Περισσότερα από 1.000 φορτηγά πλοία – κυρίως δεξαμενόπλοια πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου – έχουν εγκλωβιστεί γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, μετά το ουσιαστικό κλείσιμο της κρίσιμης θαλάσσιας οδού από το Ιράν εν μέσω της κλιμάκωσης του πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Οι επιθέσεις σε πλοία και οι αναφορές για ναρκοθέτηση της περιοχής έχουν παγώσει τη ναυσιπλοΐα σε ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του κόσμου, την ώρα που η Ουάσιγκτον αναζητά τρόπους να οργανώσει ναυτικές συνοδείες χωρίς ακόμη να έχει έτοιμο επιχειρησιακό σχέδιο. Στην ανάγκη διεθνούς συνεργασίας για την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ αναφέρθηκε, το Σάββατο (14/3), ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, στέλνοντας σαφές μήνυμα στις χώρες που προμηθεύονται πετρέλαιο από την περιοχή.
Μάλιστα, όπως αναφέρει σε ανάλυσή του ο Guardian, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ έχουν προτείνει τρόπους για να ξαναρχίσουν να κινούνται τα πλοία, αλλά εν μέσω των συνεχιζόμενων ιρανικών επιθέσεων εναντίον δεξαμενόπλοιων και των αναφορών ότι το Ιράν έχει αρχίσει να ναρκοθετεί τη στενή θαλάσσια οδό, οι προτεινόμενες ναυτικές συνοδείες δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμη και ενώ οι τιμές της ενέργειας έχουν εκτοξευθεί στα ύψη.
Τι είναι τα Στενά του Ορμούζ;
Το στενό είναι η μόνη θαλάσσια δίοδος μεταξύ του Κόλπου και του Κόλπου του Ομάν και πρόκειται για διαδρομή για το ένα τέταρτο του υγροποιημένου φυσικού αερίου και του θαλάσσιου εμπορίου από τις χώρες του Κόλπου προς την παγκόσμια αγορά. Η ναυσιπλοΐα στο στενό περιορίζεται σε δύο λωρίδες πλάτους δύο μιλίων, μία για την εξερχόμενη κίνηση και μία για την εισερχόμενη, που χωρίζονται από έναν μεσημβρινό πλάτους δύο μιλίων.
Στο στενότερο σημείο του, το στενό έχει πλάτος μόλις 21 ναυτικά μίλια (24 μίλια), με το βαθύτερο κανάλι να περιορίζεται από τη μία πλευρά από τις ακτές του Ιράν και από την άλλη από τη χερσόνησο Μουσαντάμ στο Ομάν.
Ως παγκόσμια εμπορική οδός σε μια πολιτικά περίπλοκη περιοχή, το στενό έχει αποτελέσει στόχο για την άσκηση πίεσης, μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια του «πολέμου των δεξαμενόπλοιων» στη σύγκρουση Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980.
Σε απάντηση σε αυτή την απειλή, το αμερικανικό ναυτικό ξεκίνησε την Επιχείρηση Earnest Will το 1987, τη μεγαλύτερη επιχείρηση συνοδείας νηοπομπών από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Τι κάνει το Ιράν;
Στο πλαίσιο της πολιτικής του να διευρύνει το γεωγραφικό εύρος του πολέμου και να αυξήσει το παγκόσμιο κόστος που συνδέεται με αυτόν, το Ιράν έχει επιτεθεί σε πλοία και, σύμφωνα με αναφορές, έχει αρχίσει να τοποθετεί νάρκες στο στενό, κλείνοντάς το ουσιαστικά στη θαλάσσια κυκλοφορία.
Αυτό έχει οδηγήσει σε αύξηση των ασφαλίστρων για τους φορτωτές, οι οποίοι ανησυχούν επίσης για την ασφάλεια των πληρωμάτων τους, αν και οι ασφαλιστικές συμβάσεις συνεχίζουν να συντάσσονται.
Αυτό είχε προβλεφθεί από την Ουάσιγκτον όταν αποφάσισε να επιτεθεί στο Ιράν;
Οι στρατιωτικοί αναλυτές των ΗΠΑ προειδοποιούσαν εδώ και καιρό ότι το Ιράν θα μπορούσε να προσπαθήσει να κλείσει το στενό σε περίπτωση σύγκρουσης, αλλά η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να μην κατάφερε να προβλέψει μια τέτοια αντίδραση.
Ενώ ορισμένοι αναλυτές είχαν στοιχηματίσει ότι το Ιράν θα διατηρούσε το στενό ανοιχτό για να εξασφαλίσει τις εξαγωγές του πετρελαίου του, η υπαρξιακή απειλή για το καθεστώς της Τεχεράνης προκάλεσε μια πολύ πιο σκληρή αντίδραση.
Αυτό με τη σειρά του έπιασε την Ουάσιγκτον απροετοίμαστη, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Ενέργειας, Κρις Ράιτ, ο οποίος δήλωσε την Πέμπτη ότι το αμερικανικό ναυτικό δεν ήταν ακόμη έτοιμο να διεξάγει επιχείρηση ναυτικής συνοδείας.
«Θα συμβεί σχετικά σύντομα, αλλά δεν μπορεί να συμβεί τώρα», ανέφερε ο Ράιτ, αφού νωρίτερα είχε υποδείξει λανθασμένα ότι είχε ήδη πραγματοποιηθεί συνοδεία. «Απλά δεν είμαστε έτοιμοι», υποστήριξε και πρόσθεσε ότι «όλα τα στρατιωτικά μας μέσα αυτή τη στιγμή επικεντρώνονται στην καταστροφή» των στρατιωτικών πόρων του Ιράν.
Γιατί το αμερικανικό ναυτικό δεν είναι σε θέση να παρέχει συνοδεία;
Οι Αμερικανοί στρατιωτικοί αναλυτές έχουν από καιρό συνειδητοποιήσει ότι η αντιμετώπιση μιας ιρανικής κίνησης για το κλείσιμο του στενού θα ήταν εξαιρετικά περίπλοκη, κάτι που επιβεβαιώνεται από την εμπειρία των πλοίων που έχουν στοχοποιηθεί από τους Χούθι στη Υεμένη.
Ενώ οι ΗΠΑ έχουν στοχεύσει τις μεγαλύτερες ναυτικές δυνάμεις του Ιράν, η χώρα διαθέτει επίσης μικρά, γρήγορα σκάφη, τα οποία, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, έχουν χρησιμοποιηθεί για την τοποθέτηση ναρκών τις τελευταίες ημέρες.
Η εγγύτητα της ιρανικής ακτής για την εκτόξευση πυραύλων και drones κατά των πλοίων δημιουργεί τα δικά της προβλήματα, ιδίως όταν το Ιράν είναι σε θέση να «κατακλύζει» τους στόχους, καθιστώντας πιο δύσκολη την αντιμετώπισή του.
Με διαδρόμους διέλευσης που σε ορισμένα σημεία απέχουν μόλις 3 έως 4 μίλια από τις ιρανικές ακτές, ο χρόνος πτήσης για τα drones και τους πυραύλους είναι πολύ σύντομος, αφήνοντας στα πλοία λιγότερο από δύο λεπτά για να αντιδράσουν.
Την περασμένη εβδομάδα, το Ιράν χρησιμοποίησε ένα τηλεκατευθυνόμενο σκάφος φορτωμένο με εκρηκτικά για να προκαλέσει ζημιές σε ένα δεξαμενόπλοιο αργού πετρελαίου που βρισκόταν αγκυροβολημένο σε ιρακινά ύδατα.
Αν και οι ΗΠΑ διαθέτουν έναν από τους μεγαλύτερους και ισχυρότερους ναυτικούς στόλους στον κόσμο, αυτό δεν σημαίνει ότι διαθέτουν επαρκή μέσα για την εκτέλεση καθηκόντων συνοδείας. Στο παρελθόν, τέτοιες επιχειρήσεις βασίζονταν σε μια διεθνή συμμαχία.
«Ούτε η Γαλλία, ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε μια διεθνής συμμαχία, ούτε κανένας άλλος είναι σε θέση να εξασφαλίσει το στενό του Ορμούζ», δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ο Άντελ Μπακαουάν, διευθυντής του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Μελετών για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
Οποιοδήποτε αμερικανικό πολεμικό πλοίο θα γινόταν το ίδιο στόχος, απαιτώντας αεροπορική κάλυψη επιπλέον των δικών του συστημάτων αεροπορικής άμυνας.
Τι γίνεται με τις θαλάσσιες νάρκες;
Το Ιράν διαθέτει μια ποικιλία ισχυρών θαλάσσιων ναρκών, μερικές πιο πρωτόγονες από άλλες, οι οποίες μπορούν να τοποθετηθούν ακριβώς κάτω από την επιφάνεια ή να αγκυρωθούν στον βυθό και να ενεργοποιηθούν σε βάθος έως και 164 πόδια κάτω από την επιφάνεια. Η χώρα διαθέτει συμβατικά πλοία τοποθέτησης ναρκών, αλλά μπορεί επίσης να χρησιμοποιήσει αλιευτικά σκάφη και άλλα μικρά σκάφη.
Αν και οι νάρκες αποτελούν σοβαρή απειλή με μακρά ιστορία καταστροφών στη ναυτιλία, το Ιράν ενδιαφέρεται πιθανώς περισσότερο για την ψυχολογική απειλή και την αύξηση της πολυπλοκότητας τυχόν αποστολών συνοδείας. Μεταξύ των ναρκών που διαθέτει στο οπλοστάσιό του βρίσκεται η Maham-3, η οποία διαθέτει μαγνητικούς και ακουστικούς αισθητήρες, αντί να ενεργοποιείται από φυσική επαφή με πλοίο.
Μπορούν οι ΗΠΑ να αντιμετωπίσουν τα ιρανικά παράκτια πυροβολεία;
Ορισμένοι αναλυτές έχουν υποδείξει ότι το μέγεθος της εμπλεκόμενης περιοχής και η διαθεσιμότητα φθηνών και αποτελεσματικών drones που μπορούν να υιοθετήσουν μια ποικιλία τακτικών κατά της ναυτιλίας θα απαιτούσαν μια χερσαία επιχείρηση για την εξασφάλιση της ακτής κατά μήκος του στενού, η οποία από μόνη της θα ήταν πιθανώς περίπλοκη.
«Στρατηγικές προτεραιότητες, όπως το άνοιγμα του στενού του Ορμούζ και η εξασφάλιση όσων απομένουν από το πυρηνικό απόθεμα του Ιράν, πιθανότατα θα απαιτήσουν κάποιες χερσαίες δυνάμεις αν δεν επιδιωχθούν διπλωματικές επιλογές», δήλωσε ο Μπράιαν Κατούλις, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής, στο Wall Street Journal. «Αυτό που αντιμετωπίζουμε είναι πιθανώς μια πολύ περίπλοκη κατάσταση.»
«Σχετικά με το στενό του Ορμούζ, δεν είχαν ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ», έγραψε ο Αμερικανός δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι σε μια ανάρτηση στο X. «Δεν μπορώ να αναφερθώ σε περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το πώς το Ιράν μπλοκάρει το στενό, αλλά αρκεί να πω ότι, αυτή τη στιγμή, δεν ξέρουν πώς να το ανοίξουν ξανά με ασφάλεια».
Διεθνές προσκλητήριο του Τραμπ για τα Στενά του Ορμούζ
Στην ανάγκη διεθνούς συνεργασίας για την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ αναφέρθηκε, το Σάββατο (14/3), ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, στέλνοντας σαφές μήνυμα στις χώρες που προμηθεύονται πετρέλαιο από την περιοχή.
Ειδικότερα, ο Αμερικανός Πρόεδρος, με νεότερη ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει την ευθύνη της φύλαξης του περάσματος, υποσχόμενος παράλληλα τη σημαντική στήριξη των ΗΠΑ. Ως εκ τούτου, ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει πλέον μια ομαδική προσπάθεια για τη διασφάλιση της παγκόσμιας ειρήνης και της ομαλής ροής των καυσίμων.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ περιέγραψε στην επίσημη δήλωσή του το όραμά του για τη διεθνή διαχείριση της περιοχής, τονίζοντας: «Οι ΗΠΑ έχουν νικήσει και αποδεκατίσει πλήρως το Ιράν – τόσο στρατιωτικά, οικονομικά όσο και με κάθε άλλο τρόπο – αλλά οι χώρες του κόσμου που λαμβάνουν πετρέλαιο μέσω των Στενών του Ορμούζ πρέπει να φροντίσουν αυτό το πέρασμα, και εμείς θα βοηθήσουμε – πολύ! Οι ΗΠΑ θα συντονιστούν, επίσης, με αυτές τις χώρες έτσι ώστε όλα να κυλήσουν γρήγορα, ομαλά και καλά. Αυτό θα έπρεπε πάντα να είναι μια ομαδική προσπάθεια, και τώρα θα φέρει τον κόσμο κοντά προς την αρμονία, την ασφάλεια και την αιώνια ειρήνη!».
Υπενθυμίζεται ότι, νωρίτερα σήμερα (14/3), ο Ντόναλντ Τραμπ προανήγγειλε μια ευρεία στρατιωτική κινητοποίηση στα Στενά του Ορμούζ, με τη συμμετοχή των ΗΠΑ και πολλών άλλων κρατών.
Ειδικότερα, σύμφωνα με ανάρτησή του στο Truth Social, στόχος της επιχείρησης είναι να παραμείνει η θαλάσσια οδός ανοιχτή, ασφαλής και ελεύθερη, ως απάντηση στην απόπειρα του Ιράν να κλείσει τη δίοδο. Ο Αμερικανός Πρόεδρος δήλωσε ότι οι χώρες που επηρεάζονται από τον τεχνητό αυτό περιορισμό, θα στείλουν πολεμικά πλοία στην περιοχή, ενώ οι αμερικανικές δυνάμεις θα συνεχίσουν τους βομβαρδισμούς στην ακτογραμμή και τις επιθέσεις κατά ιρανικών σκαφών.
Στην επίσημη ανακοίνωσή του, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε χαρακτηριστικά: «Πολλές χώρες, ειδικά εκείνες που επηρεάζονται από την απόπειρα του Ιράν να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, θα στείλουν πολεμικά πλοία, σε συνεργασία με τις ΗΠΑ, για να κρατήσουν τα Στενά ανοιχτά και ασφαλή. Έχουμε ήδη καταστρέψει το 100% της στρατιωτικής ικανότητας του Ιράν, αλλά είναι εύκολο για αυτούς να στείλουν ένα drone ή δύο, να ρίξουν μια νάρκη, ή να στείλουν έναν πύραυλο μικρού βεληνεκούς κάπου κατά μήκος ή μέσα σε αυτή τη θαλάσσια οδό, ανεξάρτητα από το πόσο άσχημα έχουν ηττηθεί».
Ακόμα, ο ίδιος πρόσθεσε: «Ας ελπίσουμε ότι η Κίνα, η Γαλλία, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλοι, που επηρεάζονται από αυτόν τον τεχνητό περιορισμό, θα στείλουν πλοία στην περιοχή, έτσι ώστε τα Στενά του Ορμούζ να μην αποτελούν πλέον απειλή από ένα έθνος που έχει αποκεφαλιστεί πλήρως. Στο μεταξύ, οι ΗΠΑ θα βομβαρδίζουν αλύπητα την ακτογραμμή και θα πυροβολούν συνεχώς ιρανικές βάρκες και πλοία έξω από το νερό. Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, σύντομα θα έχουμε τα Στενά του Ορμούζ ανοιχτά, ασφαλή και ελεύθερα!».
https://www.ieidiseis.gr/kosmos/716778/i-naymachia-toy-ormoyz-poso-pithano-einai-oi-ipa-na-anoixoyn-me-stratiotiki-epicheirisi-ta-stena/
