Την περασμένη εβδομάδα, ο καγκελάριος είχε πει στον Αμερικανό πρόεδρο ότι ήταν πλήρως ευθυγραμμισμένος με την ανατροπή του καθεστώτος στην Τεχεράνη. Όμως πλέον ο τόνος του για τον πόλεμο αλλάζει απότομα προς το χειρότερο.
Την Παρασκευή, κατά τη διάρκεια επίσκεψης στη Νορβηγία, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υιοθέτησε τον πιο επικριτικό τόνο του μέχρι σήμερα.
John MacDougall/AFP via Getty Images
13 Μαρτίου 2026, 7:38 μ.μ. CET
Των James Angelos και Nette Nöstlinger
ΒΕΡΟΛΙΝΟ — Μόλις την περασμένη εβδομάδα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς βρισκόταν «στην ίδια γραμμή» με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ όσον αφορά τους στόχους του πολέμου με το Ιράν.
Πλέον, δεν ακούγεται καθόλου τόσο ενθουσιώδης.
Ο ισχυρότερος ηγέτης της Ευρώπης είχε αναλάβει πολιτικό ρίσκο για να παραμείνει κοντά στην Ουάσιγκτον τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης, τη στιγμή που άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, καταδίκαζαν τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα ως παράνομα.
Όμως τώρα ο Μερτς αναγκάζεται να κάνει μια απότομη στροφή, καθώς οι οικονομικές επιπτώσεις και οι επιπτώσεις στην ασφάλεια από τον πόλεμο για τη μεγαλύτερη οικονομία της Ε.Ε. γίνονται όλο και πιο ξεκάθαρες. Παράλληλα, εκφράζει δημόσια τους φόβους του ότι ο Τραμπ δεν έχει καμία στρατηγική εξόδου για τον τερματισμό των μαχών στον Περσικό Κόλπο.
Την Παρασκευή, κατά τη διάρκεια επίσκεψης στη Νορβηγία, ο Μερτς υιοθέτησε τον πιο επικριτικό τόνο του μέχρι σήμερα. Υποστήριξε ότι ο πόλεμος εγείρει «μεγάλα ερωτήματα» για την ασφάλεια και πρόσθεσε: «Έχει τεράστιο αντίκτυπο στο ενεργειακό μας κόστος και έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει μεγάλης κλίμακας μετανάστευση.»
Αυτό απέχει πολύ από την επίσκεψή του στην Ουάσιγκτον την περασμένη εβδομάδα. Επισκεπτόμενος τον Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο, ο Μερτς εξέφρασε τη στήριξή του στους πολεμικούς στόχους του Τραμπ. Γέλασε δουλικά όταν ο πρόεδρος καυχήθηκε για τις ζημιές που είχαν προκαλέσει οι αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές στο Ιράν και δήλωσε ότι το Βερολίνο ήταν πλήρως ευθυγραμμισμένο με την Ουάσιγκτον ως προς την ανάγκη εξάλειψης της δικτατορίας στην Τεχεράνη.
Όμως ο καγκελάριος δεν φαίνεται πλέον να έχει διάθεση για γέλια, καθώς οι συνέπειες του πολέμου — που τώρα οδεύει προς την τρίτη εβδομάδα του — απειλούν ολοένα και περισσότερο πολλά γερμανικά και ευρωπαϊκά συμφέροντα. Η πολιτική απομόνωση του Μερτς μεταξύ βασικών Ευρωπαίων συμμάχων και η αυξανόμενη πίεση από τον κεντροαριστερό κυβερνητικό του εταίρο, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), τον έχουν ωθήσει τις τελευταίες ημέρες να υιοθετήσει πιο σκληρή γραμμή απέναντι στον πόλεμο.
Ο Μερτς φοβάται όλο και περισσότερο ότι ο πόλεμος με το Ιράν θα επιδεινώσει τα ήδη σοβαρά οικονομικά προβλήματα της χώρας του — με τον ήδη εξασθενημένο γερμανικό μεταποιητικό τομέα να δέχεται νέο πλήγμα εξαιτίας του εκρηκτικά αυξανόμενου ενεργειακού κόστους. Ανησυχεί επίσης ότι ο πόλεμος αυτός μπορεί να καθυστερήσει τις ευρωπαϊκές προσπάθειες να τερματιστεί ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και ενδεχομένως να προκαλέσει μια νέα προσφυγική κρίση, ακριβώς τη στιγμή που προσπαθεί να εμποδίσει το ακροδεξιό, αντιμεταναστευτικό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) από το να γίνει η πιο δημοφιλής πολιτική δύναμη στη χώρα.
Την Παρασκευή, ο Μερτς καταδίκασε την απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ αργά το βράδυ της Πέμπτης να χαλαρώσει τις πετρελαϊκές κυρώσεις κατά της Ρωσίας, σε μια προσπάθεια να μειωθούν οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου, φοβούμενος ότι αυτή η κίνηση θα χρησιμεύσει μόνο για να ξαναγεμίσει το πολεμικό ταμείο του Κρεμλίνου και να συντηρήσει τη μεγάλης κλίμακας εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία. Χαρακτήρισε την κίνηση αυτή «λανθασμένη».
«Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι η Ρωσία δεν θα εκμεταλλευτεί τον πόλεμο στο Ιράν για να αποδυναμώσει την Ουκρανία», πρόσθεσε ο Μερτς.
«Ατελείωτος πόλεμος»
Ο Μερτς έχει στείλει αντιφατικά μηνύματα για το Ιράν από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν τις επιθέσεις τους. Την ημέρα μετά το πρώτο πλήγμα, ο Μερτς εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο αυτές θα κατάφερναν να ανατρέψουν το καθεστώς στην Τεχεράνη και προειδοποίησε για το ενδεχόμενο ενός αδιεξόδου τύπου Ιράκ. Παρ’ όλα αυτά, είπε ότι η Γερμανία δεν βρίσκεται σε θέση να «κάνει μάθημα» στους συμμάχους της και στήριξε τον στόχο τους για αλλαγή καθεστώτος.
Αυτά τα αντιφατικά μηνύματα έχουν προκαλέσει ακόμη και σύγχυση μέσα στην κυβέρνηση του Ιράν σχετικά με τη θέση της Γερμανίας.
«Δεν γνωρίζουμε ποια είναι η πραγματική θέση της Γερμανίας», δήλωσε στο POLITICO ο Ιρανός πρέσβης στη Γερμανία, Ματζίντ Νίλι Αχμανταμπαντί. «Ακούμε διαφορετικές φωνές από το εσωτερικό της κυβέρνησης.»
Ωστόσο, ο Μερτς υιοθέτησε κάπως σκληρότερη στάση απέναντι στα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα την Τετάρτη αυτής της εβδομάδας, όταν, στεκόμενος δίπλα στον Τσέχο πρωθυπουργό Αντρέι Μπάμπις στο Βερολίνο, εξέφρασε ανησυχία ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν έχουν σχέδιο για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
«Δεν έχουμε κανένα συμφέρον σε έναν ατελείωτο πόλεμο», δήλωσε τότε ο Μερτς.
Αυτή η μετατόπιση οφείλεται τουλάχιστον εν μέρει στην αυξανόμενη πίεση τόσο μέσα στην Ε.Ε. όσο και στο εσωτερικό της δικής του κυβερνητικής συμμαχίας, με βουλευτές του κεντροαριστερού SPD να επιτίθενται όλο και περισσότερο στη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) του Μερτς επειδή θεωρούν ότι είναι υπερβολικά ήπια απέναντι στον Τραμπ και στα πλήγματα κατά του Ιράν.
«Η θέση της CDU χάνει όλο και περισσότερο έδαφος», δήλωσε ο Ρενέ Ρεπάζι, βουλευτής του SPD στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Ο Ρεπάζι είπε ότι η κριτική που άσκησε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, στα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα, ανέδειξε την απομόνωση του Βερολίνου. «Γνωρίζει ότι η πλειοψηφία των κρατών-μελών βρίσκεται στο πλευρό του», είπε ο Ρεπάζι για τον Κόστα.
Αυτή την εβδομάδα, ακόμη και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι — συχνή σύμμαχος του Τραμπ — προσχώρησε στη χορωδία των ηγετών της Ε.Ε. που καταδίκασαν τις επιθέσεις στο Ιράν ως αντίθετες προς το διεθνές δίκαιο.
Ο Μερτς δεν έχει φτάσει τόσο μακριά — και μάλλον δεν πρόκειται να το κάνει. Όμως πολιτικοί του SPD στο Βερολίνο λένε ότι η πιο σκληρή ρητορική του Μερτς τις τελευταίες δύο ημέρες οφείλεται τουλάχιστον εν μέρει στην πίεση που του έχουν ασκήσει.
«Υπήρξαν διάφοροι γύροι συζητήσεων μέσα στον κυβερνητικό συνασπισμό όπου επιμείναμε πολύ έντονα ότι θα έπρεπε να απορρίψουμε ξεκάθαρα αυτόν τον πόλεμο», δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα στο ραδιόφωνο Deutschlandfunk ο Άντις Αχμέτοβιτς, βασικός βουλευτής του SPD για θέματα εξωτερικής πολιτικής.
«Οικονομικοί φόβοι και φόβοι για προσφυγικό κύμα»
Όμως ο Μερτς επηρεάζεται επίσης από τους οικονομικούς κινδύνους ενός παρατεταμένου πολέμου, ιδιαίτερα επειδή ο ενεργοβόρος μεταποιητικός τομέας της Γερμανίας — ο οποίος ήδη παρουσίαζε επιβράδυνση πριν ακόμη ξεκινήσει ο πόλεμος — είναι ιδιαίτερα ευάλωτος σε αυξήσεις του κόστους.
«Οι προοπτικές ανάπτυξης είναι πιθανό να συνεχίσουν να επιδεινώνονται», έγραψε σε άρθρο της για τη γερμανική εφημερίδα Handelsblatt η Βερόνικα Γκριμ, μία από τις κορυφαίες οικονομολόγους της χώρας. «Για τη Γερμανία, αυτό σημαίνει ότι οι ελπίδες για επιστροφή στην ανάπτυξη εξασθενούν και πάλι.»
Η Γερμανία αναμένεται επίσης να είναι ανάμεσα στις χώρες της Ε.Ε. που θα επηρεαστούν περισσότερο, εάν ο κλιμακούμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργήσει μια νέα προσφυγική κρίση.
Η Γερμανία θα ήταν ο δημοφιλέστερος προορισμός για Ιρανούς που θα εγκατέλειπαν τη χώρα εξαιτίας του πολέμου, με το 28% των Ιρανών να τη θεωρεί ως τον πιθανότερο προορισμό τους, σύμφωνα με μελέτη του ιδρύματος Rockwool Foundation με έδρα το Βερολίνο. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι η Γερμανία φιλοξενεί ήδη μεγάλο πληθυσμό Ιρανών προσφύγων.
Οι προκλήσεις αυτές εμφανίζονται τη στιγμή που οι συντηρητικοί του Μερτς βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σειρά τοπικών εκλογών, στις οποίες η αυξανόμενη ανησυχία για την οικονομία και για τον πόλεμο στο εξωτερικό παίζει σημαντικό ρόλο — και συμβάλλει στην ενίσχυση της άκρας δεξιάς.
Υπό το φως των αυξανόμενων κινδύνων, ο Μερτς δήλωσε την Παρασκευή ότι θα εργαστεί για τη διαμόρφωση ενός σχεδίου τερματισμού του πολέμου μέσω συνομιλιών με την G7 και το Ισραήλ.
«Η Γερμανία δεν είναι μέρος αυτού του πολέμου και δεν θέλουμε να γίνουμε», δήλωσε ο Μερτς. «Και υπό αυτή την έννοια, όλες οι προσπάθειές μας επικεντρώνονται στον τερματισμό του πολέμου.»
