελληνικός λαός αποτελεί ιστορικά τον λαό των μεγάλων αλλαγών σε παγκόσμιο επίπεδο και πριν συνεχίσει να βλέπει στο πρόσωπό του τον εχθρό του, όπως του επιβάλλεται, ας ξυπνήσει και αγωνιστεί γι΄αυτό που ουσιαστικά είναι και ας μη αναμένει για να συνεχίσει να υπάρχει, επικαλούμενος αυτό κάποτε ήταν.
ΚΟΣΜΟΓΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ ΑΛΛΑΓΗΣ ΜΕΣΩ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΚΑΤΕΣΤΗΜΕΝΟ
Φαίνεται ότι κάποια σημαντικά πράγματα στο κίνημα Καρυστιανού (ας επιτραπεί να βαφτιστεί έτσι), έχουν μπει προς δημόσια ανάγνωση και δρομολόγηση. Και δεν οφείλονται στην ίδια προσωπικά, την Καρυστιανού, αλλά σ΄αυτό που ο Έλληνας κληρονομεί και προσδοκεί.
Το κίνημα φέρει στο επίκεντρο της προσοχής τη διπολική σύγκρουση.
ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΓΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗ.
Η πρώτη, η σύγκρουση για καταστροφή «της Καρυσταινού». Επικεφαλής της είναι η εξουσία που ελέγχει το κράτος, είναι ο κομματικός μηχανισμός και τα μέσα που τους εκφράζουν και εξυπηρετούν. Στόχος τους η αποδόμηση και η αμφισβήτηση του σε σπάργανα κινήματος «Καρυστιανού». Προσβλέπει να το ωθήσει σε κίνημα του πεζοδρομίου που το περιμένουν στη γωνία μαζί με το κράτος της εξουσίας, οι ενορχηστρωμένοι αναρχικοί και οι μπαχαλάκιδες. Έτοιμοι να το ταυτίσουν, το πολύ με αφηρημένη λαϊκή εκδίκηση με αποζημιωτή τον ίδιο το λαό.
Ο ΕΠΑΡΧΙΩΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ «ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΩΝ» ΚΑΙ Ο ΑΠΟΝΕΥΡΩΜΕΝΟΣ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΣ .
Παραπίσω έρχεται ο επαρχιωτισμός, των φιλόδοξων «διανοουμένων» των καναπέδων που πιστεύουν ότι με την αποδόμηση της «Καρυστιανού» θα προβάλουν «τις δικές τους αξίες».
Για να ακολουθήσουν η αδιαφορία του απονευρωμένου κοινοτισμού και κοινωνίας των πολιτών, προϊόν της δράσης της πολύμορφης εξουσίας που επιβάλλεται μέσω καθημερινών θεσμών, ανταμοιβών, φόβου, εθιμικής υποταγής και καθιστά τον πολίτη εργαλείο για τη διαίωνισή της. Εδώ θα πρέπει να συμπεριληφθούν οι εκπαιδευτικοί θεσμοί με πρωτοπόρους τα πανεπιστήμια, τα οποία έχουν εγκαταλείψει προ πολλού την εξυπηρέτηση του οικουμενικού Ελληνισμού για να καταπιαστούν από προσωπικά ή ομαδικά κερδοφόρα προγράμματα, παγκοσμιοποίησης και απεθνικοποίησης.
Η «ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ» ΔΥΝΑΜΩΝΕΙ ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ
Το σημαντικό στην όλη υπόθεση είναι ότι για πρώτη φορά διαπιστώνεται με διαστάσεις που τρομάζουν το κατεστημένο της εξουσίας, ότι η σύγκρουση για καταστροφή και παγίδευση του κινήματος που επιβάλλει η εξουσία, δυναμώνει τις δυνάμεις σύγκρουσης προς τη μετάβαση που εκπροσωπεί η Καρυστιανού. ΤΕΛΟΣ
Όλοι αισθανθήκαμε εθνική υπερηφάνεια με την πανηγυρική έλευση της φρεγάτας «Κίμων». Ήταν πράγματι συγκινητική η υποδοχή του υπερσύγχρονου πλοίου από το αντίγραφο της αρχαίας τριήρους, της «Ολυμπιάδος», και από το θρυλικό θωρηκτό «Αβέρωφ» των νικηφόρων Βαλκανικών Πολέμων.
Η Ελλάς είναι χώρα παραθαλάσσια με μεγάλη ακτογραμμή και χώρα νησιωτική με επίκεντρο το Αρχιπέλαγος. Είναι απαραίτητη η ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού μας για να θωρακίσουμε την Άμυνά μας, για να προστατεύσουμε τις θαλάσσιες διαδρομές στον πόλεμο και στην ειρήνη και για να ενισχύσουμε τον γεωπολιτικό ρόλο μας ως ναυτική δύναμη. Μην ξεχνούμε ότι στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-13 οι Σέρβοι και οι Βούλγαροι μάς δέχθηκαν ως συμμάχους κυρίως λόγω του Ναυτικού μας, το οποίο τελικά κατανίκησε τον Οθωμανικό Στόλο.
Η παρουσία της τριήρους και του Αβέρωφ εμπεριείχε ισχυρούς συμβολισμούς. Η συνέχεια του Ελληνισμού είναι παρούσα και στην ξηρά, και στη θάλασσα. Τα ονόματα των τεσσάρων νέων φρεγατών τύπου Bellhara τιμούν τη ναυτοσύνη των Αρχαίων Ελλήνων. Τρία ονόματα αναφέρονται σε Αθηναίους στρατηγούς που αξιοποίησαν τον στόλο (Κίμων, Θεμιστοκλής, Φορμίων) και ένα αναφέρεται στον Κρητικό Νέαρχο, ναύαρχο του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Πιστεύω ότι ο συμβολισμός θα ήταν πιο ισχυρός αν στην υποδοχή του Κίμωνος μετείχε και ένα αντίγραφο Βυζαντινού Δρόμωνος. Η Ελληνική Ιστορία δεν κάνει άλμα από τον Αλέξανδρο στο 1821 και στο 1912. Ο Βυζαντινός Ελληνισμός είχε θαυμαστές επιδόσεις στις θάλασσες και στις ναυμαχίες. Όταν χάθηκε η ναυτική ισχύς και ο έλεγχος των θαλασσών παραχωρήθηκε σε Γενουάτες και Βενετούς, άρχισε και η παρακμή της Ρωμανίας, της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Ο Δρόμων, δηλαδή δρομέας, ήταν ο κύριος τύπος βυζαντινού πολεμικού πλοίου. Θα μπορούσε να κατασκευασθεί ένα αντίγραφο για το Πολεμικό Ναυτικό και να ονομασθεί «Καλλίνικος ο Πυρπολητής». Ήταν ο Έλληνας από την Ηλιούπολη (σημερινό Μπααλμπέκ) του Λιβάνου, ο οποίος εφηύρε το περίφημο «Υγρόν Πυρ». Η Ελληνική Φωτιά, όπως την ονομάζει ο Κωστής Παλαμάς, είχε μία μυστική σύνθεση ευφλέκτων υλών και αντιμετώπισε επιτυχώς πολλούς στόλους αντιπάλων της Κωνσταντινουπόλεως.
Ο σύγχρονός μας Αμερικανός Διεθνολόγος και σύμβουλος Προέδρων των ΗΠΑ Edward Luttwak, στο βιβλίο του για την Υψηλή Στρατηγική της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, αναφέρεται με θαυμασμό στα κατορθώματα του Βυζαντινού Ναυτικού με τους Δρόμωνες και με αξιόμαχους ναυτικούς. Ο συγγραφέας βασίζεται σε κείμενα των Αυτοκρατόρων Λέοντος Στ΄ και Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου και παρατηρεί ότι από τον 7ο μέχρι τον 12ο αιώνα ο αυτοκρατορικός στόλος ήταν ο από μηχανής Θεός για το Ελληνορθόδοξο κράτος της Κωνσταντινουπόλεως. Στην ακμή του το Βυζαντινό Ναυτικό αποτελείτο από 150 πλοία και 28.000 ναύτες, κυρίως Χριστιανούς από την Ανατολική Μεσόγειο και τη Σικελία.
Για να είμαι δίκαιος οφείλω να συγχαρώ το Πολεμικό Ναυτικό μας, το οποίο ήδη έχει αναδείξει μία μορφή του Βυζαντίου, δίνοντας σε μία φρεγάτα το όνομα του Αυτοκράτορος Νικηφόρου Φωκά. Εξ άλλου και ο Στρατός Ξηράς θυμάται τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, πχ στο έμβλημα της Ανωτάτης Στρατιωτικής Διοικήσεως Ηπείρου και Μακεδονίας (πρώην Γ’ ΣΣ), ενώ ένας σχηματισμός της Πολεμικής Αεροπορίας χρησιμοποιεί μία φράση του Αυτοκράτορος της Νικαίας Αγίου Ιωάννου του Βατάτζη.
Αν δεν τιμήσουμε τους Δρόμωνες και τον Βυζαντινό Πολιτισμό θα τους οικειοποιηθούν κάποιοι γείτονες, που πλαστογραφούν συστηματικά την Ιστορία μας.
Χρονολόγιο του NATO στον 21ο Αιώνα από το International Institutions & Global Governance και το Conflict & Warfare
NATO: Η Μεγαλύτερη Συμμαχία στον Κόσμο
Τι είναι το NATO; Παρακολουθήστε την ιστορία του NATO και μάθετε πώς η αποστολή του οργανισμού έχει εξελιχθεί μέσα σε εβδομήντα πέντε χρόνια, από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έως τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Τελευταία ενημέρωση
31 Οκτωβρίου 2025
Μια άποψη της αίθουσας συνεδριάσεων στην αρχή μιας συνεδρίασης των υπουργών Άμυνας του NATO στις 12 Ιουνίου 1997 στα κεντρικά γραφεία του NATO στις Βρυξέλλες.
Πηγή: Benoit Doppagne/Reuters
Μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η σχέση μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και των άλλων Συμμαχικών δυνάμεων επιδεινώθηκε. Ως αποτέλεσμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς και μια ομάδα δέκα ευρωπαϊκών χωρών οργανώθηκαν για μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα. Το 1949, δημιούργησαν τον Οργανισμό του Βορειοατλαντικού Συμφώνου (NATO), μια συμμαχία για τη διατήρηση μιας ελεύθερης, ολοκληρωμένης και δημοκρατικής Ευρώπης. Το NATO ιδρύθηκε ιδιαίτερα για να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη επιρροή της Σοβιετικής Ένωσης.
Στις διεθνείς σχέσεις, μια συμμαχία είναι μια ομάδα χωρών που έρχονται μαζί για να προωθήσουν τα κοινά τους συμφέροντα ασφάλειας. Σε πολλές περιπτώσεις, οι συμμαχίες υπόσχονται στρατιωτική υποστήριξη αν ένα μέλος απειληθεί. Αυτή η επίσημη δέσμευση είναι γνωστή ως αμοιβαία ασφάλεια. Ο πυρήνας της ισχύος του NATO προέρχεται από το Άρθρο 5 της ιδρυτικής του συνθήκης—μια δέσμευση ότι μια επίθεση σε μία χώρα-μέλος θα θεωρείται επίθεση σε ολόκληρη τη συμμαχία.
Όλων των ειδών οι χώρες ωφελούνται από τις συμμαχίες. Για τις μικρότερες, ασθενέστερες χώρες που στερούνται πόρων για να συγκροτήσουν μια σωστή άμυνα, η ένταξη σε μια συμμαχία μπορεί να είναι η μόνη ρεαλιστική οδός για τη διατήρηση της ασφάλειας και την αποτροπή πιθανών αντιπάλων. Οι μεγαλύτερες ή ισχυρότερες χώρες χρησιμοποιούν τις συμμαχίες για να αυξήσουν τη στρατιωτική τους ισχύ. Οι μεγάλες χώρες μερικές φορές χρησιμοποιούν επίσης τις συμμαχίες για να επιβάλουν την επιρροή τους πάνω σε μικρότερες χώρες. Συγκεκριμένα, οι συμμαχίες έχουν αξιοποιηθεί από ισχυρές χώρες για να αποθαρρύνουν τη διάδοση των πυρηνικών σε μικρότερες, ασθενέστερες χώρες.
Για πάνω από επτά δεκαετίες, το NATO έχει αντέξει, ακόμη κι ενώ ο κοινός εχθρός εναντίον του οποίου οργανώθηκε—η Σοβιετική Ένωση—εξαφανίστηκε. Προστάτευσε με επιτυχία τα μέλη του από σοβιετική επιθετικότητα· κανένα μέλος του NATO δεν δέχτηκε ποτέ επίθεση από τη Σοβιετική Ένωση. Σήμερα, η συμμαχία αποτελείται από τριάντα δύο χώρες-μέλη. Το NATO έχει παίξει κρίσιμο ρόλο στη διατήρηση της Ευρώπης ως επί το πλείστον απαλλαγμένης από συγκρούσεις από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Όμως πρόσφατα έχει αναλάβει και αποστολές μακριά, σε μέρη όπως η Μέση Ανατολή, για να αποτρέψει ανθρωπιστικά δεινά. Ωστόσο, τέτοιες ανθρωπιστικές παρεμβάσεις έχουν φέρει ανάμικτα αποτελέσματα. Επιπλέον, η συμμαχία έχει τεθεί υπό αυξημένο έλεγχο εν μέσω κατηγοριών ότι ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη του NATO, δαπανώντας λιγότερα για την άμυνα από άλλα μέλη, δεν σηκώνουν το βάρος που τους αναλογεί. Αυτές οι προκλήσεις έρχονται καθώς πολλές χώρες του NATO θεωρούν τη Ρωσία ανανεωμένη απειλή για την ασφάλεια της Ευρώπης μετά την επιθετικότητά της στην Ουκρανία.
Χρονολόγιο NATO
Αυτό το χρονολόγιο εξερευνά την ιστορία του NATO—από τις απαρχές του ως προπύργιο απέναντι στη Σοβιετική Ένωση έως τις σημερινές επιχειρήσεις του μακριά από τις ακτές της Ευρώπης. Αυτός ο πόρος εξετάζει επίσης τις επιπτώσεις της επέκτασης της συμμετοχής στο NATO, της εξελισσόμενης αποστολής του και των πρόσφατων ανησυχιών για τη χρηματοδότηση, όλα τα οποία δείχνουν προς ένα αβέβαιο μέλλον.
Η εναρκτήρια ομιλία στις συνομιλίες της Συνόδου Κορυφής του NATO στο Παρίσι στις 14 Δεκεμβρίου 1957. Reg Birkett/Keystone μέσω Getty Images
1949 – 1991
Οι απαρχές του NATO
Καθώς ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος έφτανε στο τέλος του, η συμμαχία μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και των δυτικών δυνάμεων επιδεινώθηκε. Η Ευρώπη χρειαζόταν ένα σχέδιο για τη διατήρηση της μακροπρόθεσμης ειρήνης. Υπό όρους που περιγράφηκαν στις Διασκέψεις της Γιάλτας και του Πότσνταμ, στον Σοβιετικό Πρωθυπουργό Ιωσήφ Στάλιν δόθηκε προσωρινός έλεγχος της Πολωνίας και ενός τμήματος της Γερμανίας. Ωστόσο, γρήγορα έγινε σαφές ότι η Σοβιετική Ένωση είχε μεγαλύτερες φιλοδοξίες. Οι Σοβιετικοί υποστήριξαν πραξικοπήματα υπό κομμουνιστική ηγεσία στην Τσεχοσλοβακία και στα γύρω ανατολικοευρωπαϊκά εδάφη. Φοβούμενες περαιτέρω σοβιετική διείσδυση στη Δυτική Ευρώπη, αυτές οι χώρες συζήτησαν τη δημιουργία ενός οργανισμού ικανού να παρέχει αμοιβαία ασφάλεια.
1949
Η γέννηση του ΝΑΤΟ
Ο Βρετανός Υπουργός Εξωτερικών Έρνεστ Μπέβιν υπογράφει τη Συνθήκη του Βορείου Ατλαντικού στην Ουάσιγκτον, ενώ παρακολουθεί ο σερ Όλιβερ Φρανκς, πρέσβης της Βρετανίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, στις 4 Απριλίου 1949. Keystone/Hulton Archive via Getty Images
Η ανησυχητική επέκταση της Σοβιετικής Ένωσης και η αποτυχία συμμόρφωσής της με τους όρους των Διασκέψεων του Πότσδαμ και της Γιάλτας οδήγησαν στη δημιουργία του ΝΑΤΟ. Η Συμμαχία ιδρύθηκε ως μέσο διατήρησης μιας ενιαίας, δημοκρατικής Ευρώπης. Η αμυντική αυτή συμμαχία συγκροτήθηκε το 1949 και αποτελούνταν από δώδεκα μέλη: τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και δέκα ευρωπαϊκές χώρες. Τα ιδρυτικά μέλη του ΝΑΤΟ διαμόρφωσαν τον οργανισμό έτσι ώστε όλες οι αποφάσεις να λαμβάνονται με συναίνεση. Παρά την ισότιμη θεσμική δομή της Συμμαχίας, ο ηγετικός ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν εξαρχής εμφανής: τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ ηγείται ο Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής Ευρώπης (SACEUR), θέση που κατείχε και κατέχει πάντοτε Αμερικανός.
1952 – 1955
Πρώιμη διεύρυνση με την ένταξη της Δυτικής Γερμανίας
Οι υπουργοί Εξωτερικών των χωρών του ΝΑΤΟ παρακολουθούν καθώς ο Πιερ Μαντές-Φρανς, υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας, υπογράφει τις συνθήκες που καθιστούν τη Δυτική Γερμανία μέλος του ΝΑΤΟ, στις 22 Οκτωβρίου 1954. Bettmann via Getty Images
Τα ιδρυτικά μέλη του ΝΑΤΟ πίστευαν ότι η διεύρυνση της Συμμαχίας ήταν κρίσιμη για τη διασφάλιση της ειρήνης στην Ευρώπη. Πρόσφεραν ένταξη στην Ελλάδα και την Τουρκία το 1952 και στη Δυτική Γερμανία το 1955. Η ένταξη της Δυτικής Γερμανίας υπήρξε ιδιαίτερα καθοριστική απόφαση, δεδομένου του ιστορικού της χώρας ως παράγοντα πρόκλησης συγκρούσεων στην Ευρώπη. Με την είσοδό της στο ΝΑΤΟ, η Δυτική Γερμανία ενσωματώθηκε βαθύτερα στη Δυτική Ευρώπη. Σε αντάλλαγμα για την ένταξη, οι Δυτικογερμανοί δεσμεύθηκαν επίσης να μην κατασκευάζουν ποτέ όπλα μαζικής καταστροφής. Όπως έλεγε ο πρώτος γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, σκοπός της Συμμαχίας ήταν «να κρατήσει τη Σοβιετική Ένωση έξω, τους Αμερικανούς μέσα και τους Γερμανούς κάτω».
1955
Η Σοβιετική Ένωση και το Σύμφωνο της Βαρσοβίας
Η σοβιετική αντιπροσωπεία παρίσταται στην υπογραφή του Συμφώνου της Βαρσοβίας, στις 14 Μαΐου 1955. Keystone-France/Gamma-Keystone via Getty Images
Η ένταξη της Δυτικής Γερμανίας στο ΝΑΤΟ ώθησε τη Σοβιετική Ένωση στη δημιουργία της δικής της συμμαχίας: του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Αν και η ΕΣΣΔ διέθετε ήδη διμερείς αμυντικές συμφωνίες με τους περισσότερους κομμουνιστές γείτονές της, το Σύμφωνο της Βαρσοβίας θεσμοθέτησε αυτές τις σχέσεις σε ένα μπλοκ ικανό να ενεργεί ενιαία. Εστιάζοντας στην ενοποίηση των ενόπλων δυνάμεων των χωρών του Συμφώνου, η Σοβιετική Ένωση μπορούσε να ελέγχει αποτελεσματικότερα τα μικρότερα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης. Ως αποτέλεσμα, η Ανατολική Ευρώπη απομονώθηκε από την επιρροή του ΝΑΤΟ. Η ΕΣΣΔ κατέβαλε μεγάλες προσπάθειες για να διατηρήσει αυτούς τους συμμάχους: όταν το 1956 Ούγγροι διαδηλωτές ζήτησαν μεγαλύτερες πολιτικές και οικονομικές ελευθερίες και την αποχώρηση της χώρας τους από το Σύμφωνο της Βαρσοβίας, η Σοβιετική Ένωση έστειλε άρματα μάχης και κατέστειλε τις διαδηλώσεις, σκοτώνοντας 2.500 Ούγγρους.
1979 – 1987
Η «διπλή τροχιά»: μια ριψοκίνδυνη επιτυχία
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρίγκαν υπογράφει τη Συνθήκη INF στην Αίθουσα East του Λευκού Οίκου, στις 8 Δεκεμβρίου 1987. Ronald Reagan Presidential Library
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, το ΝΑΤΟ ανέπτυξε εκατοντάδες αμερικανικούς πυραύλους κοντά στα σύνορα πολλών χωρών του Συμφώνου της Βαρσοβίας, συμπεριλαμβανομένης της Σοβιετικής Ένωσης. Ταυτόχρονα, αξιοποίησε την παρουσία αυτών των πυρηνικών κεφαλών για να διαπραγματευθεί με τη Μόσχα την πλήρη κατάργηση όλων των πυραύλων μικρού και μεσαίου βεληνεκούς. Τελικά, η στρατηγική αυτή —γνωστή ως «απόφαση της διπλής τροχιάς»— αποδείχθηκε επιτυχής: οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία ελέγχου των εξοπλισμών το 1987. Η στρατιωτική ενίσχυση υπό την αιγίδα του ΝΑΤΟ ήταν ριψοκίνδυνη και ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη για την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη. Η παρουσία πυρηνικών κεφαλών στην ευρωπαϊκή ήπειρο θα καθιστούσε κάθε ενδεχόμενη σύγκρουση ασύγκριτα πιο φονική.
1991
Η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης
Ένα μεγάλο τμήμα του Τείχους του Βερολίνου ανυψώνεται με γερανό, καθώς η Ανατολική Γερμανία αρχίζει να το αποσυναρμολογεί κοντά στην Πύλη του Βρανδεμβούργου, στο Ανατολικό Βερολίνο, στις 20 Φεβρουαρίου 1990. Reuters
Το 1991, υπό την ώθηση εσωτερικών πολιτικών μεταρρυθμίσεων και της δημοκρατικής δυναμικής στις χώρες της σφαίρας επιρροής της, η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε. Η Ρωσία και δεκατέσσερα ακόμη κράτη αναδύθηκαν από τα ερείπια του πρώην κομμουνιστικού κράτους. Η κατάρρευση αυτή και η διάλυση του σοβιετοκεντρικού Συμφώνου της Βαρσοβίας σηματοδότησαν το ταχύ τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Το ΝΑΤΟ είχε επιτύχει την αποστολή του να αποτρέψει την ένοπλη σύγκρουση στην ευρωπαϊκή ήπειρο, κρατώντας τον Ψυχρό Πόλεμο, σε μεγάλο βαθμό, «ψυχρό». Είναι σπάνιο μια συμμαχία που γεννήθηκε σε ένα συγκεκριμένο στρατηγικό πλαίσιο να επιβιώνει όταν αυτό το πλαίσιο αλλάζει ριζικά. Με την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης και την εξαφάνιση του κοινού αντιπάλου, θα διαλυόταν το ΝΑΤΟ ή θα συνέχιζε, αναλαμβάνοντας νέες αποστολές;
Οι αρχηγοί κρατών και ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μάνφρεντ Βέρνερ (κέντρο), ποζάρουν για τους φωτογράφους στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες στις 10 Ιανουαρίου 1994. Juergen Schwarz/Reuters
1994
«Σύμπραξη για την Ειρήνη» με τη Ρωσία
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον σκουπίζει τα δάκρυα από τα γέλια καθώς στηρίζεται στον Ρώσο πρόεδρο Μπόρις Γέλτσιν, έπειτα από σχόλιο του τελευταίου κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου μετά τις συνομιλίες τους στο Χάιντ Παρκ της Νέας Υόρκης, στις 23 Οκτωβρίου 1995. Rick Wilking/Reuters
Το πρώτο βήμα για τον επαναπροσδιορισμό του ΝΑΤΟ στη μεταψυχροπολεμική εποχή ήταν μια πρωτοβουλία με την ονομασία «Σύμπραξη για την Ειρήνη» (Partnership for Peace). Βασικός της στόχος ήταν η οικοδόμηση σχέσεων με τις χώρες που προέκυψαν από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Οι προσπάθειες αυτές κατέδειξαν ότι το ΝΑΤΟ δεν σκόπευε να εξαφανιστεί μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Η εθελοντική συμμετοχή πρώην χωρών του Συμφώνου της Βαρσοβίας στη Σύμπραξη δεν εγγυόταν μελλοντική ένταξη στο ΝΑΤΟ· ωστόσο, θεωρήθηκε ευρέως ως ένα πρώτο βήμα προς την απόκτηση μέλους. Δεκατρείς χώρες της Ανατολικής Ευρώπης —συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας— συνεργάστηκαν με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ σε πολυμερείς δράσεις, όπως η ανθρωπιστική βοήθεια, η ειρηνευτική διαχείριση και η αντιμετώπιση κρίσεων. Οι επικριτές των δραστηριοτήτων του ΝΑΤΟ στην άμεση μεταψυχροπολεμική περίοδο υποστηρίζουν ότι η Συμμαχία όφειλε να είχε πράξει περισσότερα για την ενσωμάτωση της Ρωσίας. Εκ των υστέρων, η παροχή μεγαλύτερης οικονομικής στήριξης προς τη Ρωσία θα μπορούσε να είχε αποτρέψει την αποξένωσή της.
1995 – 1999
Η εμπλοκή του ΝΑΤΟ στη Σερβία
Δύο μαχητικά αεροσκάφη F-16 Fighting Falcon της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ απογειώνονται για τη Βοσνία από την αεροπορική βάση του ΝΑΤΟ στο Αβιάνο, τον Νοέμβριο του 1994. Vincenzo Pinto/Reuters
Το 1995, οι Σερβοβόσνιοι παραβίασαν απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Βοσνία. Σε απάντηση, το ΝΑΤΟ εξαπέλυσε αεροπορική εκστρατεία κατά των βοσνιακών σερβικών δυνάμεων. Το 1999, η βία αναζωπυρώθηκε στην περιοχή, καθώς οι σερβικές αρχές καταδίωξαν μια ομάδα εθνοτικών Αλβανών που ζητούσαν τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους. Το ΝΑΤΟ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η επίθεση κατά της Σερβίας ήταν δικαιολογημένη, προκειμένου να αποτραπούν μαζικές θηριωδίες. Υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών, η Συμμαχία εξαπέλυσε μια ακόμη εκτεταμένη εκστρατεία βομβαρδισμών. Το γεγονός αυτό σηματοδότησε την απαρχή της μεταμόρφωσης του ΝΑΤΟ από μια καθαρά αμυντική συμμαχία σε έναν μεγάλο, συντονισμένο και ισχυρό στρατιωτικό οργανισμό με επιχειρήσεις πέραν των συνόρων των κρατών-μελών του.
1999 – 2004
Οι προκλήσεις της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ
Ο πρόεδρος της Πολωνίας Αλεξάντερ Κβασνιέφσκι (δεξιά) κάνει μια επισήμανση κατά την ομιλία του στο 14ο διεθνές εργαστήριο του ΝΑΤΟ για τη λήψη πολιτικοστρατιωτικών αποφάσεων στο Κάστρο της Πράγας, στις 22 Ιουνίου 1997, ενώ ακούει ο στρατηγός Τζορτζ Τζούλγουαν, Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής των Δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη. Sean Gallup/Reuters
Το ΝΑΤΟ συνέχισε τη διεύρυνσή του το 1999, εντάσσοντας την Τσεχική Δημοκρατία, την Ουγγαρία και την Πολωνία. Η Συμμαχία επεκτάθηκε εκ νέου το 2004, με την ένταξη επτά χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, πολλές εκ των οποίων ήταν πρώην σοβιετικές δημοκρατίες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες υπήρξαν ο βασικός μοχλός αυτής της περιόδου διεύρυνσης, θεωρώντας ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ θα λειτουργούσε αποτρεπτικά έναντι μελλοντικής ρωσικής επιθετικότητας. Παράλληλα, η ένταξη στο ΝΑΤΟ θα παρείχε στα νέα μέλη την ασφάλεια που χρειαζόταν για τη μετάβασή τους στη δημοκρατία. Ωστόσο, η διεύρυνση δεν ήταν χωρίς συνέπειες. Η Ρωσία αντιλήφθηκε τη σταδιακή προώθηση του ΝΑΤΟ προς την Ανατολική Ευρώπη ως άμεση απειλή για την ασφάλεια και την επιρροή της στην περιοχή. Το Κρεμλίνο αισθανόταν ολοένα και περισσότερο αποξενωμένο από αυτή τη διαδικασία. Και καθώς το ΝΑΤΟ μεγάλωνε, τα κράτη-μέλη ανησυχούσαν ότι οι πρόσθετες υποχρεώσεις θα δοκίμαζαν τα όρια αντοχής της Συμμαχίας.
Ένα Γερμανό μέλος πληρώματος ενός αεροσκάφους του ΝΑΤΟ με Συστήματα Αερομεταφερόμενης Προειδοποίησης και Ελέγχου (AWACS) επιθεωρεί το αεροσκάφος E-3A πριν από την αναχώρησή του από την αεροπορική βάση του ΝΑΤΟ στο Geilenkirchen της Γερμανίας, στις 10 Οκτωβρίου 2001. Kai Pfaffenbach/Reuters
2001 – 2013
Η 11η Σεπτεμβρίου ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο
Οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 είχαν καθοριστικό αντίκτυπο στο ΝΑΤΟ. Οι επιθέσεις οδήγησαν στην πρώτη —και μοναδική έως σήμερα— επίκληση του Άρθρου 5 της Συμμαχίας και ανέδειξαν τις προκλήσεις ενός ολοένα και πιο αλληλεξαρτώμενου κόσμου. Το ΝΑΤΟ αξιοποίησε αυτή τη νέα πραγματικότητα ως αιτιολόγηση για την αντιμετώπιση απειλών στην πηγή τους, ακόμη και όταν αυτές βρίσκονταν μακριά από τα εδάφη των κρατών-μελών του. Στα πρώτα χρόνια του νέου αιώνα, η Συμμαχία υιοθέτησε έναν ευρύτερο ορισμό της προστασίας των εθνικών συμφερόντων των μελών της. Η παραδοσιακή αμυντική συμμαχία μετασχηματίστηκε σε ένα συλλογικό σχήμα κρατών με κοινές αντιλήψεις, πρόθυμων να επιδιώξουν ευρύτερους στρατηγικούς στόχους.
2001
Η απάντηση της 11ης Σεπτεμβρίου
Ένα φορτηγό του αφγανικού στρατού (δεξιά) κινείται δίπλα σε όχημα της Διεθνούς Δύναμης Αρωγής για την Ασφάλεια (ISAF), υπό την ηγεσία του ΝΑΤΟ, έξω από την Καμπούλ, στις 17 Δεκεμβρίου 2004. Ahmad Masood/Reuters
Στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, μέλη της τρομοκρατικής οργάνωσης αλ Κάιντα κατέλαβαν τέσσερα αεροσκάφη και τα χρησιμοποίησαν ως όπλα, σκοτώνοντας 2.977 ανθρώπους στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου οδήγησαν στην πρώτη —και μοναδική έως σήμερα— επίκληση του Άρθρου 5, βάσει του οποίου το ΝΑΤΟ θεώρησε τις επιθέσεις ως επίθεση εναντίον όλων των μελών του. Σε απάντηση, το ΝΑΤΟ ηγήθηκε ενός συνασπισμού κατά των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν. Η επέμβαση στο Αφγανιστάν αποτέλεσε την πρώτη αποστολή της Συμμαχίας εκτός της περιοχής του Βόρειου Ατλαντικού. Η αποστολή αυτή εξελίχθηκε επί δύο δεκαετίες, έως ότου οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ αποχώρησαν το 2021.
2011
Ερωτήματα για τη διευρυμένη αποστολή μετά το χάος στη Λιβύη
Ένα μαχητικό αεροσκάφος F-16 απογειώνεται από την αεροπορική βάση του Λεεουβάρντεν με προορισμό το ιταλικό νησί της Σαρδηνίας, στις 24 Μαρτίου 2011. Robin Utrecht/AFP via Reuters
Στις αρχές του 2011, το ΝΑΤΟ παρενέβη στον εμφύλιο πόλεμο της Λιβύης, με στόχο τον περιορισμό των συγκρούσεων μεταξύ του δικτάτορα Μουαμάρ αλ-Καντάφι και των εξεγερμένων δυνάμεων. Ωστόσο, η αποστολή της Συμμαχίας επεκτάθηκε σύντομα από την απλή αδρανοποίηση της λιβυκής αεροπορίας σε μια ευρύτερη πολιτική αποστολή με στόχο την απομάκρυνση του Καντάφι από την εξουσία. Τους επόμενους μήνες, οι αντάρτες με τη στήριξη του ΝΑΤΟ κατέλαβαν το μεγαλύτερο μέρος της χώρας και εκτέλεσαν τον Καντάφι. Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ προσδοκούσαν ότι η ανατροπή του Καντάφι θα σηματοδοτούσε το τέλος της βίας στη Λιβύη. Ωστόσο, η χώρα βυθίστηκε σύντομα σε ακόμη μεγαλύτερο χάος. Οι ακούσιες συνέπειες της λιβυκής εκστρατείας έθεσαν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα της διαρκώς διευρυνόμενης αποστολής του ΝΑΤΟ. Παρότι η Συμμαχία δεν κατόρθωσε να αποκαταστήσει τη δημοκρατία στη Λιβύη, πέτυχε τον βασικό της στόχο: την προστασία των Λίβυων πολιτών και την αποτροπή μιας μαζικής σφαγής.
Άγνωστοι μασκοφόροι κρατούν ρωσική σημαία καθώς μπλοκάρουν το κτίριο των Συνδικάτων στη Συμφερόπολη, το διοικητικό κέντρο της Κριμαίας, την 1η Μαρτίου 2014. Genya Savilov / AFP
2014 –
Ανανεωμένη σημασία απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα
Το 2014, η Ρωσία προσάρτησε την ουκρανική χερσόνησο της Κριμαίας. Παράλληλα, το Κρεμλίνο άρχισε να εξοπλίζει αυτονομιστικές δυνάμεις, πυροδοτώντας τη σύγκρουση στο νοτιοανατολικό τμήμα της Ουκρανίας. Η επιθετική αυτή πολιτική λειτούργησε ως υπενθύμιση για τις χώρες του ΝΑΤΟ ότι η Ρωσία εξακολουθεί να συνιστά απειλή για τη δημοκρατία στην Ευρώπη. Σε απάντηση, το ΝΑΤΟ ανέστειλε κάθε στρατιωτική και πολιτική συνεργασία με τη Ρωσία. Η Συμμαχία δεσμεύθηκε επίσης να ενισχύσει στρατιωτικά τα κράτη-μέλη της στην Ανατολική Ευρώπη, με την αποστολή επιπλέον δυνάμεων. Η ανάγκη ύπαρξης μιας συμμαχίας για την υπεράσπιση των ευρωπαϊκών δημοκρατιών είναι ιδιαίτερα επιτακτική στις χώρες της Βαλτικής —την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία— οι οποίες θεωρούνται ιδιαιτέρως ευάλωτες στη ρωσική στρατιωτική ισχύ.
2022
Πόλεμος στην Ουκρανία
Ουκρανός πολίτης εκπαιδεύεται στη ρίψη βομβών μολότοφ για την υπεράσπιση της πόλης Ζιτόμιρ, εν μέσω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, την 1η Μαρτίου 2022. Viacheslav Ratynskyi/Reuters
Το 2022, η Ρωσία εξαπέλυσε πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία, εγκαινιάζοντας έναν καταστροφικό πόλεμο που έχει στοιχίσει τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους. Υπό τον φόβο της ρωσικής επιθετικότητας, ολοένα και περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες στράφηκαν στο ΝΑΤΟ για προστασία, ανανεώνοντας τη δυναμική και τη σημασία της Συμμαχίας. Τα κράτη-μέλη συνεργάστηκαν επίσης για την παροχή στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία, ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων. Παράλληλα, το ΝΑΤΟ στήριξε την εκπαίδευση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων. Η Ουκρανία υπέβαλε αίτηση ένταξης στη Συμμαχία, ωστόσο το ΝΑΤΟ δεν την έχει αποδεχθεί. Η ένταξη της Ουκρανίας θα έθετε το ΝΑΤΟ σε άμεση αντιπαράθεση με μια πυρηνική δύναμη, τη Ρωσία. Παρ’ όλα αυτά, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, ανακοίνωσε ότι όλα τα κράτη-μέλη έχουν συμφωνήσει να επιτρέψουν την ένταξη της Ουκρανίας στη Συμμαχία μετά το τέλος της σύγκρουσης, όταν οι συνθήκες ασφάλειας το επιτρέψουν.
2023 – 2024
Το ΝΑΤΟ αποδέχεται τη Φινλανδία και τη Σουηδία
Ουκρανός πολίτης εκπαιδεύεται στη ρίψη βομβών μολότοφ για την υπεράσπιση της πόλης Ζιτόμιρ, εν μέσω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, την 1η Μαρτίου 2022. Viacheslav Ratynskyi/Reuters
Λίγους μόλις μήνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Φινλανδία και η Σουηδία υπέβαλαν αιτήσεις ένταξης στο ΝΑΤΟ. Οι δύο χώρες διατηρούσαν έως τότε μια περισσότερο ουδέτερη στάση, εκτός της Συμμαχίας. Ωστόσο, ο πόλεμος στην Ουκρανία προκάλεσε μια βαθιά μεταβολή στους πολιτικούς τους υπολογισμούς. Η Φινλανδία εντάχθηκε επισήμως τον Απρίλιο του 2023, καθιστάμενη το τριακοστό πρώτο μέλος του ΝΑΤΟ. Η αίτηση της Σουηδίας αρχικά μπλοκαρίστηκε από δύο κράτη-μέλη, την Ουγγαρία και την Τουρκία, λόγω πολιτικών εντάσεων. Ωστόσο, έως τον Μάρτιο του 2024 οι αντιρρήσεις αυτές αποσύρθηκαν και η Σουηδία έγινε το τριακοστό δεύτερο μέλος της Συμμαχίας.
Depuis son retour à la Maison Blanche, et alors que le pays commémore ses 250 ans dans l’année, le président américain s’emploie à modeler un récit historique revisité, laissant apparaître des penchants mégalomaniaques.
Le 11 janvier, Donald Trump a posté sa photo officielle sur le réseau Truth Social, accompagnée de cette légende : « Président par intérim du Venezuela ». Le message se présentait sous la forme d’un contenu Wikipédia. « En fonctions depuis janvier 2026 », ajoutait la fausse page, partagée par le président des Etats-Unis une semaine après l’enlèvement de son homologue vénézuélien, Nicolas Maduro, au mépris du droit international.
Neuf jours plus tard, quelques heures avant de quitter Washington pour le Forum économique mondial de Davos (Suisse), où l’attendaient, effarés, les dirigeants européens, Donald Trump publiait en pleine nuit un autre mème, cette fois à propos du Groenland. La photo le montrait en train de planter un drapeau américain sur la banquise, en compagnie du vice-président, J. D. Vance, et du secrétaire d’Etat, Marco Rubio. « Groenland, territoire américain, établi en 2026 », indique un panneau, faisant fi de la souveraineté d’un pays allié.
Donald Trump a fait de la provocation, et du chaos qu’elle suscite, une arme de gouvernement. En un an, loin de s’affranchir des excès de sa deuxième campagne électorale, il a doublé la mise dans le culte de la personnalité. Une saturation médiatique qui ne doit rien au hasard. Selon Ruth Ben-Ghiat, autrice de Strongmen. Mussolini to the present (« Les hommes forts. De Mussolini à nos jours », Profile Books, 2020, non traduit), les dérives autoritaires commencent souvent par des gestes symboliques, perçus comme provocateurs ou grotesques, mais qui habituent l’opinion à l’idée d’excès. Et qui, multipliés à l’envi, désensibilisent les citoyens.
Entretenant la mise en scène de sa domination, Donald Trump a propagé des visuels, ou encouragé leur circulation, le représentant en super-héros, en cow-boy solitaire, en chef de guerre, assiégé mais invincible, en monarque à la tête couronnée. Et même, assis sur le trône papal, le 2 mai 2025, avec mitre, soutane blanche et croix, concoctées par l’intelligence artificielle (IA), à quelques jours de l’ouverture du conclave, réuni à Rome pour élire le nouveau souverain pontife. A l’heure de la présidence Trump, une outrance chasse l’autre. Et chacune banalise la précédente.
« Quand on vit sous l’emprise de ces hommes forts, narcissiques, on se réveille tous les jours en se demandant ce qui va encore arriver, relevait Mme Ben-Ghiat, le 17 janvier, lors d’une discussion sur la plateforme Substack. Ils prospèrent dans le chaos. Ils utilisent le chaos pour nous user. » La stratégie n’est pas sans effet, si on en croit le magazine The Atlantic, daté du 20 janvier. Les Américains « n’arrivent plus à suivre », écrit la journaliste Ashley Parker. Victimes d’un épuisement collectif : le « syndrome d’épuisement Trump ».
Sens exacerbé de la mise en scène
Professeure d’histoire et d’études italiennes à l’université de New York, Mme Ben-Ghiat a analysé les mécanismes du pouvoir autocratique. Pour elle, le 47e président américain coche toutes les cases du culte de la personnalité. Sous Trump, le pouvoir ne repose pas sur un système – les fameux checks and balances, les freins et les contrepoids mis en place par la Constitution de 1787 afin qu’aucune des institutions n’abuse de ses prérogatives –, mais sur une figure centrale, dont l’ego tient lieu de boussole politique.
Sauveur de la nation, père Fouettard – ou daddy qui pardonne les péchés –, président éternel, détenteur d’un pouvoir illimité, fût-ce celui d’aller cueillir un dirigeant étranger dans son sommeil… « Plus ils se sentent affranchis de toute limite », plus ces hommes forts « deviennent téméraires, note-t-elle. Ils ont le pouvoir de donner libre cours à leurs fantasmes ». Dans le cas de Trump : « montrer qu’il est au-dessus du droit international ».
Manifestation à Los Angeles, le 18 octobre 2025, à l’occasion de la journée nationale de protestation « No Kings ». FREDERIC J. BROWN/AFP
Aux ressorts des régimes autoritaires, Trump ajoute un sens exacerbé de la mise en scène, parfois jusqu’à l’esbroufe. Le peuple démocrate l’accuse-t-il de se prendre pour un monarque, scandant dans les rues un mot d’ordre – no kings (« pas de rois ») – sans ambiguïté ? Il revendique la couronne. Comme ce 19 octobre 2025, lorsqu’une vidéo deepfake le montre aux commandes d’un bombardier, baptisé « King Trump », qui déverse des monceaux d’excréments sur les manifestants. Ou, le 17 janvier, lorsqu’il se présente comme le « roi des droits de douane », sous la photo officielle qu’il a choisie pour son deuxième mandat, le visage menaçant, en noir et blanc : « Tariff King ».
Quand il n’est pas le roi, il est le sauveur, seul capable de redresser l’Amérique ou de répandre la paix sur le monde. Le Nobel de la paix lui a été injustement dérobé, récrimine-t-il, lui qui dit avoir éteint « huit conflits » – certains aux frontières floues dans sa mémoire, au point qu’il croit avoir résolu la guerre entre l’Azerbaïdjan et l’Albanie, deux pays distants de plus de 2 000 kilomètres… Il se déclare attaqué de tous côtés, cible d’une « chasse aux sorcières » de la part des médias, ou des juges, selon un autre trait du culte de la personnalité recensé par Mme Ben-Ghiat : la victimisation. Le fait d’avoir été privé de prix Nobel l’a conduit à « ne plus se sentir obligé de penser purement à la paix », a-t-il signifié, le 19 janvier, au premier ministre norvégien, Jonas Gahr Store, dans une tirade sur le Groenland.
Aucun détail, fût-il insignifiant, n’échappe à son narcissisme. Le 10 janvier, la Maison Blanche a dévoilé une version modifiée de son portrait officiel, affiché depuis son premier mandat (2017-2021) à la National Portrait Gallery, à Washington, dans la salle réservée aux présidents. Non seulement il a imposé sa nouvelle photo – le même cliché de repris de justice aux mâchoires serrées que la photo officielle –, mais la note biographique qui accompagnait le portrait a disparu.
Les nouvelles plaques descriptives accompagnant les portraits présidentiels, à la Maison Blanche, le 17 décembre 2025. ALEX BRANDON/AP
Le texte soulignait qu’il avait effectué un « come-back historique » lors de l’élection de 2024, mais il évoquait aussi ses deux procès en destitution pour « abus de pouvoir et incitation à l’insurrection après l’attaque du Capitole par ses partisans, le 6 janvier 2021 ». La référence lui a déplu. Au printemps 2025, il avait déjà annoncé vouloir licencier, bien qu’il n’en ait pas l’autorité, la directrice de l’institution culturelle, Kim Sajet, première femme à ce poste, accusée de faire la part trop belle à la diversité. Après douze ans à la National Portrait Gallery, elle a préféré démissionner.
S’élever au rang des demi-dieux
En décembre 2025, le portrait du président MAGA (« Make America Great Again ») est apparu sur le forfait annuel d’entrée dans les parcs nationaux, un passe de la taille d’une carte de crédit. Selon une loi votée par le Congrès, l’illustration est censée être sélectionnée à la suite d’un concours public. Cette année, le choix s’était porté sur un paysage du parc national de Glacier, dans le Montana. Les sommets enneigés ont dû laisser la place. La nouvelle illustration montre Donald Trump en compagnie de George Washington, le premier président. Un parallèle audacieux entre le milliardaire aux multiples inculpations et le héros de l’indépendance, considéré comme un modèle de vertu démocratique pour avoir refusé de s’accrocher au pouvoir après deux mandats (1789-1797).
Pour manifester leur mécontentement, nombre de visiteurs ont masqué le visage de Trump à l’aide d’autocollants. Ils ont été prévenus par le département de l’intérieur que pareil crime de lèse-majesté ne resterait pas impuni – le passe sera invalidé. Un dessinateur d’affiches touristiques du Colorado, Mitchell Bowen, a entrepris – avec succès – de commercialiser des étuis permettant de cacher l’effigie présidentielle sans tomber dans l’illégalité ; l’un des mille gestes quotidiens, dans la patrie du free speech (« liberté d’expression »), d’Américains scandalisés par l’absence de scrupules de leur président.
Les parcs nationaux, fleurons de l’Amérique éternelle, inspirent particulièrement l’ancien magnat de l’immobilier. Depuis quinze ans, l’entrée y était gratuite le jour de janvier célébrant la mémoire du révérend Martin Luther King, assassiné par un suprémaciste blanc en 1968. Cette année, la gratuité a été supprimée le 19 janvier, ainsi que le 19 juin, jour commémoratif de l’émancipation des esclaves. Les visiteurs n’auront en revanche rien à payer le 14 juin, dit Flag day, journée d’hommage à la bannière étoilée, qui se trouve correspondre à l’anniversaire du milliardaire. Dans les parcs, ils trouveront des panneaux munis de QR code leur permettant de signaler aux autorités tout contenu « dénigrant des Américains morts ou vivants », ou relativisant la « grandeur des réalisations et des progrès du peuple américain ».
Donald Trump, qui a miraculeusement échappé à un attentat en juillet 2024, aime à s’élever au rang des demi-dieux de l’histoire nationale, comme Abraham Lincoln (1861-1865) – « J’ai été traité pire que lui », a-t-il osé – ou John F. Kennedy (1961-1963), autre président assassiné. Le 19 décembre 2025, il a fait inscrire son nom sur le Kennedy Center, l’institution culturelle de Washington créée par une loi du Congrès, s’immisçant dans la dynastie dont il jalouse l’aura depuis des lustres, allant jusqu’à choisir le renégat de la famille, Robert Kennedy Jr, comme ministre de la santé. Depuis qu’il a mis la main sur l’institution, la fréquentation a nettement baissé (43 % de billets invendus en septembre-octobre, selon le Washington Post). Plusieurs artistes ont annulé leurs représentations, et le Washington National Opera vient à son tour d’annoncer son départ.
Donald Trump, entouré d’agents des services secrets, alors qu’il vient d’échapper à un attentat survenu le 13 juillet 2024 pendant sa campagne présidentielle, à Butler (Pennsylvanie). EVAN VUCCI/AP
Parmi ses présidents préférés, Donald Trump cite souvent William McKinley (1897-1901). Il a « beaucoup enrichi le pays grâce aux droits de douane », répète-t-il, oubliant qu’à la veille de l’assassinat de ce dernier, en 1901, le 25e président avait fini par désavouer les guerres commerciales. Ou encore Theodore Roosevelt (1901-1909), un « Américain authentique », qui a étendu l’empire américain hors des frontières, se félicitait-il, en octobre 2025.
Pour Charles Kupchan, professeur de relations internationales à l’université de Georgetown, à Washington, Trump se préoccupe de la marque qu’il laissera dans l’histoire. « Il aspire à rejoindre le panthéon des présidents américains qui ont élargi le territoire des Etats-Unis », expliquait le chercheur, le 19 janvier, sur la chaîne publique PBS. Groenland ? Canada ? Après Thomas Jefferson, qui acheta la Louisiane à la France en 1803, Andrew Jackson (1829-1837), l’architecte de l’expansion vers l’ouest, ou James Polk (1845-1849), qui ravit au Mexique près de la moitié de son territoire, Trump prétend agrandir les Etats-Unis. « C’est en quelque sorte la perspective d’un promoteur immobilier », remarque M. Kupchan.
Traditionnellement, les présidents cherchent à « s’inscrire dans l’histoire », note Jefferson Cowie, historien à l’université Vanderbilt (Nashville, Tennessee), au micro de la radio publique NPR. Donald Trump essaie plutôt « de la transformer pour qu’elle s’adapte à lui ». Dès son premier mandat, le milliardaire se préoccupait de restauration, aux fins de revenir à l’âge d’or supposé de l’Amérique. A l’été 2020, quand le mouvement Black Lives Matter déboulonnait les statues des figures au passé raciste ou colonialiste, dans la foulée du meurtre de George Floyd par un policier blanc à Minneapolis (Minnesota), il s’en est pris à l’« idéologie radicale » à l’œuvre, selon lui, pour anéantir les Etats-Unis. Dans un discours, prononcé le 4 juillet 2020 au mont Rushmore (Dakota du Sud) – la montagne sculptée où apparaissent les visages de quatre présidents iconiques (Washington, Jefferson, Lincoln et Theodore Roosevelt) –, il a promis de contre-attaquer.
Purge dans les musées
Il a tenu promesse, dès son retour à la Maison Blanche, avec l’appui de l’Heritage Foundation – un cercle de réflexion ultraconservateur qui a conclu le Project 2025, la feuille de route de l’administration républicaine – et de deux autres institutions de droite – le Hillsdale College, un établissement chrétien du Michigan, et la plateforme éducative PragerU –, chargées de produire des contenus « patriotiques ». Dans la perspective des 250 ans de la signature de la Déclaration d’indépendance du 4 juillet 1776, Trump a promulgué, le 27 mars 2025, un décret entendant « restaurer la vérité et la raison dans l’histoire américaine ». Le texte n’hésite pas à trancher dans le vif la guerre culturelle qui traverse les milieux intellectuels américains concernant la place à donner à la perspective des minorités dans le récit national.
Vue des travaux de démolition de l’aile est de la Maison Blanche pour faire place à une nouvelle salle de bal, à Washington, le 22 octobre 2025. JACQUELYN MARTIN/AP
Pour Donald Trump et ses alliés, les institutions mémorielles doivent mettre l’accent sur les idéaux égalitaires exprimés par les Pères fondateurs, plutôt que sur les échecs qui en ont empêché la mise en œuvre. Insister sur les souffrances raciales, c’est diviser le pays, estiment-ils. Faire de l’esclavage l’élément central d’un cours d’histoire, c’est risquer de traumatiser les enfants. Les musées passent leur temps à montrer « à quel point [le] pays est horrible ; à quel point l’esclavage était terrible », s’est plaint Donald Trump, le 19 août 2025 sur son réseau, Truth Social. « Rien sur les succès, rien sur la lumière, rien sur l’avenir. »
Principale cible des conservateurs : la Smithsonian Institution, vénérable regroupement de vingt et un musées nationaux et galeries, indépendante depuis une loi de 1846. Accusée de promouvoir une « idéologie de division centrée sur la race », l’institution a été sommée de mettre en veilleuse les références aux minorités – Afro-Américains, femmes, etc. – luttant pour parvenir à l’égalité promise par la Déclaration d’indépendance, dès le préambule (« Tous les hommes sont créés égaux »). Le 12 août, la Maison Blanche a publié une liste d’expositions et de contenus ayant trait à l’esclavage, à l’identité transgenre ou à l’immigration à purger de huit des musées nationaux.
Malgré les efforts du secrétaire de l’institution, Lonnie Bunch, premier Afro-Américain nommé à ce poste, en 2019, la Smithsonian n’a pas encore réussi à donner satisfaction au président. Mi-décembre, l’administration a menacé de s’en prendre au financement, constitué à 62 % par des fonds fédéraux. « Nous souhaitons être assurés qu’aucun membre de la direction des musées ne se méprend sur le fait que les Etats-Unis ont été, parmi toutes les nations, l’une des plus grandes forces de bien dans l’histoire du monde », a fait savoir la Maison Blanche, dans une lettre signée du directeur du budget, Russell Vought, l’un des auteurs du Project 2025. Les Américains n’auront « aucune patience pour un musée qui aurait des réserves à propos de la fondation du pays ou hésiterait à présenter une vision positive de l’histoire américaine ».
Le 22 janvier, le service des parcs nationaux a commencé à démanteler une exposition qui rendait hommage, dans le cœur historique de Philadelphie, aux neuf esclaves que George Washington emmenait avec lui lorsqu’il résidait dans la ville de Pennsylvanie où siégeait le Congrès continental. La municipalité a déposé une plainte et dénoncé cette tentative de « maquiller l’histoire ».
La purge vise aussi la monnaie. Le 10 décembre 2025, lorsque ont été dévoilées les pièces commémoratives destinées à célébrer le 250ᵉ anniversaire, les spécialistes ont eu la surprise de découvrir que les modèles choisis, dès 2024, avaient été remplacés sur intervention du secrétaire au Trésor. Aux pièces qui rendaient hommage à l’abolition de l’esclavage, aux droits civiques et à la lutte des femmes pour le droit de vote, ont été substituées des gravures plus classiques (les Pères pèlerins arrivés par le Mayflower, en 1620 ; la guerre d’indépendance contre la couronne britannique, et le discours de Lincoln, à Gettysburg (Pennsylvanie), en 1863, un tournant dans la guerre de Sécession).
Présentation de la carte de séjour « dorée » à 1 million de dollars, à la Maison Blanche, le 19 septembre 2025. ALEX BRANDON/AP
Le Trésor a en revanche prévu de mettre en circulation une pièce de 1 dollar à l’effigie de Donald Trump. Le « summum de la vanité », a dénoncé le sénateur démocrate du Connecticut Richard Blumenthal, coauteur d’un projet de loi opposé à l’initiative. « Les monarques mettent leur visage sur des pièces, a protesté sa collègue du Nevada, Catherine Cortez Masto. L’Amérique n’a jamais eu, et n’aura jamais, de roi. » Une loi de 1866 interdit de frapper une pièce d’après un personnage vivant, mais, comme souvent aux Etats-Unis, la législation souffre d’exceptions. En 1926, le président Calvin Coolidge (1923-1929) a eu droit à sa pièce à l’occasion du 150e anniversaire de la Déclaration d’indépendance. Trump estime qu’il aurait tort de se priver d’un tel hommage.
« Résister comme en 1776 »
Les historiens ont pris le décret anti- « woke » de Trump comme une déclaration de guerre. « Contre la profession d’historien, contre notre formation, notre intégrité et contre la liberté et la curiosité de celles et ceux qui lisent ou visitent des musées », commente David Blight, professeur à l’université Yale (Connecticut) et président sortant de l’Organisation des historiens américains. Beaucoup craignent que la « magaïsation » de la célébration ne nuise à l’implication de la population dans les commémorations, relate l’historien Edward Ayers, dans le magazine The New Republic.
Cela, alors que l’historiographie fait depuis dix ans des efforts d’inclusion, s’ouvrant àun « plus grand nombre d’acteurs », souligne-t-il. Avec un succès dont témoigne la comédie musicale Hamilton (2015), sur la vie version hip-hop du premier secrétaire au Trésor, Alexander Hamilton, dont le casting est presque exclusivement composé d’interprètes issus de la diversité ; ou la série documentaire de Ken Burns The American Revolution (2025), qui fait parler non seulement les élites, mais reprend aussi les témoignages d’esclaves, de femmes, de membres des tribus indiennes, et même d’enfants.
Alors que les commissions du semiquincentennial (« semi-quincentenaire », nom officiel de la commémoration) se mettent en place dans les Etats, et que la Maison Blanche a commencé à faire circuler auprès des élus locaux le « Musée des fondateurs » – une série de vidéos, conçue par la PragerU et générées par l’IA –, la gauche hésite sur sa participation aux festivités. Certains, comme le progressiste Robert Reich, ancien ministre du travail de Bill Clinton (1993-2001), appellent les démocrates à s’en emparer, pour ne pas laisser aux républicains le monopole de l’élan patriotique. Au contraire, insistent-ils, il faut profiter de l’occasion pour faire œuvre d’éducation, montrer que les idéaux pour lesquels ont combattu les révolutionnaires antimonarchistes sont en danger. « Résister comme en 1776 » : un mot d’ordre qui a commencé à apparaître dans les manifestations anti-Trump.
D’autres ne sont pas sûrs de partager la définition de la « grandeur » telle qu’elle est revendiquée par le peuple MAGA, ou par Trump lui-même. A l’occasion de la commémoration, le président souhaite ouvrir un « jardin national des héros américains ». Le parc serait peuplé des statues de ceux qu’il appelle « nos plus grands Américains de tous les temps ». La liste des 250 élus – sur laquelle il s’est arrogé un droit de veto – constitue une sorte d’inventaire à la Prévert de figures de la culture populaire, de personnages historiques, scientifiques, sportifs, dont la plupart n’ont rien à voir avec l’indépendance de 1776.
Y figurent le joueur de base-ball Cy Young, l’animateur du jeu télévisé « Jeopardy », Alex Trebek, l’ancien juge ultraconservateur de la Cour suprême Antonin Scalia, la juge ultraprogressiste Ruth Bader Ginsburg, Buffalo Bill, Elvis Presley, les chefs indiens Sitting Bull, Red Cloud et Geronimo, et – insulte à leur mémoire – Christophe Colomb, le navigateur génois qui n’a jamais posé le pied sur ce qui est désormais le territoire états-unien… Même si le nom de Trump ne figure pas sur la liste, la gauche n’est pas pressée de se mêler à une commémoration à grand spectacle orchestrée comme un couronnement.
Η δανική κυβέρνηση εξέφρασε τη θέση της ότι ακόμη και αν υπογραφόταν συμφωνία για τη Γροιλανδία, «δεν θα ήταν έγκυρη», επειδή συνήφθη υπό πίεση!
Εδώ, παρεμπιπτόντως, γίνεται ένας παραλληλισμός με τη Συμφωνία των Πρεσπών, γράφουν τα μέσα ενημέρωσης των Σκοπίων.
Συγκεκριμένα, όσον αφορά την περίπτωσή μας με τη Συνθήκη των Πρεσπών (συμφωνία), για τους ίδιους λόγους, προφανή διπλωματική πίεση, δεν είναι έγκυρη και επομένως μπορεί να τερματιστεί!
Συγκεκριμένα, το Άρθρο 52 της Σύμβασης της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών του 1969 (Σύμβαση της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών – 1969) ορίζει ότι κάθε συμφωνία που υπογράφεται ή συνάπτεται υπό πίεση δεν είναι έγκυρη, δηλαδή, κατά συνέπεια, μπορεί να τερματιστεί ανά πάσα στιγμή!
Όπως και στο εσωτερικό δίκαιο, οι συμφωνίες ή οι συνθήκες είναι άκυρες εάν δημιουργούνται υπό πίεση ή εκβιασμό.
Γι’ αυτό η Δανία, γράφει το σλαβικό δημοσίευμα των Σκοπίων, έχει εκφράσει την άποψη ότι μια πιθανή συμφωνία για τη Γροιλανδία που συνάπτεται υπό αμερικανική πίεση «θα ήταν άκυρη», όχι μόνο πολιτικά αλλά και νομικά. Αυτή η θέση δεν αποτελεί έκφραση αντιαμερικανισμού, αλλά σεβασμού του διεθνούς δικαίου.
«Αν μια μεγάλη δύναμη μπορεί να επιβάλει μια συμφωνία σε ένα μικρότερο κράτος μέσω πίεσης, τότε ολόκληρο το σύστημα των διεθνών συμφωνιών μετατρέπεται σε νομιμοποιημένο εκβιασμό», λένε.
Συμφωνία των Πρεσπών: διπλά μέτρα και σταθμά στην εφαρμογή του διεθνούς δικαίου
Εδώ, αναπόφευκτα προκύπτει η σύγκριση με τη Συμφωνία των Πρεσπών μεταξύ Ελλάδας και της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (πΓΔΜ) – Σήμερα Βόρεια Μακεδονία-.
Αν και πολιτικά παρουσιάζεται ως «ιστορικός συμβιβασμός», από νομικιστική άποψη φέρει σοβαρά στοιχεία συμφωνίας που συνήφθη υπό πίεση.
Η πΓΔΜ εκτέθηκε σε μακροχρόνια και συστημική διπλωματική πίεση: όρους ένταξης στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ, σαφή μηνύματα ότι χωρίς την αποδοχή της συμφωνίας η χώρα θα παρέμενε σε γεωπολιτική απομόνωση, καθώς και άμεση παρέμβαση ξένων παραγόντων στην εσωτερική πολιτική διαδικασία.
Υπό τέτοιες συνθήκες, είναι δύσκολο να μιλήσει κανείς για ελεύθερα εκφρασμένη κρατική βούληση.
Εάν γίνει δεκτό το επιχείρημα ότι μια συμφωνία με τη Γροιλανδία που συνήφθη υπό αμερικανική πίεση θα ήταν άκυρη, τότε σύμφωνα με τη λογική του διεθνούς δικαίου το ίδιο κριτήριο πρέπει να ισχύει και για τη Συμφωνία των Πρεσπών.
Το αντίθετο θα σήμαινε την εισαγωγή ενός επικίνδυνου διπλού μέτρου: αυτό που είναι «παράνομο» όταν αφορά τα συμφέροντα των μεγάλων δυτικών χωρών, γίνεται «αποδεκτό» όταν εφαρμόζεται σε ένα μικρό και αδύναμο κράτος.Επιπλέον, στην περίπτωση της πΓΔΜ, οι ισχυρισμοί για διαφθορά, πολιτικό εκβιασμό και χειραγώγηση του κοινού θα εμβαθύνουν μόνο τη νομική προβληματική φύση της συμφωνίας. Όπως στο εσωτερικό αστικό δίκαιο, έτσι και στο διεθνές δίκαιο, μια συμφωνία που συνάπτεται υπό εκβιασμό, απειλή ή διαφθορά είναι άκυρη και υπόκειται σε καταγγελία ανά πάσα στιγμή.
Η Γροιλανδία ως καθρέφτης της περίπτωσης της Βόρειας Μακεδονίας
Συνεπώς, η υπόθεση της «Γροιλανδίας» έχει ευρύτερη σημασία από την γεωπολιτική της Αρκτικής.
Λειτουργεί ως καθρέφτης στον οποίο αντικατοπτρίζεται η αδικία της επιλεκτικής εφαρμογής του διεθνούς δικαίου. Εάν η διεθνής κοινότητα επιμένει πραγματικά σε αρχές, τότε αυτές πρέπει να ισχύουν εξίσου – τόσο στη Δανία όσο και στη Βόρεια Μακεδονία.
Διαφορετικά, το διεθνές δίκαιο παύει να είναι δίκαιο και μετατρέπεται σε όργανο των ισχυρών. Και οι συμφωνίες που συνάπτονται υπό πίεση, ανεξάρτητα από το αν ονομάζονται συμφωνίες-πλαίσιο, ιστορικές ή μακροπρόθεσμες συμφωνίες υψηλού επιπέδου, παραμένουν αυτό που είναι – νομικά άκυρες πράξεις, καταλήγει το σλαβικό δημοσίευμα.
Η Ελληνική Δημοκρατία, πριν από δύο ημέρες, ανακοίνωσε και επισημοποίησε ένα γεωχωρικό σχέδιο με τις θαλάσσιες αξιώσεις της, σε έναν λεπτομερή χάρτη για τις θαλάσσιες αξιώσεις της, σύμφωνα με συμφωνίες με την Ιταλία και την Αίγυπτο. Αυτό περιλαμβάνει επίσης τις ΑΟΖ (Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες), γράφουν σήμερα τα αλβανικά μέσα ενημέρωσης.
Σε όλα τα έγγραφα που έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής, η Αλβανία δεν αναφέρεται, αλλά απεικονίζεται με σχέδια στον χάρτη, τα οποία δείχνουν τα θαλάσσια σύνορα του Βόρειου Ιονίου, από το Στενό του Οτράντο και σε όλη την έκταση του Καναλιού της Κέρκυρας.
Η θαλάσσια χαρτογραφία δεν προσδιορίζει την έλλειψη συμφωνίας οριοθέτησης μεταξύ των δύο χωρών, για την οποία υπάρχει μακρά ιστορία από το 2010, όταν η συμφωνία αυτή ανατράπηκε από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Αλβανίας.
Για όλο αυτόν τον γεωχώρο, αξίζει να σημειωθεί ότι έχουν γίνει συναντήσεις και διαπραγματεύσεις, οι οποίες δεν έχουν καταλήξει στην κατάλληλη αμοιβαία λύση.
Η Ελληνική Δημοκρατία κάλυψε το κενό στη Συμφωνία Οριοθέτησης χρησιμοποιώντας γραφικά στον χάρτη τη διαίρεση του θαλάσσιου χώρου, σύμφωνα με την αρχή της «Μέσης Γραμμής», κάτι που είναι απαράδεκτο, επειδή αυτή η μέθοδος διαίρεσης δεν περιλαμβάνεται στο Δίκαιο της Θάλασσας (Σύμβαση του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας).
Η τεχνικο-νομική συλλογιστική της ελληνικής πλευράς αναφέρει:
«Σε περιοχές όπου δεν υπάρχει διμερής συμφωνία, τα σύνορα καθορίζονται με βάση τη μέση γραμμή, σύμφωνα με τον ελληνικό νόμο 4001/2011.»
Προτού η Ελλάδα μπορέσει να διεκδικήσει το δικαίωμά της να επηρεάσει τις ηπειρωτικές ακτές, τα νησιά και τους βραχώδεις σχηματισμούς, καθώς και τις ΑΟΖ, έπρεπε να ληφθεί η συναίνεση της Δημοκρατίας της Αλβανίας, η οποία δεν έχει επιτευχθεί.
Η ορολογία που χρησιμοποιείται σχετικά με την «επέκταση της Ελλάδας στα 12 μίλια βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας» υποδηλώνει αδιαφορία σχετικά με τη διμερή παρουσία της Αλβανίας. Επιπλέον, η απόφαση αυτή έχει αντίκτυπο στη ρύθμιση του θαλάσσιου χώρου μεταξύ των δύο χωρών.
Ο Κοτζιάς κάνει λόγο για: «μια συμφωνία που περιλαμβάνει την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 μίλια (22 χλμ.) από τις ελληνικές ακτές».
Ωστόσο, στις ενέργειες της αλβανικής πλευράς δεν υπάρχει διαφάνεια, αλλά μάλλον έλλειψη αναγνώρισης του προβλήματος των θαλάσσιων συνόρων, του τελευταίου της Χωρικής Θάλασσας με αυτό του Αποκλειστικού Οικονομικού Χώρου, όπου η νήσος Οθωνοί αποτελεί όριο, γεγονός που καταδεικνύει την αδυναμία επέκτασης προς τα βόρεια της Ελλάδας στα 12 ναυτικά μίλια.
Το Σχέδιο για τον Θαλάσσιο Χώρο σέρνεται εδώ και πολύ καιρό και δεν έχουν βρεθεί δρόμοι για συμφωνίες με επιχειρήματα που να εκφράζουν τις καλύτερες ευχές για διαπραγματεύσεις, όπου πρέπει να παραδεχτούμε ότι η δική μας πλευρά έχει αποτύχει.
Ωστόσο, η Δημοκρατία της Ελλάδας έχει χαρτογραφήσει τον θαλάσσιο χώρο χωρίς την παρουσία της Αλβανίας, και αυτό αποτελεί μια σημαντική διπλωματική ευθύνη, η οποία θέτει μια σειρά από καθήκοντα που το Δικαστήριο της Χάγης δεν μπορεί να επιλύσει.
Καθηγητής Δρ. Μουσλίμ Πασάι (Prof. Dr. Myslim Pasha-Dita)
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στην πρώτη του δημόσια δήλωση για τα γεγονότα στο Ιράν στις 10 Ιανουαρίου, δήλωσε ότι μετά τον 12ήμερο πόλεμο Ιράν-Ισραήλ, η χώρα αντιμετωπίζει μια νέα πρόκληση που στοχεύει στην «ειρήνη και τη σταθερότητα» και ότι «πιστεύουμε ότι οι Ιρανοί αδελφοί μας, με μια μετρημένη και σοφή πολιτική… θα ξεπεράσουν αυτή την περίοδο γεμάτη παγίδες» και «αυτή τη νέα δοκιμασία», γράφει ισραηλινό δημοσίευμα.
Ο Ερντογάν, ο οποίος υπήρξε σκληρός επικριτής του Ισραήλ τα τελευταία χρόνια, προφανώς βλέπει το Ισραήλ ως ενεργό παράγοντα πίσω από τις διαμαρτυρίες του ιρανικού λαού.
Οι υποστηρικτές του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ήταν πιο σαφείς στον ισχυρισμό τους ότι οι ιρανικές διαμαρτυρίες είναι μια διαδικασία που υποστηρίζεται από το Ισραήλ και τη Μοσάντ, και στην αντίθεσή τους σε αυτήν εκφράζουν την ανησυχία τους ότι εάν η κυβέρνηση της Τεχεράνης ανατραπεί, η Τουρκία θα είναι η επόμενη στη σειρά σε αυτό το «αποικιακό παιχνίδι».
Η Άγκυρα ανησυχεί ότι εάν ξεσπάσει πόλεμος στο Ιράν, θα αντιμετωπίσει μια εισροή Ιρανών που εγκαταλείπουν την κρίση.
Μια άλλη ανησυχία για τους συμμάχους του Ερντογάν είναι η εξάπλωση των διαμαρτυριών και των αναταραχών από το Ιράν στην Τουρκία. Μια χώρα που αντιμετωπίζει αυξανόμενο πληθωρισμό και υψηλές τιμές τα τελευταία πέντε χρόνια και φοβάται ότι, όπως και το Ιράν, θα βιώσει την έναρξη οικονομικών διαμαρτυριών και την ταχεία μετατροπή τους σε πολιτικές διαμαρτυρίες.
Η Τουρκία τόνισε ότι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφασίσουν να ξεκινήσουν στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν, τα αμερικανικά αεροσκάφη δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούν τον τουρκικό εναέριο χώρο ή τη βάση Ιντσιρλίκ.
Σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ιρανό ομόλογό του, Μασούντ Φαζκιάν, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τόνισε τη σημασία της ειρήνης και της σταθερότητας στο Ιράν και ότι η Άγκυρα δεν συμφωνεί με ξένες παρεμβάσεις.
Ισραηλινές πολιτικές πηγές αναφέρουν ότι ο Ερντογάν, ενώ υποστηρίζει την ιρανική κυβέρνηση, βασίζεται στους στενούς δεσμούς του με τον Τραμπ για να ενισχύσει τη θέση του στη Συρία, ενώ παράλληλα κερδίζει έδαφος για την Τουρκία στη μελλοντική διοίκηση της Γάζας.
Ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, ο οποίος εξέφρασε ανησυχία για την παρέμβαση των «Αράβων συμμάχων της Ουάσινγκτον» για την αποτροπή μιας αποφασιστικής στρατιωτικής επίθεσης των ΗΠΑ στο Ιράν, έγραψε στο X Network στις 15 Ιανουαρίου ότι πιστεύει ότι «θα πρέπει να γίνει μια σημαντική αναθεώρηση της φύσης των τρεχουσών και μελλοντικών συμμαχιών (μεταξύ των ΗΠΑ και αυτών των χωρών)».
Από την άλλη πλευρά, ο Μάικ Χάκαμπι /Mike Huckabee, πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ, δήλωσε σε συνέντευξή του στο News Nation στις 10 Ιανουαρίου ότι, παρόλο που οι χώρες της περιοχής μπορεί να μην εκφράζουν ανοιχτά την αντιπάθειά τους για την Ισλαμική Δημοκρατία λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια, στο παρασκήνιο όλοι θέλουν να δουν τον ιρανικό λαό να πετυχαίνει στην ανατροπή του καθεστώτος.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα New Arab, αυτές οι χώρες δεν ανησυχούν για την επιβίωση του ιρανικού καθεστώτος, αλλά μάλλον για τις ανεξέλεγκτες δευτερογενείς επιπτώσεις αυτής της κατάστασης στην περιοχή. Σύμφωνα με την έκθεση, αυτές οι χώρες θεωρούν την στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν ως ένα «στοίχημα υψηλού κινδύνου» που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τη Μέση Ανατολή για τα επόμενα χρόνια. (Nziv)
Ένα βίντεο που αναρτήθηκε σε ιστοτόπους κοινωνικής δικτύωσης, και η αυθεντικότητα του οποίου επιβεβαιώθηκε από τις αμερικανικές αρχές, δείχνει πολλούς πράκτορες με αλεξίσφαιρα γιλέκα, με την ένδειξη «Αστυνομία» να προσπαθούν να καθηλώσουν στο έδαφος έναν άνθρωπο και στη συνέχεια να τον χτυπούν πολλές φορές.
Ακούγεται ένας πυροβολισμός, οι πράκτορες απομακρύνονται από τον άνδρα που είναι πεσμένος στον δρόμο και τον πυροβολούν πολλές φορές…
Αυτό ήταν το σκηνικό το Σάββατο στη Μινεάπολη. Ο άνδρας, ένας νοσοκόμος με προσφορά, είναι ο δεύτερος νεκρός…
Ας ελπίσουμε ότι η Μινεσότα δεν είναι μικρογραφία της Αμερικής. Διότι πλέον θα μιλάμε για εμφυλιοπολεμική κατάσταση.
Είναι ο τρίτος πυροβολισμός ομοσπονδιακών πρακτόρων από την ανάπτυξη των πρακτόρων της υπηρεσίας ICE. Η πόλη μετρά δύο νεκρούς, αρκετούς τραυματίες και πολλές συλλήψεις.
Ο Πρόεδρος Τράμπ θέλει να καθαρίσει την πολιτεία της Μινεσότα από τους «διεφθαρμένους πολιτικούς», όπως χαρακτηρίζει τους Δημοκρατικούς. Μιλά για τεράστια διαφθορά ύψους μερικών δισεκατομμυρίων, κυρίως στην κοινότητα των Σομαλών. Θα συεχίσει;
Έστειλε στη Μινεσότα το πιο σκληρό σώμα πρακτόρων που διαθέτει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Με την εμφάνιση των πρακτόρων οι κάτοικοι είδαν αυτούς που ο Πρόεδρος Τράμπ χαρακτηρίζει ριζοσπάστες αριστερούς.
Οι αρχές ανακοίνωσαν ότι ο άνθρωπος που σκοτώθηκε ήταν οπλισμένος. Έσπευσαν να δείξουν και το όπλο που κρατούσε. Πάντως, η πρόβλεψη δεν είναι καθόλου καλή. Οι αρχές δεν κάνουν πίσω σε αυτόν τον πόλεμο που ξεκίνησαν εναντίον των μεταναστών και των «αντίφα».
Και ο κίνδυνος που ελλοχεύει είναι να επεκταθούν τα επεισόδια και σε άλλες πόλεις. Αυτή δεν είναι η Αμερική που ξέραμε και αγαπούσε όλος ο κόσμος!
Το κτύπημα στη Βενεζουέλα και η Μεσόγειος…
Η επίθεση του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τράμπ (Donald Trump) στη Βενεζουέλα επιβεβαιώνει ότι τα αμερικανικά συμφέροντα και οι υδρογονάνθρακες παραμένουν πυλώνες της παγκόσμιας ισχύος, ανεξάρτητα από διεθνείς συμβάσεις ή πράσινες δεσμεύσεις.
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη, εγκλωβισμένη ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Ρωσία, αναζητά νέες ενεργειακές διεξόδους.
Η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε κρίσιμο πεδίο, με την επεκτατική Τουρκία υπό τον Ταγίπ Ερντογάν (Erdogan) να εντείνει τις έρευνες για φυσικό αέριο και πετρέλαιο.
Τα δικαιώματα της Ελλάδας είναι ιστορικά και δίκαια, αν και πολλά νησιά βρίσκονται ακριβώς απέναντι από τις τουρκικές ακτές. Όμως ανήκουν στην Ελλάδα και η Τουρκία πρέπει να το αποδεχθεί.
Οι Ευρωπαίοι, θα πρέπει να κοιτάξουν νότια προς τη Μεσόγειο, αλλά και ανατολικά προς την Τουρκία, την Κασπία, τη Μαύρη Θάλασσα και πέρα από αυτήν, όπου τα πράγματα αλλάζουν ραγδαία.
Μια επεκτατική Τουρκία υπό τον Ερντογάν ήδη ερευνά παράνομα για φυσικό αέριο και πετρέλαιο στην ανατολική Μεσόγειο -την αυλή της Ευρώπης.
Η ενέργεια παρέχει μια συναρπαστική πραγματικότητα που οι ξεπερασμένες διεθνείς συμφωνίες δεν την παρέχουν – δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι άλλα έθνη σύντομα θα εντείνουν τις δικές τους εξερευνήσεις στην περιοχή.
Σημαντικά αποθέματα φυσικού αερίου έχουν ήδη βρεθεί στα ανοιχτά των ακτών της Αιγύπτου, του Ισραήλ και της Κύπρου. Ο Λίβανος και η Συρία δείχνουν επίσης ενδιαφέρον.
Εν τω μεταξύ, η κατοχική Τουρκία έχει ανακαλύψει μεγάλα αποθέματα φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα και ερευνά για πετρέλαιο και φυσικό αέριο στο Καζακστάν, τη Λιβύη και τη Σομαλία.
Η λεκάνη της Μεσογείου θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα όσον αφορά τον ενεργειακό εφοδιασμό; Πιθανότατα… Και η Ελλάδα είναι στο κέντρο αυτής της νέας πραγματικότητας…
Το κείμενο της εφημερίδας Daily Mail συνοδεύεται από τον χάρτη της Ελλάδας με τη λεζάντα «Η λεκάνη της Μεσογείου θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα όσον αφορά τον ενεργειακό εφοδιασμό». Στον χάρτη η Ρόδος επισημαίνεται με κόκκινο χρώμα, ενώ στο βορειοανατολικό άκρο της έχει τοποθετηθεί μία κόκκινη κουκίδα ως ένδειξη σημείου ενδιαφέροντος. Φωτογραφία μέσω της Daily Mail
Οι Ευρωπαίοι βασικά κοιμούνται για τα ενεργειακά…
Άσχετα με το Πράσινο δόγμα, ο κ. Τράμπ γνωρίζει ότι το πετρέλαιο είναι μακροπρόθεσμο. Και τα μεγάλα ευρήματα στη Μεσόγειο θα μπορούσαν να αλλάξουν τα δεδομένα, τονίζει η βρετανική εφημερίδα Daily Mail. Ο συγγραφέας Erbil Gunasti προσθέτει:
Πείτε το Δόγμα Μονρόε, Δόγμα Ντόνροε ή όπως αλλιώς θέλετε, αλλά τα μαθήματα από το χτύπημα του Τραμπ κατά της Βενεζουέλας και την απαγωγή του αυταρχικού προέδρου της, Νικολάς Μαδούρο, είναι αρκετά σαφή:
Ότι καλύτερα να παίρνετε τον Ντόναλντ Τραμπ στα σοβαρά όταν μιλάει για τον έλεγχο του Δυτικού Ημισφαιρίου, συμπεριλαμβανομένης της Γροιλανδίας, για παράδειγμα.
Ότι τα αμερικανικά συμφέροντα είναι πιο σημαντικά από οποιονδήποτε υποτιθέμενο διεθνή νόμο ή σύμβαση. Και ότι οι υδρογονάνθρακες εξακολουθούν να έχουν σημασία τώρα – και θα τα πάνε καλά στο μέλλον.
– Άσχετα με το ότι η παγκόσμια αγορά πετρελαίου είναι καλά εφοδιασμένη αυτή τη στιγμή. Αγνοήστε, για μια στιγμή, ότι οι ΗΠΑ είναι ήδη ένας γίγαντας υδρογονανθράκων χάρη στο fracking.
Και το γεγονός ότι η παραμελημένη, σκουριασμένη πετρελαϊκή υποδομή της Βενεζουέλας θα χρειαστεί χρόνια και δισεκατομμύρια δολάρια επενδύσεων για να επανέλθει σε λειτουργία με το είδος της χωρητικότητας που φαίνεται να έχουν κατά νου ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του.
Αυτό, κατά κάποιο τρόπο, είναι το θέμα.
Το πετρέλαιο είναι μακροπρόθεσμο, ό,τι και να λένε οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και τα βαθιά πράσινα επιτροπεία τους. Η Βενεζουέλα έχει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα στον κόσμο και η Αμερική θέλει ένα κομμάτι της δράσης στις επόμενες δεκαετίες.
Τα βασικά γεγονότα και οι αριθμοί
Εκτιμάται ότι το πετρέλαιο, ο άνθρακας και το φυσικό αέριο παρείχαν το 76,4% της πρωτογενούς ενέργειας στον κόσμο το 2024. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από υδρογονάνθρακες δεν μειώθηκε – συνέχισε να αυξάνεται.
Εν τω μεταξύ, η ανανεώσιμη ηλιακή και αιολική ενέργεια παρείχε μόνο το έξι τοις εκατό της παγκόσμιας ενέργειας το 2024.
Μεταξύ 2023 και 2024, ο κόσμος πρόσθεσε περισσότερη ενέργεια από την παραγωγή με φυσικό αέριο από ό,τι από την ηλιακή ενέργεια και περισσότερη από τον άνθρακα παρά από την αιολική ενέργεια.
Ο κόσμος έχει αυξήσει τη χρήση υδρογονανθράκων κατά 50% σε 25 χρόνια και έχει μειώσει την εξάρτησή μας από αυτούς κατά λιγότερο από ένα τοις εκατό.
Όσο σημαντικές κι αν αποδειχθούν τελικά οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η πυρηνική ενέργεια, το προβλέψιμο μέλλον περιλαμβάνει άφθονο πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακα – όλα εκ των οποίων, παρεμπιπτόντως, είναι χρήσιμα για την κατασκευή βασικών στοιχείων της Πράσινης τεχνολογίας, όπως πτερύγια ανεμογεννητριών και ηλιακά πάνελ.
Παρά όλες τις συζητήσεις για μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα ευρωπαϊκά έθνη, και ιδιαίτερα η Γερμανία, βασίζονταν στο ρωσικό φυσικό αέριο για ενέργεια – μια πολιτικά καταστροφική πολιτική, όπως βλέπουμε τώρα, η οποία καθοδηγήθηκε εν μέρει από τους άξεστους Πράσινους και την άρνησή τους να ανεχθούν την πυρηνική ενέργεια.
Με τη Ρωσία σε μεγάλο βαθμό, αν και όχι εντελώς εκτός της εξίσωσης, η Δυτική Ευρώπη εξαρτάται πλέον σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ακριβού Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου από τη Νορβηγία, τις ΗΠΑ, την Αλγερία, το Κατάρ.
Ωστόσο, το πετρέλαιο είναι ήδη διαθέσιμο από τη Μεσόγειο και την Εγγύς Ανατολή – και μπορεί να διοχετευτεί απευθείας στις οικονομίες της Δυτικής Ευρώπης σε μεγάλο βαθμό μέσω του υπάρχοντος δικτύου αγωγών.
Αλλά για να συμβεί αυτό, η Ευρώπη χρειάζεται μια αλλαγή γνώμης.
Πρώτον, πρέπει να αποδεχτεί ότι η Πράσινη «μετάβαση» δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί εν μία νυκτί και σίγουρα όχι εντός του παράλογου χρονοδιαγράμματος Net Zero που έχουν ορίσει οι διαδοχικές βρετανικές κυβερνήσεις.
Οι υδρογονάνθρακες θα αποτελέσουν σημαντικό μέρος του μείγματος για πολύ καιρό ακόμη.
Δεύτερον, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα πρέπει να αποδεχτούν ότι υπάρχει μια νέα παγκόσμια τάξη. Παγιδευμένες ανάμεσα στις απαιτήσεις των ΗΠΑ και της Ρωσίας, θα πρέπει να αποδεχτούν ότι υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις που θα τους δώσουν μεγαλύτερη αυτονομία – αλλά ότι αυτό θα απαιτήσει διπλωματία.
Και ενώ οι δυτικές πρωτεύουσες παραμένουν προσκολλημένες στο Πράσινο δόγμα, ο υπόλοιπος κόσμος εργάζεται για να διατηρήσει τα φώτα αναμμένα.
Ήρθε η ώρα να κτυπήσει ο Αμερικανός Πλανητάρχης το Ιράν;
Η κίνηση του Προέδρου Τράμπ να στείλει μία πελώρια, όπως τη χαρακτήρισε, ναυτική αρμάδα στον Περσικό Κόλπο και να ενισχύσει τις αμερικανικές δυνάμεις στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλεί υποψίες ότι ετοιμάζει επίθεση εναντίον του Ιράν, σε συνεργασία με το Ισραήλ.
Πριν από δέκα μέρες, όταν έλαβε την απόφαση, ειπώθηκε ότι άλλαξε γνώμη μετά τις εισηγήσεις των συμμάχων του στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου δήθεν και του Ισραήλ.
Ο λόγος ήταν άλλος, διότι, ως γνωστόν, ο κ. Τράμπ ούτε συμβουλές δέχεται, ούτε αποφασίζουν άλλοι γι’ αυτόν. Δεν είχε τις αναγκαίες δυνάμεις για να αντιμετωπίσει την πιθανή αντεπίθεση του Ιράν. Αυτός ήταν ο λόγος.
Τώρα, με την άφιξη μέχρι σήμερα Κυριακή όλων των δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή, προφανώς η κατάσταση επί του πεδίου αλλάζει. Οπότε, για να απαντήσουμε στο βασικό ερώτημα, όλα τα σενάρια είναι στο τραπέζι και φυσικά αυτό της επίθεσης.
Ο κ. Τράμπ έδωσε πολλές υποσχέσεις στους διαδηλωτές που διψούν για Δημοκρατία και δεν τις τήρησε. Η πιο γνωστή του φράση για το Ιράν ήταν ότι η βοήθεια έρχεται καθώς ζητούσε από τους Ιρανούς πολίτες να συνεχίσουν να διαδηλώνουν.
Το θεοκρατικό καθεστώς έπνιξε στο αίμα την επανάσταση, όπως είχε χαρακτηρίσει Αμερικανός αξιωματούχος τις διαδηλώσεις. Και η αμερικανική βοήθεια δεν έφτασε ποτέ. Ο Πρόεδρος Τράμπ είναι ένας περίεργος άνθρωπος. Και όπως έχει ειπωθεί πολλές φορές θα ήθελε να είναι ο Πρόεδρος που πήρε εκδίκηση εκ μέρους της Αμερικής, ανατρέποντας το σημερινό καθεστώς.
Ο ίδιος μίλησε για μία πελώρια αρμάδα. Όλες οι πληροφορίες συγκλίνουν ότι αν δεν έχει λάβει την απόφαση για την επίθεση εναντίον του Ιράν, είναι στο τελικό στάδιο. Εάν ανατραπεί το καθεστώς αλλάζει εντελώς ο χάρτης της επιρροής της Αμερικής και του Ισραήλ…
Θα μπορούσε να εγκαταστήσει μία φιλική κυβέρνηση. Που σημαίνει πρώτιστα ότι κλείνει οριστικά ο κύκλος της τρομοκρατίας στη Μέση Ανατολή. Διότι είναι η Τεχεράνη που ενισχύει τη Χαμάς, τη Χεζμπολάχ και τους Χούθι.
Η ανατροπή του καθεστώτος τελειώνει όλες αυτές τις οργανώσεις. Και δεν υπάρχει χώρα να αντικαταστήσει το Ιράν στα θέματα αυτά, εννοώ της τρομοκρατίας. Εκτός αν αναλάβει το ρόλο αυτό η Τουρκία, η οποία επιθυμεί την εξάλειψη του Εβραϊκού Κράτους. Το λέει δημόσια ο Ερντογάν.
Μία πιθανή πλέον επίθεση, μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλες ρήξεις. Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Κατάρ ζητούν από τον Πρόεδρο να μην επιτεθεί, όχι επειδή αγαπάνε το Ιράν, αλλά φοβούνται την νέα κατάσταση αν ανατραπεί το καθεστώς. Διότι θα είναι σίγουρα φιλοδυτική.
Τελειωμένη ιστορία η Γροιλανδία για τον Πρόεδρο Τράμπ
Μετά από τόση φασαρία και αλληλοεπιθέσεις με τους Ευρωπαίους συμμάχους του, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, θεωρεί τελειωμένη ιστορία την υπόθεση της Γροιλανδίας. Πιστεύει ότι επιτεύχθηκε συμφωνία στη συνάντηση που είχε με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, η οποία -όπως δήλωσε- εξασφαλίζει στην Αμερική πλήρη και μόνιμη πρόσβαση στο νησί.
Απ’ εκεί και πέρα θα διεξαχθούν οι συνομιλίες μεταξύ της Ουάσιγκτον, της Δανίας, της Γροιλανδίας στην παρουσία πάντα του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, του άβουλου Μαρκ Ρούτε, για να συμφωνηθούν και οι λεπτομέρειες. Στην αμερικανική ομάδα συμμετέχουν ο Μάρκο Ρούμπιο και ο Στιβ Γουίτκοφ.
Η κυριαρχία, η ανεξαρτησία της Γροιλανδίας και τα δικαιώματα των κατοίκων της δεν θα επηρεαστούν με τη νέα συμφωνία, καθώς ο Πρόεδρος Τράμπ υποχώρησε και απέσυρε τις απειλές του για στρατιωτική κατάληψη της νήσου. Η απειλή του ήταν απαράδεκτη και ανιστόρητη και δεν μπορούσε να υλοποιηθεί, αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Δανία είναι μέλη του ΝΑΤΟ.
Παρά το γεγονός ότι οι λεπτομέρειες του «πλαισίου συμφωνίας» για τη Γροιλανδία παραμένουν ασαφείς, πιστεύεται ότι οι πρωταγωνιστές δεν θα ζήσουν άλλο δράμα παρόμοιο με το προηγούμενο, καθώς ακόμα και ο δύσκολος και απρόβλεπτος Πρόεδρος Τράμπ κατάλαβε ότι δεν μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη σχέση του με τους συμμάχους του στο ΝΑΤΟ.
-Οι Ευρωπαίοι είναι δικαιολογημένα έξω φρενών με τον Πρόεδρο Τράμπ. Για πρώτη φορά φαίνεται η ρήξη δια γυμνού οφθαλμού. Εντοπίζεται πλέον και η απώλεια κάθε εμπιστοσύνης. Πως θα συνεργαστούν στο μέλλον;
Η σχέση έχει τραυματιστεί και εάν δεν γίνουν κινήσεις και από τις δύο πλευρές η σύνοδος του ΝΑΤΟ στις 7 Ιουλίου, στην Άγκυρα θα αποδειχθεί κόλαση για τη συμμαχία. Ο κ. Τράμπ δεν κρατά ποτέ το στόμα του κλειστό και πιστεύεται ότι θα προκαλέσει τους Ευρωπαίους ηγέτες, ειδικά τον Εμμανουέλ Μακρόν.
Ήδη ο ισχυρισμός του για το Αφγανιστάν -ότι οι νατοϊκοί δεν βοήθησαν τους Αμερικανούς- προκαλεί νέους τριγμούς και μάλιστα με τον πιο σημαντικό εταίρο της Αμερικής στην Ευρώπη, την Βρετανία. Ήδη ο κ. Τράμπ απολογήθηκε…
Είναι έκδηλη η αντιπάθεια του κ. Τράμπ προς την Ευρωπαϊκή Ένωση την οποία θεωρεί ανίκανη να αντιμετωπίσει το μεταναστευτικό και άλλα προβλήματα. Πιστεύει ότι ασχολούνται με ασήμαντα θέματα, ότι έχουν εστιαστεί σε μία νεοφιλελεύθερη ατζέντα. Και εμπλέκει σε όλα αυτά και την καλή συνεργασία των Ευρωπαίων με τον προκάτοχο του, τον Τζο Μπάιντεν.
Πιστεύουμε ότι η αντίδραση τους για την Γροιλανδία, συνέβαλε τα μέγιστα για την αλλαγή στάσης του κ. Τράμπ.
Για να γνωρίζουμε τι να περιμένουμε, το απόγευμα της Παρασκευής, η δεύτερη εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, απάντησε στους Βρετανούς και όσους αντέδρασαν στις προεδρικές δηλώσεις για το Αφγανιστάν.
«Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει δίκιο – οι συνεισφορές της Αμερικής στο ΝΑΤΟ επισκιάζουν αυτές άλλων χωρών και η επιτυχία του στην εκπλήρωση της δέσμευσης δαπανών πέντε τοις εκατό από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ βοηθά την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο μόνος εταίρος του ΝΑΤΟ που μπορεί να προστατεύσει τη Γροιλανδία και ο Πρόεδρος προωθεί τα συμφέροντα του ΝΑΤΟ με αυτόν τον τρόπο».
Συνασπισμός εναντίον της Τουρκίας στην ανατολική Μεσόγειο…
Οι Τούρκοι, ως γνωστό, βρίσκονται σε μόνιμο παραλήρημα. Δεν έχουν ποτέ δίκιο, αλλά ευχόμαστε -αυτή τη φορά- να ισχύουν όσα …καταγγέλλουν: ότι δηλαδή το Ισραήλ ηγείται αντιτουρκικού συνασπισμού στην Ανατολική Μεσόγειο. Τα λόγια τους και στου Θεού τ’ αυτιά που λένε και οι σοφοί στα χωριά.
Διάβασα τα ρεπορτάζ των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης της Τουρκίας για την πρόσφατη συνάντηση των υπουργών Άμυνας της Ελλάδας και του Ισραήλ. Τι λένε οι άνθρωποι; Επαναλαμβάνω: Μακάρι να λένε την αλήθεια…
Διαβάζουμε ότι στη συνάντηση του Ίσραελ Κάτζ (Israel Katz) και του Νίκου Δένδια συζητήθηκαν η αύξηση της κοινής στρατιωτικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, η υποστήριξη των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων από το Ισραήλ, η ανταλλαγή τεχνικών γνώσεων στην αμυντική βιομηχανία και κοινά έργα. Καταπληκτικά τα νέα, όπως τα μεταφέρουν οι Τούρκοι.
Διαβάζουμε αλλού: Ξεκάθαρο μήνυμα από το Ισραήλ, το χρονοδιάγραμμα επιταχύνεται. Ο Katz ξεκίνησε τις δηλώσεις του αναφερόμενος άμεσα στην περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων. Ανέφερε ότι οι στρατιωτικές ασκήσεις και οι κοινές επιχειρησιακές δραστηριότητες θα αυξηθούν τονίζοντας ότι η συνεργασία των δύο χωρών έχει όχι μόνο τεχνική αλλά και στρατηγική σημασία: «Αντιμετωπίζουμε μαζί τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει αυτή η περιοχή», δήλωσε ο Ισραηλινός υπουργός.
Τρίτο δημοσίευμα με τίτλο Καταγράφηκαν οι στόχοι του Ισραήλ: Συνεχίζοντας την αξιολόγησή του για την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή, ο Katz είπε: «Υπάρχουν ισχυρές δημοκρατίες στην περιοχή και υπάρχουν δομές που φαίνονται δημοκρατικές αλλά δεν είναι. Ο μόνος τρόπος να προστατεύσουμε τα κοινά μας συμφέροντα είναι να είμαστε ισχυροί». Οι δηλώσεις αυτές θεωρούνται έμμεσο μήνυμα που στοχεύει την περιφερειακή επιρροή της Τουρκίας, σημειώνεται στο τουρκικό κείμενο.
«Θα μας βρουν μπροστά τους», σημειώνεται σε άλλο τίτλο: Ο Katz επανέλαβε επίσης δηλώσεις του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου (Netanyahu), που είχαν προηγηθεί, εφιστώντας την προσοχή στην Άγκυρα: «Ας το ξεχάσουν όσοι ονειρεύονται αυτοκρατορίες στην περιοχή μας. Θα μας βρουν μπροστά τους». Αυτό το σχόλιο ερμηνεύεται ως σαφές σημάδι δυσφορίας για την αυξανόμενη στρατιωτική και στρατηγική ισχύ της Άγκυρας, τονίζουν οι Τούρκοι.
Σημειώνεται χαρακτηριστικά ότι «η προσέγγιση της Ελλάδας και του Ισραήλ έχει αναδυθεί ως μια νέα προσπάθεια εξισορρόπησης έναντι της αποτρεπτικής ισχύος της Τουρκίας που έχει εδραιωθεί στην Ανατολική Μεσόγειο, το Αιγαίο και την ευρύτερη περιοχή».
Έως και 30.000 άνθρωποι ενδέχεται να έχουν σκοτωθεί σε όλο το Ιράν κατά τη διάρκεια της διήμερης καταστολής στις 8 και 9 Ιανουαρίου, ανέφερε την Κυριακή το TIME, επικαλούμενο δύο ανώτερους αξιωματούχους του υπουργείου Υγείας και μια ξεχωριστή συλλογή δεδομένων νοσοκομείων που κοινοποιεί στο δημοσίευμά του το αμερικανικό περιοδικό.
Τα στοιχεία δεν έχουν επαληθευτεί ανεξάρτητα και υπερβαίνουν κατά πολύ τους αριθμούς που έχουν αναφερθεί δημόσια από τις αρχές.
Ο αριθμός, εάν αληθεύει, αυξάνει σημαντικά τον αριθμό των νεκρών σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις. Μέρες μετά την σφαγή, η Iran International εκτίμησε περίπου 12.000 θανάτους κατά τη διάρκεια της διήμερης περιόδου.
Οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η κλίμακα των δολοφονιών υπερέβη την ικανότητα διαχείρισης των νεκρών , εξαντλώντας τα αποθέματα σάκων για πτώματα και αναγκάζοντας σε τη χρήση πολυαξονικών τρέιλερ για τη μεταφορά των πτωμάτων.
Το TIME ανέφερε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας χρησιμοποίησαν ελεύθερους σκοπευτές σε στέγες και φορτηγά εξοπλισμένα με βαριά πολυβόλα, ενώ πρώτα οι αρχές είχαν διακόψει τις επικοινωνίες.
Ένας αξιωματούχος του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης προειδοποίησε στην κρατική τηλεόραση ότι όποιος βγαίνει στους δρόμους δεν πρέπει να παραπονιέται αν τον χτυπήσει σφαίρα, σύμφωνα με το ρεπορτάζ.
Μια καταμέτρηση νοσοκομείων που κοινοποιήθηκε στο TIME κατέγραφε 30.304 θανάτους μέχρι την Παρασκευή 9 Ιανουαρίου, δήλωσε ο Δρ. Αμίρ Παραστά, Γερμανο-Ιρανός οφθαλμίατρος που συνέταξε τα δεδομένα.
«Πλησιάζουμε περισσότερο στην πραγματικότητα», είπε, προσθέτοντας ότι στον απολογισμό δεν περιλαμβάνονται θύματα από στρατιωτικά νοσοκομεία και δυσπρόσιτες περιοχές.
Ειδικοί δημόσιας υγείας, στους οποίους αναφέρεται το TIME, προειδοποίησαν κατά της υπερβολικής εξαγωγής συμπερασμάτων από τα αρχεία των νοσοκομείων, αλλά δήλωσαν ότι τα εσωτερικά στοιχεία υποδεικνύουν μαζικές δολοφονίες σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Μόνο με το Ολοκαύτωμα στο Κίεβο το 1941 συγκρίνεται το μέγεθος της σφαγής
Οι ειδικοί δυσκολεύτηκαν να βρουν ιστορικά παράλληλα για τόσους πολλούς ανθρώπους που πυροβολήθηκαν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Το TIME σημείωσε ότι το μόνο συγκρίσιμο γεγονός σε διαδικτυακές βάσεις δεδομένων μαζικών δολοφονιών αφορούσε την εκτέλεση με πυροβολισμούς περίπου 33.000 Εβραίων κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος στο Μπάμπιν Γιαρ έξω από το Κίεβο στις 29 και 30 Σεπτεμβρίου 1941.
Η εσωτερική διήμερη καταμέτρηση της κυβέρνησης, όπως περιγράφεται στο TIME, επισκιάζει τον αριθμό των 3.117 που ανακοινώθηκε στις 21 Ιανουαρίου από σκληροπυρηνικούς αξιωματούχους που αναφέρονται απευθείας στον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ακτιβιστές που έδωσαν ονόματα στους νεκρούς είχαν επιβεβαιώσει 5.459 θανάτους μέχρι το Σάββατο και διερευνούσαν περισσότερα από 17.000 επιπλέον, ανέφερε το TIME .
Οι μαρτυρίες που συγκέντρωσε το TIME περιέγραφαν τον ρόλο που έπαιξε το blackout στο διαδίκτυο στην απόκρυψη του αριθμού των νεκρών, με εικόνες πτωμάτων που διαφεύγουν μέσω παράνομων δορυφορικών συνδέσεων. Στο ξέσπασμα των διαδηλώσεων, το καθεστώς προχώρησε σε σχεδόν πλήρη διακοπή του διαδικτύου σε όλο το Ιράν.
Λίγο αργότερα, τα νοσοκομεία στην Τεχεράνη ήταν γεμάτα με τραυματίες και νεκρούς, ενώ οι συνθήκες εντός του ψηφιακού σιδηρού παραπετάσματος του Ιράν άφησαν τις οικογένειες ανήμπορες να επαληθεύσουν την τύχη των συγγενών τους.
Η καταστολή έλαβε χώρα καθώς στελέχη της εξόριστης αντιπολίτευσης προέτρεπαν για μαζική συμμετοχή. Καθ’ όλη τη διάρκεια των διαμαρτυριών, οι εκκλήσεις του πρίγκιπα διαδόχου Ρεζά Παχλεβί για ενωμένες διαμαρτυρίες κυκλοφορούσαν ευρέως.
Διεθνείς οργανισμοί έχουν έκτοτε κινηθεί για να αντιμετωπίσουν τις καταχρήσεις εξουσίας και βίας, με το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ να επεκτείνει την ανεξάρτητη έρευνα του.
«Οι 30.000 επαληθευμένοι θάνατοι είναι σχεδόν σίγουρα υποτιμημένοι», δήλωσε στο TIME ο ερευνητής του Πανεπιστημίου Κολούμπια, Λες Ρόμπερτς , σημειώνοντας ότι οι μετρήσεις θνησιμότητας σε περιόδους κρίσης συχνά παραλείπουν τα θύματα που δεν φτάνουν ποτέ στα νοσοκομεία ή θάβονται εκτός επίσημων καναλιών.
Ο Paul B. Spiegel του Johns Hopkins επαίνεσε την ταχεία συλλογή δεδομένων από τα νοσοκομεία υπό επικίνδυνες συνθήκες, αλλά προειδοποίησε ότι ο εκφοβισμός, η μη κανονική τήρηση αρχείων και τα παράλληλα στρατιωτικά ιατρικά συστήματα μπορούν να διαστρεβλώσουν τους αριθμούς.
Και οι δύο ειδικοί δήλωσαν ότι μόνο η διαφανής πρόσβαση στα αρχεία καταγραφής των νοσοκομείων, στα πολιτικά μητρώα και στα αρχεία ταφής θα διευκρινίσει τον πραγματικό αριθμό.
Ρωσική ρουλέτα παίζει ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, λειτουργώντας πιεστικά προς όσους δεν προσαρμόζονται στις επιδιώξεις τους. Η διεθνής αβεβαιότητα, που διαμορφώνεται ως αποτέλεσμα της ρευστότητας αλλά και της ανατροπής του διεθνούς συστήματος, δημιουργεί νέα δεδομένα, που πολύ πιθανόν να επηρεάσουν όλα τα ανοικτά διεθνή μέτωπα, στα οποία περιλαμβάνονται και το Κυπριακό.
Είναι σαφές πως όλες οι συζητήσεις στις οποίες εμπλέκεται ο Αμερικανός Πρόεδρος είναι εκτός του κουτιού. Κι αυτό σημαίνει πως λειτουργεί η λογική της επιβολής διά της ισχύος και εκτός Ηνωμένων Εθνών. Αυτά τα δεδομένα προκαλούν προφανώς ανησυχία και φόβο, κυρίως για τις πρακτικές που υιοθετούνται.
Τι μπορεί να σημαίνει τούτο για το Κυπριακό, το οποίο παρά την κινητικότητα που υπάρχει εσχάτως, παραμένει σε αδιέξοδο; Είναι προφανές πως στην παρούσα φάση το Κυπριακό δεν είναι στο κάδρο του Λευκού Οίκου. Είναι στο κάδρο η Κυπριακή Δημοκρατία σε σχέση με σχεδιασμούς της Ουάσιγκτον στην περιοχή.
Αυτή την αναγνώριση του ρόλου και της σημασίας της επιχειρεί η Λευκωσία να αξιοποιήσει ώστε διά της αναβάθμισης της να ενισχύσει τις θέσεις της στο Κυπριακό. Να ενισχύσει τη θέση της ώστε να αποφευχθεί η όποια αρνητική εξέλιξη. Η κυπριακή πλευρά έχοντας όλα αυτά υπόψη λειτουργεί πολύ προσεκτικά έναντι των Αμερικανών. Ωστόσο, στη διεθνή πολιτική, κυρίως αυτή που ασκείται από τον ένοικο του Λευκού Οίκου, τίποτε δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο. Κανείς να προβεί με σιγουριά για το πως θα λειτουργήσει.
Κοντά την Τουρκία
Την ίδια ώρα, ο Πρόεδρος Τραμπ, παρά τις όποιες επιφυλάξεις του, θέλει κοντά του την Τουρκία και τον Ερντογάν, καθώς γνωρίζει πως η Άγκυρα είναι πρόθυμη να κάνει την όποια βρωμοδουλειά. Η στάση των ΗΠΑ απέναντι σε όσα γίνονται σε βάρος των Κούρδων στη Συρία, μπορεί να αποτελέσει προπομπό για τα όσα ακολουθήσουν.
Είναι προφανές πως στην Ουάσιγκτον επενδύουν στην Τουρκία και το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στην περιοχή ως δεύτερος ( ή παράλληλος) χωροφύλακας, μετά το Ισραήλ. Η Τουρκία, όμως, μπορεί να χρειασθεί να διαδραματίσει ένα ιδιαίτερο ρόλο- για τις ΗΠΑ- εάν συνεχισθεί και κλιμακωθεί η κρίση στους κόλπους του ΝΑΤΟ. Κι αυτό είναι ένα θέμα, που μπορεί να μην είναι άμεσο, αλλά μπορεί να προκύψει.
Όταν, λοιπόν, ο Αμερικανός Πρόεδρος βλέπει ως προνομιούχα φιλέτα τη Γάζα , τη Γροιλανδία και είναι έτοιμος να θυσιάσει την Ουκρανία, όλα μπορούν να συμβούν για οποιοδήποτε ανοικτό διεθνές πρόβλημα. Πολλά θα εξαρτηθούν από τις συγκυρίες και την προσέγγιση. Στην περίπτωση της Κύπρου τι μπορεί να συμβεί;
Εξυπηρετεί την Ουάσιγκτον να λυθεί τώρα το Κυπριακό ώστε να κλείσει μια ανοικτή πληγή και να αξιοποιήσει τούτο στους ευρύτερους σχεδιασμούς στην περιοχή; Αυτό θα εξαρτηθεί από πολλούς άλλους παράγοντες όπως και τις προτεραιότητές, σε αυτή τη φάση, των Ηνωμένων Πολιτειών. Θα είναι μια λύση με ρόλο και εμπλοκή της Τουρκίας την επόμενη ημέρα; Αυτό μπορεί να μην απασχολεί τόσο τις ΗΠΑ, αφορά όμως κι άλλους συμμάχους τους, όπως είναι το Ισραήλ. Το Τελ Αβίβ για δικούς του γεωπολιτικούς λόγους δεν θέλει τον έλεγχο της Κύπρου από την Τουρκία, μέσα από μια συμφωνία. Θέλει προφανώς να έχει το ίδιο λόγο.
Στην εξίσωση θα πρέπει να μπουν και τα ελληνοτουρκικά. Η Αθήνα θεωρεί πως έχει δημιουργήσει διαχρονικά ισχυρά κανάλια επικοινωνίας με τις ΗΠΑ, αλλά αυτό στη συγκεκριμένη συγκυρία μπορεί να σημαίνει πολλά, μπορεί όμως και όχι.
Το «Συμβούλιο Ειρήνης»
Η δημιουργία από τον Πρόεδρο Τραμπ του «Συμβουλίου Ειρήνης», στοχεύει να δώσει μια κατ΄επίφαση συλλογικότητα στις αποφάσεις του. Προφανώς στο πλαίσιο του ΟΗΕ θα αντιμετώπιζε κάποιες θεσμικές δυσκολίες να προωθήσει τις πολιτικές του. Γι’ αυτό και θέλει να λειτουργήσει εκτός και πέραν του Διεθνούς Οργανισμού.
Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαπίστωσαν, κατά τη συζήτηση το βράδυ της περασμένης Πέμπτης, στο έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ότι το «Συμβούλιο Ειρήνης», είναι προβληματικό και προκύπτουν και νομικά ζητήματα. Ταυτόχρονα υπάρχουν παράμετροι που πρέπει να διευκρινισθούν σε σχέση και με τη λειτουργία του και την εφαρμογή των αποφάσεων του. Ως εκ τούτου, η πλειοψηφική τάση, που διαμορφώνεται μεταξύ των κρατών-μελών είναι όπως τύχει στήριξης η πρωτοβουλία για τη Γάζα, η οποία καλύπτεται και από ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας (2803).
Στο Νταβός, δόθηκε η εντύπωση ότι ο Ντόναλτ Τραμπ έκανε πίσω στο θέμα της Γροιλανδίας και στο θέμα των νέων δασμών. Στην πραγματικότητα, μέσα από τις υπερβολές του ότι θα αγόραζε ή θα κατακτούσε στρατιωτικά τη Γροιλανδία, διασφάλισε την εσαεί παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή. Ενίσχυση- αναβάθμιση της στρατιωτικής παρουσίας ως πρώτο βήμα. Δεν χρειάσθηκε να προσπαθήσει πολλά, καθώς οι Ευρωπαίοι, το ΝΑΤΟ, λειτούργησαν κατευναστικά έναντι του.
Είναι σαφές πως στην παρούσα φάση, η Ουάσιγκτον προτάσσει το θέμα της Γάζας, έχουν παρουσιασθεί στο Νταβός και τα σχέδια της… Ριβιέρας και προφανώς η επένδυση αυτή χρειάζεται και περιφερειακή σταθερότητα για να αποδώσει και οικονομικά. Παράλληλα, παρεμβαίνει και στο Ουκρανικό, στο οποίο κινείται για να κλείσει το συντομότερο, έχοντας ανοικτή γραμμή με το Κρεμλίνο.
Είναι προφανές πως θέλει να ανατρέψει το διεθνές σύστημα και να δημιουργήσει ένα διαφορετικό με όρους δικούς του. Ό,τι και να λέγεται για τη συμπεριφορά του- δυστυχώς- δεν κτίζει πολιτικές μέχρι τη λήξη της θητείας του αλλά για τις επόμενες δεκαετίες.
* Ο Κώστας Βενιζέλος είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας με έδρα τη Λευκωσία της Κύπρου.
του Στέλιου Φενέκου, Υποναυάρχου ε.α.
Του αν. καθ. Παναγιώτη Μπάρκα 
