Αρχική Blog Σελίδα 356

Χαρτογράφηση του χάσματος πλούτου στην Ευρώπη: Πού είναι οι ενήλικες πλουσιότεροι και πού φτωχότεροι;

Από
anixneuseis
-
0

 


Ρεπορτάζ: Servet Yanatma • 1 ημέρα πριν • 3 λεπτά ανάγνωσης (φωτογραφία αρχείου)

Η ανισότητα πλούτου σε όλη την Ευρώπη είναι εμφανής. Οι πολίτες ορισμένων χωρών είναι πολύ πλουσιότεροι από άλλους. Ο πλούτος ανά ενήλικα αποτυπώνει ένα έντονο χάσμα ανάμεσα σε πλουσιότερα και φτωχότερα κράτη.

Ποιες χώρες είναι, λοιπόν, οι πλουσιότερες και ποιες οι φτωχότερες στην Ευρώπη; Πού καταγράφονται τα υψηλότερα επίπεδα πλούτου;

Η καθαρή αξία (net worth) —ή «πλούτος»— είναι η συνολική αξία όσων κατέχει ένα νοικοκυριό, μείον όσα οφείλει. Περιλαμβάνει χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και πραγματικά περιουσιακά στοιχεία, κυρίως ακίνητα. Στη συνέχεια, τα χρέη αφαιρούνται από το σύνολο.

Σύμφωνα με την Global Wealth Report 2025 της UBS και με πρόσθετα στοιχεία που κοινοποιήθηκαν στο Euronews, ο μέσος πλούτος ανά ενήλικα το 2024 διέφερε σημαντικά μεταξύ 31 ευρωπαϊκών χωρών: κυμάνθηκε από 29.923 € στην Τουρκία έως 634.584 € στην Ελβετία.

Εντός της ΕΕ, το χάσμα ήταν ελαφρώς μικρότερο, αλλά παρέμενε σημαντικό. Ο μέσος πλούτος ανά ενήλικα κυμάνθηκε από 44.568 € στη Ρουμανία έως 523.591 € στο Λουξεμβούργο.

Η Ελβετία και το Λουξεμβούργο είναι οι μόνες δύο χώρες με μέσο πλούτο ανά ενήλικα άνω των 500.000 €. Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Δανία με 444.898 €.

Το Ηνωμένο Βασίλειο το πλουσιότερο μεταξύ των μεγάλων οικονομιών

Ο μέσος πλούτος υπερβαίνει επίσης τις 300.000 € στην Ολλανδία (342.477 €), στη Νορβηγία (340.364 €), στο Βέλγιο (322.805 €), στο Ηνωμένο Βασίλειο (313.840 €) και στη Σουηδία (308.935 €).

Αυτό καθιστά το Ηνωμένο Βασίλειο την πλουσιότερη χώρα μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρώπης, ενώ η Ιταλία εμφανίζει τον χαμηλότερο μέσο πλούτο ανάμεσά τους, με 198.321 €. Το αντίστοιχο μέγεθος είναι 278.550 € στη Γαλλία, 237.172 € στη Γερμανία και 215.945 € στην Ισπανία.

Πάνω από το ένα τρίτο κάτω από 100.000 €

Περισσότερες από το ένα τρίτο των χωρών έχουν μέσο πλούτο ανά ενήλικα κάτω από 100.000 €. Σε αυτές περιλαμβάνονται: Λετονία (91.783 €), Τσεχία (86.791 €), Κροατία (76.358 €), Εσθονία (72.276 €), Λιθουανία (63.189 €), Σλοβακία (58.573 €), Πολωνία (56.159 €), Ουγγαρία (55.276 €), Βουλγαρία (47.798 €), Ρουμανία (44.568 €) και Τουρκία (29.923 €).

Διαφορετική εικόνα στον διάμεσο πλούτο

Η έκθεση προειδοποιεί ότι τόσο ο μέσος όσο και ο διάμεσος πλούτος ανά ενήλικα έχουν περιορισμούς, καθώς μπορούν να δώσουν πολύ διαφορετικά αποτελέσματα. Ο διάμεσος είναι η ακριβής «μεσαία» τιμή στην κατανομή του πλούτου ενός πληθυσμού.

«Τα στοιχεία του μέσου όρου συχνά ανεβαίνουν τεχνητά λόγω σχετικά λίγων ατόμων με δυσανάλογα υψηλό πλούτο, ενώ τα στοιχεία της διαμέσου τείνουν να προσφέρουν πιο οξυδερκή εικόνα για τα επίπεδα πλούτου στο μεσαίο τμήμα της κλίμακας», αναφέρει η έκθεση.

Σε κάθε χώρα, ο διάμεσος πλούτος είναι χαμηλότερος από τον μέσο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διαφορά είναι πολύ μεγάλη. Για παράδειγμα, στην Ελβετία, μειώνεται από 634.584 € σε 168.374 €.

Ο διάμεσος πλούτος ανά ενήλικα κυμαίνεται από 7.765 € στην Τουρκία έως 365.244 € στο Λουξεμβούργο. Εντός της ΕΕ, κυμαίνεται από 22.257 € στην Πολωνία έως 365.244 € στο Λουξεμβούργο.

Το Βέλγιο κατατάσσεται δεύτερο με 234.238 €. Ακολουθούν η Δανία (199.647 €), η Ελβετία (168.374 €) και το Ηνωμένο Βασίλειο (162.944 €).

Ο διάμεσος πλούτος ξεπερνά επίσης τις 100.000 € στη Γαλλία (134.901 €), τη Νορβηγία (131.653 €), την Ολλανδία (121.855 €), την Ισπανία (116.676 €), την Ιταλία (114.988 €) και τη Μάλτα (111.673 €).

Μεταξύ των μεγάλων οικονομιών, το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθεί να έχει τον υψηλότερο διάμεσο πλούτο, ενώ η Γερμανία τον χαμηλότερο, με 69.949 €.

Ο διάμεσος πλούτος ανά ενήλικα είναι χαμηλότερος από 50.000 € σε αρκετές χώρες — κυρίως της Ανατολικής Ευρώπης.

Αλλαγή στις κατατάξεις: Μέσος vs διάμεσος

Οι κατατάξεις αλλάζουν σημαντικά όταν χρησιμοποιείται ο διάμεσος πλούτος αντί του μέσου. Η Γερμανία, η Σουηδία, η Αυστρία και η Τσεχία υποχωρούν από έξι θέσεις στην κατάταξη βάσει διαμέσου. Με βάση τον μέσο όρο κατατάσσονται υψηλότερα. Ειδικά η Γερμανία πέφτει από την 11η θέση στον μέσο πλούτο στην 17η στον διάμεσο.

Αντίθετα, η Μάλτα κέρδισε έξι θέσεις, ανεβαίνοντας από τη 17η στην 11η. Επίσης, το Βέλγιο, η Ισπανία, η Ιταλία, η Σλοβενία, η Σλοβακία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο κατατάσσονται υψηλότερα στον διάμεσο πλούτο απ’ ό,τι στον μέσο.

Ξεκάθαρη διαίρεση Δύσης/Βορρά έναντι Ανατολής

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν καθαρά ότι υπάρχουν σημαντικά χάσματα πλούτου σε όλη την Ευρώπη. Στη Δυτική και τη Βόρεια Ευρώπη οι άνθρωποι έχουν υψηλότερο μέσο πλούτο, ενώ στην Ανατολική Ευρώπη ο πλούτος είναι πολύ χαμηλότερος.

Χρηματοοικονομικά κέντρα όπως η Ελβετία και το Λουξεμβούργο ηγούνται της κατάταξης. Οι σκανδιναβικές χώρες επίσης εμφανίζουν ισχυρές επιδόσεις, όχι όμως ομοιόμορφα: η Φινλανδία βρίσκεται πιο κοντά στη μέση του πίνακα.

Το χάσμα ανάμεσα στις πλουσιότερες και τις φτωχότερες χώρες ξεπερνά τις 20 φορές σε επίπεδο Ευρώπης. Εντός της ΕΕ, η διαφορά είναι πάνω από 10 φορές.

Συνολικά, το χάσμα στον διάμεσο πλούτο είναι πιο «στενό» στις περισσότερες χώρες. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει όταν συγκρίνουμε τις ακραίες τιμές (την υψηλότερη και τη χαμηλότερη): η διαφορά ξεπερνά τις 45 φορές σε όλη την Ευρώπη και τις 15 φορές εντός της ΕΕ.

Ανισότητα πλούτου εντός χώρας: άλλο ζήτημα

Η ανισότητα πλούτου μέσα σε μια χώρα είναι διαφορετική διάσταση: δείχνει πώς κατανέμεται ο πλούτος μεταξύ των πολιτών. Συνήθως μετριέται με τον δείκτη Gini. Το σχετικό άρθρο του Euronews με τίτλο «Ανισότητα πλούτου στην Ευρώπη: Ποιες χώρες έχουν την πιο άδικη κατανομή;» εξετάζει το θέμα πιο αναλυτικά.

Ανισότητα πλούτου στην Ευρώπη: Ποιες χώρες έχουν την πιο άδικη κατανομή;

Euronews

Ανισότητα πλούτου στην Ευρώπη 

Του/Της Servet Yanatma
Δημοσιεύθηκε στις 12/09/2025 – 07:00 (GMT+2)

Στις αρχές του 2025, το πλουσιότερο 5% στη ζώνη του ευρώ κατείχε το 45% του καθαρού πλούτου των νοικοκυριών. Το Euronews Business εξετάζει πιο αναλυτικά την ανισότητα πλούτου σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η κατανομή του πλούτου αποτελεί έναν από τους σημαντικούς δείκτες ισότητας σε μια κοινωνία. Παρότι στις περισσότερες χώρες είναι άνιση, καθοριστική σημασία έχει ο βαθμός της ανισότητας.

Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2025, το ανώτερο 10% των νοικοκυριών στη ζώνη του ευρώ κατείχε το 57,4% του συνολικού καθαρού πλούτου, ενώ το ανώτερο 5% μόνο του αντιστοιχούσε στο 44,5%, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Αντίθετα, το κατώτερο 50% των νοικοκυριών κατείχε μόλις περίπου 5% του πλούτου. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν την εντυπωσιακή ανισότητα στην κατανομή του πλούτου στην Ευρώπη.

Πώς όμως κατανέμεται ο πλούτος στην Ευρώπη; Ποιες χώρες εμφανίζουν τους υψηλότερους και ποιες τους χαμηλότερους δείκτες ανισότητας πλούτου; Και ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες που εξηγούν τις διαφορές στην ανισότητα πλούτου από χώρα σε χώρα;

Κατανομή πλούτου στην Ευρώπη

Η Global Wealth Report 2025 της UBS παρουσιάζει τον δείκτη Gini για την ανισότητα πλούτου στην Ευρώπη, όπως διαμορφώνεται το 2024. Ο συντελεστής Gini μετρά την ανισότητα πλούτου σε μια χώρα με τιμή μεταξύ 0 και 1: όσο υψηλότερη είναι η τιμή, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανισότητα, ενώ η τιμή 0 αντιστοιχεί σε πλήρη ισότητα.

Σύμφωνα με την έκθεση, η Σουηδία καταγράφει την υψηλότερη ανισότητα πλούτου, με δείκτη Gini 0,75, ενώ η Σλοβακία εμφανίζει τη χαμηλότερη, με 0,38.

Εκτός από τη Σουηδία, υψηλή ανισότητα πλούτου καταγράφεται επίσης στην Τουρκία (0,73), την Κύπρο (0,72), την Τσεχία (0,72) και τη Λετονία (0,70) — όλες με τιμές πάνω από 0,70.

Στο «κάτω άκρο» της κατάταξης, μετά τη Σλοβακία, ακολουθούν το Βέλγιο (0,47) και η Μάλτα (0,48), με συντελεστές Gini κάτω από 0,50.

Ανισότητα στις πέντε μεγαλύτερες οικονομίες: μεγαλύτερη στη Γερμανία, μικρότερη στην Ισπανία

Μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρώπης, η Γερμανία εμφανίζει το υψηλότερο επίπεδο ανισότητας πλούτου, με δείκτη 0,68. Αντίθετα, στις υπόλοιπες χώρες οι τιμές είναι αρκετά πιο κοντά μεταξύ τους: η Ισπανία (0,56) είναι η χαμηλότερη, ακολουθούν η Ιταλία (0,57), το Ηνωμένο Βασίλειο (0,58) και η Γαλλία (0,59).

Γιατί η Σουηδία κατατάσσεται πρώτη στην ανισότητα πλούτου;

Η Σουηδία συχνά περιγράφεται ως πρότυπο κοινωνικής ισότητας σε πολλούς τομείς, όμως η κατανομή του πλούτου της είναι από τις πιο άνισες στην Ευρώπη.

Η Δρ Lisa Pelling, επικεφαλής του think tank Arena Idé με έδρα τη Στοκχόλμη, ανέφερε αρκετούς λόγους. Μεταξύ αυτών είναι η κατάργηση μιας σειράς φόρων στον πλούτο τις τελευταίες δεκαετίες. Επιπλέον, στη Σουηδία δεν υπάρχει φόρος στην κληρονομιά, στις δωρεές ή στην ακίνητη περιουσία.

Αναφερόμενη επίσης στη πολύ χαμηλή φορολόγηση των εταιρειών, η Pelling εξήγησε ότι αυτό δημιουργεί πολλές «δυνατότητες για τους πλούσιους να γίνονται ακόμη πλουσιότεροι».

Οι πλουσιότεροι 5%: πόσο πλούτο κατέχουν;

Τα μερίδια πλούτου του πλουσιότερου 5% του πληθυσμού αποτελούν έναν ακόμη χρήσιμο δείκτη για την κατανομή του πλούτου. Σε 20 χώρες, το μερίδιο αυτό κυμαίνεται από 30,8% στη Μάλτα έως 54% στη Λετονία το α’ τρίμηνο του 2025, σύμφωνα με την ΕΚΤ.

Εκτός από τη Μάλτα, τα χαμηλότερα επίπεδα ανισότητας (με βάση αυτόν τον δείκτη) καταγράφονται στην Κύπρο (31,4%), την Ολλανδία (32,8%), την Ελλάδα (33%) και τη Σλοβακία (34,4%).

Αντίθετα, μετά τη Λετονία, η Αυστρία (53,1%) και η Λιθουανία (51,7%) εμφανίζουν από τα υψηλότερα μερίδια, με το κορυφαίο 5% να κατέχει πάνω από το μισό του συνολικού καθαρού πλούτου των νοικοκυριών.

Το ανώτερο 10% κατέχει πάνω από 60% σε Γερμανία και Ιταλία

Οι κατατάξεις είναι σε γενικές γραμμές παρόμοιες και όταν εξετάζουμε το πλουσιότερο 10% των κοινωνιών, με μόνο μικρές αλλαγές. Το μερίδιο πλούτου που κατέχει το ανώτερο 10% κυμαίνεται από 42,7% στη Μάλτα έως 64% στη Λετονία και την Αυστρία.

Το μερίδιο του ανώτερου 10% είναι κάτω από 50% στη Σλοβακία (44,1%), την Κύπρο (44,8%), την Ελλάδα (45,4%), την Ολλανδία (46,2%) και την Ιρλανδία (48,6%).

Πέρα από τη Λετονία και την Αυστρία, η Γερμανία (60,5%) και η Ιταλία (60,3%) είναι οι άλλες δύο χώρες όπου το πλουσιότερο 10% του πληθυσμού κατέχει επίσης πάνω από 60% του καθαρού πλούτου.

Το αντίστοιχο ποσοστό είναι 54,8% στη Γαλλία και 53,4% στην Ισπανία.

Η ιδιοκατοίκηση παίζει ρόλο

Ο Δρ Carlos Vacas-Soriano και η Eszter Sándor, ερευνητικοί υπεύθυνοι στο Eurofound, τόνισαν ότι τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης είναι ένας από τους βασικούς παράγοντες που συμβάλλουν στις διαφορές στην κατανομή του πλούτου. Χώρες με υψηλότερα επίπεδα ιδιοκατοίκησης τείνουν να έχουν χαμηλότερη ανισότητα πλούτου, ενώ χώρες όπου η πρόσβαση σε άλλα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία είναι πιο διαδεδομένη τείνουν να εμφανίζουν υψηλότερη ανισότητα.

Τα στοιχεία της UBS για το 2022 καλύπτουν περισσότερες χώρες ως προς τα μερίδια πλούτου ανά κορυφαία ποσοστιαία κλιμάκια, συμπεριλαμβανομένου και του μεριδίου του ανώτερου 1% στην Ευρώπη, αν και τα αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν από εκείνα της ΕΚΤ.

Η ανισότητα πλούτου μεταβάλλεται και με την πάροδο του χρόνου — το σχετικό άρθρο του Euronews δείχνει επίσης πώς εξελίχθηκε την περίοδο 2008–2023, μαζί με πιθανές αιτίες.

Euronews

Οι περιπέτειες του νέου Αμερικανικού ιμπεριαλισμού

Από
anixneuseis
-
1
US Flag Around the Earth --- Image by © Images.com/Corbis

Η εκτίμηση των ΗΠΑ για την Ανατολική Μεσόγειο δεν έχει αλλάξει μέχρι σήμερα, κι αυτό μπορεί να το δει κανείς τόσο σε κείμενα και εκθέσεις του Πενταγώνου, όσο και στις πράξεις των Αμερικανικών ελίτ και του ίδιου του Προέδρου Trump σήμερα. Αν κάτι έχει αλλάξει είναι η θέση της Ελλάδας.
 US Flag Around the Earth — Image by © Images.com/Corbis

 

του Βασίλη Κ. Φούσκα*

Οι αναλύσεις για τον Αμερικανικό ιμπεριαλισμό, όπως και για κάθε κοινωνικό-πολιτικό φαινόμενο, επιδέχονται δύο ειδών προσεγγίσεις: μπορεί να εξετασθεί και να ερμηνευθεί ως δομή μέσα σε μια δοσμένη ιστορική περίοδο ή/και συγκυρία, αλλά μπορεί να προσεγγιστεί και ως πολιτική στρατηγική δίνοντας έμφαση στο δρων υποκείμενο, δηλ. στους φορείς που ασκούν κρατική (ιμπεριαλιστική) πολιτική. Οι οικονομολόγοι – και όχι μόνο – έχουν την τάση να κάνουν δομικές αναλύσεις των φαινομένων, χρησιμοποιώντας συχνά, πέρα από στατιστικές, δεδομένα σταθερών δειγμάτων (panel data) ή μοντέλα παλινδρόμησης (regression models), ενώ οι ιστορικοί συνηθίζεται να παρακολουθούν, να αναλύουν και να περιγράφουν τη δράση του/ων υποκειμένου/ων. Από μαρξιανή άποψη, την δομική τάση την συνόψισε το έργο του Louis Althusser, ενώ την ιστορική το έργο του György Lukács. Σ’ αυτό που ακολουθεί αναλύονται οι περιπέτειες του νέου Αμερικανικού ιμπεριαλισμού ως υψηλή στρατηγική των ιθυνουσών ελίτ των ΗΠΑ, μια υψηλή στρατηγική η οποία συγκροτήθηκε ως παγκόσμιο ηγεμονικό πρόταγμα την δεκαετία του 1940. Η έμφαση δίνεται στην δράση του υποκειμένου, δηλ. η προσέγγιση είναι ιστορική. Το κεντρικό επιχείρημα είναι ότι η υψηλή στρατηγική των ΗΠΑ, η οποία μπορεί να συμπυκνωθεί σε τρεις πυλώνες, αφού πέρασε πολλές κρίσεις και διασταθμούς από το 1939-40, βιώνει σήμερα μια υπαρξιακή κρίση, ενώ η Δύση συνολικά αδυνατεί να παραμείνει συμπαγής στις γραμμές της ως φορέας παγκόσμιας ασφάλειας και διεθνούς νομιμότητας.

Οι τρεις πυλώνες

Την δεκαετία του 1940 οι ΗΠΑ βάζουν τα θεμέλια της υψηλής στρατηγικής τους για τον καπιταλιστικό κόσμο και για τις καίριες γεω-στρατηγικές περιφέρειες (Μέση Ανατολή, Κεντρική Ασία, Λατινική Αμερική). Η στρατηγική αυτή είχε τρεις πυλώνες οι οποίοι έπρεπε να λειτουργούν μαζί και συντονισμένα ώστε να παράγουν ηγεμονία και διεθνή νομιμότητα. Οι τρεις αυτοί πυλώνες διαμορφώθηκαν σε όλη την πορεία της δεκαετίας του 1940, μέσα από πολλές συζητήσεις, πρακτική άσκηση πολιτικής, συνεχή διάδραση με Ευρωπαϊκές αποικιοκρατικές δυνάμεις, διαμάχες κλπ. Τους συνοψίζω:

  1. Η κεντρικότητα του δολλαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος γύρω από το οποίο όλα τα άλλα νομίσματα έπρεπε, κατά κάποιο τρόπο, να συστοιχίζονται. Αυτό εξασφαλίστηκε το 1944 (Bretton Woods) με τον λεγόμενο Χρυσό Κανόνα: $35 = 1 ουγγιά χρυσού. Δημιουργήθηκε, σ’ αυτό το επίπεδο, μια σχέση εξάρτησης και δορυφοροποίησης: Αμερικανικά κεφάλαια σε Ευρώπη, Ιαπωνία και αλλού, είσοδος Αμερικανικών πολυεθνικών στις καπιταλιστικές αγορές, εμπόριο σε δολλάρια με την Αμερικανική Ομοσπονδιακή Τράπεζα σε κεντρική αποκλειστική θέση διάθεσης του αποθεματικού νομίσματος – κάτι που ο De Gaulle αργότερα είχε αποκαλέσει «εξαιρετικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ». Επίσης, αυτό που έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον είναι το εξής: οι ΗΠΑ, σε αντίθεση με ότι έκαναν οι Άγγλοι και οι Γάλλοι μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν «τιμωρούν» την Γερμανία ή την Ιαπωνία με υπέρογκα ποσά πολεμικών αποζημιώσεων – το αντίθετο: τις χρηματοδοτούν γεναιόδωρα να ανακάμψουν οικονομικά όσο γρηγορότερα γίνεται (Σχέδιο Μάρσαλ κλπ.) προκειμένου να χτιστούν εύρρωστες αγορές, εκτός ΗΠΑ, ώστε να μπορεί να καταναλώνεται και να επενδύεται το Αμερικανικό κεφάλαιο: Δυτική Ευρώπη και Ιαπωνία γίνονται οι κύριοι μοχλοί οικονομικής ενσωμάτωσης ενός νεο-ιμπεριαλιστικού συστήματος με Αμερικανική πρωτοκαθεδρία (primacy).
  2. Όμως η εξάρτηση δεν είχε απλά ένα νομισματικό/οικονομικό πυλώνα. Είχε και έναν βαθύτατα πολιτικό και στρατιωτικό πυλώνα, κι αυτός είναι εξίσου αν όχι περισσότερο σημαντικός. Σε αντίθεση με τη θεώρηση του George Kennan (containment/ανάσχεση), ο οποίος θεωρούσε ότι δεν πρέπει να μείνει ο Αμερικανικός στρατός στην Ευρώπη γιατί αυτό θα συσπειρώσει τους Σοβιετικούς – αρκούσε η ενδυνάμωση Γερμανίας και Ιαπωνίας – ο Dean Acheson με τον Paul Nitze (ο διάδοχος του Kennan στο Policy Planning Staff) έπεισαν τον Τρούμαν να ιδρύσουν το ΝΑΤΟ, να στρατιωτικοποιήσουν την πολιτική ανάσχεσης του Kennan και να μείνει ο Αμερικανικός στρατός σε Ευρώπη και Ιαπωνία κι όχι μόνο αυτό: να δημιουργήσουν παράλληλες παρακρατικές δομές εξουσίας μέσα σε όλα τα ΝΑΤΟϊκά κράτη, αλλά και πέρα από αυτά, συμπληρώνοντας την οικονομική εξάρτηση των συμμάχων με την πολιτική εξάρτηση. Τέτοια δομή ήταν η Gladio, για παράδειγμα, η οποία ενεργοποιούνταν όταν μια χώρα κινδύνευε από κάποιο κομμουνιστικό κίνημα (ενεργοποιήθηκε στην Ιταλία με την απαγωγή του Aldo Moro, στην Χιλή του Salvador Allende το 1973, στην Ελλάδα την δεκαετία του 1960, και στην Κυπριακή Δημοκρατία με την ΕΟΚΑ Β και αυτό που ο Βάσος Λυσσαρίδης είχε ονομάσει «μεταπραξικόπημα», δηλ. την περίοδο μετά την παραίτηση του Σαμψών στην Κύπρο στις 23 Ιουλίου του 1974, τρεις μέρες μετά την Τουρκική εισβολή, προκειμένου να αναβληθεί όσο γίνεται δυνατόν η κάθοδος του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στην Κύπρο).
  3. Και φτάνουμε στον τρίτο πυλώνα που δεν πρέπει να θεωρηθεί καθόλου αμελητέος. Πρόκειται για το ιδεολογικό-φαντασιακό στοιχείο (ideational). Πως κατάφεραν οι ΗΠΑ να κάνουν όλες τις πρώην ιμπεριαλιστικές χώρες, ουσιαστικά, προτεκτοράτα τους; Πως τις έπεισαν; Τις έπεισαν με το να κατασκευάσουν έναν παγκόσμιο εχθρό. Δαιμονοποίησαν την Σοβιετική Ένωση και υπερέβαλλαν τις δυνατότητές της ότι, για παράδειγμα, ήταν έτοιμη να εισβάλει στην Δυτική Ευρώπη. Αυτό, ωστόσο, δεν ίσχυε σε καμμία περίπτωση. Όμως επινόησαν έναν εχθρό, έναν πρώην σύμμαχο με καίρια συμβολή στην ήττα του ναζισμού. Αυτή είναι η ουσία του όρου «ideational». Αυτός ο πυλώνας χρησιμοποιήθηκε πάρα πολύ ως εκφοβισμός για την δικαιολόγηση της παραμονής του Αμερικανικού στρατού σε Ευρώπη και Ιαπωνία και την ίδρυση του ΝΑΤΟ (με την Ιαπωνία είχε υπογραφεί ξεχωριστεί συνθήκη ασφάλειας που επέβαλε τη μόνιμη εγκατάσταση βάσεων στην χώρα, ειδικά στην Okinawa).

Όλα τα παραπάνω αποτυπώνονται πολύ γλαφυρά σε ένα απόρρητο έγγραφο του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΠΑ, το περίφημο NSC-68, που το συνέταξε η ομάδα του Paul Nitze τo Μάρτιο του 1950. Το έγγραφο απελευθερώθηκε το 1975. Εκεί γίνεται σαφές πως για να είναι η Ουάσινγτον το παγκόσμιο κέντρο λήψης αποφάσεων σε όλα τα καίρια ζητήματα πολιτικής, οικονομίας και ασφάλειας, και όλοι οι σύμμαχοι να εκτελούν πειθήνεια αυτό που αποφασίζεται στην Ουάσινγτον, έπρεπε όλοι αυτοί οι πυλώνες να συμπίπτουν και να εργάζονται αρμονικά ως μία οργανική ολότητα αποδεχόμενοι την ηγεμονία των ΗΠΑ. Αμέσως, ο αμυντικός προϋπολογισμός των ΗΠΑ εκτινάσεται από $13 δις σε $60 δις. Ωστόσο, το σημαντικό σ’ αυτήν την οργανική ολότητα ήταν ότι οποιαδήποτε στενή σχέση κι αν ανέπτυσαν οι σύμμαχοι μεταξύ τους – π.χ. η Γαλλία με την Γερμανία – αυτή η σχέση δεν θα μπορούσε να υπερκεράσει επ’ ουδενί λόγο την σχέση που είχε η καθεμία από αυτές τις χώρες με τις ΗΠΑ, που ήταν σχέση υποταγής. Ο όρος που έχει καθιερωθεί στην Αγγλο-Σαξωνική βιβλιογραφία για να περιγράψει τα παραπάνω είναι «hub-and-spoke imperialism». Ιστορικά, ο πρώτος στρατηγικός νους που επινόησε αυτή την πολιτική ήταν ο Γερμανός Καγκελάριος, Otto von Bismarck, στη διάδρασή του με τους Ευρωπαίους. Τώρα ήρθε η σειρά της Γερμανίας να υποστεί αυτή τη στρατηγική σχέση υποταγής. «Το ΝΑΤΟ», θα πει ο πρώτος γραμματέας του οργανισμού Lord Ismay, «δημιουργήθηκε για να κρατήσει τους Αμερικανούς μέσα [εννοεί στην Ευρώπη], του Ρώσους έξω [από την Ευρώπη] και τους Γερμανούς κάτω».

Η πρώτη κρίση

Ήταν όμως ποτέ δυνατόν όλο αυτό το οικοδόμημα να λειτουργήσει στην πράξη με την αρμονία που έπρεπε ώστε να παράγει εσαεί τα Αμερικανικά πρωτεία (primacy) στο Δυτικό κόσμο? Όχι. Ο πόλεμος στο Βιετνάμ δημιούργησε τεράστια οικονομικά και πολιτικά προβλήματα στις ΗΠΑ και μέσα στο ΝΑΤΟ. Οι ΗΠΑ άρχισαν, από το πρώτο μισό της 10ετίας του 1960, να έχουν ελλείματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Ανταγωνιστικά κέντρα συσσώρευσης κεφαλαίου δημιουργήθηκαν σε Δυτική Γερμανία και Ιαπωνία με αποτέλεσμα, σε βάθος χρόνου, να εντείνουν τις πιέσεις πάνω στην κερδοφορία της Αμερικανικής βιομηχανίας. Ακόμα, η αγορά χρυσού από Ιαπωνία και Γαλλία με πλεονασματικά δολλάρια συνέτειναν στην κρίση της καθιερωμένης ισοτιμίας δολλαρίου και χρυσού που είχε συμφωνηθεί στο Bretton Woods. Όλα αυτά, σε συνδυασμό με τους εργατικούς αγώνες, οδήγησαν στην κρίση του δολλαρίου το 1969-71 και στον στασιμοπληθωρισμό (stagflation) της δεκαετίας του 1970. Παρατηρούμε δηλαδή εδώ την αντικειμενική κρίση του οικονομικού πυλώνα της Αμερικανικής υψηλής στρατηγικής.

Έχει σημασία να δούμε τον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ κατάφεραν να θέσουν σε επαναλειτουργία τον ιμπεριαλισμό τους, αυτή τη φορά όχι με την ευρρωστία της παραγωγικής τους επιχείρησης και των παροχών ως πιστωτικής δύναμης (creditor power), αλλά με τα πρωτεία των τραπεζών και τους χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου: οι ΗΠΑ είχαν ήδη μετατραπεί σε μία ιμπεριαλιστική δύναμη χρέους (empire of debt). Εισερχόμαστε στην εποχή της νεο-φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης ή χρηματιστηκοποίησης.

Εδώ αρχίζει μια νέα περιπέτεια της Αμερικανικής ηγεμονίας, περισσότερο ασταθής, διότι τα πρωτεία του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου δημιουργούν συνεχώς παλινδρομήσεις και φαινόμενα πλασματικής ανάπτυξης κεφαλαίων χωρίς θετικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία (οι «φούσκες» των χρηματαγορών). Η φάση αυτή στην οποία εισέρχεται η Δύση δεν μπορεί να φτάσει τους ρυθμούς πραγματικής ανάπτυξης όπως είχαμε την  λεγόμενη «Χρυσή Εποχή» του καπιταλισμού (1945-1970), έως που φτάσαμε στη μεγάλη του κρίση του 2007-09 και στην κρίση της Ευρωζώνης. Εν τω μεταξύ, είχαμε βιώσει δύο μεγάλους μετασχηματισμούς.

Οι δύο μεγάλοι μετασχηματισμοί

Οι δύο μεγάλοι μετασχηματισμοί μετά τη 10ετία του 1970 ήταν η κατάρρευση του Σοβιετικού συστήματος και η οικονομική άνοδος της Κίνας. Τι σήμαινε η κατάρρευση του Σοβιετικού συστήματος; Δεν ήταν απλά μια κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» της Ανατολής. Ήταν και μια κατάρρευση της Δύσης με την έννοια της παραπέρα ανασυγκρότησης των πολιτικο-οικονομικών συντεταγμένων και των συντεταγμένων ασφάλειας, δηλ. το βάθαιμα του νεο-φιλευθερισμού και την διεύρυνση του ΝΑΤΟ. Ο Ψυχρός Πόλεμος τελειώνει μόνο για την Ρωσία. Για την Δύση δεν τελειώνει. Η Δύση τον είδε ως νέα ευκαιρία καπιταλιστικής επέκτασης, δηλ. της επέκτασης του hub and spoke imperialism. Τα παραδείγματα είναι πολλά:

  1. Τη δεκαετία του 1990 βαθαίνει η χρηματιστηκοποίηση της οικονομίας και υπονομεύεται ακόμα περισσότερο ο παραγωγικός τομέας στις Δυτικές οικονομίες. Στην Ελλάδα είδαμε επί πρώτης κυβέρνησης Σημίτη την άνθιση του χρηματιστηρίου μέχρι που κατέρρευσε δραματικά το 1999.
  2. Προετοιμάζεται η κυριαρχία του ορντοφιλελεύθερου προγράμματος της Γερμανίας να κυριαρχήσει ολοκληρωτικά μέσα στη ΕΟΚ/ΕΕ με το Μάαστριχτ, την εισαγωγή του Ευρώ το 1999 και το σύμφωνο σταθερότητας.
  3. Διευρύνεται το ΝΑΤΟ και η ΕΕ προς Ανατολάς – αλλά η ηγεμονία των ΗΠΑ επί της Ευρώπης διατηρείται – και έχει σημασία να δούμε ότι πρώτα οι χώρες της Κεντρικής/Ανατολικής Ευρώπης γινόταν μέλη του ΝΑΤΟ και μετά μέλη της ΕΕ. Ο παγκόσμιος ηγεμόνας πάντα προηγείτο, αν μη τι άλλο διότι το ΝΑΤΟ θεσμοποιούσε την εξάρτηση της ΕΕ από τις ΗΠΑ.
  4. Ενοποίηση της Γερμανίας.
  5. Κατάρρευση του Ιταλικού πολιτικού συστήματος  μέσα στα σκάνδαλα της tangentopoli.
  6. Ολοκληρωτικό τέλος της Κεϋνσιανής σοσιαλδημοκρατίας και σαφή υιοθέτηση του νεο-φιλελευθερισμού και δικαιωματισμού στα προγράμματά της (Clinton, Blair, Schröeder, Σημίτης).

Τι άλλο, όμως, σημαίνει η κατάρρευση της Ανατολής; Σημαίνει κάτι το πολύ συνταρακτικό για την ΝΑΤΟϊκή Δύση συνολικά: σημαίνει την απώλεια του πολύτιμου φαντασιακού εχθρού, της Σοβιετικής Ένωσης. Ποιος μπορούσε τώρα να δαιμονοποιηθεί για να συσπειρώσει τις συντηρητικές κοινωνίες και τα πολιτεύματα της Δύσης; Η «σύγκρουση των πολιτισμών» του Samuel Huntington δεν έφερε τα προσδοκώμενα αποτελέσματα ακόμη και μετά το σοκ της 11 Σεπτεμβρίου 2001. Η Δύση, ιδιαίτερα η γερασμένη Ευρώπη, χρειάζονταν φτηνά εργατικά χέρια από Ισλαμικές χώρες. Άρα, τώρα έχουμε και κρίση του τρίτου πυλώνα της υψηλής στρατηγικής της Αμερικής, δηλ. του φαντασιακού πυλώνα.

Αλλά ήταν η οικονομική άνοδος της Κίνας και των BRICS μαζί με την μεγάλη χρηματιστηριακή  κρίση του 2007-09 και την σχεδόν αποσύνθεση της Ευρωζώνης που άγγιξαν τον πυρήνα των Ευρω-Ατλαντικών οικονομιών και της νεο-φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης/χρηματιστηκοποίησης. Κινεζικοί κολοσοί άρχισαν να διεισδύουν παντού (Λατινική Αμερική, Αφρική, Ευρώπη, Μέση Ανατολή, νέος δρόμος μεταξιού κλπ). Η Κίνα έχει τον απόλυτο έλεγχο στα αποθέματα και επεξεργασία των σπάνιων γαιών (rare earth elements and minerals) από τις οποίες εξαρτάται όλο το ψηφιακό-τεχνολογικό οικοδόμημα της Δύσης, συμπεριλαμβανομένης της αμυντικής βιομηχανίας. Επίσης, με όρους ισοτιμιών αγοραστικής δύναμης το ΑΕΠ της Κίνας είναι σήμερα μεγαλύτερο από το ΑΕΠ των ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ έχει τόσο πολύ θορυβηθεί από την παγκόσμια οικονομική επέκταση της Κίνας ειδικά στους τομείς των υποδομών και της αγοράς επιχειρήσεων, ώστε προσπαθούν να σηκώσουν φραγμούς, νόμιμους ή παράτυπους, με την αρωγή άλλων κρατών. Χαρακτηριστική είναι η πίεση στην Ελληνική κυβέρνηση για την επένδυση της Cosco στο λιμάνι του Πειραιά, η πίεση στο Πακιστάν για τον έλεγχο του λιμανιού του Gwadar από Κινεζικά συμφέροντα, ή η πίεση που ασκήθηκε στην Καναδική κυβέρνηση στην περίπτωση της σύλληψης της υποδιεθύντριας της Huawei, Meng Wanzhou. Ανάλογες πιέσεις σε παρόμοιες περιπτώσεις δέχονται οι κυβερνήσεις της Αγγλίας, της Αυστραλίας και της Γερμανίας. Ο απώτερος στόχος είναι το μπλοκάρισμα της στρατηγικής διείσδυσης Κινεζικών επιχειρήσεων σε κράτη και δικαιοδοσίες που πρέπει να είναι υπό Αμερικανικό έλεγχο και επιρροή.

Βρισκόμαστε σε μια ιστορική καμπή τεραστίων διαστάσεων. Οι παγόσμια χρηματιστική κρίση και η κρίση της πανδημίας έδειξαν ότι δεν υπάρχει μια δομική ιστορική στιγμή όπως την είχε προβλέψει ο Karl Polanyi, όπου μετά την αποτυχία της αγοράς θα υπάρξει νομοτελειακή παλινόρθωση των δημόσιων οικονομικών και της κοινωνικής πολιτικής για να επαναφέρει τις αγορές σε ισορροπία και να αποτραπεί η κατάρρευση του καπιταλιστικού συστήματος (αυτό που ο Polanyi ονόμαζε «double movement»).

Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι το βάθαιμα της χρηματιστηκοποίησης και χρησιμοποίηση κάθε τρόπου, συμπεριλαμβανομένου ακόμα και της πριμοδότησης των κρυπτο-νομισμάτων, ώστε το δολάριο να εξακολουθήσει να παραμένει το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. Συνεπώς, η γεωπολιτική στήριξη του δολλαρίου είναι στην ημερήσια διάταξη, και αυτό συνεπάγεται γεωπολιτική πίεση από τις ΗΠΑ, σε εχθρούς και φίλους, ακόμα και πολέμους, προκειμένου να στηριχτεί η παραπαίουσα πρωτοκαθεδρία του. Εδώ βρίσκεται η ουσία της κατανόησης της πολιτικής του Donald Trump και των προστατευτικών δασμών. Κοντολογής, δεν είναι ο Trump που κάνει όλα αυτά τα «αλλοπρόσαλα» στον τομέα της διεθνούς οικονομικής πολιτικής των ΗΠΑ, αλλά οι αναγκαιότητες που προκύπτουν από την κρίση του Αμερικανικού κράτους το οποίο εκπονεί την υψηλή ιμπεριαλιστική στρατηγική της χώρας. Ο Joe Biden, για παράδειγμα, δεν αντέστρεψε ούτε την αντι-μεταναστευτική πολιτική ούτε τους δασμούς που είχαν επιβάλλει η πρώτη κυβέρνηση Trump.

Σήμερα

Και οι τρεις πυλώνες σήμερα της Αμερικανικής υψηλής στρατηγικής, ή, για να είμαι πιο ακριβής, πτυχές αυτών των πυλώνων, είναι σε ανεπίστρεπτη κρίση.

Το φαντασιακό του Σοβιετο-Ρωσικού εχθρού έχει παντελώς καταρρεύσει για τις ΗΠΑ. Όχι ότι δεν μπορεί να επανέλθει, αλλά προς το παρόν δεν είναι ενεργό. Ο Τραμπ σήμερα επιδιώκει Αμερικανο-Ρωσική λύση στο Ουκρανικό παραμερίζοντας παντελώς την Ευρωπαϊκή Ένωση – οι μόνοι που έχουν ακόμα ως σημαία το φαντασιακό-αντι-Ρωσικό μένος είναι η ΕΕ και, κυρίως, η Αγγλία. Οι δομές Gladio δεν έχουν εξαφανιστεί αλλά δεν έχουν την ίδια οργανωτική δύναμη. Ακόμη, έχουν αλλάξει κατεύθυνση, δεν στηρίζονται πλέον στην απώθηση του κομμουνιστικού κινδύνου διότι αυτός δεν υπάρχει και, επιπρόσθετα, έχει εισχωρήσει ως ισχυρό σημείο ταυτότητας η υπεράσπιση του Ευρώ και της Γερμανικής Ευρώπης. Αυτό το σημείο φάνηκε καθαρά στην Ελληνική κρίση χρέους την περίοδο του δημοψηφίσματος το καλοκαίρι του 2015: υπήρχε όντως κίνδυνος Ευρω-πραξικοπήματος αν η Ελλάδα πτώχευε εκτός Ευρωζώνης. Η αλήθεια είναι ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν την δυνατότητα να χρηματοδοτούν τις δομές Gladio και τους διεθνείς οργανισμούς που αυτές έφτιαξαν από την δεκαετία του 1940 μέχρι σήμερα – αυτό είναι το μύνημα του Trump όταν βλέπει ότι η Αμερική έχει 7% επί του ΑΕΠ έλλειμμα στον κρατικό προϋπολογισμό. Επίσης το χρέος των ΗΠΑ αγγίζει τα $40 τρις και το χρέος στο διμερές εμπόριο με τη Κίνα να είναι στα $300 δις. Ο παγκόσμιος Νότος και η Κίνα είναι αυτές που παράγουν. Από το 2000 μέχρι το 2025 στις ΗΠΑ έκλεισαν 70,000 βιομηχανικές μονάδες. Η παραγωγή έχει πάει στην Ασία και τον παγκόσμιο Νότο.

Οι ΗΠΑ σήμερα κυριαρχούν στο παγκόσμιο χρήμα (αποθεματικό νόμισμα) και, ακόμα, κυριαρχούν σε επίπεδο ισχύος. Αμερικανικές βάσεις υπάρχουν σχεδόν σε όλον τον πλανήτη. Ελέγχουν τα πυρηνικά της Γερμανίας, της Αγγλίας και όλων των ΝΑΤΟϊκών κρατών. Ο κόσμος μας είναι πλέον πολυπολικός αλλά οι ΗΠΑ έχουν ακόμα τα πρωτεία χρήματος και ισχύος. Άρα έχουμε ένα πολυπολικό κόσμο με δύο Αμερικανικές δεσπόζουσες – το χρήμα (δολλάριο) και την ισχύ. Ωστόσο, οι τρεις πυλώνες έχουν πλέον τεράστιες ρωγμές που δεν επουλώνουν. Έχει αρχίσει η αποσύνθεσή τους, και αυτό ήταν κάτι που είχε ξεκινήσει από τη δεκαετία του 1960, επιτάθηκε την δεκαετία του 1970, ανέκαμψε μερικώς στην συνέχεια την περίοδο της νεο-φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης (1980-2007), αλλά έχει σήμερα φτάσει σε ένα σημείο μεγάλης καμπής και νέας κρίσης. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των υπερχρεωμένων εταιρειών που έχουν επενδύσει στην τεχνητή νοημοσύνη και οι οποίες βλέπουν πτωτικές τάσεις στα ποσοστά των κερδών τους. Ακόμη, υπάρχει μια σχετική αποσύνθεση του Ευρω-ατλαντισμού, που δεν ανάγεται αναγκαστικά στην πολιτική του οικονομία: για παράδειγμα, ενώ Ευρω-ατλαντικά κεφάλαια εξακολουθούν να δίνουν την εικόνα του πιο δυναμικού γεω-οικονομικού μπλοκ στον κόσμο, οι ΗΠΑ παραμερίζουν την Ευρώπη και την Αγγλία στην λύση του Ουκρανικού ζητήματος και προσπαθούν να συγχρονιστούν με την Ρωσία.

Η Ελλάδα

Ποια είναι η θέση της Ελλάδας σήμερα μέσα σ’ αυτόν τον κυκεώνα της αργής και μακρόσυρτης παρακμής του νέου Αμερικανικού ιμπεριαλισμού;

Η ένταξη της Ελλάδας και της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ το 1952 ήταν ιεραρχημένη. Δεν υπήρχε ισοτιμία. Η Τουρκία, σύμφωνα με εκθέσεις του Γενικού Επιτελείου των ΗΠΑ τέλη της 10ετίας του 1940, είχε σαφέστατα μεγαλύτερη γεω-στρατηγική βαρύτητα απ’ ότι η Ελλάδα. Η πρακτική συνέπεια αυτού του γεγονότος ήταν ότι σε κρίσιμα ζητήματα των Ε/Τ διαφορών που έμελε να προκύψουν – Κυπριακό, Αιγαίο, Ελληνισμός Κων/πολης, μειονότητα Θράκης, Ίμβρος/Τένεδος – τα εθνικά αιτήματα της Τουρκίας είχαν το πραβάδισμα. Αυτό όμως το οποίο επίσης ίσχυε από την αρχή ήταν ότι ποτέ οι δύο χώρες δεν έπρεπε να φτάσουν σε πόλεμο – πρόκειται για το «δόγμα μη-πολέμου» το οποίο ισχύει από το 1952. Μ’ αυτή την έννοια, το σχετικό πλεονέκτημα που, υπό προϋποθέσεις, μπορούσε να στηρίξει την Ελλάδα (ή την Κυπριακή Δημοκρατία) ήταν όταν τολμούσε να φέρει τα πράγματα στα άκρα, χωρίς να ενδίδει στις πιέσεις της Τουρκίας για εκχωρήσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων. Αυτό μπορεί να αποκαλεστεί ως «πολιτική στρατηγική των ορίων». Τέτοια πολιτική ήταν σε θέση να ασκήσουν ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος και ο Ανδρέας Παπανδρέου.

Η εκτίμηση των ΗΠΑ για την Ανατολική Μεσόγειο δεν έχει αλλάξει μέχρι σήμερα, κι αυτό μπορεί να το δει κανείς τόσο σε κείμενα και εκθέσεις του Πενταγώνου, όσο και στις πράξεις των Αμερικανικών ελίτ και του ίδιου του Προέδρου Trump σήμερα. Αν κάτι έχει αλλάξει είναι ότι η θέση της Ελλάδας – τόσο των λαϊκών στρωμάτων όσο και των επιχειρηματικών τάξεων – έχει αδυνατίσει πάρα πολύ με τα μνημόνια και την διαρκή λιτότητα ενώ η θέση της Τουρκίας έχει ενισχυθεί αφάνταστα, τόσο σε διεθνές οικονομικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ισχύος και εξαγωγής ισχύος – γιαυτό και ο ορθός ορισμός της Τουρκίας είναι αυτός της περιφερειακής ιμπεριαλιστικής χώρας.   

*Ο Βασίλης Κων/νου Φούσκας είναι καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Λονδίνου και συγγραφέας του: Το μελάνωμα της Κύπρου. Οι ευθύνες των Κων/νου Καραμανλή και Ευάγγελου Αβέρωφ για την Κυπριακή τραγωδία (Επίκεντρο, 2024). Το παρόν κείμενο αντλεί από την εισήγηση του συγγραφέα που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Μπάτση με θέμα «Γεωστρατηγική και διεθνείς εξελίξεις» στις 17 Φεβρουαρίου 2026. 

The Press Project

Π. Γερογλής: H ΘΗΤΕΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΩΔΙΑ κ. ΔΕΝΔΙΑ… ΟΥΤΕ ΠΑΡΩΔΙΑ είναι … ΟΥΤΕ ΚΩΜΩΔΙΑ. είναι… ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΕΙΝΑΙ κ. ΔΕΝΔΙΑ…!!…

Από
anixneuseis
-
3
Παναγιώτης Γερογλής
Υποστράτηγος ε.α.
Έτσι όπως την παρουσιάζετε…είναι μια τραγωδία…
και επίσης  ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΕΙΝΑΙ ΟΛΟ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΖΟΥΜΕ …
ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΕΙΝΑΙ ΟΛΟ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΒΙΩΝΕΙ Η ΧΩΡΑ…
ΚΑΙ ΜΑΖΙ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΕΔ…
Και για να βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους…
Πρώτα, πρώτα, ο γιός σας δεν υπηρέτησε στον Έβρο…αλλά στην Αλεξανδρούπολη…
Και η Αλεξανδρούπολη, δεν είναι Έβρος…
Και το λέω και για εσάς,  και για τους πραγματικούς μας Ακρίτες, και για όσους άλλους, που σας συμβουλεύουν και έχουν αυτή τη στρεβλή εντύπωση…
Αλλά δεν έιναι έτσι…
Άλλο Αλεξανδρούπολη, άλλο Κυπρίνος..
Άλλο Αλεξανδρούπολη, άλλο Πλάτη…
Άλλο Αλεξανδρούπολη, άλλο Λαγός, Καρωτή, Μεταξάδες, Κουφόβουνο, Καστανιές και Μαράσια…
ΓΙΑΤΙ  αυτή η στρέβλωση..??..
ΓΙΑΤΙ αυτή η “εξίσωση” της Αλεξανδρούπολης με τον Έβρο..??..
Μήπως για “επικοινωνιακούς λόγους, ώστε να φαίνεται ότι ο γιός  του υπουργού, υπηρέτησε “στον Έβρο”..??..
Το να δίνετε τέτοιες “συμβουλές ”   στο γιό σας που σας ενημέρωσε ότι πρόκειται να εκτελέσει βολή και μάλιστα να τις μοιράζεστε δημόσια,,  κατ’ ελάχιστο αποτελεί ένα τεράστιο ανοιχτό ερωτηματικό…
ΓΙΑΤΙ άραγε..??..
Διότι με  τον τρόπο αυτό  φέρεστε να λοιδορείτε για ακόμη μία φορά,  τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις…
Και εμμέσως, φέρεστε να λοιδορείτε όχι μόνο  το  Δκτη  του Σχηματισμού,  της Μονάδας ,  το Λοχαγό,  τους διμοιρίτες , τον αξκο βολής, τους ελεγκτές βολής, τους εκπαιδευτές, τους Αξκούς, τους Υπαξκούς, τους ΔΕΑ, τους παλαιότερους στρατιώτες που έχουν αναλάβει τη διοργάνωση και διεξαγωγή της βολής , αφήνοντας ανοιχτά ερωτήματα για την ασφάλεια της βολής… αλλά μέμφεστε εμμέσως και όλα τα παλαιότερα ε.α. στελέχη και εφέδρους , που συνετέλεσαν και αυτοί, ώστε να δημιουργηθεί αυτή η (κατ’ εσάς) θητεία – “παρωδία” …..
ΓΙΑΤΙ άραγε..??..
Φέρεστε όμως, με τον τρόπο αυτό, να μέμφεστε και να   λοιδορείτε  ιδιαίτερα τα μόνιμα στελέχη, που έχουν κάνει δεκάδες ή και εκατοντάδες βολές στη ζωή τους για να εκπαιδεύσουν τους νέους στρατιώτες…
ΓΙΑΤΙ άραγε..??..
Και ποτέ τους  όλοι αυτοί δεν περίμεναν  να ακούγονται δημόσια τέτοιες συμβουλές  από γονείς των στρατιωτών, ακόμη ίσως και από  τους πιο κακοπροαίρετους, ώστε   να λαμβάνουν εκ των προτέρων και ανελλιπώς όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας, και παρά τις δεκάδες βολές που γίνονται καθημερινά στην επικράτεια, να μην ανοίγει κυριολεκτικά “ρουθούνι”…
Εσείς  όμως, ,δεν είστε απλά ένας  ίσως  “κακοπροαίρετος γονιός”…..,
Εσείς έχετε έναν θεσμικό ρόλο… ( αν δεν το έχετε καταλάβει, που πιθανότατα   δεν το έχετε καταλάβει , διότι διαφορετικά, αν αντιλαμβάνεστε τι λέτε και λέτε αυτά που λέτε με σκοπιμότητα, τότε οι ενέργειες αυτές, ενδεχομένως  υποκρύπτουν δόλο)..
Εσείς, έχετε έναν πολύ σοβαρό θεσμικό ρόλο, αυτόν του πολιτικού προϊίσταμένου των ΕΔ, που ακούει στο όνομα ΥΕΘΑ…
Και δεν μπορεί ένας ΥΕΘΑ, να δίνει τέτοιες “συμβουλές” ¨σε έναν στρατιώτη, ακόμη και στο γιό του και εν συνεχεία να τις δημοσιοποιεί…
Λες και καθημερινά οι στρατιώτες, στα πεδία βολής, ,”είτε πυροβολούν τα πόδια τους”, είτε “πυροβολούν το διπλανό τους”…
ΓΙΑΤΙ άραγε..??..
Οι βολές κ. Υπουργέ, διεξάγονται με απόλυτη ασφάλεια, διαφορετικά δεν διεξάγονται…
Και τα πυρομαχικά που βάλλονται , αυτές οι ¨λίγες σφαίρες “, έχουν προκύψει από τα λιγοστά πυρομαχικά εκπαιδεύσεως που διατίθενται από τον εφοδιασμό και από την περαιτέρω κατανομή τους…
Διότι δεν φροντίσατε, παρά τις υπηρεσιακές αιτήσεις, ούτε εσείς, σχεδόν τρία  χρόνια ως πολιτικός προϊστάμενος  των ΕΔ, ούτε οι προκάτοχοι της τραγικής σας κυβέρνησης των 7 ετών, ούτε οι προκάτοχοι των προηγούμενων κυβερνήσεων, να ξοδέψουν λίγες εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ περισσότερα, ώστε να ρίχνουν παραπάνω σφαίρες οι στρατιώτες κατά τη διεξαγωγή των βολών και κατά τη διάρκεια της θητείας τους…
ΓΙΑΤΙ άραγε..??..
Δεν θα ήταν και καμιά βαριά αβαρία για τον Π/Υ του υπουργείου ,αλλά και για τον Π/Υ της χώρας…
Για βολές δε, CQB και CQC , ούτε λόγος….
Και επειδή αφήνετε να αιωρούνται εντυπώσεις, εξομοιωτές βολής, ακόμη και φορητού οπλισμού, υπήρχαν και υπάρχουν σε αρκετά κέντρα και Σχηματισμούς, πριν καν γίνετε κυβέρνηση και πολύ πριν αναλάβετε το ΥΠΕΘΑ….
Υπόψιν, να το ξαναπώ , σε περίπτωση  που  δεν καθίσταται αντιληπτό…
Είστε κυβέρνηση 7 χρόνια…και εσείς ο ίδιος ως ΥΕΘΑ, παραπάνω από δύο, σε λίγο κλείνετε τα τρία χρόνια…
Οπότε …τα επίχειρα της “θητείας-παρωδίας”, αν αυτά αληθεύουν , προφανώς και ανήκουν πρωτίστως σε εσάς…
Να “χαίρεστε  λοιπόν την παρωδία σας”…
Και όλοι εμείς μαζί “να χαιρόμαστε” την τραγωδία που ζούμε…
Επιιπροθέτως να θυμίσω, ότι πέρα από τις δηλώσεις σας… πέρα από τη “θητεία-αγγαρεία”, πέρα από τη “θητεία-παρωδία”, πέρα από τον (ανύπαρκτό ουσιαστικά μεν , όχι όμως κατ΄ εσάς δε)  “κίνδυνο αυτοτραυματισμού και τραυματισμού”  των στρατιωτών στα πεδία βολής, πέρα από το ότι “αυτοί (οι στρατιώτες) κάνουν ότι εκπαιδεύονται και εμείς (οι στρατιωτικοί) κάνουμε ότι τους εκπαιδεύουμε”….πέρα από όλα αυτά και άλλα πολλά που έχετε πει…Να θυμίσω λοιπόν ότι παρά αυτές τις προσβλητικές και υποτιμητικές σας δηλώσεις, αυτό το στράτευμα με τη “θητεία-παρωδία”, αντιμετώπισε την υβριδική επιχείρηση διάρρηξης των συνόρων στον (πραγματικό) Έβρο, αυτό το στράτευμα το “ανεκπαίδευτο”(κατ΄εσάς) απεγκλώβισε τους συμπολίτες μας από το χιονιά που κακώς απεκλεισε και εγκλώβισε συμπολίτες μας στην  απροετοίμαστη Αττική Οδό (και της ξαναδώσατε την εκμετάλλευση, παρότι έθεσε εκατοντάδες ζωές σε κίνδυνο) , αυτό το ίδιο “ανεκπαίδευτο”  στράτευμα διέσωσε, περιέθαλψε , συνέδραμε τους πλημμυροπαθείς της Θεσσαλίας από την θεομηνία  Daniel, αυτό το “ανεκπαίδευτο στράτευμα” ,συνεχίζει και παράγει αξιόπιστη, διαρκή  και στιβαρή ασφάλεια και αποτροπή…
Και είναι αυτοί οι ίδιοι οι “αντιπαραγωγικοί”, οι “αυτιστικοί”…και εσχάτως …κάποιοι εξ αυτών ίσως χαρακτηρίζονται πλέον και “υστερικοί”…
Αυτό το στράτευμα, που παρά τη λειψανδρία , παρά τις περικοπές μισθών και τις περικοπές  πάσης φύσης δαπανών , παρά το  πρόσφατο νομοσχέδιο και την αναταραχή που αυτό επέφερε στις ΕΔ, παρά την πολιτικά εκπορευόμενη ενασχόληση του με πλήθος αλλότριων  ασχολιών και δραστηριοτήτων,   αυτό το στράτευμα που αντιμετωπίζει ιδιαίτερα επιτυχώς τς καθημερινές λειτουργικές  του ανάγκες παρά τις υπαρκτές αντιξοότητες, παρά τη μη απόδοση της προσοχής και της τιμής που του πρέπει και του αξίζει , παρά τις λοιδορίες .και τις προσβολές που  δέχεται…
Αυτό το στράτευμα, που  παρόλα αυτά, παρά τα  τεράστια εμπόδια που τεχνηέντως του τιθενται εμπρός του,  αυτό το “ανεκπαίδευτο στράτευμα”, συνεχίζει και κάνει εξαιρετική δουλειά και δικαίως απολαμβάνει τη μέγιστη  εμπιστοσύνη του κόσμου, μεταξύ των πολιτειακών θεσμών…
Και είναι ο ίδιος  ο απλός κόσμος, που ενώ αναγνωρίζει εμπράκτως το έργο και τη σταθερότητα των ΕΔ, σας κάνει και αναρωτιέστε  προσωπικά για τα “τριάρια”  (μακρινό όνειρο πλέον)  και τα   “δυάρια”  ( μην εκπλαγείτε  αν  γίνουν  και “άσσος” μπροστά…λόγω  της αλαζονείας θα  είναι) , των δημοσκοπικών σας μετρήσεων…
Μην αναρωτιέστε λοιπόν γιατί…
Τα “γιατί ” όμως ,τόσο αυτά του  εν ενεργεία προσωπικού (αυτού που θα του δώσετε 20% έκπτωση στα στρατιωτικά πρατήρια) , όσο και αυτά- του εν αποστρατεία προσωπικού  (αυτού που θα του βρείτε, άκουσον-άκουσον,  και “δεύτερη δουλειά”..!!..)  αλλά και αυτά από το σύνολο της κοινής γνώμης, παραμένουν αναπάντητα…περιμένοντας πρωτίστως τις δικές σας απαντήσεις.
Και τα “ΓΙΑΤΙ” ¨ αφορούν και τις λοιδορίες, και τις προσβολές, και  την υποτιμητική και απαξιωτική συμπεριφορά…απ ‘ όπου και εάν προέρχονται.
Αναρωτηθείτε ” ΓΙΑΤΙ “…
Υ.Γ.1: Οι ΕΔ υπήρχαν πολύ πριν δημιουργηθεί το κόμμα της παρούσας κυβέρνησης …..και πολύ πριν , αναλάβει τα καθήκοντα του  ο υπόψιν  ΥΕΘΑ…
Και τα πήγαιναν πολύ καλά, και πολύ αποτελεσματικά..
Χωρίς να περιμένουν κάποιον “μεσσία” ή κάποιον  “αυτόκλητο σωτήρα”…
Και είναι και αυτή η περιώνυμη  “ατζέντα 2030″…όπου παραμένει άγνωστο ακόμη το πλήρες “εύρος των νεωτερισμών της”……
Αλλά τετοια αναταραχή, τέτοιο κακό στις ΕΔ, με τέτοιο πρωτοφανές κύμα παραιτήσεων και φυγής, και παράλληλα με τέτοια μειωμένη προσέλευση στις στρατιωτκές παραγωγικές σχολές και στις προκηρύξεις επαγγελματιών οπλιτών, δεν έχουν ξανασυμβεί ….τα βλέπει  ο προαιώνιος αντίπαλος, και τρίβει τα χέρια του…
ΓΙΑΤΙ άραγε..??..
Και περα από αυτά που πρεσβεύει η υπόψη    ατζέντα…,  να γνωρίσω αλλά  και να θυμίσω στους έχοντες “ελάχιστη μυρωδιά”, περί των στρατιωτικών πραγμάτων, ότι στην αντικατάσταση οπλικών συστημάτων, πρώτα έρχονται τα νεότερα, εκπαιδεύεται το προσωπικό σε αυτά, χαρακτηρίζονται μαζί FOC, και μετά γίνεται η αντικατάσταση των παλαιοτέρων…
Απλή , στρατιωτική , ΑΒήτα…
Γιατί και σε ότι έφυγε από τα νησιά ,αλλά και στα πλοία του στόλου, βλέπω ότι δεν τηρείται τίποτε από την ΑΒητα..
ΓΙΑΤΙ  άραγε..??..
Υ.Γ.2 : Αλήθεια, τι έγινε με εκείνα τα τάμπλετ, των 10-15 χιλιάδων ανά στρατιώτη…??…
Έχουμε κανένα νεότερο..??…
Πάνε δυο χρόνια από τις εν λόγω εξαγγελίες..τελικά  τι ήταν..??..λόγια του αέρα..??…φτηνή προσπαθεια εντυπωσιασμού.για δημιουργία εντυπώσεων..??..
Και όπως λεει ο απλό κόσμος…”κουβάς” κι αυτά, έ..??..
Και πρέπει να είναι στον ίδιο κουβά, με το “εθνικό τυφέκιο,” το “εθνικό όχημα”, το “εθνικό πλοίο”, τον Αρχύτα, κ.ο.κ…
ΓΙΑΤΙ  άραγε..??..
Το μόνο που μένει να ακουσουμε, είναι και  για “εθνικό χαρταετό”, που είναι και των ημερών..
Αυτός όμως, μάλλον  υπάρχει εδώ και χρόνια  σε πλήρη εξέλιξη …σε αρκετά από  τα υπουργεία και μάλλον σε όλα  τα κόμματα…
Υ.Γ.3: Αυτά τα περί “παρωδίας”, σε λάθος ακροατήριο ειπώθηκαν… εκεί στην κομματική  οργάνωση στο Μεσολόγγι…
ΓΙΑΤΙ άραγε..??..
Στο γνωστό αθηναϊκό  “κλαμπ”  πρέπει να  ειπωθούν… στο γνώριμο χώρο, όπου οι ΕΔ καθίστανται περίγελος  του  ελιτίστικου ακροατηρίου…. να γελάσουν  μωρέ πάλι, με το προσωπικό των ΕΔ…
Αλλά πλησιάζει ο καιρός, “που θα γυρίσει ο τροχός, θα “γελάσει” κι ο φτωχός”…
Και οι κρίνοντες, θα κριθούν…παραδειγματικά…για όλα τα κακά που προκάλεσαν στον τόπο…
Παναγιώτης Γερογλής
Υπτγος ε.α.
Diploma in Diplomatic and Strategic Studies
MA in  International Security and Applied Strategy
EU Political Advisor  / EAS  /European Security&Defence College
ex Military Advisor of Greece to the UN
ex Military Representative of Greece to the OSCE
ex NATO /PTEC/MPSOTC Commander
ex HNDGS/JMMLC Commander

Δ. Σταματόπουλος: Η Αρβελέρ και η ∆ύση

Από
anixneuseis
-
3

Το δικό της Βυζάντιο η Αρβελέρ το συσχετίζει µε την ευρωπαϊκή και πιο συγκεκριµένα µε τη γαλλική βυζαντινολογία.

Δημήτρης Σταματόπουλος

17:0522 Φεβρουαρίου 2026 

 

Στους επικήδειους για τον θάνατο της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ υπάρχει µία σταθερά: ότι το επιστηµονικό της έργο αλλά και η συνολική της παρουσία ως δηµόσιας διανοούµενης «ανέδειξαν το Βυζάντιο». Βέβαια µια τέτοια κρίση στη γενικότητά της µπορεί να ισχύει µε πολλούς τρόπους. Ωστόσο, αν ισχυριστεί κάποιος ότι ένας διάδοχος του Παπαρρηγόπουλου ανέδειξε το Βυζάντιο, θα πρέπει τουλάχιστον να επισηµάνει µε ποιον διαφορετικό τρόπο το έπραξε από ό,τι η παραδοσιακή ελληνική ιστοριογραφία. Και πράγµατι στην περίπτωση της Αρβελέρ αυτή η ιδιοµορφία υφίσταται και αφορά τη σχέση της µε την ευρωπαϊκή και πιο συγκεκριµένα τη γαλλική βυζαντινολογία.

Η ευρωπαϊκή ιστοριογραφία ήδη από τα µέσα του 19ου αιώνα και κάτω από την επίδραση του γερµανικού ροµαντισµού και της σχολής του ευρωπαϊκού ιστορισµού είχε αποµακρυνθεί από την παλαιά απόρριψη του βυζαντινού παρελθόντος στην οποία είχαν πρωτοστατήσει οι εκπρόσωποι του ευρωπαϊκού ∆ιαφωτισµού είτε στη φιλοσοφία (Βολταίρος και Χέγκελ) είτε στην ιστοριογραφία (Γίββωνα). ∆εν ήταν µόνο το πνεύµα της γενικής εξιδανίκευσης των µεσαιωνικών χρόνων από τους ροµαντικούς ιστοριογράφους. Ηταν η πεποίθηση ότι το Βυζάντιο έπρεπε να ενταχθεί ως αναπόσπαστο τµήµα της ευρωπαϊκής ιστορίας, αφού αποτέλεσε τον µεγάλο κυµατοθραύστη πάνω στον οποίο έσβηναν οι απειλές των «βαρβάρων» της Ανατολής: η αραβική, η περσική ή η τουρκική απειλή σε µεγάλο βαθµό ανασχέθηκαν από τη βυζαντινή διπλωµατία και εάν χρειαζόταν τον βυζαντινό στρατό, άσχετα εάν τελικά χρειάστηκε και ένα Πουατιέ ή µια Βιέννη για την τελική συντριβή του ανατολίτη βαρβάρου.

Μια πλειάδα Γάλλων βυζαντινολόγων µε πιο χαρακτηριστική περίπτωση αυτή του Αλφρέντ Νικολά Ραµπό συστοιχήθηκε µε αυτή την προσέγγιση νοµιµοποιώντας ουσιαστικά το πεδίο των βυζαντινών σπουδών. Το Βυζάντιο δεν ήταν πια µια µετωνυµία της απολυταρχικής µοναρχίας την οποία πολέµησαν µε συνέπεια φιλελεύθεροι διαφωτιστές. Μετατράπηκε σε µια µεταφορά: το Βυζάντιο ως το κράσπεδο του ευρωπαϊκού πολιτισµού και συνεπώς αναπόσπαστο µέρος του.

Ίσως από την άποψη αυτή δεν είναι τυχαία η διαπραγµάτευση του θέµατος της ναυτικής στρατηγικής του Βυζαντίου από την Αρβελέρ στη διδακτορική διατριβή της το 1966 µε τίτλο «Το Βυζάντιο και η θάλασσα». Το έργο µοιράζεται σε τρία µέρη και οι τίτλοι τους (και ακόµη περισσότερο οι υπότιτλοι) είναι ιδιαίτερα ενδεικτικοί: «Από τους Ισαυρους στους Κοµνηνούς: το Βυζάντιο απέναντι στους Αραβες», «Από τους Κοµνηνούς στην Αλωση του 1204: το Βυζάντιο µεταξύ Τούρκων και Λατίνων», «Λασκαρίδες και Παλαιολόγοι: Η ∆ύση και η Ανατολή εναντίον του Βυζαντίου». Η Αρβελέρ φαίνεται να ενστερνίζεται την κοινή θέση της συντηρητικής (Απόστολος Βακαλόπουλος) και της µαρξιστικής (Νίκος Σβορώνος) ιστοριογραφίας του 20ού αιώνα για τον διπλό αγώνα του Βυζαντίου ενάντια σε καθολικούς και µουσουλµάνους. Αντί όµως να παραµείνει σε µια θέση περί εθνικής ιδιοµορφίας του νέου ελληνισµού που αναδύεται µεταξύ των δύο Αλώσεων (του 1204 και του 1453 ή πολύ περισσότερο να παρεκκλίνει σε µια θέση περί «αντιστασιακού χαρακτήρα» του ελληνισµού όπως στην περίπτωση του µαρξιστή Σβορώνου, κάνει κάτι ενδιαφέρον: ευθυγραµµίζει την ελληνική προοπτική για το Βυζάντιο µε την οριενταλιστική προοπτική της ευρωπαϊκής ιστοριογραφίας.

Σκεφτείτε αυτό το «Βυζάντιο απέναντι στους Άραβες» τι αίσθηση θα έκανε σε ένα γαλλικό κοινό που είχε πρόσφατη την εµπειρία της αλγερινής ανεξαρτησίας. Το Βυζάντιο µπορεί να γίνει αποδεκτό ως τµήµα του ευρωπαϊκού πολιτισµού, στις παρυφές του τελευταίου. Υπό αυτή την έννοια αντί να αντιπαραθέτει τη ρωµαϊκότητα της Καρλοµάγνειας αυτοκρατορίας στη ρωµαϊκότητα του Ρωµιού της βυζαντινής και κατόπιν της οθωµανικής εποχής, στην πραγµατικότητα τις αποδέχεται ως διαφορετικές εκδοχές της ίδιας µεγάλης ελληνορωµαϊκής παράδοσης. Υπό αυτή την έννοια η υπεράσπιση της έννοιας της «ρωµιοσύνης» στο έργο της (ή καλύτερα στον µετέπειτα δηµόσιο λόγο της) δεν αποτελεί µια προσπάθεια υπεράσπισης µιας εθνικής ιδιοµορφίας, όπως για παράδειγµα στο παράδειγµα του Ρωµανίδη ή άλλων «αντιδυτικών» νεοορθόδοξων όπως ο Γιανναράς. Η ευθυγράµµιση που επιλέγει η Αρβελέρ µε τον ανασυγκροτηµένο ευρωπαϊκό οριενταλισµό µοιάζει περισσότερο µε την ανασύνταξη που επιχείρησε ο Νικολάε Γιόργκα στη ρουµανική ιστοριογραφία: όπως η ρωµαϊκότητα των Ρουµάνων αποτέλεσε µια παραλλαγή των λατινόφωνων λαών της Ευρώπης, η ρωµαϊκότητα των Ρωµιών δεν τους οδηγεί σε αντιπαράθεση αλλά σε έναν συντονισµό µε τη ∆ύση.

Η Αρβελέρ δεν κάνει κάτι διαφορετικό από αυτό που έκανε ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος. Ο Παπαρρηγόπουλος δεν κατασκεύασε απλώς ένα Βυζάντιο µιας µεταφυσικής ροµαντικής συνέχειας, όπως συνήθως περιορίζεται να αναφέρει µια κριτική προσέγγιση στο έργο του. Κατασκεύασε ένα Βυζάντιο στραµµένο προς τη ∆ύση: µεταξύ εικονοµάχων και εικονολατρών, επιλέγει τους εικονοµάχους (παροµοιάζοντας µάλιστα τον Λέοντα Γ΄τον Ισαυρο και τον Κωνσταντίνο Ε΄ τον Μονοµάχο µε τον Λούθηρο και τον Καλβίνο), µεταξύ ενωτικών και ανθενωτικών, επιλέγει τους ενωτικούς, µεταξύ ∆ύσης και Ανατολής, επιλέγει τη ∆ύση. Ο Παπαρρηγόπουλος όµως το πράττει αυτό στην κλασική εποχή της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Η Αρβελέρ θα ανασυντάξει το επιχείρηµα στην εποχή της υποχώρησης της αποικιοκρατίας. Και αυτό ήταν που εκτιµήθηκε για την οργανική ένταξή της στους πανεπιστηµιακούς θεσµούς της µητρόπολης (Γαλλία), αλλά και γοήτευε την εθνικιστική ατµόσφαιρα της πολιτισµικής αποικίας (Ελλάδα). Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάµε ότι ο ελληνικός εθνικισµός αγαπούσε από παλιά τον Γάλλο αποικιοκράτη: τον αγαπούσε γιατί ηττήθηκε. Η ηττηµένη αποικιοκρατική Γαλλία ασκούσε πάντα µια ιδιαίτερη γοητεία στον τρόπο µε τον οποίο κατανοούσαµε τον εθνικό µας εαυτό. Η οργανική συσχέτιση µαζί του όµως άνοιξε και διαφορετικούς δρόµους ανασυγκρότησης του ελληνικού εθνικισµού. Αυτός είναι ο τρόπος µε τον οποίο πρέπει να καταλάβουµε την Αρβελέρ αλλά και άλλα τµήµατα της ελληνικής γαλλοτραφούς διανόησης και ιδιαίτερα τη στενή τους σχέση µε τους ακαδηµαϊκούς θεσµούς.

* Ο ∆ηµήτρης Σταµατόπουλος είναι καθηγητής Βαλκανικής και Υστερης Οθωµανικής Ιστορίας στο τµήµα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας 

Documento

The New York Times: Στους Ολυμπιακούς Αγώνες είδα τη διαφορά ανάμεσα στον εθνικισμό και τον πατριωτισμό

Από
anixneuseis
-
0

The New York Times

του David Litt
Ο κ. Litt υπήρξε λογογράφος του Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα.

Πριν φύγω για το αεροδρόμιο, για να προλάβω την πτήση μου προς το Μιλάνο, αγόρασα μία μεγάλη αμερικανική σημαία, τέσσερις σημαίες 8×12 ιντσών και δύο εφεδρικές, μικρότερες σημαίες — για παν ενδεχόμενο. Έπειτα — εξαιτίας της Μινεάπολης, επειδή αξιωματούχοι των Ολυμπιακών Αγώνων των ΗΠΑ χρειάστηκε να αλλάξουν το όνομα του χώρου συνάντησης των αθλητών τους από «Ice House» σε «Winter House», εξαιτίας του «Δόγματος Ντονρό» και επειδή πολλοί Αμερικανοί, ανάμεσά τους και ορισμένοι Ολυμπιονίκες, παλεύουν αυτή τη στιγμή με το τι σημαίνει να εκπροσωπείς και να υποστηρίζεις τη χώρα σου — αναρωτήθηκα πόσο άνετα θα έπρεπε να τις κουνάω.

Μήπως θα έπρεπε να δοκιμάσω να γυρίσω ανάποδα τα «Αστέρια και τις Ρίγες», όπως έκανε η Μάρθα-Αν Άλιτο λίγο αφότου ο Τζο Μπάιντεν είχε εκλεγεί πρόεδρος; Χρειαζόταν να επινοήσω κάποιο είδος «σηματωρού κώδικα» ώστε να μεταφέρω στήριξη στην Team U.S.A., σε συνδυασμό με αντίθεση στην προσάρτηση της Γροιλανδίας ή του Καναδά;

Δεν υπήρχε λόγος να ανησυχώ. Παρότι βρισκόμασταν στις κερκίδες για να παρακολουθήσουμε έναν «μηδενικού αθροίσματος» ανταγωνισμό ανάμεσα σε έθνη, δεν μπορώ να φανταστώ ισχυρότερη αποδοκιμασία του εθνικισμού από εκείνη που προσέφεραν οι φίλαθλοι στους φετινούς Χειμερινούς Αγώνες.

Δεν θέλω να υπονοήσω ότι ο αθλητισμός θα ενώσει τον κόσμο. Και σίγουρα όχι οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Οι Αγώνες του Πιόνγκτσανγκ το 2018 δεν έφεραν τη Βόρεια και τη Νότια Κορέα πιο κοντά στη συμφιλίωση. Οι Αγώνες του Πεκίνου το 2022, κατά πάσα πιθανότητα, καθυστέρησαν την εισβολή του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία για λιγότερο από μία εβδομάδα.

Κι όμως, κάθε φορά που εγώ και η σύζυγός μου μπαίναμε σε ολυμπιακούς χώρους, γινόμασταν μάρτυρες ανεπιτήδευτων, απολύτως αυθόρμητων εκδηλώσεων της διαφοράς ανάμεσα στον πατριωτισμό και τον εθνικισμό: χιλιάδες άνθρωποι, όλοι να ζητωκραυγάζουν δυνατά για τις χώρες τους, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα το δικαίωμα των άλλων να ζητωκραυγάζουν εξίσου δυνατά για τις δικές τους.

Το πνεύμα μέσα στους χώρους ήταν κάτι που οι τηλεοπτικές μεταδόσεις συχνά υπαινίσσονται, αλλά δεν μπορούν να αποτυπώσουν πλήρως. Ναι, η αγαλλίαση της νίκης για ένα έθνος είναι η οδύνη της ήττας για ένα άλλο. Ωστόσο, η επιδίωξη της αριστείας που τιμούν οι Ολυμπιακοί Αγώνες — και το θάρρος, ο θρίαμβος και η συντριβή των ανδρών και των γυναικών που αγωνίζονται εκεί — αγγίζουν στοιχεία της ανθρώπινης κατάστασης που διασχίζουν τα σύνορα αβίαστα.

Αυτή η επιθυμία για κοινές παγκόσμιες εμπειρίες αντιστέκεται στην εθνικιστική αναδίπλωση που κερδίζει έδαφος σε όλο τον κόσμο — και στην περιφρόνηση προς τις μακροχρόνιες συμμαχίες, που έχει γίνει χαρακτηριστικό γνώρισμα της εξωτερικής πολιτικής του Προέδρου Τραμπ. Δύο ημέρες αφότου ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, προειδοποίησε στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου ότι «ο ισχυρισμός των Ηνωμένων Πολιτειών για ηγετικό ρόλο έχει αμφισβητηθεί και πιθανώς έχει χαθεί», εμείς δέναμε σχέσεις με ένα διεθνές μωσαϊκό φιλάθλων στα ψηλότερα, πιο απομακρυσμένα καθίσματα της Αρένας Παγοδρομίας του Μιλάνου.

Μια μεσήλικη Γερμανίδα προσφέρθηκε να μας βοηθήσει να υψώνουμε τη μεγάλη μας σημαία κάθε φορά που ένας Αμερικανός έβγαινε στον πάγο. Ο γιος της, ο Ρόμπερτ Κούνκελ, αγωνιζόταν στο σύντομο πρόγραμμα των ζευγαριών εκείνο το βράδυ, και έτσι, σε μια στιγμή διμερούς συνεργασίας, τη βοηθήσαμε να σηκώσει ένα εξίσου μεγάλο πανό με το πρόσωπό του.

Πέρασα μία εβδομάδα στους Αγώνες και δεν είδα ούτε μία εκδήλωση εθνικής επιθετικότητας ή έστω μνησικακίας. (Είδα, βέβαια, ένα πλήθος παραληρηματικών φιλάθλων παραλίγο να ξεσκίσει ο ένας τον άλλον, αλλά αυτό συνέβη μόνο επειδή είχε φτάσει μια φρέσκια παρτίδα από λούτρινα μασκότ-ερμίνα στο επίσημο ολυμπιακό κατάστημα.)

Ενώ ο Τζ. Ντ. Βανς αποδοκιμάστηκε έντονα κατά την τελετή έναρξης στο Μιλάνο, η αμερικανική ομάδα χειροκροτήθηκε.

Οι άνθρωποι μπορούν να καταλάβουν τη διαφορά· οι ηγέτες μας, όσο κι αν παραπλανούνται, δεν είμαστε εμείς. «Η Αμερική δεν είναι απλώς μια ιδέα», είπε πέρσι ο κ. Βανς στο δεξιό Claremont Institute. «Είμαστε ένας συγκεκριμένος τόπος με έναν συγκεκριμένο λαό και ένα συγκεκριμένο σύνολο πεποιθήσεων και έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής». Από ορισμένες πλευρές, αυτό προφανώς ισχύει: στον αγώνα ανδρών 1.500 μέτρων στο short track, εγώ υποστήριζα τους Αμερικανούς πατινέρ ταχύτητας, ενώ οι Ολλανδοί υποστήριζαν τους δικούς τους.

Όμως ο τρόπος με τον οποίο ο κ. Βανς και οι σύμμαχοί του του MAGA επεκτείνουν αυτόν τον ισχυρισμό — για να υποστηρίξουν ότι η ιδιαίτερη εθνική μας κουλτούρα είναι μέρος του λόγου που οι διεθνείς θεσμοί είναι ύποπτοι, η μετανάστευση απειλητική και οι συμμαχίες που βασίζονται σε κοινές αρχές απερίσκεπτες — διαψεύδεται από αυτό που οι άνθρωποι περνούν τον χρόνο τους καταναλώνοντας με χαρά: μια στροβιλιστή, υβριδική ποπ κουλτούρα από οπουδήποτε και αρχικά σε οποιαδήποτε γλώσσα, από το «KPop Demon Hunters» μέχρι τον Bad Bunny, το “Ballerina Cappuccina” και την προγραμματισμένη κυκλοφορία του Grand Theft Auto VI φέτος.

Αν η παλιά γεωπολιτική τάξη «δεν πρόκειται να επιστρέψει», όπως προειδοποίησε πρόσφατα ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, η παγκόσμια πολιτισμική τάξη που αναδύθηκε παράλληλα μ’ αυτήν δεν πάει πουθενά. Το βράδυ της Πέμπτης, οι πιο δυνατές ζητωκραυγές που άκουσα ήταν για το δυνατό, μαγνητικό, χαρούμενο, εμψυχωτικό ελεύθερο πρόγραμμα της Άλισα Λιου, που της χάρισε το χρυσό μετάλλιο. Όμως πριν από αυτό, το κοινό παραλίγο να κάνει εξίσου πολύ θόρυβο για την Ελβετίδα πατινέρ Κίμι Ρέποντ, η οποία τερμάτισε προτελευταία. Η Ρέποντ είχε μόλις πέσει για δεύτερη φορά. Οι πιθανότητές της να πετύχει την καλύτερη επίδοσή της στη σεζόν, πόσο μάλλον να κερδίσει μετάλλιο, είχαν εξανεμιστεί. Κι όμως, κρίνοντας από την αντίδραση του κόσμου καθώς σηκώθηκε και συνέχισε να πατινάρει, θα νόμιζες πως ήταν η πρωταθλήτρια του κόσμου.

Γύρω μας στις κερκίδες εκείνο το βράδυ εκπροσωπούνταν τουλάχιστον δώδεκα εθνικότητες. Κι όμως, κάτι μας ένωνε — πέρα από την επιθυμία να κερδίσουν οι δικοί μας αθλητές, φυσικά —: η κοινή πεποίθηση ότι σε δύσκολους καιρούς δεν υπάρχει τίποτα πιο εντυπωσιακό, τίποτα πιο «ολυμπιακό», από το να βρίσκεις έναν τρόπο να τα βγάζεις πέρα.

Με τα πορτοφόλια μας, την προσοχή μας, τον χρόνο μας και τα συλλογικά μας βογκητά σε κάθε πτώση και τις επευφημίες μας σε κάθε νεοεκπληρωμένο όνειρο ζωής, οι πολίτες του κόσμου στέλνουν ένα μήνυμα: υποστηρίζουμε με υπερηφάνεια τις χώρες μας, αλλά είμαστε κάτι περισσότερο από τις χώρες μας. Και σε πολλές περιπτώσεις είμαστε καλύτεροι — πολύ καλύτεροι — από τις κυβερνήσεις που τις διοικούν.

Ο David Litt, πρώην λογογράφος του Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, είναι συγγραφέας — πιο πρόσφατα — του «It’s Only Drowning: A True Story of Learning to Surf and the Search for Common Ground» και γράφει το ενημερωτικό δελτίο Word Salad.

Οι Times δεσμεύονται να δημοσιεύουν μια ποικιλία επιστολών προς τον εκδότη. Θα θέλαμε να ακούσουμε τη γνώμη σας γι’ αυτό ή για οποιοδήποτε από τα άρθρα μας. Ακολουθούν μερικές συμβουλές. Και εδώ είναι το email μας: [email protected].

Ακολουθήστε την ενότητα Opinion των New York Times στο Facebook, Instagram, TikTok, Bluesky, WhatsApp και Threads.

The New York Times

FT: Μυστική συμφωνία 500 εκατ. ευρώ Ιράν-Ρωσίας για αγορά αντιαεροπορικών πυραύλων

Από
anixneuseis
-
0

Οι φορητοί εκτοξευτήρες πυραύλων Verba / Shutterstock
22/02/2026  18:33
Το Ιράν προχωρά σε σημαντική στρατιωτική ενίσχυση, υπογράφοντας μυστική συμφωνία 500 εκατ. ευρώ με τη Ρωσία για την προμήθεια χιλιάδων προηγμένων φορητών αντιαεροπορικών πυραύλων.

Η συμφωνία αυτή γίνεται στο πλαίσιο της προσπάθειας της Τεχεράνης να ανασυγκροτήσει τις αεροπορικές της άμυνες μετά τις περσινές επιθέσεις του Ισραήλ.

Ειδικότερα, σύμφωνα με πληροφορίες των Financial Times, η συμφωνία περιλαμβάνει 500 φορητούς εκτοξευτές Verba και 2.500 πυραύλους 9M336, με παραδόσεις από το 2027 έως το 2029, αν και κάποιες μονάδες μπορεί να έχουν ήδη φτάσει στο Ιράν. Τα Verba είναι φορητά, υπέρυθρα καθοδηγούμενα συστήματα, ικανά να πλήττουν κρουζ, χαμηλά πετώντα αεροσκάφη και drones, ενώ μπορούν να αναπτυχθούν γρήγορα από μικρές ομάδες χωρίς εξαρτήσεις από σταθερές εγκαταστάσεις ραντάρ.

Η συμφωνία ακολουθεί την εμπλοκή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή υπό τον Ντόναλντ Τραμπ και έρχεται μετά τη βαριά καταστροφή των αεροπορικών αμυνών του Ιράν από τις ισραηλινές δυνάμεις. Η Ρωσία φαίνεται ότι χρησιμοποιεί τη συμφωνία για να διατηρήσει στρατηγικές σχέσεις με το Ιράν, παρά την αποτυχία να το υποστηρίξει κατά τη διάρκεια του πολέμου 12 ημερών με το Ισραήλ.

Η παράδοση των πυραύλων και των εκτοξευτών γίνεται μέσω της κρατικής Rosoboronexport και του Ιρανικού Υπουργείου Άμυνας (MODAFL), με διαμεσολαβητή τον Ruhollah Katebi, που έχει ήδη συντονίσει προηγούμενες πωλήσεις όπλων στη Ρωσία για χρήση στην Ουκρανία. Παράλληλα, πρόσφατες πτήσεις ρωσικών αεροσκαφών με στρατιωτικό φορτίο προς το Ιράν δείχνουν ότι η υλοποίηση της συμφωνίας έχει ήδη ξεκινήσει, με παράδοση ελικοπτέρων Mi-28 και νυχτερινών οπτικών Mowgli-2.

Η συμφωνία αντικατοπτρίζει την συνεχιζόμενη στρατιωτική συνεργασία Ρωσίας-Ιράν
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα Verba δεν αρκούν για να αλλάξουν δραματικά την αμυντική ισορροπία σε ενδεχόμενο πόλεμο με ΗΠΑ ή Ισραήλ, αλλά παρέχουν στο Ιράν δυνατότητα γρήγορης και ευέλικτης αντίδρασης σε επιθέσεις χαμηλά πετώντων αεροσκαφών ή ελικοπτέρων, όπως οι πρόσφατες επιχειρήσεις σε άλλες περιοχές του κόσμου.

Η συμφωνία αντικατοπτρίζει την συνεχιζόμενη στρατιωτική συνεργασία Ρωσίας-Ιράν, με το Ιράν να έχει προμηθεύσει drones και πυραύλους στη Ρωσία κατά τη διάρκεια της εισβολής στην Ουκρανία, ενώ οι δύο χώρες υπέγραψαν συνθήκη ενίσχυσης στρατηγικών δεσμών το 2025. Παρά τις καθυστερήσεις στην παράδοση των Sukhoi Su-35, η Ρωσία δείχνει διάθεση να παρακάμψει κυρώσεις των Ηνωμένων Εθνών.

Ειδικοί εκτιμούν ότι η επιλογή του Ιράν να επικεντρωθεί σε φορητά συστήματα Verba αντικατοπτρίζει νέα στρατηγική: ταχεία και εύκολη ενσωμάτωση, γρήγορη ανασυγκρότηση αμυντικών δυνατοτήτων και προετοιμασία για επόμενες συγκρούσεις. Η συμφωνία δείχνει ότι το Ιράν στοχεύει να παρατείνει την ικανότητά του να αντιστέκεται σε μελλοντικές στρατιωτικές επιθέσεις, ενώ παράλληλα ενισχύει τη στρατηγική σχέση με τη Ρωσία σε περιβάλλον αυξημένης δυτικής παρακολούθησης.

Ο Τραμπ απορεί γιατί το Ιράν δεν έχει «συνθηκολογήσει» εν μέσω αμερικανικής στρατιωτικής ενίσχυσης, λέει ο Γουίτκοφ

Από
anixneuseis
-
0

Του Reuters
22 Φεβρουαρίου 2026, 14:45 (GMT+2) — Ενημερώθηκε πριν από 3 ώρες

Αεροπλανοφόρο κλάσης Nimitz του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, USS Abraham Lincoln, επιχειρεί στην Αραβική Θάλασσα. Ένα F/A-18F Super Hornet ετοιμάζεται για προσνήωση στο κατάστρωμα πτήσης του USS Abraham Lincoln (CVN 72) στην Αραβική Θάλασσα, 15 Φεβρουαρίου 2026. U.S. Navy/Mass Communication Specialist Seaman Daniel Kimmelman/Handout μέσω REUTERS.

Σύνοψη

  • Ο Γουίτκοφ λέει ότι το Ιράν απέχει πιθανόν μία εβδομάδα από το να διαθέτει υλικό «βιομηχανικής κλίμακας» για κατασκευή βόμβας
  • Η Τεχεράνη έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα είναι ειρηνικό
  • Ο Γουίτκοφ συναντήθηκε με τον Ιρανό αντικαθεστωτικό Ρεζά Παχλαβί

22 Φεβρουαρίου (Reuters) – Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απορεί γιατί το Ιράν δεν έχει ακόμη «συνθηκολογήσει» και συμφωνήσει να περιορίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα, την ώρα που η Ουάσινγκτον ενισχύει τις στρατιωτικές της δυνατότητες στη Μέση Ανατολή, δήλωσε ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ.

«Δεν θέλω να χρησιμοποιήσω τη λέξη “απογοητευμένος”, γιατί καταλαβαίνει ότι έχει πολλές εναλλακτικές, αλλά απορεί γιατί δεν έχουν… δεν θέλω να χρησιμοποιήσω τη λέξη “συνθηκολογήσει”, αλλά γιατί δεν έχουν συνθηκολογήσει», είπε ο Γουίτκοφ σε συνέντευξη που έδωσε το Σάββατο στην εκπομπή του Fox News «My View with Lara Trump», την οποία παρουσιάζει η νύφη του προέδρου.

«Γιατί, υπό αυτή την πίεση, με τον όγκο ναυτικής ισχύος που υπάρχει εκεί, γιατί δεν έχουν έρθει σε εμάς και να πουν: “Δηλώνουμε ότι δεν θέλουμε όπλο, οπότε ιδού τι είμαστε έτοιμοι να κάνουμε”; Κι όμως, είναι κάπως δύσκολο να τους φέρεις σε αυτό το σημείο».

Ο Τραμπ έχει διατάξει μια τεράστια ενίσχυση δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και προετοιμασίες για μια ενδεχόμενη αεροπορική επίθεση διάρκειας πολλών εβδομάδων κατά του Ιράν. Το Ιράν έχει απειλήσει ότι θα πλήξει αμερικανικές βάσεις εάν δεχθεί επίθεση.

Το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει πυρηνικά όπλα

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν το Ιράν να εγκαταλείψει το εμπλουτισμένο ουράνιο, το οποίο – όπως λέει η Ουάσινγκτον – μπορεί δυνητικά να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή βόμβας, καθώς και να σταματήσει να στηρίζει ένοπλες ομάδες στη Μέση Ανατολή και να αποδεχθεί περιορισμούς στο πυραυλικό του πρόγραμμα.

Η Τεχεράνη δηλώνει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα είναι ειρηνικό, αλλά ότι είναι πρόθυμη να δεχθεί ορισμένους περιορισμούς με αντάλλαγμα την άρση των οικονομικών κυρώσεων. Απορρίπτει τη σύνδεση του ζητήματος με άλλα θέματα, όπως οι πύραυλοι και η στήριξη σε ένοπλες οργανώσεις.

«Εμπλουτίζουν πολύ πάνω από το επίπεδο που χρειάζεται για ειρηνική πυρηνική χρήση. Είναι έως 60% (σε καθαρότητα σχάσιμου υλικού)», είπε ο Γουίτκοφ. «Πιθανότατα απέχουν μία εβδομάδα από το να έχουν υλικό, υλικό βιομηχανικής κλίμακας για κατασκευή βόμβας, και αυτό είναι πραγματικά επικίνδυνο».

Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters την Κυριακή ότι το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να έχουν διαφορετικές απόψεις ως προς την άρση των κυρώσεων στις συνομιλίες.

Ο Γουίτκοφ είπε επίσης ότι, κατόπιν εντολής του Τραμπ, συναντήθηκε με τον Ιρανό αντικαθεστωτικό Ρεζά Παχλαβί, γιο του σάχη που ανατράπηκε στην Ιρανική Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες για τη συνάντηση.

Ο Παχλαβί, που ζει στην εξορία, λειτούργησε ως σημείο αναφοράς για μέρος της ιρανικής αντιπολίτευσης κατά τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του περασμένου μήνα, στη διάρκεια των οποίων εκτιμάται ότι σκοτώθηκαν χιλιάδες άνθρωποι — η σοβαρότερη εσωτερική αναταραχή από την περίοδο της επανάστασης.

Νωρίτερα τον Φεβρουάριο, ο Παχλαβί είχε δηλώσει ότι μια αμερικανική στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν θα μπορούσε να σώσει ζωές και κάλεσε την Ουάσινγκτον να μη δαπανήσει υπερβολικά χρόνο σε διαπραγματεύσεις με τους κληρικούς ηγέτες της Τεχεράνης για μια πυρηνική συμφωνία.

 

Γ. Τσουκαλάς: ΜΙΑ ΔΥΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ ΙΡΑΝ;

Από
anixneuseis
-
0
Του Γεωργίου Τσουκαλά, Δικηγόρου
Ὁ Δυτικὸς Κόσμος δὲν ἔπρεπε νὰ διασαλευτεῖ, τουλάχιστον μεσούσης τῆς Ὀλυμπιακῆς ἐκεχειρίας, ὅμως μετὰ τὴν λήξη τῶν Χειμερινῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων τοῦ Μιλάνου, στὶς 22 Φεβρουαρίου 2026, οἱ στρατιωτικὲς χεῖρες (manu militari) τῶν Η.Π.Α. ποὺ μποροῦσαν νὰ ἐκστρατεύσουν κατὰ τοῦ Ἰρὰν, εἶναι τώρα λυμένες.
Ἄλλωστε προανάκρουσμα τῆς εἰσβολῆς τῆς Δύσης στὸ ἴδιο τὸ Ἰράν τὸ 2026, ἦταν ἡ ἧττα τῶν πληρεξουσίων του, Χαμὰς καὶ Χεζμπολάχ, στοὺς πολέμους δι’ ἀντιπροσώπου (proxy war) στὶς ἀκτὲς τῆς Ἀνατολικῆς Μεσογείου (2023-2024), ἀλλὰ καὶ ἡ ἧττα τοῦ Ἰρὰν στὴν ἀεροπορικὴ ἀναμέτρηση μὲ τὸ Ἰσραὴλ καὶ τὶς Η.Π.Α. (2025). Τί πλέον ἐπιδιώκεται; Ἡ ἀνατροπὴ (regime change) τοῦ ἀντιδυτικοῦ θεοκρατικοῦ ἰρανικοῦ καθεστῶτος τῶν μουλάδων, καὶ ἡ ἐπαναφορὰ τῆς Περσίας ὑπὸ τὴν σφαῖρα τῆς δυτικῆς ἐπιρροῆς· ὁ φυλετικοθρησκευτικὸς κατακερματισμὸς τῆς χώρας αὐτῆς κὶ ἡ ἀποδιάλυση τῆς αὐτόνομης ἰρανικῆς ἰσχύος, ἡ πρόσδεση κὶ ἐξάρτησή της ἀπὸ τὴν Δύση· ὁ ἔλεγχος τῶν σπουδαίων πλουτοπαραγωγικῶν πηγῶν τοῦ Ἰράν· ἡ περαιτέρῳ περίσφιξη τῆς Ρωσίας, στὸ μαλακό της ὑπογάστριο, κατὰ τὰ γεωπολιτικὰ δόγματα τοῦ Μακίντερ, ὥστε νὰ μὴν διαχέεται ἡ ρωσικὴ ἰσχὺς στὴν Εὐρασία· ἡ ἀπώλεια γιὰ τὴν Κίνα ἑνὸς ἑταίρου της στὴν ὑπόρρητη ἀντιδυτικὴ στρατηγική της· σχέδια κατασκευῆς ἐμπορικῶν ὁδῶν ποὺ θὰ συνδέουν τὴν Ἰνδία μὲ τὴν Δύση…
Ἀφορμὴ γιὰ τὴν δυτικὴ ἐπέμβαση στὸ Ἰρὰν στέκουν οἱ πολυβομβαρδισμένες πυρηνικές του ἐγκαταστάσεις, ἀλλὰ καὶ ἡ ἔμπρακτη ὑποστήριξη τῶν ἀντικαθεστωτικῶν διαδηλωτῶν του. Τὸ διακύβευμα τῆς συντριβῆς τοῦ Ἰρὰν καὶ τῆς ὁριστικῆς ὑπαγωγῆς του στὴν Δύση, γιὰ τὴν Ρωσία καὶ τὴν Κίνα εἶναι ἡ ἀπομείωση τῆς διεθνοῦς ἐπιρροῆς τους. Θὰ τὸ ἀφήσουν νὰ συμβεῖ; Ἔχουν τὶς δυνάμεις νὰ ἀντιδράσουν; Ἡ πολυετὴς ἐμπλοκὴ τῆς Ρωσίας στὸν Πόλεμο τῆς Οὐκρανίας καὶ ἡ παραδοσιακὴ ἐφεκτικὴ στάση τῶν Κινέζων νὰ μὴν ἐπιχειροῦν στρατιωτικὰ πέραν τοῦ ἱστορικοῦ σινικοῦ γεωγραφικοῦ χώρου, κάνει τὴν Δύση νὰ εἰκάζει πὼς ἦρθε ἡ ὥρα τῆς ἀνεμπόδιστης ἀνάκτησης τοῦ Ἰράν.
Πράγματι, ἡ Δύση ὁλάκερη μοιάζει νὰ κινεῖται κατὰ τῆς Ἀνατολῆς αὐτὲς τὶς ἡμέρες· καὶ τὸ μόνο ποὺ φαντάζει πιθανὸ νὰ τήν ἀνακόψει καθʼ ὁδόν, εἶναι ἡ οἰκειοθελὴς παράδοση τοῦ ἴδιου τοῦ Ἰράν, προκαταβολικά.
*Ανάρτηση στο fb

Αποκάλυψη: Ένα «mega-deal» 12 τρισ. δολαρίων πίσω από το επίμονο φλερτ Τραμπ και Πούτιν

Από
pcuser
-
0

«Χρυσές» συμφωνίες με τις ΗΠΑ προωθεί το Κρεμλίνο. Όλο το σχέδιο για διμερή εμπορική συνεργασία.

Τον τελευταίο χρόνο διεξάγονται δύο παράλληλες συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Οι διαπραγματεύσεις υπό την ηγεσία των Αμερικανών με τη Ρωσία παράγουν τη μία πρόταση μετά την άλλη, αλλά καμία συμφωνία για τα εδάφη ή τις εγγυήσεις ασφαλείας.

Παράλληλα, άλλοι απεσταλμένοι από το Κρεμλίνο και τον Λευκό Οίκο συζητούν για επιχειρηματικά θέματα. Σύμφωνα με τον Economist ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επικαλούμενος ουκρανικές υπηρεσίες πληροφοριών, δηλώνει ότι η Ρωσία έχει υποσχεθεί συμφωνίες αξίας 12 τρισ. δολαρίων προς την Αμερική με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων· ένας γνώστης εκτιμά ότι ένα πακέτο έχει ήδη συμφωνηθεί.

Εν τω μεταξύ στην Ευρώπη αυξάνονται οι φόβοι ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να εξαναγκάσει την Ουκρανία σε επώδυνες παραχωρήσεις έως τον Ιούνιο —την τελευταία του προθεσμία για ειρήνη— για να κυνηγήσει τον «χρυσό» της Ρωσίας.

Οι υποσχέσεις πλουτισμού βρίσκονταν ανέκαθεν στον πυρήνα της στρατηγικής του Βλαντίμιρ Πούτιν. Πριν από τη συνάντηση του Ρώσου προέδρου με τον Τραμπ τον Αύγουστο, σύμφωνα με όσα μεταδίδει ο Economist, συντάχθηκε σημείωμα για το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας της Ρωσίας που εξηγούσε πώς να παρουσιαστεί «η Μεγαλύτερη Συμφωνία» στον Τραμπ. Από τον περασμένο Απρίλιο ο Κίριλ Ντμίτριεφ, επικεφαλής ρωσικού κρατικού ταμείου, έχει συναντηθεί τουλάχιστον εννέα φορές με τον Στιβ Γουίτκοφ, ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ. Πρόσωπα κοντά στην οικογένεια Τραμπ έχουν συζητήσει την απόκτηση μεριδίων σε ρωσικά ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία.

Στην Αμερική έχουν προταθεί συμφωνίες για πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην Αρκτική, ορυχεία σπάνιων γαιών, κέντρο δεδομένων με πυρηνική ενέργεια και σήραγγα κάτω από τον Βερίγγειο πορθμό. Και οι δύο πλευρές θα μπορούσαν να ωφεληθούν. Η Ρωσία πλήττεται από χαμηλές τιμές πετρελαίου και αυστηρότερες κυρώσεις. Ο πρόεδρος της Αμερικής θέλει αποτελέσματα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

12 τρισ. στο βωμό της ικανοποίησης Τραμπ

ΤΡΑΜΠ
AP

Η ιδέα ότι η Αμερική θα κερδίσει έπαθλο 12 τρισ. δολαρίων —ισοδύναμο με έξι φορές την ετήσια οικονομική παραγωγή της Ρωσίας— είναι προφανώς υπερβολή σχεδιασμένη για να ικανοποιήσει τον Τραμπ. Ποια θα μπορούσε να είναι η πραγματική ανταμοιβή της ειρηνευτικής προσπάθειας; Για να διαχωρίσουμε τον θησαυρό από την παγίδα, ο Economist μίλησε με δεκάδες πρώην αξιωματούχους, στελέχη υπηρεσιών πληροφοριών, διευθυντικά στελέχη της ενέργειας και εταιρικούς συμβούλους. Οι αισιόδοξοι υποστηρίζουν ότι η φθηνή ενέργεια της Ρωσίας, τα κρίσιμα ορυκτά και οι 145 εκατ. καταναλωτές της θα μπορούσαν να αποτελέσουν τεράστιο όφελος για τις δυτικές εταιρείες. Η ανάλυσή μας, ωστόσο, δείχνει ότι ο διαθέσιμος πλούτος είναι ένα μικρό κλάσμα από όσα διαφημίζει το Κρεμλίνο. Ακόμη χειρότερα, η Κίνα ήδη προλαβαίνει την Αμερική σε εκείνα τα έπαθλα που πράγματι προσφέρονται.

Οι κυρώσεις μπορεί να φαίνεται ότι περιόρισαν τον ενθουσιασμό των δυτικών εταιρειών για τη Ρωσία, αλλά μια πιο προσεκτική ματιά δείχνει ότι πολλές εξακολουθούν να ενδιαφέρονται. Πηγές αναφέρουν ότι μεγάλες δυτικές πετρελαϊκές συναντήθηκαν με τους πρώην Ρώσους εταίρους τους κατά τη διάρκεια του ADIPEC, ενεργειακού συνεδρίου στο Άμπου Ντάμπι τον Νοέμβριο. Πολλοί Αμερικανοί δικηγόροι εργάστηκαν υπερωριακά το περασμένο καλοκαίρι, αφού ο Τραμπ πίεσε την Ουκρανία σε νέο γύρο διαπραγματεύσεων, για να μελετήσουν πιθανά σενάρια άρσης των κυρώσεων, λέει ο Πάτρικ Λορντ της Risk Advisory, εταιρείας συμβούλων. Με άλλα λόγια, έχει ήδη γίνει πολλή προπαρασκευαστική δουλειά.

Ο Ντμίτριεφ άνοιξε την όρεξη της αμερικανικής επιχειρηματικής ελίτ

Το ρωσικό παράρτημα του Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου εξακολουθεί να διοργανώνει τακτικές εκδηλώσεις, για θέματα που κυμαίνονται από τρόφιμα και καταναλωτικά αγαθά έως φόρους και ανθρώπινο δυναμικό. Τουλάχιστον πέντε αμερικανικές εταιρείες που είχαν αποχωρήσει από τη Ρωσία, μεταξύ των οποίων η Apple και τα McDonald’s, κατέθεσαν πρόσφατα νέες ρωσικές εμπορικές επωνυμίες. Το The Economist θεωρεί πως, όταν ο Πούτιν συναντήθηκε με τον Τραμπ πέρυσι, προσέφερε να επιστρέψει περιουσιακά στοιχεία αξίας 5 δισ. δολαρίων που η Ρωσία κατέσχεσε το 2022 από την ExxonMobil, πετρελαϊκή εταιρεία.

«Ο Κίριλ Ντμίτριεφ έχει σε μεγάλο βαθμό επιτύχει στις προσπάθειές του να ανοίξει την όρεξη της αμερικανικής επιχειρηματικής κοινότητας», λέει ο Τσαρλς Χέκερ του RUSI, δεξαμενής σκέψης στο Λονδίνο.

Πριν από το 2022, οι δυτικές εταιρείες που δραστηριοποιούνταν στη Ρωσία ήταν κυρίως ευρωπαϊκές και όχι αμερικανικές. Τώρα η Αμερική ελπίζει ότι, επαναφέροντας τη Ρωσία από το περιθώριο, οι εταιρείες της θα αποκομίσουν οφέλη. Τρία «έπαθλα» μπορεί να βρίσκονται στο τραπέζι: άνθηση του εμπορίου, πρόσβαση σε «εγκλωβισμένα» περιουσιακά στοιχεία και δυνατότητα εξόρυξης φυσικών πόρων.

Το εμπόριο

Ας ξεκινήσουμε από το εμπόριο. Το 2021, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθούσε να συναλλάσσεται με τη Ρωσία, οι πωλήσεις αγαθών της εκεί ανήλθαν σε 90 δισ. ευρώ (106 δισ. δολάρια). Σε αυτά περιλαμβάνονταν 40 δισ. ευρώ σε μηχανήματα και εξοπλισμό μεταφορών, μεγάλο μέρος των οποίων εξυπηρετούσε τις ρωσικές βιομηχανίες εξόρυξης, πετρελαίου και φυσικού αερίου. Άλλες μεγάλες κατηγορίες ήταν τα χημικά (20 δισ. ευρώ) και τα βιομηχανικά προϊόντα (9 δισ. ευρώ), όπως οικιακές συσκευές και επιστημονικός εξοπλισμός.

Οι εισαγωγές αγαθών της Ρωσίας από την Αμερική, αντιθέτως, ήταν μόλις 6 δισ. δολάρια — αν όμως ο Τραμπ και ο Πούτιν καταλήξουν τώρα σε ειρηνευτική συμφωνία, οι αμερικανικές εταιρείες θα μπορούσαν κάλλιστα να αποσπάσουν μεγαλύτερο μερίδιο της ρωσικής αγοράς.

Ποιοι κερδίζουν

Οι έμποροι πρώτων υλών θα μπορούσαν επίσης να κερδίσουν από μια επαναλειτουργία. Οι ρωσικές εξαγωγές ενέργειας, τροφίμων και μετάλλων διακινούνται σήμερα από αδιαφανείς μεσίτες, «σκιώδη» δεξαμενόπλοια και κρατικά υποστηριζόμενους ασφαλιστές που παρακάμπτουν τις κυρώσεις. Όμως αυτό το σύστημα είναι δαπανηρό και η Ρωσία θα καλωσόριζε τη χρηματοδότηση που μπορούν να προσφέρουν οι δυτικοί έμποροι. Μόλις αρθούν οι κυρώσεις, ίσως κληθούν να αποκομίσουν τέλη logistics, χρηματοοικονομικές χρεώσεις και εμπορικά κέρδη από αυτές τις πωλήσεις, οι οποίες ανέρχονται σε περίπου 300 δισ. δολάρια ετησίως. «Η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας σιταριού στον κόσμο», λέει Αμερικανός έμπορος. «Θα θέλαμε να συμμετέχουμε».

Ένα ακόμη «έπαθλο» μπορεί να περιμένει τις αμερικανικές εταιρείες που δραστηριοποιούνταν στη Ρωσία πριν από τον πόλεμο — και εκείνες που μπορούν να καλύψουν κενά που άφησαν οι Ευρωπαίοι. Κάποιες δεν έφυγαν ποτέ. Η Σχολή Οικονομικών του Κιέβου εκτιμά ότι 324 αμερικανικές εταιρείες, από την Allied Mineral Products, που κατασκευάζει κεραμικά, έως τη Zoetis, φαρμακευτική για ζώα, εξακολουθούν να λειτουργούν στη Ρωσία. Τα συνολικά τους κέρδη, ωστόσο, είναι μικρά, φθάνοντας μόλις μερικά δισ. δολάρια το 2023. Παρ’ όλα αυτά, αυτά τα ποσά έχουν συσσωρευτεί σε ρωσικούς λογαριασμούς και θα μπορούσαν να επαναπατριστούν εάν αρθούν οι κεφαλαιακοί έλεγχοι και οι κυρώσεις.

Η μεγάλη επιστροφή

ΗΠΑ Ρωσία
Shutterstock

Εν τω μεταξύ, οι δυτικές εταιρείες που αποχώρησαν ενδέχεται να επιστρέψουν. Η Σχολή Οικονομικών του Κιέβου (KSE) υπολογίζει ότι είναι περισσότερες από 1.500, πολλές από τις οποίες δραστηριοποιούνται στους τομείς των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, των ηλεκτρονικών και των καταναλωτικών αγαθών. Πολλές πούλησαν τα ρωσικά τους περιουσιακά στοιχεία με μεγάλες εκπτώσεις σε τοπικούς εταίρους· ορισμένα συμβόλαια πώλησης έδιναν στις δυτικές εταιρείες το δικαίωμα επαναγοράς μετά τον πόλεμο. Στις συζητήσεις με την Αμερική, Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι ακόμη και εταιρείες χωρίς τέτοιες ρήτρες ενδέχεται να λάβουν την ευκαιρία να τα αποκτήσουν ξανά. Ωστόσο, η τελευταία αποτίμηση αυτών των περιουσιακών στοιχείων ανέρχεται συνολικά μόλις σε 60 δισ. δολάρια.

Επιπλέον, οι αμερικανικές εταιρείες μπορούν να ελπίζουν ότι θα πουλήσουν στους Ρώσους μόνο μέχρι ενός σημείου. Η ετήσια οικονομική παραγωγή της χώρας είναι 2,2 τρισ. δολάρια — μικρότερη από της Ιταλίας — και η μεσαία τάξη της συρρικνώνεται. Η KSE εκτιμά ότι το 2021 τα συνολικά ετήσια κέρδη των 1.500 ξένων εταιρειών που δραστηριοποιούνταν στη Ρωσία και για τις οποίες παρακολουθεί στοιχεία ανήλθαν μόλις σε 18 δισ. δολάρια, επί εσόδων περίπου 300 δισ. δολαρίων.

Αυτό που φαίνεται να ενθουσιάζει περισσότερο τους απεσταλμένους του Τραμπ είναι η προοπτική αμερικανικές εταιρείες να αποκτήσουν συμμετοχές σε γιγαντιαία έργα που θα μπορούσαν να μετασχηματίσουν τις παγκόσμιες αγορές πρώτων υλών. Έγγραφο του ρωσικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας περιγράφει τον «θησαυρό αρκτικών και βόρειων πόρων» της χώρας, τον οποίο «μια δωδεκάδα κρατικών και ιδιωτικών ταμείων από τις ΗΠΑ και άλλες σήμερα εχθρικές χώρες» θα έσπευδαν να εκμεταλλευτούν. «Όλοι», προσθέτει, «θα κερδίσουν πολλά χρήματα». Φυσικά, «οι πρόεδροι Πούτιν και Τραμπ θα μπορούσαν ενδεχομένως να λάβουν και Βραβεία Νόμπελ».

Τα «έπαθλα» που προσφέρονται θα μπορούσαν πράγματι να είναι μεγάλα. Τα περισσότερα ρωσικά πετρελαϊκά κοιτάσματα είναι παλαιά και σημαντικά εξαντλημένα· για να αποτραπεί η πτώση της παραγωγής, η χώρα χρειάζεται τεράστιες εισροές ξένης τεχνολογίας, εργατικού δυναμικού και κεφαλαίων. Αυτό θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια επανάσταση σχιστολιθικού πετρελαίου στη Δυτική Σιβηρία, η οποία ενδέχεται να διαθέτει 12 δισ. βαρέλια ανακτήσιμου πετρελαίου και φυσικού αερίου, εκτιμά ο Άρτεμ Αμπράμοφ της Rystad Energy, συμβουλευτικής εταιρείας. Πρόκειται για ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε επτά χρόνια παραγωγής αργού από τη λεκάνη Permian, τη βασική περιοχή σχιστολιθικού πετρελαίου των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η ρωσική Αρκτική κρύβει ακόμη μεγαλύτερα αποθέματα που παραμένουν ανεκμετάλλευτα. Σύμφωνα με τη Rystad Energy, εφόσον υπάρξουν επαρκείς επενδύσεις και η τιμή του πετρελαίου κινηθεί κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, η περιοχή θα μπορούσε από τη δεκαετία του 2030 και μετά να αποδώσει σχεδόν 50 δισ. βαρέλια τεχνικά εκμεταλλεύσιμων αποθεμάτων.

Στην καρδιά αυτού του σχεδίου βρίσκεται το Vostok Oil, ένα γιγαντιαίο εγχείρημα της Rosneft, της μεγαλύτερης πετρελαϊκής εταιρείας της Ρωσίας. Το έργο προβλέπει την κατασκευή 15 νέων οικισμών, τριών αεροδρομίων και περίπου 3.500 χιλιομέτρων γραμμών ηλεκτροδότησης, με εκτιμώμενο κόστος που φθάνει τα 160 δισ. δολάρια. Οι δυτικές κυρώσεις έχουν επιβραδύνει την πρόοδό του. Ωστόσο, η Rosneft υποστηρίζει ότι έως τη δεκαετία του 2030 η παραγωγή θα μπορούσε να αγγίξει τα 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως — ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 2% της σημερινής παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.

Κανόνες της Μόσχας

Η ρωσική Αρκτική κρύβει ακόμη μεγαλύτερα αποθέματα σπάνιων γαιών, εκτιμώμενα σε 29 εκατ. τόνους, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 74 χρόνια παγκόσμιας παραγωγής. Για να αξιοποιηθούν αυτά, η χώρα αναπτύσσει την κοιλάδα Άνγκαρα-Γενισέι, ένα επεξεργαστικό κέντρο στη Σιβηρία αξίας 9 δισ. δολαρίων, υπό την εποπτεία του υπουργού Άμυνας, που ηγείται του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας. Η Ρωσία ελπίζει ότι μια ειδική οικονομική ζώνη, νέες υποδομές και φορολογικές απαλλαγές θα αυξήσουν το μερίδιό της στην παγκόσμια εξόρυξη σπάνιων γαιών από 1,3% σήμερα σε 10% έως το 2030. Στην ανάπτυξη αυτή ενδέχεται να περιλαμβάνονται και οι βαριές σπάνιες γαίες, οι σπανιότερες και πιο πολύτιμες.

Η προοπτική αυτή είναι σαφώς ελκυστική για δυτικές εταιρείες που θα ήθελαν να εμπλακούν στην εκμετάλλευση. Ωστόσο, πόσο μεγάλο θα ήταν πραγματικά το όφελος από μια ειρήνη;

Η απελευθέρωση της ρωσικής οικονομίας από τις κυρώσεις δεν είναι εύκολη υπόθεση. Οι δυτικές χώρες έχουν επιβάλει σχεδόν 23.000 κυρώσεις τα τελευταία χρόνια. Η άρση πολλών εξ αυτών, ιδίως σε τράπεζες και ενεργειακά έργα, απαιτεί συνεννόηση με κοινοβούλια γεμάτα «γεράκια» κατά της Ρωσίας. Επιπλέον, η Ευρώπη φαίνεται απρόθυμη να άρει τις δικές της κυρώσεις. Η εμπειρία δείχνει ότι η παρατεταμένη αβεβαιότητα αποθαρρύνει τις πολυεθνικές· πολύ λίγες επέστρεψαν στο Ιράν μετά την αναστολή βασικών κυρώσεων το 2016, παρά την πίεση από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Ακόμη και αν η Ρωσία λάβει μια ευκαιρία, δεν υπάρχει έλεγχος στον τρόπο που διαχειρίζεται τις υποθέσεις της. Ακόμη και πριν από τον πόλεμο, οι ξένες εταιρείες στη Ρωσία κινδύνευαν από πολιτικά κατευθυνόμενες τιμωρίες με ένα μόνο λάθος βήμα. Η κατάσταση είναι τώρα ακόμη πιο επισφαλής. Οι φόροι είναι καταπιεστικοί, τα δικαστήρια διεφθαρμένα και τα συμβόλαια χωρίς αξία. Η εταιρεία που αγόρασε το τοπικό franchise των McDonald’s — διατηρώντας δικαίωμα επαναγοράς — θα απαιτήσει επιπλέον χρήματα πριν εξετάσει οποιοδήποτε αίτημα επαναγοράς.

Μια ειρηνευτική συμφωνία που θα αφήσει την Ουκρανία αποθαρρυμένη και ανυπεράσπιστη θα ενθαρρύνει τη Ρωσία να εισβάλει ξανά, με αποτέλεσμα την επαναφορά των κυρώσεων. Οι έλεγχοι κεφαλαίων θα επανέλθουν και ο στρατιωτικο-βιομηχανικός τομέας θα υπερσκελίσει άλλους κλάδους. Οι δυτικές εταιρείες θα βρεθούν ξανά στο σημείο εκκίνησης ή και χειρότερα.

Επιπλέον, πολλές θέσεις που εγκαταλείφθηκαν από τους Δυτικούς το 2022 έχουν πλέον καλυφθεί από εταιρείες από την Ασία, την Τουρκία και άλλες χώρες. Η Κίνα προμήθευσε το 62% των εισαγωγών αγαθών της Ρωσίας το 2024, από 25% πριν από τον πόλεμο. Ο αυτοκινητόδρομος που συνδέει το κύριο αεροδρόμιο της Μόσχας με την πόλη, κάποτε γεμάτος ευρωπαϊκούς και ιαπωνικούς εμπόρους αυτοκινήτων, τώρα φιλοξενεί κυρίως κινεζικούς. Η «απεριόριστη φιλία» της Ρωσίας με την Κίνα, ανισόρροπη αλλά πλήρως δεσμευτική, έχει φέρει το 30% του ρωσικού εμπορίου σε γουάν.

Η Ρωσία είναι επίσης γεμάτη με «παράλληλες» εισαγωγές δυτικών προϊόντων, που πωλούνται παράνομα από τον Κόλπο ή την Κίνα, υπονομεύοντας τους νέους πωλητές. Τα iPhone κοστίζουν λιγότερο στη Μόσχα παρά στο Λονδίνο, σημειώνει ειδικός της Control Risks, εταιρείας συμβούλων. Καθώς ο πληθωρισμός και η ανεργία εκτοξεύθηκαν μετά τον πόλεμο, το Κρεμλίνο δεν έχει μεγάλο κίνητρο να περιορίσει τις παράνομες αγορές.

Στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας η ρωσική κυβέρνηση προωθεί περισσότερη αυτονομία και λιγότερη διαφάνεια. Ντόπιοι δικηγόροι, λογιστές και στελέχη διαφήμισης —συχνά απόφοιτοι αμερικανικών ή βρετανικών πανεπιστημίων— έχουν αντικαταστήσει τους δυτικούς, λέει ειδικός σε θέματα ενέργειας. Ακόμη και στον τομέα της εξόρυξης, οι κρατικοί κολοσσοί μπορεί να διστάζουν να μοιραστούν μειούμενα κέρδη. Η φετινή και η επόμενη υπερπαραγωγή πετρελαίου μπορεί να πιέσει την παγκόσμια τιμή στα 55 δολάρια το βαρέλι — περίπου το ένα τρίτο της τιμής όταν τα κοινά έργα Ρώσων και Δυτικών εταιρειών κορυφώθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 2010. Παρόμοια υπερπαραγωγή σε υγροποιημένο φυσικό αέριο θα μειώσει επίσης τα κέρδη των εξαγωγέων.

Τα γιγαντιαία αυτά έργα, για τα οποία η Ρωσία χρειάζεται δυτική βοήθεια, είναι γεμάτα δυσκολίες. Οι περισσότερες μελέτες για τον ορυκτό πλούτο της Αρκτικής χρονολογούνται από σοβιετικά χρόνια και δεν είναι σαφές πόσα μπορούν να εξορυχθούν με κερδοφορία. «Σε μεγάλο βαθμό, το μόνο που έχουμε είναι όσα λέει η Rosneft», λέει ειδικός σε αγορές ενέργειας. Η κατασκευή δρόμων, σιδηροδρομικών γραμμών και λιμανιών είναι δαπανηρή και επισφαλής, ειδικά στην αρκτική ζώνη. Η μεταφορά πετρελαίου από το Βοστόκ θα απαιτούσε περίπου 50 δεξαμενόπλοια κλάσης πάγου, ενώ υπάρχει μόνο ένα, σημειώνει άλλος ειδικός. Ορισμένα πετρελαϊκά οικόπεδα που περιλαμβάνονται στα έργα επικαλύπτονται με άδειες άλλων ρωσικών εταιρειών ή κρατικών φορέων, δημιουργώντας πολύπλοκους νομικούς και πολιτικούς κινδύνους. Πριν η βρετανική BP πουλήσει το μερίδιό της σε τοπική κοινοπραξία στη Rosneft το 2013, χρειάστηκε χρόνια για να λύσει διαφορές με τους Ρώσους εταίρους της.

Θα μπορούσε η ExxonMobil, που είχε συνάψει συνεργασίες με τη Rosneft στις αρχές της δεκαετίας του 2010 για επενδύσεις 500 δισ. δολαρίων στην Αρκτική, τη Μαύρη Θάλασσα και τα σχιστολιθικά κοιτάσματα, να είναι έτοιμη να μιλήσει ξανά με τον πρώην εταίρο της; Αν ναι, είναι απίθανο να ρισκάρει πολλά. Οι κίνδυνοι δέσμευσης τεράστιων κεφαλαίων για δεκαετίες — όταν κανείς δεν ξέρει αν μια ανακωχή θα κρατήσει ένα μήνα — έχουν πολλαπλασιαστεί. Ταυτόχρονα, οι αποδόσεις είναι μικρότερες, ενώ αλλού υπάρχουν μεγάλες ευκαιρίες σε υπεράκτιες γεωτρήσεις.

Το όνειρο της Ρωσίας για σπάνιες γαίες αντιμετωπίζει τις ίδιες πρακτικές δυσκολίες με τα άλλα έργα, συν μία επιπλέον: η Κίνα, που ελέγχει σχεδόν μονοπωλιακά την εξόρυξη και επεξεργασία σπάνιων γαιών παγκοσμίως, κρατά σφιχτά τη γνώση για την εξαγωγή και επεξεργασία αυτών των ορυκτών. Μέχρι τώρα διστάζει να τη μοιραστεί με τη Ρωσία, για να μην αποκτήσει η τελευταία ανταγωνιστικό πλεονέκτημα ή διαρρεύσουν μυστικά.

https://www.ieidiseis.gr/kosmos/700278/apokalypsi-ena-mega-deal-12-tris-dolarion-piso-apo-to-epimono-flert-tramp-kai-poytin/

Σαν χάρτινοι πύργοι: Οι δαπανηροί δρόμοι της Αλβανίας καταρρέουν από τη βροχή

Από
pcuser
-
0

Η κυκλοφορία στη νοτιοανατολική Αλβανία δοκιμάζεται σοβαρά, καθώς βασικοί οδικοί άξονες εμφανίζουν εκτεταμένες φθορές μόλις λίγους μήνες μετά την ολοκλήρωσή τους. Οι συνεχείς κατολισθήσεις, οι ρωγμές στο οδόστρωμα και οι παραμορφωμένες μπάρες ασφαλείας δημιουργούν ένα σκηνικό ανασφάλειας για οδηγούς και επαγγελματίες μεταφορείς.

Μετά το κλείσιμο του δρόμου Λιμπράζντ – Πόγραδετς, η κυκλοφορία διοχετεύτηκε εναλλακτικά μέσω της διαδρομής Μάλις–Λοζάν–Μογλίτσα–Γκραμς. Ωστόσο, ούτε αυτή η επιλογή αποδείχθηκε ασφαλής. Σύμφωνα με την Αστυνομία Κορυτσάς, επιτρέπεται πλέον μόνο η διέλευση Ι.Χ. οχημάτων, ενώ απαγορεύεται η κίνηση λεωφορείων και φορτηγών, εξαιτίας των εκτεταμένων ζημιών σε όλο το μήκος του οδικού άξονα.

Κατά μήκος της διαδρομής παρατηρούνται καθιζήσεις πρανών, πτώσεις βράχων και έντονες πλευρικές μετατοπίσεις του οδοστρώματος. Σε ορισμένα σημεία, η άσφαλτος έχει «σκάσει», ενώ τα προστατευτικά κιγκλιδώματα έχουν στραβώσει, αποκαλύπτοντας τα προβλήματα σταθερότητας του δρόμου. Κάτοικοι και οδηγοί κάνουν λόγο για μια κατάσταση που επιδεινώνεται μετά από κάθε έντονη βροχόπτωση.

spasmeni gefyra alvania

Την ίδια ώρα, δυσχέρειες καταγράφονται και στον αποκαλούμενο «χρυσό» άξονα Κούκες–Κιάφ Πλοτς, ο οποίος είχε παρουσιαστεί ως έργο-κλειδί για τη σύνδεση της νοτιοανατολικής χώρας με το Ελμπασάν και τα Τίρανα. Οι ζημιές που εμφανίστηκαν με τις πρώτες φθινοπωρινές βροχές προκαλούν εύλογα ερωτήματα για την ποιότητα των κατασκευών και την αποτελεσματικότητα της επίβλεψης.

Το οικονομικό αποτύπωμα των έργων είναι βαρύ. Ο άξονας Μάλις–Λοζάν–Μογλίτσα–Γκραμς χρηματοδοτήθηκε με περίπου 1,4 δισ. λέκ, ενώ για το έργο Κούκες – Κιάφε Πλότς διατέθηκαν περίπου 260 εκατ. ευρώ. Παρά τα υψηλά κονδύλια, οι δρόμοι εμφανίζουν ήδη σοβαρές αστοχίες.

Οι εξελίξεις επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της συντήρησης, της ευθύνης των αναδόχων και του ελέγχου των τεχνικών προδιαγραφών από τις αρμόδιες αρχές. Για τους πολίτες, όμως, το βασικό ερώτημα παραμένει απλό: πόσο ασφαλές είναι σήμερα να ταξιδεύει κανείς σε αυτούς τους εθνικούς άξονες;

https://www.himara.gr/epikairotita/san-chartinoi-pyrgoi-oi-dapaniroi-dromoi-tis-alvanias-katarreoun-apo-ti-vrochi/?utm_source=mailpoet&utm_medium=email&utm_source_platform=mailpoet

Στρατιωτική αποστολή στη Γάζα: Αλβανία και Κόσοβο συμμετέχουν στην πολυεθνική δύναμη

Από
pcuser
-
0

Μια νέα διεθνής στρατιωτική πρωτοβουλία για τη Γάζα διαμορφώνεται στην Ουάσιγκτον, με πέντε χώρες να δηλώνουν πρόθεση συμμετοχής σε δύναμη «σταθεροποίησης», η οποία παρουσιάστηκε στο πλαίσιο συνεδρίασης του λεγόμενου «Συμβουλίου Ειρήνης» που συνδέεται με τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Επικεφαλής της υπό συγκρότηση αποστολής τοποθετήθηκε ο Αμερικανός στρατηγός Τζάσπερ Τζέφερς. Όπως ανέφερε, στόχος είναι η δημιουργία συνθηκών ασφάλειας στη Γάζα μέσω μιας πολυεθνικής παρουσίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ινδονησία θα έχει κεντρικό ρόλο στη διοικητική δομή, με αξιωματικό της στη θέση του αναπληρωτή διοικητή.

Ο πρόεδρος της Ινδονησίας, Πραμπόβο Σουμπιάντο, δήλωσε ότι η χώρα του μπορεί να συνεισφέρει έως και 8.000 στελέχη, υπογραμμίζοντας πως η αποστολή θα έχει ειρηνευτικό και ανθρωπιστικό χαρακτήρα. Η Τζακάρτα ξεκαθάρισε ότι τα στρατεύματά της δεν θα εμπλακούν σε μάχιμες επιχειρήσεις ούτε σε άμεσες συγκρούσεις, αλλά θα επικεντρωθούν στην προστασία αμάχων, την υγειονομική στήριξη, την ανοικοδόμηση και την ενίσχυση των τοπικών σωμάτων ασφαλείας.

Στην ίδια πρωτοβουλία συμμετέχουν επίσης το Καζακστάν με στρατιωτικό και υγειονομικό προσωπικό, το Μαρόκο με αστυνομικές δυνάμεις, καθώς και το Κόσοβο και η Αλβανία με αποστολή στρατιωτών. Η ανακοίνωση της αλβανικής συμμετοχής ήρθε λίγο μετά τη διήμερη επίσημη επίσκεψη του πρωθυπουργού Έντι Ράμα στο Ισραήλ, εξέλιξη που ερμηνεύτηκε από διπλωματικούς παρατηρητές ως ένδειξη στενότερης πολιτικής σύμπλευσης.

Η Αίγυπτος και η Ιορδανία αναμένεται να συνδράμουν μέσω εκπαίδευσης παλαιστινιακών αστυνομικών δυνάμεων.

Παρά τις διαβεβαιώσεις περί ανθρωπιστικού χαρακτήρα, η πρωτοβουλία έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις. Η Διεθνής Αμνηστία στην Ινδονησία, δια του επικεφαλής της Ουσμάν Χαμίντ, προειδοποίησε ότι η συμμετοχή σε έναν μηχανισμό χωρίς σαφή και ευρεία παλαιστινιακή εκπροσώπηση ενδέχεται να δημιουργήσει σοβαρά νομικά και πολιτικά ζητήματα, κάνοντας λόγο για κίνδυνο ενίσχυσης παραβιάσεων του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.

Ανάλογες επιφυλάξεις εκφράζονται και από παλαιστινιακές πλευρές, οι οποίες φοβούνται ότι η νέα δύναμη θα μπορούσε να παγιώσει την ισραηλινή παρουσία στη Λωρίδα της Γάζας, σε μια περίοδο όπου, παρά τις ανακοινώσεις περί εκεχειρίας, συνεχίζονται επιθέσεις και περιορισμοί στην είσοδο βασικών αγαθών.

Σε αντίθεση με αποστολές που λειτουργούν υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, όπως η Προσωρινή Δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL), η νέα δύναμη δεν εντάσσεται σε πολυμερές θεσμικό πλαίσιο, γεγονός που ενισχύει τα ερωτήματα σχετικά με τη νομιμοποίηση και τον ρόλο της.

Το αν η πρωτοβουλία θα συμβάλει πράγματι στη σταθεροποίηση της Γάζας ή θα ανοίξει έναν νέο κύκλο γεωπολιτικών εντάσεων, θα φανεί το επόμενο διάστημα σε μια περιοχή όπου κάθε διεθνής παρέμβαση κρίνεται με ιδιαίτερη καχυποψία.

Στρατιωτική αποστολή στη Γάζα: Αλβανία και Κόσοβο συμμετέχουν στην πολυεθνική δύναμη

Πόσο κοντά είναι ένας πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν;

Από
anixneuseis
-
3

πηγή: Εφημερίδα”Θεσσαλονίκη”

Του Παντελή Σαββίδη

Η συζήτηση για αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν γίνεται ολοένα και πιο ανησυχητική. Οι ενδείξεις κλιμάκωσης είναι σαφείς: μεγάλης κλίμακας ναυτικές και αεροπορικές αναπτύξεις, δημόσιες και ιδιωτικές διαρροές για «εκστρατεία εβδομάδων», και ταυτόχρονα μια διπλωματική γραμμή που κρατιέται ζωντανή μέσω έμμεσων συνομιλιών στη Γενεύη με διαμεσολάβηση του Ομάν. Το κρίσιμο ερώτημα για τα επόμενα 24ωρα δεν είναι αν οι ΗΠΑ μπορούν να χτυπήσουν, αλλά αν ο Ντόναλντ Τραμπ θα επιλέξει να το κάνει – και με ποιο πολιτικό-στρατηγικό σκεπτικό. Τι θα επιδιώξει; Διότι μια εισβολή στο Ιράν πρέπει να θεωρείται σχεδόν αδύνατη.

Η πιο καθαρή ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον προετοιμάζει πραγματική επιλογή χρήσης βίας είναι η κλιμάκωση της στρατιωτικής παρουσίας. Το Associated Press περιγράφει μια εικόνα διπλωματίας των κανονιοφόρων: το αεροπλανοφόρο Τζέραλντ Φόρντ  κινείται προς τη Μέση Ανατολή, με συμπληρωματικές δυνατότητες αεράμυνας/αντιπυραυλικής κάλυψης κοντά σε κρίσιμους συμμάχους. Παράλληλα, το Reuters αναφέρει ότι, μετά τις συνομιλίες στη Γενεύη, δόθηκαν οδηγίες να είναι «όλες οι δυνάμεις» σε θέση ετοιμότητας στην περιοχή έως τα μέσα Μαρτίου, ενώ ο Τράμπ διέταξε ανάπτυξη και δεύτερου αεροπλανοφόρου.

Στο επικοινωνιακό επίπεδο, υπάρχει η διαρροή που αλλάζει τα όσα γνωρίζαμε ως τώρα ότι  αν υπάρξει επίθεση, δεν θα πρόκειται απαραίτητα για «χειρουργικά πλήγματα», αλλά για «μεγάλης κλίμακας, πολυεβδομαδιαία εκστρατεία», δηλαδή ένα σχήμα που μοιάζει περισσότερο με πόλεμο παρά με περιορισμένη ενέργεια για τιμωρία.  

Στη Γενεύη όπου διεξάγονται οι εκ του σύνεγγυς συνομιλίες, η διπλωματία λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός διαχείρισης κρίσης παρά ως δρόμος για συμφωνία. Μετά τις έμμεσες επαφές (με διαμεσολάβηση του Ομάν), η Τεχεράνη αναμενόταν να καταθέσει γραπτή πρόταση, αλλά οι βασικές «κόκκινες γραμμές» παραμένουν: οι ΗΠΑ επιδιώκουν πλήρη εγκατάλειψη του πυρηνικού προγράμματος, ενώ το Ιράν αρνείται να σταματήσει τον εμπλουτισμό και δεν θέλει να ανοίξει συνολικά την ατζέντα (π.χ. πυραυλικό πρόγραμμα).

Αυτό το χάσμα έχει διπλό αποτέλεσμα: πρώτον δίνει στον Τραμπ πολιτικό επιχείρημα ότι «δοκίμασε τη διπλωματία» και δεύτερον ανεβάζει τον κίνδυνο ενός ατυχήματος ή μιας λάθος εκτίμησης καθώς οι δυνάμεις συγκεντρώνονται.

Εδώ μπαίνει και η διάσταση του όσο περισσότερο κλιμακώνεται η στρατιωτική προετοιμασία, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η αποκλιμάκωση.

Μια ακόμη ένδειξη ότι οι δύο πλευρές κινούνται με συγκρουσιακή λογική είναι οι δορυφορικές καταγραφές για ενίσχυση και «θωράκιση» ευαίσθητων ιρανικών εγκαταστάσεων. Τα διεθνή πρακτορεία περιγράφουν νέες κατασκευές/επιδιορθώσεις και «ενισχυμένες εισόδους σηράγγων» σε τοποθεσίες που συνδέονται με το πυρηνικό και στρατιωτικό πρόγραμμα του Ιράν.

Το μεγάλο αντικίνητρο είναι η ανησυχία αν η εκστρατεία «ξεφύγει» σε πολυμέτωπη σύγκρουση (ναυτιλία, ενεργειακές ροές, επιθέσεις μέσω proxies, αντίποινα σε βάσεις), ο Τραμπ μπορεί να βρεθεί σε έναν παρατεταμένο πόλεμο που ιστορικά «καταστρέφει» προεδρίες.

Ο Τραμπ είναι ριψοκίνδυνος, αλλά δεν είναι αυτοκαταστροφικός. Είναι διατεθειμένος να ρισκάρει όταν πιστεύει ότι οι πιθανότητες είναι υπέρ του και το όφελος άμεσο. Το Ιράν, όμως, συνιστά μια διαφορετική πραγματικότητα: μια σύγκρουση με τεράστιο αρνητικό ενδεχόμενο, περιορισμένο όφελος, σχεδόν ανύπαρκτη πιθανότητα αποφασιστικής έκβασης και καμία εγγύηση «καθαρής» νίκης.

Το Ιράν έχει αφιερώσει δεκαετίες προετοιμασίας όχι για να νικήσει γρήγορα, αλλά για να διασφαλίσει ότι κάθε σύγκρουση με τους αντιπάλους του θα είναι παρατεταμένη και κοστοβόρα. Θα αντέξουν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους σε μια τέτοια μακροχρόνια αντιπαράθεση;

Η Τουρκία, τώρα, με βάση τις δημόσιες τοποθετήσεις της, δεν δείχνει διάθεση να συμμετάσχει σε επίθεση. Αντιθέτως, προειδοποιεί ότι μια στρατιωτική λύση δεν θα ρίξει το καθεστώς και ότι η διεύρυνση της ατζέντας (π.χ. πυραυλικά) μπορεί να οδηγήσει «μόνο σε νέο πόλεμο». Ταυτόχρονα, η τουρκική ηγεσία –διά στόματος Φιντάν– έχει αφήσει να εννοηθεί ότι αν το Ιράν περάσει το πυρηνικό κατώφλι, ανοίγει ο δρόμος για περιφερειακή κούρσα πυρηνικών στην οποία η Τουρκία «μπορεί να συρθεί».

Σε δημοσίευμα του Russia Today εκφράζεται η ρωσική ανησυχία απέναντι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Αν η περιοχή μπει σε εποχή όπου μόνο η πυρηνική αποτροπή μετρά, η Τουρκία δεν θα θέλει να μείνει εκτός — και αυτό μπορεί να πυροδοτήσει ντόμινο.

Στην Αθήνα όλα αυτά ανήκουν στην σφαίρα της φαντασία. Περί άλλα τυρβάζουν.

Ένας πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν αυξάνει το ρίσκο αποσταθεροποίησης σε Συρία και Ιράκ, ενισχύει και κάνει πιο δύσκολη τη στρατηγική ισορροπία που επιδιώκει η Άγκυρα ανάμεσα σε Δύση, Ρωσία και περιφερειακές δυνάμεις.

Είναι ευρέως διαδεδομένο στην περιοχή ότι μετά το Ιράν (αν φυσικά επιτύχει η αμερικανική στρατηγική) έρχεται η σειρά της Τουρκίας.

Σε ό,τι αφορά το Ισραήλ, που έχει επιλέξει τον μονόδρομο της καταστροφής  του Ιράν, ωφελείται μόνο αν υπάρξει περιορισμένη επιχείρηση που υποβαθμίζει κρίσιμες ιρανικές δυνατότητες χωρίς να ανοίξει πολλαπλά μέτωπα. Το Ιράν δεν πέφτει εύκολα. Η αμερικανική και ισραηλινή πολιτική αντιμετώπισής του είναι κοντόθωρη. Αν η σύγκρουση πάρει χαρακτηριστικά μακράς εκστρατείας «weeks-long campaign» όπως αναφέρεται στα διεθνή δημοσιεύματα,  με αντίποινα, τότε το Ισραήλ –παρότι μπορεί να κερδίσει σε σκληρή ισχύ– θα πληρώσει σε ασφάλεια, οικονομία και διπλωματικό περιβάλλον. Το γεγονός ότι η Μόσχα προειδοποιεί για «σοβαρές συνέπειες» δείχνει πόσο εύκολα μια σύγκρουση μπορεί να διεθνοποιηθεί πολιτικά.

Εν κατακλείδι, υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι ο Τραμπ έχει διαμορφώσει τις προϋποθέσεις επίθεσης. Η τελική απόφαση θα κριθεί από το αν η Τεχεράνη δώσει πρόταση που μπορεί να παρουσιαστεί ως υποχώρηση στο πυρηνικό πεδίο, και από το αν ο Λευκός Οίκος πιστέψει ότι μια στρατιωτική κίνηση μπορεί να μείνει ελεγχόμενη. Για την Τουρκία η φωτιά ενός μεγάλου πολέμου είναι πιθανότερο να της κοστίσει παρά να τη «βγάλει κερδισμένη».

1...355356357...3,033Σελίδα 356 από 3,033