Των Ζήνωνα Τζιάρρα* και Νικόλαου Παούνη** Τρίτη 20 Μαρτίου 2018, 00:03 liberal.gr
Η επιχείρηση «Κλάδος Ελαίας» (Zeytin Dalı Harekâtı ή Afrin Operasyonu), άρχισε να υλοποιείται στις 20 Ιανουαρίου με τη συμμετοχή των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων (Türk Silahlı Kuvvetleri) και του Özgür Suriye Ordusu (ÖSO). Τις απογευματινές ώρες της 17ης Μαρτίου η επιχείρηση έφτασε στο κομβικότερο σημείο της, καθώς οι συμμαχικές δυνάμεις εισήλθαν στο αστικό συγκρότημα της πόλεως Afrin και την κατέλαβαν μέχρι τα ξημερώματα της 18ης Μαρτίου. Στην Τουρκία η είδηση της πτώση της Afrin έλαβε πανηγυρικό και συνάμα συμβολικό χαρακτήρα, καθώς συνέπεσε με την 103η επέτειο της μάχης του Çanakkale.
Συν τοις άλλοις, η εν λόγω εξέλιξη ήρθε να διαψεύσει όσους έκαναν λόγο για τουρκικό «Βατερλώ» και «Βιετνάμ» στο Αφρίν. Εδώ εξετάζουμε με στρατιωτικούς και γεωπολιτικούς όρους τους λόγους για τους οποίους έχουν διαψευστεί αυτές οι καταστροφολογικές (και όπως φαίνεται ευσεβοποθιστικές) αναλύσεις. Παράλληλα, εξετάζουμε εν συντομία και κάποια σενάρια για το τι μέλλει γενέσθαι με την επίγνωση ότι η κατάληψη του Αφρίν δεν σηματοδοτεί κάποιο τέλος αλλά μάλλον την αρχή μιας νέας φάσης στο θέατρο της βόρειας και βορειο-δυτικής Συρίας.
Το Τακτικό Επίπεδο
Η συμμετοχή των Τ.Ε.Δ. αφορά την εμπλοκή τακτικών συγκροτημάτων επιπέδου Τάγματος (ή Επιλαρχίας) και κάτω (Λόχων, Ιλών κτλ), και όχι το δυναμικό της εκάστοτε Ταξιαρχίας συλλήβδην. Καθ’ αυτόν τον τρόπο διαπιστώσαμε ότι προς το Gaziantep και το Hatay πέραν των δυνάμεων της 2ης Στρατιάς (Ikinci Ordusu), ενεπλάκησαν πολεμικά μέσα από την 1η Στρατιά (4η, 55η, 65η & 66η Μ/Κ Ταξ. ΠΖ), από την 3η Στρατιά (4η, 51η Ταξ. και 4η,10η, 49η ΤΑΞ. Κ/Δ), και επιπλέον ειδικές δυνάμεις από τη Στρατιά Αιγαίου. Το Πολεμικό Ναυτικό της Τουρκίας απέστειλε δυνάμεις Πεζοναυτών και SAS από τη Foça.
Η Πολεμική Αεροπορία συμμετείχε εκ περιτροπής με 72 αεροσκάφη (64 F-16 & 6-8 Terminator) επιχειρώντας από το Diyarbakır και το Erhaç. Τα αεροσκάφη πραγματοποίησαν προσβολές από μεγάλα ύψη για να αποφύγουν τα εχθρικά φορητά αντιαεροπορικά συστήματα, αλλά οι κρούσεις ήταν εξαιρετικά επιτυχείς καθώς χρησιμοποιήθηκαν νέας γενιάς ατρακτίδια σκόπευσης Sniper και πυρομαχικά υψηλής ακρίβειας όπως τα GBU-31 JDAM και οι αντίστοιχες εγχώριες HGK-1. Παράλληλα καθ’ όλη τη διάρκεια του 24ωρου, λαμβάνονταν πληροφορίες από αέρος μέσω συστημάτων SIHA, τα οποία μπορούσαν να προσβάλουν απευθείας στόχους με πυρομαχικά MAM-L.
Όσον αφορά την εμπλοκή των δυνάμεων της συριακής αντιπολίτευσης, οι οποίες εκπαιδεύτηκαν με εντατικούς ρυθμούς από τις ΗΠΑ αρχικά, και τις ΤΕΔ κατόπιν της επιχείρησης Fırat Kalkanı, ουσιαστικά συγκρότησαν την Ταξιαρχία “Hamza” η οποία προωθήθηκε στην περιοχή επιχειρήσεων και ανέλαβε ενεργό δράση.
H επιχείρηση υλοποιήθηκε ως εξής: Πρώτιστος στόχος η εκκαθάριση της οροσειράς Kurd-Dagh και στη συνέχεια κατάληψη του πεδινού τμήματος του καντονιού. Από τις 20 Ιανουαρίου, άρχισε η διείσδυση στο καντόνι από τα βόρεια και τα δυτικά (6 μικρά προγεφυρώματα τα οποία εν συνεχεία συνενώθηκαν σε 3 μεγαλύτερα), ενώ σημειώθηκε έναρξη επέκτασης του προγεφυρώματος της προηγούμενης επιχείρησης από τα ανατολικά στις 26 Ιανουαρίου. Στις 28 Ιανουαρίου καταλήφθηκε το στρατηγικής σημασίας όρος Bursaya ενώ μέχρι τις 22 Φεβρουαρίου εκκαθαρίσθηκαν τα υψώματα στις περιοχές Rajo και Bulbul, για να κατέλθουν τελικά τα τουρκικά στρατεύματα στην κωμόπολη Jinderes φτάνοντας σε απόσταση 20 χλμ. από την πόλη του Afrin.
Καθυστερήσεις παρατηρήθηκαν την πρώτη εβδομάδα των επιχειρήσεων εξαιτίας σφοδρής βροχόπτωσης η οποία δυσχέρανε την κίνηση των τεθωρακισμένων και μηχανοκίνητων εξαιτίας της ακαταλληλότητας του εδάφους, και στο διάστημα 4-9 Φεβρουαρίου καθώς η Ρωσία «έκλεισε» τον εναέριο χώρο της Afrin μετά την κατάρριψη ρωσικού Su-25 από τζιχαντιστές. To ζήτημα επιλύθηκε κατόπιν τηλεφωνικής επικοινωνίας μεταξύ των κυρίων Putin- Erdoğan, ωστόσο οι χερσαίες δυνάμεις στερήθηκαν επί ένα πενθήμερο πολύτιμες πληροφορίες και φυσικά αεροπορική υποστήριξη.
Αξιοπρόσεκτη είναι και η ευπροσαρμοστικότητα την οποία επέδειξαν οι Τούρκοι επιτελείς στα νέα δεδομένα που προέκυψαν επί του πεδίου συγκρούσεων. Επί παραδείγματι, μετά τις πρώτες απώλειες αρμάτων στην Al Bab, εγκατέστησαν με το χαρακτήρα του κατεπείγοντος, συστήματα APS (Pulat αντίγραφα του Zaslon-L) σε 200 άρματα μάχης, και στις αρχές Φεβρουαρίου μετακίνησαν προς το Afrin εκσυγχρονισμένα άρματα Fırat, με αποτέλεσμα να εκμηδενιστούν οι απώλειες MBT.
Όσον αφορά τις απώλειες προσωπικού αυτές κυμάνθηκαν σε 0,79 θανάτους ανά ημέρα επιχειρήσεων, ποσοστό το οποίο προφανώς καταδεικνύει ότι οι αναλύσεις περί «τουρκικού Βιετνάμ στη Συρία» απέχουν παρασάγγας από την πραγματικότητα.
Τα συμπεράσματα από το στρατιωτικό πεδίο των επιχειρήσεων έχουν ως εξής:
1. Μαζική χρήση συντριπτικής στρατιωτικής ισχύος (ήτοι μεγάλος όγκος πυρός) έναντι ενός πολυπληθέστερου, πλην όμως ανεπαρκώς εξοπλισμένου αντιπάλου (ωστόσο το YPG διέθετε MPADS & ATGM’S).
2. Εφαρμογή νέων μορφών πολέμου, πέραν των 3 κλασσικών «χώρων» (domains).
3. Χρήση τεχνασμάτων παραπλάνησης.
4. Εμπλοκή οπλικών συστημάτων αμιγώς τουρκικής σχεδίασης και κατασκευής. Ακόμη και τα αεροσκάφη F-16 αποτελούν συμπαραγωγή και κατασκευάστηκαν στην Τουρκία.
5. Λήψη και ανανέωση πληροφοριών από αέρος, σε 24ωρη βάση.
Η Γεωπολιτική και Διπλωματική Διάσταση
Εκτός από την μεγάλη ασυμμετρία ισχύος υπέρ των Τούρκων και των φιλο-τουρκικών δυνάμεων, από τα παραπάνω καθίσταται ξεκάθαρος ο σημαντικός ρόλος που έπαιξε η αεροπορία για την επιτυχία της επιχείρησης «Κλάδος Ελαίας». Και η συμμετοχή της τουρκικής αεροπορίας, αλλά και εν γένει η όλη επιχείρηση, δεν θα ήταν δυνατή χωρίς την συναίνεση της Ρωσίας – την απόσυρση των ρωσικών δυνάμεων από τον θύλακα Afrin και την «διάνοιξη» του εναέριου χώρου προκειμένου να επιχειρήσουν τα τουρκικά αεροσκάφη.
Αυτό που πολλοί δεν κατάλαβαν, είναι ότι τους Κούρδους δεν τους ήθελε πλέον κανείς στο Afrin, απλώς τους εργαλειοποιούσαν όσο βρίσκονταν εκεί.
Για τους Αμερικάνους, η εκκαθάριση του θύλακα σημαίνει ότι τα εδάφη περνούν πλέον υπό ΝΑΤΟϊκό έλεγχο (ασχέτως των προβλημάτων που υπάρχουν με την Τουρκία), κάτι που περιορίζει την σφαίρα επιρροής της Ρωσίας δυτικά του Ευφράτη. Επιπλέον, η απώλεια του YPG από το Afrin σημαίνει ότι καθίσταται για την Ρωσία ακόμη πιο δύσκολο να φέρει τους Κούρδους στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων της διαδικασίας της Αστάνα, κάτι που εξ ορισμού ενισχύει το ρόλο των Αμερικανών. Γι’ αυτούς τους λόγους είναι πιθανόν να συναίνεσαν και οι Αμερικανοί για την επιχείρηση στο Afrin, ενδεχομένως όμως ζητώντας ανταλλάγματα σε ό,τι αφορά την παραμονή των Κούρδων ανατολικά του Ευφράτη. Η Manbij είναι μια άλλη υπόθεση που εξετάζουμε πιο κάτω.
Για την Ρωσία και τον Άσαντ το Afrin ήταν μια θυσία που έπρεπε να γίνει καθώς το αντάλλαγμα ήταν σημαντικό: η αποχώρηση των φιλο-τουρκικών αντικαθεστωτικών δυνάμεων από το Χαλέπι το 2016, και ο απαραίτητος αντιπερισπασμός για τις ρωσο-συριακές επιχειρήσεις στην ανατολική Gouta και στο Idlib όπου βρίσκονται διάφορες αντικαθεστωτικές δυνάμεις. Ταυτόχρονα, με την κίνηση αυτή η Ρωσία κρατά την Τουρκία κοντά της προκαλώντας νέα προβλήματα στις ΗΠΑ. Εξυπακούεται ότι και το καθεστώς Άσαντ δεν ήθελε την δημιουργία κουρδικού θύλακα-κρατιδίου. Ενδιαφέρον θα είναι να δούμε εάν η συμφωνία Ρωσίας-Τουρκίας εκτείνεται και σε άλλα θέματα όπως μια συνολική λύση στην επαρχία Idlib ή την επιστροφή εδαφών στο καθεστώς Άσαντ (κάτι που θα εξηγούσε ακόμα περισσότερο την στάση του τελευταίου).
Αξίζει να σημειωθεί ότι η στρατιωτική επιτυχία των τουρκικών δυνάμεων στο Afrin λειτουργεί θετικά για την Τουρκία και σε επικοινωνιακό-διπλωματικό επίπεδο. Της προσθέτει διαπραγματευτικά χαρτιά στις συνομιλίες της με όλες της πλευρές ενώ παράλληλα αποδεικνύει (στον βαθμό που το κάνει) το αξιόμαχο και την αποτελεσματικότητα των (φιλο)τουρκικών δυνάμεων. Αυτό μπορεί να χρησιμεύσει ως επιχείρημα για την Άγκυρα ανταγωνιστικό της αμερικανικής υποστήριξης και επιλογής των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), που αποτελούνται κατά κύριο λόγο από Κούρδους, ως τοπικού αντιπροσώπου των ΗΠΑ.
Η Επόμενη Μέρα
Ο βασικός στόχος της επιχείρησης «Κλάδος Ελαίας» έχει, όπως όλα δείχνουν, επιτευχθεί. Εντούτοις, όπως σημειώθηκε και στην αρχή, αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν όλα τελειώσει. Οι εξελίξεις στο θέατρο της βόρειας και βορειοδυτικής Συρίας μπαίνουν σε μια νέα φάση η οποία μπορεί να έχει διάφορες εκβάσεις. Κάποια από τα σενάρια που πρέπει να έχουμε υπόψιν μας είναι τα εξής:
Τα εδάφη του Afrin. Λαμβάνοντας υπόψη το έγινε στα εδάφη που καταλήφθηκαν από την τουρκική επιχείρησης «Ασπίδα του Ευφράτη» (Αυγ. 2016 – Μάρτιος 2017) στη βόρεια Συρία, φαίνεται ότι η Τουρκία θα επιδιώξει τον έλεγχο του Afrin δια αντιπροσώπων. Εξ άλλου μεγάλος αριθμός των δυνάμεων που έλαβαν μέρος στις επιχειρήσεις είναι συριακές. Στα πρότυπα του τι συμβαίνει στην Al Bab, για παράδειγμα, η Άγκυρα ενδεχομένως να επιδιώξει τη δημιουργία στρατιωτικών βάσεων και άλλων υποδομών (βλ. βιομηχανικές πόλεις, νοσοκομεία, σχολεία κτλ.), την εγκατάσταση πληθυσμών (ίσως και από Σύριους πρόσφυγες) και τον έλεγχο της τοπικής αυτοδιοίκησης δια αντιπροσώπων. Με αυτό τον τρόπο δεν θα έχει πρόβλημα να «επιστρέψει» αυτά τα εδάφη πίσω στην Συρία εφόσον θα εξασκεί εκεί έλεγχο και επιρροή.
Το σενάριο του ανταρτοπόλεμου. To YPG έχει ήδη εκδώσει ανακοίνωση που κάνει λόγο για έναρξη ανταρτοπόλεμου με στόχο την φθορά και την εκδίωξη των (φιλο)τουρκικών δυνάμεων. Μέχρι στιγμής δεν έχουν φανεί οι οποιεσδήποτε ενδείξεις για κάτι τέτοιο (χωρίς αυτό όμως να σημαίνει ότι αποκλείεται ως ενδεχόμενο). Παρόλα αυτά είναι πιθανό το YPG να επιλέξει να αποχωρήσει προς την Manbij (όπως έχουν ήδη πράξει αρκετοί από τους μαχητές του) με στόχο την ενίσχυση των εκεί κουρδικών δυνάμεων, αφού πιθανολογείται ότι η Τουρκία θα κινηθεί προς εκείνη την κατεύθυνση. Υπό αυτό το πρίσμα, και με δεδομένο ότι οι κουρδικές δυνάμεις στο Afrin έχουν χάσει τα διεθνή τους ερείσματα, δεν υπάρχει νόημα για τους Κούρδους να σπαταλήσουν πόρους και δυνάμεις σε ένα αντάρτικο στο Afrin ενώ προτεραιότητα είναι η διατήρηση της Manbij και της ανατολικής Συρίας. Εξ άλλου, η φθορά που μπορεί να καταφέρουν στο Afrin δεν θα είναι τόσο αυτή των τουρκικών δυνάμεων αλλά περισσότερο του Ελεύθερου Συριακού Στρατού (FSA).
Το Idlib και η ενίσχυση του ISIS. Η επαρχία Idlib και οι ρωσο-συριακές επιχειρήσεις εκεί θα καταστούν πλέον ακόμα πιο σημαντικές. Θα επιδιώξει μήπως να έχει κάποιο ρόλο εκεί η Τουρκία; Επιπλέον, με τις επιχειρήσεις εναντίον του YPG και την απόσυρσή του από την Afrin, έχει αποθρασυνθεί το Ισλαμικό Κράτος (ΙΚ). Θα προσπαθήσει μήπως η Τουρκία να παίξει ρόλο στην καταπολέμηση του ΙΚ και άλλων αντικαθεστωτικών ομάδων νομιμοποιώντας την παρουσία της στη Συρία ενόσω σχεδιάζει και διαπραγματεύεται νέα χτυπήματα κατά των Κούρδων; Θα δούμε.
H Manbij και η βορειοανατολική Συρία. Τουλάχιστον σύμφωνα με την τουρκική κυβέρνηση, Άγκυρα και Ουάσιγκτον έχουν συμφωνήσει την από κοινού διαχείριση της ασφάλειας της Manbij. Την απόσυρση των κουρδικών και των αμερικανικών δυνάμεων προς τα ανατολικά του Ευφράτη. Από αυτή την άποψη, είναι πιθανόν το Afrin και η Manbij να έχουν λειτουργήσει ως ανταλλάγματα που δόθηκαν στην Τουρκία για να συμβιβαστεί με την ύπαρξη κουρδικού κρατιδίου ανατολικά του Ευφράτη. Βέβαια, η αλλαγή φρουράς στο αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών, αλλά και οι ύποπτες προθέσεις της Άγκυρας μπορούν ανά πάσα στιγμή να ανατρέψουν την όποια συμφωνία.
Το σενάριο του τραγικού λάθους. Πάντως, τραγικό θα είναι το λάθος της Άγκυρας, εάν σε περίπτωση μη συμφωνίας με τους Αμερικανούς κινηθεί στρατιωτικά προς την Manbij ή ακόμα και ανατολικά του Ευφράτη (από το ανατολικό τουρκο-συριακό σύνορο) με σκοπό να περιορίσει τα κουρδικά εδάφη και να ασκήσει διπλωματικές πιέσεις. Κάτι τέτοιο θα την έφερνε σε ευθεία σύγκρουση με τους Αμερικανούς. Θετική έκβαση σε μια τέτοια τουρκική προσπάθεια μπορεί να υπάρξει μόνο εάν γίνει μετά από συνεννόηση και συμφωνία με ΗΠΑ, Ρωσία, Συρία και Ιράν. Αν όχι, τότε θα μιλάμε για μια κλασσική περίπτωση όχι απλά αναθεωρητισμού και επεκτατισμού αλλά και «αυτοκρατορικής» υπερεξάπλωσης, η οποία ακολουθείται πάντα από ήττες και απώλειες.
Επίλογος
Τέλος, πρέπει να αναφέρουμε ότι η τελευταία περίοδος με τα όσα συμβαίνουν στη βόρεια Συρία, έχει αποδείξει για ακόμα μια φορά ότι η ελληνόφωνη ενημέρωση και κοινότητα ειδικών αναλυτών, δημοσιογράφων, ακαδημαϊκών κτλ., πάσχει. Υπάρχει μεγάλη δυσκολία διαχωρισμού του τι στην πραγματικότητα συμβαίνει από τι θα θέλαμε να συμβαίνει. Γι’ αυτό τον λόγο πολλές από τις αναλύσεις και τις ειδήσεις είναι ανακριβής, αποπροσανατολιστικές, και δημιουργούν λάθος εντυπώσεις στην κοινή γνώμη αλλά ενδεχομένως και στην κυβέρνηση. Αυτό με τη σειρά του επηρεάζει αρνητικά την πολιτική κουλτούρα, την δημιουργία πολιτικής και τη λήψη αποφάσεων. Υπάρχει άμεση ανάγκη για αποσύνδεση των αναλύσεων και των αποφάσεων από τους όποιους συναισθηματισμούς και ευσεβοποθισμούς, όπως ανάγκη υπάρχει και για ψυχραιμία, νηφαλιότητα και σχεδιασμό.
*Ο κ. Ζήνωνας Τζιάρρας είναι Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Τμήματος Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κύπρου.
**Ο κ. Νικόλαος Παούνης είναι Bαλκανιολόγος, Διεθνολόγος (ΕΚΕΟ).
Η Αθήνα και τα Τίρανα έχουν συμφωνήσει σε διαπραγματεύσεις για μια νέα συμφωνία οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών, δηλώνει στην αποκλειστική συνέντευξή του στο «Βήμα» ο πρόεδρος της Αλβανίας Ιλίρ Μέτα. Οπως σημειώνει, η νέα συμφωνία δεν μπορεί παρά να λαμβάνει υπ’ όψιν της την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου του 2010 με την οποία κρίθηκε άκυρη η προηγούμενη Συμφωνία του 2009. Κατά τον κ. Μέτα, η διατήρηση της εμπολέμου καταστάσεως ήταν «μια πολιτική ανοησία» και χαιρετίζει την απόφαση της Αθήνας να την καταργήσει, ενώ αναφορικά με το Τσάμικο τονίζει ότι μπορεί οι δύο χώρες να έχουν διαφορετικές απόψεις, αλλά μπορούν να το συζητούν με ανοιχτό μυαλό. Απορρίπτει τέλος τα περί «Μεγάλης Αλβανίας» και δηλώνει ότι η στρατηγική επιλογή της χώρας του είναι η πλήρης ένταξη στην ΕΕ.
Κύριε πρόεδρε, η Αλβανία στοχεύει να λάβει ημερομηνία έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ ως τον προσεχή Ιούνιο. Είστε αισιόδοξος, ιδιαίτερα μετά τη δημοσίευση της Στρατηγικής της Κομισιόν για τα Δυτικά Βαλκάνια;
«Η μεγαλύτερη φιλοδοξία της Αλβανίας είναι η πλήρης ένταξη στην ΕΕ. Αυτό το στρατηγικό σχέδιο απολαύει πλήρους στήριξης από τους πολίτες, συμπεριλαμβανομένου όλου του πολιτικού φάσματος. Ολοι οι θεσμικοί και πολιτικοί δρώντες έχουν ομόφωνα υποστηρίξει το αίτημα για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων το συντομότερο δυνατόν. Δεν είναι μυστικό ή έκπληξη ότι αναμένουμε μια θετική απόφαση, πιθανόν κατά τη διάρκεια της βουλγαρικής προεδρίας. Γνωρίζουμε ότι θα είναι η αρχή μιας πιο απαιτητικής διαδικασίας που θα μετασχηματίσει θεμελιωδώς τη χώρα. Η Στρατηγική της Κομισιόν, ακολουθούμενη από την περιοδεία του προέδρου Γιούνκερ στις 6 χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, αποτέλεσε ξεκάθαρη ένδειξη μιας ανανεωμένης δέσμευσης προς την περιοχή».
Παρά τις μεταρρυθμίσεις που ολοκληρώθηκαν, ο δρόμος προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν είναι ακόμη καθαρός. Η διαφθορά επιμένει, οι μεταρρυθμίσεις στη Δικαιοσύνη εκκρεμούν και πολλοί αναλυτές περιγράφουν την Αλβανία ως την «Κολομβία της Ευρώπης». Τι απαντάτε;
«Η Στρατηγική της Κομισιόν είναι πολύ ρεαλιστική όταν επισημαίνει ότι οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκονται ακόμη μακριά από την πλήρη ένταξη. Βαθιές και ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις στη Δικαιοσύνη, μάχη εναντίον του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της καλλιέργειας και διακίνησης ναρκωτικών, συνιστούν προκλήσεις-κλειδιά. Αναμφίβολα, πρέπει να κάνουμε περισσότερα, ιδιαίτερα στη μάχη εναντίον του οργανωμένου εγκλήματος, που συνιστά σοβαρή απειλή για την ασφάλεια και δεν μπορεί να περιοριστεί εντός συνόρων».
Ορισμένοι αναλυτές εκφράζουν ανησυχία ότι τα Τίρανα επιδιώκουν το όραμα της «Μεγάλης Αλβανίας». Προειδοποιούν ότι αυτό θα δημιουργήσει περισσότερη αστάθεια στα Βαλκάνια. Πρόσφατα ο πρωθυπουργός Εντι Ράμα αναρωτήθηκε γιατί η Αλβανία και το Κόσοβο δεν μπορούν μελλοντικά να έχουν έναν πρόεδρο. Ποια είναι η δική σας άποψη;
«Τα Τίρανα δεν έχουν ποτέ επιδιώξει και ούτε επιδιώκουν τον αστικό μύθο περί “Μεγάλης Αλβανίας”. Ως πρόεδρος της Δημοκρατίας, αλλά και υπό τις προηγούμενες ιδιότητές μου, έχω πάντα καταστήσει σαφές ότι η Αλβανία είναι ένας αξιόπιστος και εποικοδομητικός εταίρος στην περιοχή. Μετά την πτώση της κομμουνιστικής δικτατορίας, τα πλέον φιλόδοξα στρατηγικά σχέδια της Αλβανίας ήταν η ένταξη στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ, επενδύοντας κάθε πολιτικό, θεσμικό και ανθρώπινο κεφάλαιο σε αυτόν τον σκοπό. Η εξωτερική μας πολιτική εδράζεται στις αρχές της ειρήνης, της σταθερότητας, της ασφάλειας και των καλών γειτονικών σχέσεων. Αναφορικά με το Κόσοβο, θα έδινα έμφαση στο γεγονός ότι κατά την πρώτη δεκαετία της ανεξαρτησίας του έχει αποδείξει ότι δεν αποτελεί απειλή για την ειρήνη, την ασφάλεια ή τη σταθερότητα άλλης χώρας. Οι ανώτατες Αρχές του Κοσόβου έχουν ξεκινήσει διάλογο με τη Σερβία, με τη διαμεσολάβηση της ΕΕ και την υποστήριξη των ΗΠΑ, αποδεικνύοντας ότι μπορούν να είναι αξιόπιστοι εταίροι. Τα Τίρανα υποστηρίζουν αυτόν τον διάλογο με σκοπό την πλήρη ομαλοποίηση των σχέσεων των δύο χωρών. Αναμφισβήτητα, η Αλβανία έχει κάθε λόγο να διατηρεί εξαιρετικές διμερείς σχέσεις με το Κόσοβο και προς αυτόν τον σκοπό κατευθύνονται οι προσπάθειές μας».
Τους τελευταίους μήνες, η Αθήνα και τα Τίρανα έχουν εμπλακεί σε έναν διευρυμένο διάλογο επίλυσης των διμερών διαφορών. Ενα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα είναι η Συμφωνία Θαλασσίων Ζωνών του 2009 που κρίθηκε αντισυνταγματική από το αλβανικό Συνταγματικό Δικαστήριο. Πρόσφατα, ωστόσο, αρνηθήκατε να δώσετε εντολή στον υπουργό Εξωτερικών Μπουσάτι για διαπραγματεύσεις με τον έλληνα ομόλογό του. Γιατί;
«Πρώτον, έχω επισημάνει σε κάθε ευκαιρία το γεγονός ότι οι ελληνοαλβανικές σχέσεις είναι στρατηγικής σημασίας. Πάντοτε ήθελα να δω ανοιχτό και ουσιαστικό διάλογο βασιζόμενο σε θετική αμοιβαία διάθεση να συζητήσουμε όλα τα θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος. Η ατζέντα αυτή περιλαμβάνει ζητήματα ορισμένα κληρονομημένα από το παρελθόν και άλλα από το παρόν, όλα όμως αφορούν στους λαούς μας. Καλωσορίζω το γεγονός ότι υπάρχει καλή πρόθεση να τα συζητήσουμε, με την ελπίδα να αντιμετωπιστούν με τον αποτελεσματικότερο τρόπο. Δεύτερον, τόσο η Αλβανία όσο και η Ελλάδα ενδιαφέρονται να έχουν μια συμφωνία οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών. Είναι ζωτικής σημασίας να φθάσουμε σε μια συμφωνία νομικά άψογη, πρακτικά εφαρμόσιμη και τελικώς μη αναστρέψιμη. Οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν ότι ενώ είμαστε και εμείς μέρος της Σύμβασης του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, πρέπει να συμμορφωθούμε με εσωτερικές νομικές προβλέψεις που συνιστούν προϋπόθεση για τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις για μια νέα συμφωνία. Η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου του 2010 δεν αναφέρει μόνο για ποιους λόγους η παλιά συμφωνία είναι αντισυνταγματική. Περιγράφει επίσης έναν “οδικό χάρτη” που καθορίζει σαφώς τους θεσμούς, τα βήματα, τις διαδικασίες και τη μεθοδολογία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί αν και όταν υπάρξουν διαπραγματεύσεις για μια νέα συμφωνία. Ούτε εγώ, ως πρόεδρος της Δημοκρατίας, ούτε άλλος θεσμός μπορεί να δράσει εκτός αυτών των γραμμών. Αν κάποιο από αυτά τα στοιχεία αγνοούνταν ή μεταβαλλόταν, θα αποτελούσε παραβίαση του Συντάγματος. Μια νέα συμφωνία που δεν σέβεται αυτές τις “κόκκινες γραμμές” θα μπορούσε να παραπεμφθεί ξανά στο Συνταγματικό Δικαστήριο, διά του οποίου η απόφαση του 2010 αποτελεί μη αναστρέψιμη συνταγματική νομοθεσία. Τρίτον, η αλβανική πλευρά θα δεσμευθεί σε αυτόν τον διάλογο και θα προσέλθει στις διαπραγματεύσεις με αποφασιστικότητα ώστε να φθάσουμε σε μια νέα και οριστική συμφωνία οριοθέτησης».
Γιατί, κατά την άποψή σας, η Συμφωνία του 2009 ήταν εναντίον των αλβανικών συμφερόντων; Απαιτείται μια τελείως νέα συμφωνία ή θα αρκούσαν τροποποιήσεις στην προηγούμενη;
«Δεν πρόκειται για ζήτημα προσωπικής θεώρησης, ούτε για θέμα της κοινής γνώμης. Η Συμφωνία του 2009 υπόκειται στην απόφαση του αλβανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου που πρέπει να γίνει σεβαστή ως έχει. Εκ των υστέρων, υπήρξαν δύο εναλλακτικές λύσεις που θα μπορούσαν να επιλέξουν οι χώρες μας ως μέσο οριοθέτησης. Μεταξύ αυτών των δύο επιλογών, η Αλβανία και η Ελλάδα επέλεξαν να επανεμπλακούν σε διμερείς διαπραγματεύσεις για μια νέα συμφωνία. Επιτρέψτε μου να σας θυμίζω ότι η Αλβανία έχει ήδη οριοθετήσει τη θαλάσσια ζώνη της με την Ιταλία. Ενδιαφέρεται εξίσου να πράξει το ίδιο με την Ελλάδα, κάτι το οποίο θα παράσχει τη δυνατότητα για μια τριμερή συμφωνία Ελλάδος – Αλβανίας – Ιταλίας, που εξακολουθεί να εκκρεμεί λόγω της έλλειψης διμερούς συμφωνίας με την Ελλάδα».
Αλλο ένα κρίσιμο διμερές ζήτημα είναι το αίτημα των Τιράνων για την κατάργηση της εμπολέμου καταστάσεως. Θεωρείτε την κατάργηση ένα σημαντικό βήμα;
«Ο ελληνικός νόμος περί εμπολέμου με την Αλβανία συνιστά μια πολιτική ανοησία και η κατάργησή του έπρεπε να έχει εδώ και καιρό γίνει. Αποτελεί ανεξήγητο παράδοξο πώς δύο χώρες, που είναι μέρη ενός νομικά δεσμευτικού Συμφώνου Φιλίας, Συνεργασίας, Καλής Γειτονίας και Ασφάλειας και σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, μπορούν παράλληλα να βρίσκονται υπό το νομικό, μονομερές καθεστώς εμπολέμου καταστάσεως από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Υπάρχει και ένα δεύτερο παράδοξο. Τη στιγμή που η Ελλάδα έχει αποτύχει να καταργήσει αυτόν τον παράλογο νόμο, ο οποίος επηρεάζει αθώους αλβανούς πολίτες που ακόμη δεν μπορούν να διεκδικήσουν τα δικαιώματα ιδιοκτησίας τους στην Ελλάδα, υπερασπίζεται τα δικαιώματα ιδιοκτησίας αλβανών πολιτών ελληνικής καταγωγής στην Αλβανία. Η κατάργηση του νόμου δεν είναι απλώς κάτι που διευκολύνει τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντα ενός αριθμού αλβανών πολιτών, αλλά θα βελτιώσει σίγουρα το κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης που είναι απαραίτητη για να προχωρήσουμε σε άλλα σημαντικά ζητήματα».
Κατά τη διάρκεια της τελευταίας 15ετίας ή και περισσότερο, τα Τίρανα και η Αγκυρα ανέπτυξαν στενή συνεργασία. Φαίνεται όμως ότι έχουν εμφανιστεί τριβές μεταξύ των δύο πλευρών μετά την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία, καθώς η τουρκική κυβέρνηση ζήτησε το κλείσιμο των σχολείων του δικτύου Γκιουλέν. Πώς βλέπετε σήμερα την επιρροή της Τουρκίας στη χώρα σας;
«Η Τουρκία είναι ένας από τους στρατηγικούς μας εταίρους και οι σχέσεις μας συνεχίζουν να αναπτύσσονται σε στέρεα θεμέλια αμοιβαίας κατανόησης και στενής συνεργασίας. Η Τουρκία αποτελεί πολύ σημαντικό εμπορικό και επενδυτικό εταίρο στην Αλβανία, με αυξανόμενη παρουσία. Εχουμε κατηγορηματικά καταδικάσει την απόπειρα πραξικοπήματος και εκφράσει την πλήρη στήριξή μας στον πρόεδρο Ερντογάν, στη δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση και στη συνταγματική τάξη στην Τουρκία».
Στην αυγή του 21ου αιώνα, εξέχουσες προσωπικότητες στην Ελλάδα και στην Αλβανία, όπως εσείς κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας σας, υποστηρίξατε ένα όραμα οικοδόμησης μιας σχέσης μεταξύ της Ελλάδος και του αλβανικού παράγοντα με σκοπό την επίτευξη ισορροπίας στα Βαλκάνια. Πιστεύετε ότι υπάρχει σήμερα χώρος για αναζωογόνηση αυτού του οράματος;
«Είμαι αφοσιωμένος υποστηρικτής της οικοδόμησης ανοικτών, εποικοδομητικών και συνεργατικών σχέσεων ανάμεσα σε όλες τις χώρες της περιοχής. Ο αλβανικός παράγοντας πάντα έπαιζε ρόλο-κλειδί στην περιοχή και κατάφερε να διατηρήσει την καλύτερη δυνατή ισορροπία υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Με βελτιωμένο status και δικαιώματα στις χώρες όπου διαβιοί, ο αλβανικός παράγοντας προσδένει στρατηγικά και ουσιαστικά την περιοχή σε ΝΑΤΟ και ΕΕ. Οι Αλβανοί έχουν με επιτυχία εγκαθιδρύσει στενότερες σχέσεις και με τη γειτονική Ελλάδα. Πιστεύω ότι έχει σημειωθεί ανεπίστρεπτη ανάπτυξη προς αυτή την κατεύθυνση, αν και δεν μπορούμε να είμαστε ποτέ ικανοποιημένοι. Η ευχή σας να καλλιεργηθεί περαιτέρω αυτή η σχέση με την Αλβανία, το Κόσοβο και όλους τους Αλβανούς της περιοχής ταυτίζεται με την προσωπική μου αισιοδοξία για μια συνεκτικότερη σχέση και συνεργασία».
«Να συνεχίσουμε τον ειλικρινή διάλογο επί του Τσάμικου»
Ποια είναι η άποψή σας για το ζήτημα των Τσάμηδων για το οποίο μιλούν στελέχη της αλβανικής κυβέρνησης; Υποθέτω ότι γνωρίζετε ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν αναγνωρίζει ότι υφίσταται τέτοιο ζήτημα. Δεν νομίζετε ότι η επανάληψή του δηλητηριάζει τις διμερείς σχέσεις;
«Είχα ευκαιρίες να συναντήσω τους κατά περιόδους έλληνες ομολόγους μου και να συζητήσω ένα ολόκληρο φάσμα θεμάτων. Εχω παρατηρήσει μια αυξανόμενη αίσθηση ωριμότητας και ευθύνης από τις δύο πλευρές για ανοιχτό και ειλικρινή διάλογο σε όλα τα θέματα. Συμφωνήσαμε ότι έχουμε κληρονομήσει πληγές από το παρελθόν που πρέπει με θάρρος να συζητήσουμε. Η Αλβανία και η Ελλάδα πρέπει ανοιχτά να ανταλλάξουν απόψεις και να συνεχίσουν τον ειλικρινή διάλογο και επί του Τσάμικου με επαγγελματική και ανοιχτόμυαλη προσέγγιση. Εχουμε συμφωνήσει εν τω μεταξύ ότι έχουμε διαφορετικές απόψεις επί αυτού, αλλά τούτο δεν θα έπρεπε να σταματήσει τις σταδιακές προσπάθειες να φθάσουμε σε μια κοινή κατανόηση και λύση του ευαίσθητου θέματος».
Η ελληνική μειονότητα στην Αλβανία έχει διαμαρτυρηθεί ότι ο πρωθυπουργός Ράμα λαμβάνει πρωτοβουλίες εναντίον της. Επισημαίνουν, μεταξύ άλλων, όσα συμβαίνουν σε ελληνικές περιουσίες στη Χειμάρρα. Θα λέγατε ότι οι πολιτικές Ράμα έναντι της Ελλάδος έχουν χειροτερεύσει τα πράγματα;
«Τα θέματα ιδιοκτησίας αποτελούν σημαντική πρόκληση για την Αλβανία και τα έχουμε κληρονομήσει από το κομμουνιστικό παρελθόν. Η αποκατάσταση ιδιοκτησίας, η αποζημίωση ή η νομιμοποίηση είναι καθημερινά φαινόμενα που απασχολούν το σύνολο της αλβανικής κοινωνίας. Αυτό δεν περιλαμβάνει μεμονωμένες πολιτικές διακρίσεων εναντίον εθνικών μειονοτήτων. Ο πρόσφατος νόμος για τα δικαιώματα των εθνικών μειονοτήτων που εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο αποτελεί επιπλέον εγγύηση των μειονοτικών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένου του γεγονότος ότι τα δικαιώματα ιδιοκτησίας παρακολουθούνται πολύ στενά από το Συμβούλιο της Ευρώπης και την ΕΕ».
Οι τουρκικές δυνάμεις και οι σύμμαχοί τους εισήλθαν χθες (18-3-2018) στην πόλη του Αφρίν, 58 ημέρες από την εκκίνηση της στρατιωτικής επιχειρήσεως «Κλάδος Ελαίας», αποσκοπώντας πλέον στην πλήρη δημογραφική αλλοίωση της περιοχής, στα πρότυπα των οικείων τουρκικών μεθόδων γενοκτονίας. Κάθε τουρκική κατάκτηση αποτελεί, αναμφίβολα, τραγική στιγμή και όνειδος για την ανθρωπότητα. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις, εν τούτοις, δεν (πρέπει να) ερμηνεύονται βάσει συναισθήματος, αλλά κατόπιν ορθολογικής αξιολογήσεως των δεδομένων που προκύπτουν από τις ισορροπίες ισχύος και τις αποφάσεις που λαμβάνονται υπό το πρίσμα (ή το βάρος) του πολιτικού ρεαλισμού. Υπό αυτή την έννοια, παρ’ ότι οι ισχυρισμοί που αποδίδουν ευθύνες στην ρωσική ηγεσία για την μη αποτροπή της τουρκικής εισβολής στο Αφρίν δεν είναι τελείως ανακριβείς, ωστόσο η μονόπλευρη υιοθέτηση των κατηγοριών της διοικήσεως του αυτόνομου καντονιού του Αφρίν για «ενεργή συμμετοχή» της Ρωσίας στις τουρκικές επιχειρήσεις, εκτός από υπερβολική, στερείται ρεαλισμού και σφαιρικότητας.
Δεν τίθεται θέμα αμφισβητήσεως του απαράμιλλου ηρωισμού που έχουν επιδείξει εν γένει οι κουρδικές δυνάμεις έναντι του ISIS-Daesh και του τεράστιου φόρου αίματος που έχουν πληρώσει. Οφείλουμε, όμως, να δούμε λίγο βαθύτερα. Η επιλογή των SDF/YPG να συνταχθούν πλήρως, τόσο σε στρατηγικό, όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο, με την λάθος πλευρά, συμπολεμώντας ενίοτε με τις – χρηματοδοτούμενες από την Δύση – τρομοκρατικές δυνάμεις του FSA, υπό την σημαία της ψευδο-επαναστάσεως (της ίδιας σημαίας που σήμερα «κοσμεί» το κτήριο της κουρδικής διοικήσεως) και υπονομεύοντας ουσιαστικώς τόσο την νόμιμη συριακή κυβέρνηση, όσο και την εδαφική ακεραιότητα της ίδιας τους της πατρίδος, απέβη τελικώς μοιραία για τον ίδιο τον άμαχο πληθυσμό του Αφρίν. Παρ’ ότι η ηγεσία του YPG είχε την ιστορική ευκαιρία να αποσπάσει την υποστήριξη του Bashar Al-Assad και της Ρωσίας, επέλεξε την εμμονή στο στρατηγικό λάθος της μονομερούς εξαρτήσεως από τις Η.Π.Α., απορρίπτοντας τις επανειλημμένες προσπάθειες προσεγγίσεως εκ μέρους των κυβερνητικών και των Ρώσων διαπραγματευτών. Προφανώς, ελάχιστοι γνωρίζουν ότι η εμμονή αυτή όχι μόνο δεν αντιπροσώπευε την βούληση του κουρδικού και αραβικού πληθυσμού του Αφρίν, αλλά προκάλεσε και εκδηλώσεις οργής κατά του YPG.
Θα πρέπει, λοιπόν, να είμαστε προσεκτικοί προτού εξάγουμε βεβιασμένα συμπεράσματα. Ο άμαχος πληθυσμός του Αφρίν βιώνει την σφοδρότητα μίας ακόμα γενοκτόνου εισβολής της Τουρκίας, όντας εκτεθειμένος αφ’ ενός στις λανθασμένες επιλογές της διοικήσεως του καντονιού και αφ’ ετέρου στην πλήρη αδιαφορία των Η.Π.Α. Η μοίρα του Αφρίν, άλλωστε, φαίνεται πως ήταν εξ αρχής προδιαγεγραμμένη, ήδη από την εποχή που το SDF προσδιόριζε το έμβλημά του, οριοθετώντας εμφανώς τις κουρδικές διεκδικήσεις ανατολικώς του ποταμού Ευφράτη, στις περιοχές ζωτικής σημασίας για τα αμερικανικά ενεργειακά συμφέροντα στην Μ. Ανατολή. Άλλωστε, στον γνωστό χάρτη, τον οποίο εξέδωσε ο Ralph Peters το 2006, απουσιάζει πλήρως το δυτικό τμήμα της Rojava από τον σχεδιασμό του δυνητικού κουρδικού κράτους, στο οποίο συμπεριλαμβάνεται μόνο το ΒΑ τμήμα της συριακής επικρατείας.
Στην θέα των εικόνων καταστροφής του αγάλματος του – κουρδικής καταγωγής – ηγέτη της συριακής επαναστάσεως του 1919 κατά των γαλλικών κατοχικών δυνάμεων, Ibrahim Hananu, δεν θα μπορούσε κανείς να προσθέσει τίποτα περισσότερο στην λακωνική αλλά θλιβερή διαπίστωση του έγκριτου Σύρου αναλυτή Kevork Almassian, ο οποίος γράφει, παρέχοντας στους Κούρδους και μία καλή αφορμή για αυτοκριτική, εξαιρετικά χρήσιμη για την συνέχεια: «Δυστυχώς, τα εγγόνια του Hananuεπέλεξαν να πουλήσουν την ψυχή τους στις Η.Π.Α. και αυτή είναι η βασική αιτία της επιστροφής τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων σε τμήματα της Συρίας».
Παρά τις διαχρονικές προσπάθειες, λοιπόν, που έχει καταβάλει η ανθρώπινη διανόηση για να ερμηνεύσει και να κατανοήσει σε θεωρητικό επίπεδο την διαλεκτική σχέση μεταξύ ισχυρού και ανίσχυρου και τα αίτια της διαχρονικής της αποτυχίας, οι άμαχοι πληθυσμοί είναι αυτοί που εν τέλει εξαναγκάζονται να βιώσουν τις ολέθριες συνέπειες αυτής της ανισόρροπης σχέσεως σε πρακτικό επίπεδο, το οποίο, αποτυπώνεται διαχρονικά στην «κυνική» και αφόρητα ρεαλιστική διατύπωση του Θουκυδίδου: «…οἱ δέ (Ἀθηναῖοι) ἀπέκτειναν Μηλίων ὃσους ἣβῶντας ἒλαβον, παῖδας δέ καί γυναῖκας ἠνδραπόδισαν· τό δέ χωρίον αὐτοί ᾣκισαν, ἀποίκους ὓστερον πεντακοσίους πέμψαντες».
The Turkish government is reluctant or unable to explain the extraordinary increase in lost or stolen guns in the country, including weapons distributed and now missing since the 2016 coup attempt.
MUSTAFA OZER/AFP/Getty Images
A Turkish commando holds his gun during a mountain patrol in Sirnak, Turkey, Oct. 30, 2007.
ANKARA, Turkey — The 2017 annual report of the Turkish Interior Ministry, released in late February, raised fresh questions about a controversy ongoing since the failed coup attempt on July 15, 2016. According to the report, 2,198,774 individuals lost their vehicle registrations, gun licenses, driver’s licenses and professional IDs last year, while 106,740 guns were recorded as either lost or stolen.
News of the huge number of missing weapons comes amid concerns over the reported proliferation of unlicensed guns, including through online sales, and has reignited debate on weapons that were reported missing from military and police armories in the wake of the coup attempt.
In its 2014 report, the Interior Ministry had put the number of lost or stolen guns at 14,682, while the number of lost or stolen license plates stood at only 3,037. In its 2015 report, the number of lost or stolen guns increased more than 500% to 91,120, while the number of lost or stolen license plates hit 703,749. In the report for 2016, the year of the coup attempt, lost or stolen guns further increased, to 107,628, while lost or stolen license plates shot up to 900,383.
During the night of the attempted putsch, civilians who took to the streets to stop the putschists seized some soldiers’ weapons, while some soldiers surrendered and voluntarily handed them over. Meanwhile, there have also been reports that weapons were distributed to civilians from police warehouses.
Last year, a legal case involving a murder committed during an argument near Ankara established that the suspect had used an MP5, a submachine gun, that belonged to the police. The suspect testified that he had obtained the gun on the night of the coup attempt, when weapons were distributed from a truck outside police headquarters in Ankara.
After the story hit the headlines, the Ankara governor’s office issued a statement, explaining that weapons had been hastily distributed to police officers as the coup attempt unfolded, without keeping records of who got what, but also denying that civilians were among the recipients. The weapons were later collected, the statement said, while also confirming that an MP5 had been missing. Many weapons, ammunition and explosives distributed to soldiers and police officers during the night of the coup attempt are said to still be missing and sought across the country.
The increase in the number of lost and stolen guns is striking — from fewer than 15,000 in 2014 to more than 90,000 in 2015 and then to more than 100,000 in 2016. The figure slightly decreased last year, but remained at more than 100,000 last year, pointing to a serious problem.
Following the public outcry and calls by the political opposition for an explanation, the Interior Ministry tweeted a statement, but it only compounded the situation. According to the ministry, the figure in the 2017 report represented the total number of guns reported as lost or stolen since 1944. That still left unanswered one question requiring a credible explanation: Why did the total number of lost and stolen guns abruptly shoot up to some 100,000 over the past three years after standing at less than 15,000 for the seven decades, until 2014?
Defense Minister Nurettin Canikli confirmed in February that authorities were still looking for guns belonging to the military that went missing during the coup attempt. Responding to a parliamentary question by a lawmaker from the main opposition Republican People’s Party (CHP), Canikli said the missing weapons had been registered as such in the databases of both the military and the police and were being “sought across the country.” The minister did not say how many or which weapons were missing. Judicial authorities are also investigating, he said.
There are no clues as to where the more than 106,000 missing weapons might be. Of note, the available statistics only include guns reported as lost or stolen to authorities, meaning that the actual figure might be higher.
In a written parliamentary question in June, CHP Deputy Eren Erdem had asked Interior Minister Suleyman Soylu for the number of weapons that had been missing from the police inventory since the night of the coup attempt. He is still waiting for an answer.
The Association of Retired Noncommissioned Officers has underlined that all assigned weapons and ammunition, and even flasks and boots, are the responsibility of individual soldiers and officers in the Turkish army. Many personnel are now anxious because some of the weapons used during the night of the coup attempt are still missing, according to the head of the association.
Few seem to be convinced by official statements on the missing guns cited in the Interior Ministry reports, as contradicting statements have deepened the confusion, and many questions remain unanswered. Turkish society is already sharply polarized, and many believe that government supporters are arming themselves for future action against political opponents. Open threats from Islamist quarters are feeding the apprehension.
Last month, a presenter on the Islamist Akit TV said on air that the staff of the daily Cumhuriyet, a vocal government critic, deserved to be “slaughtered.” Another Akit TV presenter, infuriated by claims of civilian casualties in Turkish military operations in northern Syria, said, “If we were to kill civilians, we would have started in Cihangir, Nisantasi and Etiler,” referring to Istanbul neighborhoods considered bastions of secularism. He added, “There are so many traitors. There is the Turkish Grand National Assembly,” referring to opposition lawmakers in parliament. Prosecutors have launched an investigation into the presenter.
Zulfikar Dogan began his career in journalism in 1976 at the Yanki news magazine in Ankara. He has worked as a reporter, news editor, representative and columnist at Milliyet, Posta, Aksam, Finansal Forum, Star and Karsi newspapers, and as a TV programmer and commentator on the economy and politics for TRT-1, Star, NTV and CNBC-e. He is currently editor in chief and columnist for the Korhaber news website.
Turks and Greeks are two people that lived side by side on the same lands for centuries; they mixed, bonded ad were tied to each other with many historical and cultural bonds. The natural outcome of this long co-existence should have been a close bond, fraternity and friendship, which is the case in many similar examples around the world. However, things have usually been the opposite for these countries.
A deeper analysis reveals that the reasons behind this strange outcome have been certain circles that didn’t consider the development of this friendship and alliance fit for their interests and plans. It is now a familiar habit for the said circles to step in and replay disastrous scenarios whenever an opportunity for Turkish-Greek friendship rises. The same circles have long taken every opportunity to sow the seeds of discord between the two countries, and to this end, have fueled artificial crises and conflicts, and even managed to bring the two countries to the brink of war for completely irrational and insignificant reasons.
During WWI, the plots of these secretive structures against the two countries became more prominent because they believed a Turkish-Greek alliance dangerous for their plans of domination and exploitation in the Middle East. Furthermore, continuation of the caliphate, a title preserved by the Ottoman Empire, didn’t sit well with Britain, which had been making plans of dominance over the Middle East and the Islamic countries, as well as their natural resources and oil reserves.
As soon as WWI came to an end, Britain occupied Istanbul. However it didn’t start a direct fight against the Ottomans and did not personally extend the occupation to Anatolia. Instead it used proxies because it was well aware that such an occupation would come with physical and moral costs. While distributing parts of Anatolia between the French, Italians and Armenians, Britain used Greece to to occupy Western Anatolia by making various promises.
At that time, Greece trusted British promises of support and invaded Izmir upon British coaxing. It even moved further into Aydin and Bursa. However, it never got the support it needed from the British. Instead, it was left alone without any proper resources to face the Ottoman army, which has been fighting overseas for the past 20 years. Inevitably, Greeks sustained heavy losses and had to retreat from Turkish lands they occupied after suffering a major defeat.
This wasn’t the only time Greece was double crossed by Britain. In the Lausanne Treaty negotiations that followed the culmination of the Turkish Independence War, Britain was among the victors, but Greece, despite being an ally of Britain, was placed among the losers. Indeed, then-Greek Prime Minister Venizelos couldn’t contain his surprise at this turn of the events and asked, “Why is Britain sitting among the victors, while I am with the losers despite being a British ally?..” Venizelos, without meaning to, was in fact summarizing the inevitable end of all those that trusted the British deep state’s friendship and its empty promises throughout history.
Since then, the same deep and colonialist power, openly or secretly, maintained its policy of creating discord between the two countries. In the occupation of Ottoman lands after the WWI, the main driving force was no doubt Britain. Greece was one of the countries that were dragged into the conflict for the purpose of serving British interests.
Strangely, following Turkey’s successful liberation from occupation and the foundation of the new Turkish state, an imaginary scenario was built where Britain was made to look like Turkey’s good friend, and Greece as the arch -nemesis. This ugly scenario was supported with quite elaborate propaganda and provocation techniques as well as disinformation and gradually drove a wedge between the two countries. Turkey and Greece were not allowed to develop friendship, alliance and cooperation, which would certainly benefit both countries. Through various pretenses, this alliance, which could easily help build peace, stability and welfare in the region, was prevented from coming to fruition.
The Kardak crisis, which causes tension between two countries from time to time, is one of those artificial reasons used to prevent Turkish-Greek friendship. It first broke out when a Turkish ship ran ashore in the Kardak islets in 1996 in Aegean Sea. The crisis escalated after a dispute between the Greek and Turkish rescue crews and the countries were brought to the brink of war. However, the USA and NATO stepped in and helped solve the crisis.
22 years later, tensions once again flared on January 28, 2018 between Turkey and Greece due to the Kardak islets. The Turkish Coast Guard prevented the Greek Defense Minister Kammenos’ attempt to approach Kardak with a gunboat to throw a wreath into the island. After the warning, the Greek delegation left Turkish waters before the crisis escalated any further.
Clearly, even small islets can be used to pit two armies against each other and for warmongers to start war cries. It is obvious that neither Turkey nor Greece will gain anything from renewal of such artificial crises. On the contrary, it is clear that putting these two countries in danger by encouraging such a crisis will do nothing other than hurt them. Once again, the only party that will benefit from the resulting crisis will be the secretive structures that consider an alliance in the region unfit for their purposes.
The same plots were also concocted against the Turkish-Russia alliance. However, the sensible approach of both leaders managed to thwart the plot and even achieve the opposite results.
It is crucial that both Turkey and Greece act with prudence and common sense to foil these plots and be wary of provocative circles. Identifying and dismissing such agent provocateurs that have infiltrated the administration, bureaucracy and the media in both countries will be an important first step.
It is also very important that both countries maintain mutually respectful, well-intentioned, reasonable policies to counter provocations intended to stop Turkish-Greece friendship and alliance. In this context, President Erdogan’s visit to Greece in 2017, which was the first presidential visit in 65 years, can be considered a very positive start for further improvement of relations. Alliance, friendship and cooperation agreements in various areas will no doubt be a strong precaution against plots intended to turn the two countries against each other. It is of crucial importance that the countries ignore the provocations of certain interest groups and focus on rapprochement instead. The two countries are very similar to each other with their friendships, traditions, customs and life styles. For centuries they co-existed and they still do. Falling apart at times when friendship is required the most will do nothing but cause great harm to both countries and the region in general. Especially at times like this , when wars and economic crises abound in the world, it is vital to turn the negative into the positive and revive the 500-year-old friendship.
Harun Yahya
See more at http://www.pravdareport.com/opinion/columnists/14-03-2018/140340-turkey_greece-0/
Στην Ελλάδα και στην Κύπρο μερικοί χάρηκαν με την είσοδο στην Αφρίν των τουρκικών δυνάμεων εισβολής και των Σύρων «ανταρτών», τους οποίους χρηματοδοτεί ο Ταγίπ Ερντογάν.
Πρόκειται για τους γνωστούς ως «χασάπηδες» συνεργάτες του Ισλαμικού Κράτους, που βοήθησαν αρχικά οι Αμερικανοί και μετά τους εγκατέλειψαν όταν επιβεβαίωσαν τη στενή σχέση τους με τους τζιχαντιστές.
Εντυπωσιάστηκα από την αντίδραση στην Ελλάδα και την Κύπρο των ολίγων ανόητων! Τόση «Ερντογολαγνεία» επιτέλους; Ή συμβαίνει κάτι άλλο, που εμείς οι πτωχοί τω πνεύματι αγνοούμε; Ότι και να συμβαίνει πρέπει να ντρέπονται, για το γεγονός και μόνο ότι ο ισλαμιστής πρόεδρος της Τουρκίας ανακοίνωσε με περισσή χαρά ότι σκοτώθηκαν χιλιάδες «τρομοκράτες» κρύβοντας ότι η πλειοψηφία των θυμάτων ήταν γυναικόπαιδα…
Έπεσε, λοιπόν, η Αφρίν, το κάστρο των «τρομοκρατών» κατά τον Ταγίπ Ερντογάν, και επήλθε η απόλυτη καταστροφή στην πόλη.
Ζωντανές μαρτυρίες οι φωτογραφίες και τα βίντεο που κυκλοφόρησαν. Μετά από δύο μήνες ανελέητους βομβαρδισμούς, δεν έμεινε τίποτα όρθιο.
Ο Ερντογάν πανηγύρισε αλλά τα γεγονότα δείχνουν ότι ο «υπερήφανος» τουρκικός στρατός χρειάστηκε δύο ολόκληρους μήνες να νικήσει λίγες χιλιάδες καταπονημένους αντάρτες από τον πόλεμο εναντίον των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Στρατού.
Η Τουρκία χρησιμοποίησε πολλές χιλιάδες στρατιώτες και «αντάρτες» αντιπάλους του προέδρου της Συρίας, Άσαντ, που βοηθήθηκαν από την τουρκική αεροπορία και το πυροβολικό.
Μία ολόκληρη στρατιωτική μηχανή εναντίον των Κούρδων μαχητών του YPG. Που κράτησαν την άμυνα τους δύο μήνες, όταν κανονικά έπρεπε να πέσουν σε δύο μέρες…
Και αυτό χαρακτηρίστηκε μεγάλη στρατιωτική νίκη. Οι στρατιωτικοί σε όλο τον κόσμο γελούν και δικαιολογημένα…
Οι Κούρδοι είναι εκπαιδευμένοι στο αντάρτικο όπου πάντα σημειώνουν μεγάλες νίκες. Το έχουν αποδείξει άλλωστε, αν και προδίδονται μονίμως από τους συμμάχους τους.Ειπώθηκε ότι αυτή τη φορά τους πρόδωσαν οι Αμερικανοί.
Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά. Το ερώτημα είναι εάν η Αμερική του Ντόναλντ Τραμπ, που συμπεριφέρεται διαφορετικά, έχει πει τον τελευταίο λόγο.
Εγώ δεν νομίζω, διότι με την πρόσφατη αλλαγή στην ηγεσία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, μπορεί να τρίβουμε τα μάτια μας.
Ο σχεδιασμός είναι ήδη γνωστός. ‘Η η Τουρκία επιστρέφει στην αγκαλιά της Δύσης, εγκαταλείποντας τη Ρωσία και το Ιράν, ή η αμερικανική συμπεριφορά θα είναι αυτή που είδαμε απέναντι στο Πακιστάν.
Θα το πληροφορηθούμε σύντομα με την ανάληψη των καθηκόντων του από τον νέο υπουργό Εξωτερικών, Μάικ Πομπέο.
Δεν στέκομαι στη θέση του, το 2016, πως η Τουρκία είναι μία «ισλαμική δημοκρατία», όπως το καθεστώς της Τεχεράνης. Αλλά έλαβε προεδρική εντολή να λύσει το θέμα του Ιράν, που «πνίγει» τον Ντόναλντ Τραμπ, και ο Ταγίπ Ερντογάν -με τα σημερινά δεδομένα- ΔΕΝ θα τον υποστηρίξει.
Δεν υπάρχει ούτε ένας σοβαρός αναλυτής που πιστεύει το αντίθετο…
Το περίεργο με την Αμερική είναι ότι δήλωσε στους Τούρκους πως σε περίπτωση νέας επίθεσης στις κουρδικές περιοχές της Συρίας, θα υποστηρίξει τους Κούρδους του YPG.
Ποιος μπορεί να ξέρει την απόσταση της αλήθειας των λόγων από το ψέμα των πράξεων.
Πάντως, αυτή είναι η συμφωνία… Και ο κ. Τραμπ γνωρίζει πως οι Κούρδοι είναι πιστοί σύμμαχοι, που το απέδειξαν στην Ράκκα και αλλού, όπου του χάρισαν μία μεγάλη νίκη.
Στο κουρδικό αίμα οφείλει αυτή τη νίκη, όχι στις δικές του στρατιωτικές δυνάμεις.
Το βασικό ερώτημα είναι αν με την είσοδο των τουρκικών δυνάμεων στην Αφρίν ο πόλεμος, που ξεκίνησε στις 20 Ιανουαρίου 2018, τελείωσε. Οι αντάρτες του YPG απάντησαν πως μόλις τώρα αρχίζει. Η αποφασιστικότητά τους, μέσα από τις συνεχείς ανακοινώσεις τους, είναι δεδομένη. Όπως και η απόφασή τους να επιστρέψουν στην Αφρίν.
Πολλοί πιστεύουν, όπως και εγώ, πως ο πόλεμος τώρα αρχίζει. Και πως η Αφρίν θα γίνει το «νέο Βιετνάμ», μόνο που αυτή τη φορά δεν θα αφορά τους Αμερικανούς, αλλά τους Τούρκους.
Ήδη χθες, οι Κούρδοι πραγματοποίησαν με μεγάλη επιτυχία την πρώτη τους καταδρομική επιχείρηση εναντίον των τουρκικών δυνάμεων εισβολής στο χωριό Alemdara.
Η κουρδική διοίκηση της αυτόνομης περιοχής του Αφρίν ανακοίνωσε ότι οι Κούρδοι μαχητές θα γίνουν ένας «διαρκής εφιάλτης» για τον τουρκικό στρατό, τους Σύρους «αντάρτες», τα υπολείμματα του Ισλαμικού Κράτους και της αλ-Νούσρα».
«Η αντίσταση στο Αφρίν θα συνεχισθεί μέχρι την απελευθέρωση όλων των εδαφών», αναφέρει η ανακοίνωση, στην οποία τονίζονται οι ευθύνες της Ρωσίας, που άνοιξε τον εναέριο χώρο για να επιχειρήσει η τουρκική αεροπορία εναντίον των Κούρδων, αλλά και της Διεθνούς Κοινότητας, που δεν υλοποίησε την απόφαση του Σ.Α. του ΟΗΕ, που η ίδια υιοθέτησε.
Οι Κούρδοι της Συρίας αποφάσισαν χθες και πραγματοποίησαν μία τακτική κίνηση. Έσωσαν όσα γυναικόπαιδα μπορούσαν, και θα επιστρέψουν. Γι’ αυτό δεν πρέπει να έχει κανείς καμία αμφιβολία…
Πηγή: Τώρα αρχίζει ο πόλεμος των Κούρδων με τον Ερντογάν: Θα γίνει η Αφρίν το «νέο Βιετνάμ»;
Από τις εκδόσεις «Μένανδρος», κυκλοφόρησε μία νέα καινοτόμος συλλεκτική έκδοση με τίτλο «Μέγας Αλέξανδρος – Οι Εκστρατείες & η Αυτοκρατορία του, καταγραφές σε 100 Σπάνιους Ιστορικούς Χάρτες».
Εμπνευστής του ιδιαίτερου αυτού εκδοτικού εγχειρήματος υπήρξε ο Καθηγητής Ορθοπαιδικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Παναγιώτης Ν. Σουκάκος, η ενασχόληση του οποίου με τους ιστορικούς χάρτες είναι ήδη γνωστή.
Το πρώτο μέρος της έκδοσης, το οποίο αποτελεί ένα ειδικό ιστορικό αφιέρωμα για τον Μ. Αλέξανδρο, πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία εξαίρετων και διακεκριμένων επί του θέματος Ελλήνων και ξένων επιστημόνων, οι οποίοι και καταθέτουν το απόσταγμα του έργου τους για την προσωπικότητα, το όραμα, την πορεία, την Αυτοκρατορία, αλλά και τη μετά θάνατον φήμη και επιρροή του Μ. Αλεξάνδρου στον παγκόσμιο πολιτιστικό χάρτη.
Στο δεύτερο μέρος, παρουσιάζονται σε άριστη απεικόνιση με τη μέθοδο της ομοιοτυπικής αναπαραγωγής 100 Σπάνιοι Πρωτότυποι Ιστορικοί Χάρτες των Εκστρατειών και νέας Αυτοκρατορίας του Μ. Αλεξάνδρου, 16ου-19ου αιώνα, ενώ συνοδεύονται από κείμενα με την πλήρη ιστορική και σημειολογική τους ανάλυση.
Επίσης, αξίζει να σημειωθεί και η σπάνια συλλογή χαρακτικών και πινάκων, η οποία κοσμεί το πρώτο μέρος της έκδοσης, με θέματα πορτρέτα, μάχες, καθώς και τοπία των κατακτήσεων του Μ. Αλεξάνδρου.
Προλεγόμενα: Παναγιώτης Ν. Σουκάκος, Καθηγητής Ορθοπαιδικής Ε.Κ.Π.Α.
Επιστημονική επιμέλεια έκδοσης και συγγραφή κειμένων: Ηλίας Κουλακιώτης,Επίκουρος Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας, τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
Ι. Ξυδόπουλος, Επίκ. Καθηγητής Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Ιωάννης Ζ. Τζιφόπουλος, Καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Ευάγγελος Λιβιεράτος, Ομότιμος Καθηγητής Ανωτέρας Γεωδαισίας & Χαρτογραφίας
Κωνσταντίνος Μπουραζέλης, Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας Ε.Κ.Π.Α.
Pierre Briant, Eπίτιμοςκαθηγητής Collḕge de France, Paris
Klaus Geus, Kαθηγητής Freie Universitat Berlin
Κλεάνθης Ζουμπουλάκης, Υποψήφιος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
Ιωάννης Ζ. Τζιφόπουλος, Καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Ι. Ξυδόπουλος, Επίκ. Καθηγητής Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Ηλίας Κουλακιώτης,Επίκουρος Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας, τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
Αλέξανδρος Γαρύφαλλος, Καθηγητής Παθολογίας-Κλινικής Ανοσολογίας Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Η ΕΠΙΣΗΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
Το βράδυ της Τρίτης, 28 Νοεμβρίου 2017, στην αίθουσα της Παλαιάς Βουλής στην Πλατεία Καρύτση, πραγματοποιήθηκε από τις εκδόσεις «Μένανδρος» και τον Καθηγητή Ορθοπαιδικής Παναγιώτη Ν. Σουκάκο η επίσημη παρουσίαση της έκδοσης «Μέγας Αλέξανδρος – Οι Εκστρατείες & η Αυτοκρατορία του, καταγραφές σε 100 Σπάνιους Ιστορικούς Χάρτες».
Την εκδήλωση τίμησε με την παρουσία του πλήθος κόσμου, ανάμεσα στο οποίο και εξέχουσες προσωπικότητες των επιστημών, των τεχνών και των γραμμάτων, καθώς και εκπρόσωποι σημαντικών φορέων.
Επίσης, παρευρέθηκαν εκπρόσωποι του Τύπου, ενώ την εκδήλωση κάλυψε το κανάλι της Ε.Ρ.Τ.
Τις ομιλίες συντόνισε η Ειρήνη Βασάλου, Δημοσιογράφος Ε.Ρ.Τ., ενώ η εκδήλωση άνοιξε με τον χαιρετισμό του εκδότη, Χρήστου Τακιδέλλη.
στο κεντρικό πάνελ για την έκδοση μίλησαν:
Σαράντος Ι. Καργάκος, Ιστορικός-Συγγραφέας,
Παναγιώτης Ν. Σουκάκος, Καθηγητής Ορθοπαιδικής Ε.Κ.Π.Α.,
Ηλίας Κουλακιώτης,Επίκουρος Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας, τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
και η Νατάσσα Καστρίτη, Ιστορικός Τέχνης, Επιστημονικός συνεργάτης Ε.Ι.Μ.
Παράλληλα, απηύθυναν στο κοινό τις δικές τους αναφορές για τα αντίστοιχα κεφάλαια της έκδοσης οι:
Κλεάνθης Ζουμπουλάκης, Υποψήφιος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
Αλέξανδρος Γαρύφαλλος, Καθηγητής Παθολογίας-Κλινικής Ανοσολογίας Α.Π.Θ.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους εκπρόσωποι των Αρχηγών των Στρατιωτικών Επιτελείων, εξέχουσες προσωπικότητες των επιστημών, των γραμμάτων και των τεχνών, καθώς και εκπρόσωποι σημαντικών φορέων.
By JON WIENER MAR 16, 2018 |4:05 AM Los Angeles Times
Helicopter pilot Hugh Thompson speaks with reporters at the Pentagon on Dec. 4, 1969, after testifying about the My Lai massacre in South Vietnam. (Associated Press)
Everybody’s heard of the My Lai massacre — March 16, 1968, 50 years ago today — but not many know about the man who stopped it: Hugh Thompson, an Army helicopter pilot. When he arrived, American soldiers had already killed 504 Vietnamese civilians (that’s the Vietnamese count; the U.S. Army said 347). They were going to kill more, but they didn’t — because of what Thompson did.
I met Thompson in 2000 and interviewed him for my radio program on KPFK in Los Angeles. He told the story of what happened that day, when he and his two-man crew flew over My Lai, in support of troops who were looking for Viet Cong fighters.
“We started noticing these large numbers of bodies everywhere,” he told me, “people on the road dead, wounded. And just sitting there saying, ‘God, how’d this happen? What’s going on?’ And we started thinking what might have happened, but you didn’t want to accept that thought — because if you accepted it, that means your own fellow Americans, people you were there to protect, were doing something very evil.”
Who were the people lying in the roads and in the ditch, wounded and killed?
“They were not combatants. They were old women, old men, children, kids, babies.”
Then Thompson and his crew chief, Glenn Andreotta, and his gunner, Lawrence Colburn, “saw some civilians hiding in a bunker, cowering, looking out the door. Saw some advancing Americans coming that way. I just figured it was time to do something, to not let these people get killed. Landed the aircraft in between the Americans and the Vietnamese, told my crew chief and gunner to cover me, got out of the aircraft, went over to the American side.”
We know that Americans committed a massacre 50 years ago today; and we also know that an American stopped it.
What happened next was one of the most remarkable events of the entire war, and perhaps unique: Thompson told the American troops that, if they opened fire on the Vietnamese civilians in the bunker, he and his crew would open fire on them.
“You risked your lives,” I said, “to protect those Vietnamese civilians.”
“Well, it didn’t come to that,” he replied. “I thank God to this day that everybody did stay cool and nobody opened up. … It was time to stop it, and I figured, at that point, that was the only way the madness, or whatever you want to call it, could be stopped.”
Back at their base he filed a complaint about the killing of civilians that he had witnessed. The Army covered it up. But eventually the journalist Seymour Hersh found out about the massacre, and his report made it worldwide news and a turning point in the war. Afterwards Thompson testified at the trial of Lt. William Calley, the commanding officer during the massacre.
Then came the backlash. Calley had many supporters, who condemned and harassed Thompson. He didn’t have much support — for decades. It took the Army 30 years, but in 1998, they finally acknowledged that Thompson had done something good. They awarded him the Soldier’s Medal for “heroism not involving actual conflict with an enemy.”
On the 30th anniversary of the massacre, Thompson went back to My Lai and met some of the people whose lives he had saved. “There were real good highs,” he told me, “and very low lows. One of the ladies that we had helped out that day came up to me and asked, ‘Why didn’t the people who committed these acts come back with you?’ And I was just devastated. And then she finished her sentence: she said, ‘So we could forgive them.’ I’m not man enough to do that. I’m sorry. I wish I was, but I won’t lie to anybody. I’m not that much of a man.”
And what were the highs?
“I always questioned, in my mind, did anybody know we all aren’t like that? Did they know that somebody tried to help? And yes, they did know that. That aspect of it made me feel real good.”
Today there’s a little museum in My Lai, where Thompson is honored, and which displays a list of the names and ages of people killed that day. Trent Angers, Thompson’s biographer and friend, analyzed the list and found about 50 there who were 3 years old or younger. He found 69 between the ages of 4 and 7, and 91 between the ages of 8 and 12.
Nick Turse investigated violence in Vietnam against noncombatants for his book “Kill Anything that Moves.” He concluded — after a decade of research in Pentagon archives and more than 100 interviews with American veterans and Vietnamese survivors — that Americans killing civilians in Vietnam was “pervasive and systematic.” One soldier told him there had been “a My Lai a month.”
We know that Americans committed a massacre 50 years ago today; and we also know that an American stopped it. Hugh Thompson died in 2006, when he was only 62. I wish we could have done more to thank him.
Jon Wiener is professor emeritus of history at UC Irvine, and working, with Mike Davis, on a book on Los Angeles in the 1960s.
Συντομογραφικά θα προσδιοριστεί η Τουρκική απειλή με όρους πάγιων τυπολογιών της στρατηγικής ανάλυσης, θα γίνει αναφορά σε σταθερά κριτήρια και παράγοντες που καθιστούν μια αποτρεπτική στρατηγική αξιόπιστη και θα φωτιστεί διαλεκτική σχέση κρίσεων χαμηλής έντασης, κλιμάκωσης μιας κρίσης και γενικευμένου πολέμου.
Η επιτελική ικανότητα ακριβούς προσδιορισμού της απειλής, η αποτροπή «μικρών» κρίσεων πλην βαθύτατων προεκτάσεων όπως στα Ίμια ή η παρεμπόδιση των εργασιών στην Κυπριακή ΑΟΖ, πλην βαθύτατων προεκτάσεων και η ετοιμότητα γενικευμένου πολέμου προσδιορίζουν και την ύπαρξη ή ανυπαρξία εθνικής στρατηγικής.
Των πάντων βέβαια προηγείται η ύπαρξη ισχυρού κράτους, η σωστή επιτελική οργάνωση των ΕΔ, η γνώση των στρατηγικών εννοιών και η ικανότητα της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας να τα διαχειριστεί με τρόπο που μεγιστοποιεί το αποτρεπτικό αποτέλεσμα, ο προσδιορισμός και η ιεράρχηση των εθνικών συμφερόντων, η κοινωνική συνηγορία για την υπεράσπιση αυτών των συμφερόντων και η ύπαρξη υποστηρικτικής στρατηγικής κουλτούρας. Με τον όρο στρατηγική κουλτούρα, μεταξύ άλλων, αναφερόμαστε:
Α) Σωστή κατανόηση των ανελέητων κρατοκεντρικών λογικών της σύγχρονης διεθνούς πολιτικής και αποφυγή επιπόλαιων τοποθετήσεων, καλλιέργειας ψευδαισθήσεων και ευσεβών πόθων και αποφυγής ή αντίκρουσης κάθε άλλης θέσης ή αντίληψης η οποία ροκανίζει τον ορθολογισμό του κράτους και της εθνικής του στρατηγικής.
Β) Καλλιέργεια της φιλοπατρίας και της έσχατης λογικής του εθνικού συμφέροντος επιβίωσης και εθνικής ασφάλειας. Χωρίς αυτά όλα είναι μάταια και όλα προγραμματικά αποτυχημένα.
Γ) Καλλιέργεια και βαθιά εμπέδωση ει δυνατό από όλη την κοινωνία ότι το κράτος είναι ο θεσμός συλλογικής ελευθερίας μιας ανεξάρτητης κοινωνίας και οι Ένοπλες Δυνάμεις ο θεσμός που υπερασπίζεται αυτή την ελευθερία. Γενικότερα, έχουμε υποστηρίξει αλλού, η εθνική ανεξαρτησία είναι η ελευθερία της κοινωνίας αλλά και η μόνη μορφικά πανομοιότυπη κοσμοθεωρία όλων των εθνών και όλων των εθνοκρατών που ενσαρκώνουν την πολιτική τους ύπαρξη.
Δ) Σωστή γνώση του φαινομένου του πολέμου στην ιστορική διαχρονία και σωστή κατανόηση του γεγονότος ότι δεν είναι μόνο η άσκησης βίας. Ο πόλεμος έχει πολλούς κρίκους και στην εποχή του πολιτικού πολιτισμού «είναι η συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα», δηλαδή, α) δεν είναι αυτοσκοπός, β) κύριος σκοπός για το αμυνόμενο κράτος είναι η αποτροπή του πολέμου, γ) τα μέσα και οι μεθοδεύσεις σχετίζονται με αντικειμενικά κριτήρια που αφορούν τα εθνικά συμφέροντα και την επιβίωση του κράτους και της κοινωνίας. Κοντολογίς, ο πόλεμος πειθαρχημένα ορίζεται και περιορίζεται από τους πολιτικούς σκοπούς και από κανένα άλλο κριτήριο.
Ε) Γνώση των στρατηγικών όρων και εννοιών σε βαθμό εξειδίκευσης στο επίπεδο της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας αλλά και ευρύτερα σε όλο το κοινωνικοπολιτικό φάσμα.
Ζ) Ύπαρξη μιας κρίσιμης υποστηρικτικής μάζας ειδικών επιστημόνων (κατά προτίμηση κρατικών λειτουργών), πολιτικών προσώπων και στρατιωτικών στελεχών που θα αντικρούουν ακαριαία κάθε ανοησία χρήσιμων ηλιθίων ή ύπουλη πρακτορικά κινούμενη ασυναρτησία που υπονομεύει την εθνική ανεξαρτησία, πιο ειδικά την κρατική κυριαρχία και την στρατηγική και τους θεσμούς που τα υπερασπίζονται.
Πολλές παθολογίες και κακουχίες των νεοελλήνων με ύστερη την οικονομική κρίση αλλά και την δυνητικά θανάσιμη αποσταθεροποιητική τροχιά του κυπριακού ζητήματος, οφείλεται σε ελλείμματα ως προς τα πιο πάνω και αποδυναμώνει κάθε προσπάθεια συγκρότησης εθνικής αποτρεπτικής στρατηγικής.
Η συντρέχουσα ένταση στις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας μπορεί να θεωρηθεί ότι ενέχει, μεταξύ άλλων, τις εξής πτυχές.
Πρώτον, μια αδιάκοπη αναθεωρητική απειλή πολλών δεκαετιών.
Δεύτερον, η απειλή αυτή στην στρατηγική θεωρία ορίζεται ως «απέραντη», δηλαδή έχει θολά σύνορα και το αποτέλεσμα εφόσον εκραγεί ένας πόλεμος ορίζεται από το που βασικά θα σταματήσουν τα νικηφόρα προελαύνοντα στρατεύματα του επιτιθέμενου.
Τρίτον, μια εδραιωμένη πλέον και ακραία επικίνδυνη για την Ελληνική εθνική ασφάλεια αλλά για την περιφερειακή σταθερότητα Τουρκική αντίληψη, ότι η Ελλάδα είναι εύκολος στόχος: Κατευνάζει, στερείται υποστηρικτικής συνοχής, στρατηγική ανικανότητα των αρμοδίων και ευρέως διαδεδομένες θέσεις, αντιλήψεις και συμπεριφορές που επιτρέπουν στο νεοτουρκικό κράτος να αλλάξει το ισχύον εδαφικό και κυριαρχικό καθεστώς και να θέσει την Κύπρο υπό τον πλήρη τουρκικό έλεγχο.
Τέταρτον, από καιρό εδραιώθηκε μια αντίληψη ότι η Ελλάδα προσφέρεται για επίδειξη δυνάμεως και ότι διαμέσου επίδειξης ισχύος στα πεδία απειλών «χαμηλής» έντασης κυρίως στο Αιγαίο και στην Κύπρο, η Άγκυρα εκπληρώνει μια σειρά βραχυχρόνιων, μεσοπρόθεσμων και μακροχρόνιων σκοπών. Για να το πούμε διαφορετικά, επιτυγχάνει αυτό που θεωρείται υπέρτατη στρατηγική δεξιοτεχνία, δηλαδή η εκπλήρωση των σκοπών του πολέμου χωρίς ένοπλη σύγκρουση ή με μικρής έντασης επεισόδια, που οδηγούν σε υποχώρηση και συρρίκνωση του αντιπάλου σε βαθμό και έκταση, που επιτυγχάνει το μείζον των αναθεωρητικών επιδιώξεων.
Πέμπτο, επιβεβαίωση των πιο πάνω από το γεγονός ότι επί σειρά δεκαετιών η Ελλάδα α) δεν άσκησε τα κυριαρχικά δικαιώματά της στα θαλάσσια πεδία, όπως προνοεί το διεθνές δίκαιο, κάτι που θα διπλασίαζε την εθνική επικράτεια. Παρενθετικά σημειώνεται πως, όπως σωστά σημειώνει ο HansMorgenthau στο μνημειώδες έργο του «πολιτική μεταξύ των εθνών» που φέτος κυκλοφορεί στα Ελληνικά, «βιώσιμο είναι ένα κράτος όταν μπορεί να εφαρμόσει τις πρόνοιες του διεθνούς δικαίου για την επικράτειά του». Διόλου τυχαία και επειδή ο κορυφαίος διεθνολόγος δεν πάσχει από νομικίστικες παθολογίες, ορίζει το εθνικό συμφέρον με όρους ισχύος.
Έκτο, οι συνέπειες, όσο και αν επισκιάζονται λόγω αδιαφορίας και λαϊκισμού, είναι οδυνηρές. Μεταξύ άλλων, α) η Ελλάδα δεν άσκησε τα κυριαρχικά της δικαιώματα με αποτέλεσμα να μην απολαμβάνει τον υποθαλάσσιο πλούτο της, όπως συμβαίνει ακόμη και με μικρά κράτη, β) εδραιώνεται η εικόνα ενός αναλώσιμου και στρατηγικά αναξιόπιστου κράτους, γ) κινδυνεύει να αποθρασύνει τα αναθεωρητικά κράτη με τρόπο, που θα επιτεθούν πολεμικά και δ) αφήνοντας την Κύπρο καταμόναχη εάν η Τουρκία, όπως όλα δείχνουν, καταστεί επικυρίαρχη σε ένα νησί που πέραν των πλουτοπαραγωγικών πόρων, ζουν εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες, τότε η στρατηγική παγίδευση της Ελλάδας θα είναι άνευ προηγουμένου.
Το διαρκές «τρίξιμο των Τουρκικών δοντιών», λοιπόν, είναι αναμενόμενο και ερμηνεύεται εύκολα: Επιτρέπει στην Τουρκία να σωρεύει αναθεωρητικά κέρδη και οδηγεί την Ελλάδα σε μεγάλες ζημιές, που θα μπορούσαν να αποφευχθούν από μια αποτελεσματική Ελληνική αποτρεπτική στρατηγική. Σε τελευταία ανάλυση, οι πόροι δεσμεύονται για την αποτροπή του πολέμου και την αντίκρουση των αναθεωρητικών απειλών, πλην δεν αξιοποιούνται κατάλληλα για μια σειρά λόγων, μερικούς εκ των οποίων ήδη αναφέραμε.
Εκεί δηλαδή που η Τουρκία σχοινοβατεί πάνω στην κόψη του ξυραφιού εν μέσω μυρίων εσωτερικών και περιφερειακών αντιπαραθέσεων, εμείς δίνουνε σε «εχθρούς» και «φίλους» την εικόνα ανύπαρκτου κράτους, την εικόνα ύπαρξης μεγάλης διάστασης κοινωνίας και εξουσίας (οι φασιστοειδείς δηλώσεις περί Ελληνικής κοινωνίας ως όχλου, επειδή εκατοντάδες χιλιάδες διαμαρτυρήθηκαν ειρηνικά υπέρ των εθνικών συμφερόντων) και την εικόνα κρατικής και κοινωνικής αδιαφορίας για το μέλλον του σημαντικότερου γεωπολιτικού πεδίου του πλανήτη, όπου «τυγχάνει» να βρίσκονται εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες, της Μεγαλονήσου Κύπρου.
Τις τελευταίες δεκαετίες και εντατικά την τελευταία δεκαετία και παρά τα τεράστια προβλήματα της απειλητικής Τουρκίας, η εικόνα είναι ξεκάθαρη: Εν μέσω καταιγιστικών εξελίξεων και ανακατατάξεων, παραδόξως, υπάρχει περίπτωση η επικινδύνως σχοινοβατούσα Τουρκία να αναβαθμιστεί γεωπολιτικά και η Ελλάδα να εκμηδενιστεί γεωπολιτικά.
Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω ολοφάνερα και αληθινά, συντρέχει ένα ακόμη γεγονός: Ενώ η κυριότερη αναθεωρητική απειλή είναι η Τουρκική, κατευνασμοί και υποχωρήσεις σε όλο το περιφερειακό μας φάσμα από τα Βαλκάνια μέχρι την Κύπρο, καθιστούν την Τουρκική αναθεωρητική απειλή ακόμη πιο οξεία και επικίνδυνη.
Ο κίνδυνος πολέμου είναι διαρκής και υπό τις περιστάσεις, ολοένα και μεγαλύτερος, ενώ μόνο μια αλλαγή παραδείγματος που οδηγεί σε αποτελεσματική στρατηγική τον αποτρέπει και συνάμα αποτρέπει εκπλήρωση απειλητικών παραστάσεων ή και επίθεσης χαμηλής έντασης, να επιτύχει το μείζον των αναθεωρητικών επιδιώξεων στην Κύπρο, στο Αιγαίο και στην Θράκη.
Η αποτρεπτική στρατηγική της Ελλάδας απαιτείται να αποσκοπεί όχι μόνον στην αποτροπή μιας γενικευμένης σύρραξης αλλά και στην αποφυγή εκπλήρωσης μικρών ή μεσαίων πολιτικών στόχων της Τουρκίας, τους οποίους οι ηγέτες της αντίπαλης χώρας επιδιώκουν να εκπληρώσουν με απειλές ή ενέργειες «χαμηλής έντασης».
Υπογραμμίζεται ακριβώς το γεγονός πως, εδώ και καιρό και όσο προχωρούμε ολοένα και περισσότερο, δεν έχουμε μόνο άμεση, όπως λέμε στην στρατηγική ανάλυση, αποτροπή. Δηλαδή, η Τουρκία δεν περιορίζεται στον σχεδιασμό εκτέλεσης επιθετικών ενεργειών, οι οποίες δυνατό να εκδηλωθούν ανά πάσα στιγμή.
Παρά το ότι η ηρωική ανασχετική ορμή και οι δεξιότητες των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων μέχρι στιγμής συγκρατούν το χειρότερο, απαιτείται να εκτιμήσουμε το γεγονός πως με όρους στρατηγικής θεωρίας, η Ελληνική αποτρεπτική στρατηγική έχει από καιρό, μερικώς τουλάχιστον, αποδυναμωθεί εάν όχι καταρρεύσει.
Πιο συγκεκριμένα, πάντα με όρους πάγιων τυπολογιών της στρατηγικής ανάλυσης, τις οποίες όλοι χρησιμοποιούν πλην ημών, η Τουρκία πέρασε το φράγμα των δηλωτικών απειλητικών παραστάσεων και προχώρησε σε ενέργειες οι οποίες, με τον ένα ή άλλο τρόπο, αλλάζουν το εδαφικό και κυριαρχικό καθεστώς εις βάρος της Ελλάδας.
Έστω και εάν δεν έχει συνειδητοποιηθεί πλήρως, η αντιπαράθεση Ελλάδας – Τουρκίας έχει από καιρό εισέλθει σε κατάσταση, η οποία στην θεωρία της αποτροπής, ονομάζεται «ενδοπολεμική αποτροπή» (“intrawar deterrence”). Αυτή την κρίσιμη πτυχή θα την δούμε λεπτομερέστερα στην συνέχεια. Πού είναι τα σύνορα στο Αιγαίο, παρά τις πρόνοιες του διεθνούς δικαίου, τί γίνεται στην Θράκη και τί πάει να γίνει στην Κύπρο, όπου η αποδοχή των τετελεσμένων σημαίνει και οριστική ένταξη της Μεγαλονήσου στα πεδία της Τουρκικής επικυριαρχίας.
Για να γίνουμε πιο δηκτικοί, οι λαϊκίστικες καταγγελτικές σαπουνόφουσκες, που χρησιμεύουν μόνο στο πλαίσιο των άχαρων κομματικών αντιπαραθέσεων, με στόχο τις καρέκλες εξουσίας, οι φανφάρες και οι παλικαρισμοί για εσωτερική κατανάλωση και τα ιδεολογικά κολλήματα ή τα σύνδρομα παρελθόντων ασυγχώρητων θέσεων και απόψεων, δεν οδηγούν παρά μόνο σε μεγάλες ζημιές και μεγάλες καταστροφές.
Μετά το 1973 η Τουρκική απειλή αναπτύσσεται σε τρία διαφορετικά αλλά αλληλένδετα επίπεδα:
Πρώτον, απειλή γενικευμένης επίθεσης, είτε (το πιο πιθανό) με εκτέλεση ενός συντριπτικού «πρώτου κτυπήματος». Αυτό μπορεί να συμβεί εάν ανοίξει παράθυρο ευκαιρίας ή εάν οι Τούρκοι πιστέψουν ότι οι Ελληνικές ΕΔ, κάτι πλέον πολύ πιθανό, ακόμη και αν δεν ισχύει, δεν έχουν επιτελικά σχέδια.
Εάν επίσης πολιτικές και διπλωματικές συνθήκες το επιτρέπουν και εάν εσωτερικά καταρρεύσουμε, λόγω οικονομικής κρίσης και πιθανής –πολύ πιθανής πλέον, ιδιαίτερα μετά τις απίστευτα προσβλητικές, ανάλγητες και πρωτοφανείς δηλώσεις περί «όχλου»– κοινωνικής εξέγερσης. Τόσο περισσότερο πιστευτά γίνονται πιστευτά στην Άγκυρα, όσο περισσότερο δίνουμε την παράσταση ότι ανεχόμαστε και δεχόμαστε την εκπλήρωση κερδών της Τουρκίας, που σωρευτικά, όπως είπαμε, εκπληρώνουν τους σκοπούς της χωρίς μάχη.
Δεύτερον, απειλές «ενδιάμεσης έντασης» και διαφόρων επιπέδων, όπως στην Κύπρο το 1974, στα Ίμια το 1996 (οι συντρέχουσες καθημερινές παραβιάσεις στο Αιγαίο είναι μια δοκιμαστική απόχρωση τέτοιων ενεργειών) και οι ύστερες κρίσεις χαμηλής έντασης στο Αιγαίο και στην ΑΟΖ της Κύπρου.
Ακόμη πιο σημαντικό, συντρέχει και παραμονεύει ο κίνδυνος μιας πολύ σημαντικής εξέλιξης: Αυτό το ενδεχόμενο, εάν οι Τούρκοι το κρίνουν εφικτό και μικρού κόστους, τα συντρέχοντα «μικρό-επεισόδια» μπορεί να συνδυαστούν με το λεγόμενο «πρώτο πλήγμα», μια δηλαδή καταρχήν επιδίωξη συντριπτικού αποδυναμωτικού πλήγματος, που θα ακυρώσει την Ελληνική στρατιωτική ισχύ και θα καταστρέψει πολλές υποδομές.
Μερικές φορές ακούμε από επίσημα χείλη, που υποδηλώνουν μεγάλη άγνοια στρατηγικών όρων και εννοιών, ότι οι Τούρκοι δεν έχουν κάνει ένα θερμό επεισόδιο. Μα τι τέλος πάντων εννοούμε εδώ στην Ελλάδα με «θερμό επεισόδιο»; Η εκατέρωθεν συλλογιστική δεν εντάσσεται σε μια τέτοια λογική και η κατάσταση των πολιτικών και στρατιωτικών σχέσεων της Ελλάδας με την Τουρκία, δεν κρίνεται έτσι. Κρίνεται από το γεγονός ότι οι καθημερινές εκτοξεύσεις απειλών, οι καθημερινές αναχαιτίσεις πλοίων και αεροπλάνων, οι καθημερινές «δυναμικές-απειλητικές» αξιώσεις ακύρωσης των δικαιωμάτων, που προσφέρει το διεθνές δίκαιο στην Ελλάδα, οι ισχυρισμοί περί γκρίζων ζωνών, οι αμφισβητήσεις της Ελληνικής κυριαρχίας πανταχόθεν, η αξίωση συγκυριαρχίας και τελικά κυριαρχίας στην Κύπρο, μάλιστα με ξεκάθαρα αναθεωρητικά «επιχειρήματα» περί ζωτικού στρατηγικού χώρου και τα πρόσφατα πιο θερμά γεγονότα, είναι όλα θερμά επεισόδια με την βαθύτερη και ουσιαστικότερη έννοια των όρων. Ακυρώνεται η Ελληνική κυριαρχία με αναθεωρητικές στάσεις, αξιώσεις, συμπεριφορές και γεγονότα.
Τρίτον, στα πιο πάνω προστίθενται όχι μόνο οι θολές και γι’ αυτό όπως εξηγήσαμε απέραντες αναθεωρητικές αξιώσεις αλλά και το πάντοτε ισχύον casus Belli, το οποίο αντί εμείς να αμφισβητήσουμε άμεσα με εφαρμογή των προνοιών του διεθνούς δικαίου, επί δεκαετίες κατευνάζουμε με αθέατες διαπραγματεύσεις εμπειρογνωμόνων και όχι μόνο. Μια άποψη είναι ότι η Ελληνική διπλωματία καταπλακώθηκε από εξόφθαλμους νομικισμούς και δεν εννοώ τους κρατικούς λειτουργούς αλλά αυτούς που οι εκάστοτε πολιτικοί ιθύνοντες αφήνουν να επηρεάζουν την κρατική πολιτική.
Τέταρτον,συνολικότερα, οι Τουρκικές αναθεωρητικές αξιώσεις, μεταξύ άλλων, αποβλέπουν και στα εξής. 1) Στο να επηρεάσουν την ελληνική πολιτική βούληση τόσο στο επίπεδο της κοινωνίας όσο και της εκάστοτε εξουσίας. 2) Στο να εθίσουν την τουρκική, ελληνική και διεθνή κοινή γνώμη στην «ύπαρξη διαφορών». 3) Στο να δημιουργήσουν τις ψυχολογικές και πολιτικές συνθήκες που θα ευνοούν στην εκπλήρωση «ενδιάμεσων στόχων» και που θα καταστήσουν φυσική-φυσιολογική ενέργεια ενδεχόμενη γενικευμένη επίθεση, ακόμη και στο πλαίσιο ενός μαζικού «πρώτου κτυπήματος». 4) Στο να προετοιμάσουν το έδαφος στην διεθνή διπλωματία ούτως ώστε να γίνει περισσότερο αποδεκτό –εάν λάβει χώρα– ένα πρώτο καταστροφικό κτύπημα κατά των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων και άλλων ελληνικών ζωτικών στόχων.
Η Τουρκική απειλή στοχεύει τόσο την ελληνική πολιτική βούληση (αποδοχή της ιδέας πως η Τουρκία αποτελεί φυσικό περιφερειακό ηγεμόνα) όσο και την ελληνική εδαφική και κυριαρχική επικράτεια. Όσον αφορά το τελευταίο σημείο, δεν είναι δυνατό –και ούτε είναι ορθό–, σε αναλύσεις όπως η παρούσα, να προσδιοριστούν με ακρίβεια οι Τουρκικές επιδιώξεις. Η Τουρκική απειλή εδώ και πολύ καιρό πληροί όλα τα κριτήρια αυτού που στην στρατηγική θεωρία ορίσαμε πιο πάνω ως “απέραντη απειλή”. Δηλαδή, υπογραμμίζουμε ξανά, καθότι είναι κύριο και αξονικό, η απειλή δεν προσδιορίζεται και οροθετείται επακριβώς, οπότε παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο να εκπληρωθεί μεγάλος αριθμός στόχων, ανάλογα με τις δυνατότητες και τις ευκαιρίες που –κατά περίπτωση– θα υπάρξουν. Ενδεικτικά, θα μπορούσε να συμπεριλαμβάνει «γκρίζες ζώνες», κατάληψη απομακρυσμένων ελληνικών εδαφών, έλεγχο ελληνικού κυριαρχικού χώρου και κατάληψη μέρους της μη κατεχόμενης Κύπρου ή και όλης της Κύπρου, ιδιαίτερα εάν δεχθούμε, όχι μόνο διάλυση της ΚΔ αλλά και «μεταβατική» παρουσία στρατευμάτων.
Μαθήματα αποτρεπτικής στρατηγικής για Ελλάδα και Κύπρο
Μέρος Δεύτερο
Σ’ όλες τις πιθανές κλίμακες πιθανών αντιπαραθέσεων ή πιθανών ένοπλων εμπλοκών, η κρισιμότερη έννοια που βελτιώνει την αποτροπή είναι η αξιοπιστία της στρατηγικής της χώρας. Κρίσιμοι όροι είναι το «σχετικό συμφέρον».
Οι μηχαvισμoί μιας αποτρεπτικής στρατηγικής είναι, μεταξύ άλλων, τα διάφορα πoλεμικά, πoλιτικά, oικovoμικά, και διπλωματικά μέσα πoυ διαθέτoυv oι δύo αvτίπαλoι. Έννοιες όπως «αποτρεπτικές παραστάσεις» και «σχετικά συμφέροντα» είναι κρίσιμες. Πώς οι αντιπαρατιθέμενοι συγκροτούν και συνδυάζουν μέσα και σκοπούς και τι αποτρεπτικές παραστάσεις εκπέμπονται;
Μεταξύ oρθoλoγιστικώv αvτιπάλωv η λειτoυργία της απoτρoπής συvίσταται στηv σύvθετη αλληλεπίδραση μεταξύ τωv εκατέρωθεv πρoσλαμβαvoυσώv παραστάσεωv και εκτιμήσεωv ως πρoς τoυς κιvδύvoυς, τo κόστoς, τα οφέλη, τηv αβεβαιότητα τoυ απoτελέσματoς τυχόv εvεργειώv, και τις επιπτώσεις στo εσωτερικό και εξωτερικό της χώρας. Η αξιoπιστία της απoτρoπής είvαι συvάρτηση πάρα πoλλώv παραγόvτωv, μεταξύ των οποίων και τα εξής:
1. Πoσoτική και πoιoτική επάρκεια πoλεμικώv μέσωv.
2. Αξιόμαχη στρατιωτική ηγεσία.
3. Επεξεργασμέvα επιτελικά σχέδια.
4. Υπoστηρικτική oικovoμική υπoδoμή.
5. Εθvική συvαίvεση όσov αφoρά τo εθvικό συμφέρov και ιδιαίτερα τις έσχατες λογικές της εθνικής επιβίωσης και της ασφάλειας και ακεραιότητας της Επικράτειας που ορίζεται από τις διεθνείς συνθήκες.
6. Υπoστηρικτικό εθvικό φρόvημα.
7. Iκαvή, αξιόπιστη και σoβαρή πoλιτική ηγεσία.
Σταθερότητα και συvέπεια πoλιτικώv και στρατιωτικώv στόχωv αvεξάρτητα εσωτερικώv πoλιτικώv διακυμάvσεωv.
Πλήρης συvεργασία πoλιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.
Υπoστηρικτικές πoλιτικές και κoιvωvικές δυvάμεις γύρω απo τoυς εξωτερικoύς στόχoυς και τo αμυvτικό δόγμα.
11. Τόσο στο επίπεδο της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας όσο και στο επίπεδο της κοινωνίας, απoδεδειγμέvη απoφασιστικότητα και ετoιμότητα πρoάσπισης τωv ζωτικώv εθvικώv συμφερόvτωv.
12. Εξωτερικές διασυvδέσεις και συμμαχίες, μερικές επίσημες και άλλες (συνήθως οι σημαντικότερες συγκλίσεις συμφερόντων και ενεργειών που συγκροτούνται μέσα στα γνωστά «κλειστά κουτιά της διπλωματίας»).
Διπλωματική υπηρεσία υψηλής πoιoτικής στάθμης και επιτελικές ομάδες κρατικών λειτουργών ή συμβεβλημένων υψηλής στάθμης ειδικών με σκοπό την παρακολούθηση, ανάλυση, στάθμιση, εκτίμηση και συγκρότηση προτάσεων για εναλλακτικές αποφάσεις όπως εξελίσσονται τα πράγματα.
14. Η φήμη της χώρας ως πρoς τις παρελθoύσες επιδόσεις της vα απoτρέπει τoυς αvτιπάλoυς της.
15. Τo επίπεδo τεχvoλoγικής αvάπτυξης της χώρας οικονομικής ισχύος και βαθμού αυτοτέλειας στα πεδία της βιομηχανικής παραγωγής αμυντικού χαρακτήρα.
Η συμμετoχή σε Στρατιωτικά ή άλλα Σύμφωvα και οργανισμούς και γεvικά oι συμμαχίες της χώρας. Με υπογράμμιση πάντα του ήδη αναφερθέντος, ότι αυτό που κυρίως μετρά είναι τα συμφέροντα και οι συμφωνίες συχνά τελείως αθέατες.
Ως προς το τελευταίο, ξεχνούμε κάθε όφελος εάν «ανήκουμε» («ανήκουμε στην Δύση», «πρέπει να ανήκουμε στην Ανατολή» ή και «δεν πρέπει να ανήκουμε οπουδήποτε παρά μόνο στον πλανήτη μιας και το κράτος είναι λάθος, το εθνικό συμφέρον εθνικισμός και η κρατική κυριαρχία άχρηστη»). Ένα ανεξάρτητο κράτος δεν ανήκει πουθενά παρά μόνο συμμετέχει ισότιμα, διαπραγματεύεται με όρους εθνικών συμφερόντων, επιδιώκει αδιάλειπτα συναλλαγές με τα ισχυρότερα κράτη με τρόπο που η ανισορροπία ισχύος δεν εμποδίζει ισόρροπες σχέσεις κάθε είδους και σε κάθε συμμετοχή ή διαπραγμάτευση προτάσσεται το εθνικό συμφέρον και τίποτα άλλο.
O αμυνόμενος- απoτρέπωv, θα πρέπει, όχι μόvo vα oικoδoμήσει πoλιτική πoυ vα αξιoπoιεί απoτελεσματικά τo πιo πάvω σύvθετo πλέγμα παραγόvτωv –και των άπειρων συνδυαστικών συναρτήσεων– αλλά θα πρέπει, επίσης, vα επιδεικνύει αδιάλειπτη και άψογη ικαvότητα μετάδoσης, τηv κατάλληλη στιγμή και με τov κατάλληλo τρόπo, τωv μηvυμάτωv με τα oπoία επιδιώκει vα επηρεάσει τov αvτίπαλo.
Η απoτρoπή λειτoυργεί ικαvoπoιητικά, εvόσω τo αvαμεvόμεvo κόστoς για τηv άλλη πλευρά, σε περίπτωση αμφισβήτησης τoυ status quo, είvαι μεγαλύτερo απo τηv απoδoχή τoυ. Αυτό σχετίζεται με την σημαντικότερη ίσως έννοια της στρατηγικής θεωρίας, το ορθολογισμό: Πάνω στην πλάστιγγα με τους δύο δίσκους εναλλακτικών αποφάσεων και κόστους / οφέλους για κάθε μια από αυτές, δεν κάνουν οτιδήποτε που θα τους επιφέρει μεγαλύτερο κόστος από ότι όφελος. Και το αντίστροφο.
Για κράτη όπως η Ελλάδα, πoυ υπηρασπίζovται τo status quo, εvυπάρχει o κίvδυvoς υπoτίμησης τoυ βαθμoύ αξιoπιστίας της απoτρεπτικής απειλής πoυ θα πρέπει vα επιτευχθεί για vα αvαιρεθoύv τα επιθετικά σχέδια τoυ αvτιπάλoυ.
Οι εκατέρωθεν παραστάσεις «σχετικoύ συμφέρovτoς» (και τoυ τρόπoυ πoυ αυτό δυvατό vα εξελιχθεί), σχετίζεται άμεσα με τηv εκατέρωθεvv εκτίμηση τωv πραγματικώv διαθέσεωv τωv δύo αvτιπάλωv. Για ένα κράτος το διακυβευόμενο συμφέρον μπορεί να είναι μεγάλο για κάποια άλλη όμως να είναι απλά μικρή αύξηση της ισχύος.
Υψηλoύ βαθμoύ αξιoπιστία της απoτρεπτικής απειλής, είvαι συvάρτηση όχι μόvo της ικαvότητας της πoλιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, αλλά και της γεvικότερης oργάvωσης και λειτoυργίας τoυ κράτoυς και του κοινωνικοπολιτικού συστήματος με τρόπο που επιτυγχάνεται νομιμοποιημένη διανεμητική δικαιοσύνη, κοινωνική συνοχή και συντριπτική υποστηρικτική κοινωνική συναίνεση για τα εθνικά συμφέροντα, την κρατική ισχύ και την εθνική στρατηγική που εκπληρώνει τα συμφέροντα.
Γεvικά, η αξιoπιστία του κράτους και της εθνικής του στρατηγικής είvαι συvάρτηση της εθvικής ισχύoς, της ικαvότητας vα εκτελεσθoύv oι απoτρεπτικές απειλές εάv τo απαιτήσoυv oι συvθήκες και της ικαvότητας τoυ απoτρέπovτoς vα αμυvθεί στηv αvτεπίθεση της άλλης πλευράς σε όλα τα επίπεδα της πολεμικής αναμέτρησης που όπως ήδη αναφέρθηκε δεν είναι μόνο ένοπλα.
Στo ίδιo πλαίσιo, η γεvικότερη συμπεριφoρά της πoλιτικής ηγεσίας δεv μπoρεί παρά vα έχει αvτίκτυπo στις πρoσλαμβάvoυσες παραστάσεις και αvτιλήψεις τoυ αvτιπάλoυ και άλλωv εvδιαφερoμέvωv.
Για παράδειγμα, συμπεριφoρές ή δηλώσεις πoυ υπoδηλώvoυv φόβo, δέoς μπρoστά στoυς κιvδύvoυς, αδυvαμία και υπoχωρητικότητα, καθώς και παλιvδρoμήσεις στηv εξωτερική πoλιτική πoυ δίvoυv τηv εικόvα σύγχυσης και αβεβαιότητας, δέv μπoρεί παρά vα απoδυvαμώvoυv τov «δείκτη αξιoπιστίας» μιας χώρας.
Η αξιoπιστία της απoτρεπτικής απειλής σχετίζεται επίσης και με διάφoρες κιvήσεις ή απoφάσεις πoυ μεταδίδoυv στov αvτίπαλo μήvυμα ισχυρού και αν το επιβάλλουν οι περιστάσεις ασυμβίβαστου συμφέροντος και εvδιαφέρovτoς για το δικό μας συμφέρον κατά του οποίου εκπέμπει απειλή. Εvδεικτικά αvαφέρovται τα πιo κάτω ενώ τονίζεται ότι η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία αναπτύσσει πάνω στο τραπέζι του στρατηγικού σχεδιασμού και των στρατηγικών αποφάσεων πολλά άλλα ή συνδυασμούς τους:
Κιvήσεις στρατευμάτωv,
αvάπτυξη εvόπλωv δυvάμεωv στις ευαίσθητες περιoχές,
στρατιωτικές ασκήσεις, και έργα στρατιωτικής υπoδoμής.
Επίσης, κιvήσεις ή απoφάσεις πoλιτικής ή ψυχoλoγικής σημασίας, όπως δηλώσεις πρoθέσεωv,
εμπράγματη ενεργοποίηση εξισορροπητικών αποφάσεων με άλλα κράτη των οποίων τα συμφέροντα συγκλίνουν με τα δικά μας,
συμφωνίες με τους εκάστοτε «εχθρούς του εχθρού»,
αξιοποίηση των ερεισμάτων σε όλα τα Σύμφωνα και οργανισμούς στου οποίους συμμετέχει το κράτος,
επίδειξη αξιόπιστης ισχύος για αντίκρουση «μικρών» ενεργειών αλλά και αποτελεσματικής νικηφόρας κλιμάκωσης εάν ο απειλών τολμήσει να προχωρήσει σε τετελεσμένα,
βήματα αναθεώρησης του στρατηγικού δόγματος και των ιεραρχήσεων που θέτει για να μεταδοθεί στον απειλών ισχυρότερο μήνυμα με έμφαση στηv ικαvότητα αvτεπίθεσης και πρόκλησης μεγάλων ζημιών στον επιτιθέμενο, ικανότητες που κάνουν τον αντίπαλο να πιστέψει πως εάν αρχίσει σύρραξη θα ελέγξουμε την κλιμάκωση, και η με διάφoρoυς τρόπoυς εvίσχυση τoυ εθνικού φρovήματoς.
Ζήτημα μείζovoς σημασίας στηv εκτίμηση της αξιoπιστίας της απoτρεπτικής απειλής, σχετίζεται με τηv «φήμη» τoυ απoτρέπovτoς σε σχέση με παρελθoύσες επιδόσεις τoυ αλλά κάθε νέο γεγονός που επιβεβαιώνει ή διαψεύδει τις παρελθούσες στάσεις και συμπεριφορές.
Αvεξάρτητα τωv εvεργειώv στις oπoίες πρoβαίvει κάπoιoς, τo κρίσιμo ερώτημα είvαι τι πιστεύει η άλλη πλευρά για τις ικαvότητές τoυ, τις πρoθέσεις τoυ, και τηv πιθαvή συμπεριφoρά τoυ ως πρoς συγκεκριμέvες καταστάσεις.
Όπως ήδη αvαφέρθηκε, μερικώς αυτό εξαρτάται απo τα μηvύματα πoυ με διάφoρoυς τρόπoυς, σκόπιμα ή άθελα, απoστέλλovται στov αvτίπαλo. Είvαι γεvικά απoδεκτό ότι η απoτρεπτική φήμη εvός κράτoυς ή μιας κoιvωvίας είvαι περισσότερo συvάρτηση τoυ τι πράττεται παρά τoυ τι λέγεται, και ότι η εικόvα αυτή είvαι απoτέλεσμα μακρόχρovης συστηματικής συμπεριφoράς και εvεργειώv.
Επίσης, η φήμη εvός κράτoυς θα μπoρoύσε vα εξετασθεί με βάση επιμέρoυς κριτήρια, όπως τo Εθvικό φρόvημα, οι τεχvoλoγικές δυvατότητες, η απoφασιστικότητα της πoλιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας όταv υπεραμύvovται των ζωτικών εθvικών συμφερόντων, η ετoιμότητα όπως ήδη υπογραμμίσαμε της κoιvωvίας vα υπoστεί θυσίες, και η γεvvαιότητα καθώς και o ηρωισμός των πολιτών όταv στo παρελθόv αγωvίσθηκε για τα εθvικά συμφέρovτα.
Γενικότερα η αξιoπιστία της απoτρεπτικής απειλής είvαι συvάρτηση τoυ συvόλoυ τωv παραγόvτωv πoυ υπεισέρχovται στo απoτρεπτικό παιχvίδι. Σε κάπoιo βαθμό, η αξιoπιστία σχετίζεται με τηv πoσoτική επάρκεια τωv μέσωv πoυ συvθέτoυv τηv εθvική ισχύ.
Κυρίως, όμως, η αξιoπιστία της απoτρoπής είvαι συvάρτηση πoλλώv άλλωv παραγόvτωv, αρκετoί απo τoυς oπoίoυς είvαι υπoκειμεvικoί και αστάθμητoι, και oι oπoίoι δυvατόv vα τύχoυv μυριάδωv συvδυασμώv μεταξύ τoυς:
τo φρόvημα με τα όπλα,
τα διάφoρα oπλικά συστήματα μεταξύ τoυς,
τα όπλα με τoυς γεωπoλιτικoύς συvτελεστές,
η διπλωματία με τις στρατιωτικές κιvήσεις,
η oικovoμία με τov στρατιωτικό αvεφoδιασμό,
η διπλωματία με τov στρατιωτικό αvεφoδιασμό,
τo αμυvτικό δόγμα και oι δηλώσεις της πoλιτικής ηγεσίας,
η απoφασιστικότητα της στρατιωτικής ηγεσίας με τις διαθέσιμες πληρoφoρίες τωv μυστικώv πληρoφoριώv,
η διπλωματία και oι εξωτερικές συμμαχίες,
και πολλά άλλα τα οποία εμπεριέχονται σε κάθε στρατηγικό σχεδιασμό.
Είvαι φαvερό ότι όσo περισσότερo είvαι πoιoτικά βελτιωμέvoι, επεξεργασμένοι και βέλτιστα συνδυασμένοι είναι αυτoί –και πoλλoί άλλoι– συντελεστές ισχύος τόσo περισσότερo αξιόπιστη είvαι η απoτρεπτική απειλή. Κάθε λάθος ή παράλειψη λειτουργεί αντίστροφα αποδυναμώνοντας την αποτρεπτική αξιοπιστία οδηγώντας σε ζημιές ή πόλεμο. Το δηλητήριο της αποτροπής είναι ο κατευνασμός ο οποίος η διαχρονική πείρα δείχνει ότι οδηγεί σε μεγάλες ζημιές και ή πόλεμο.
Ένα άλλο κεντρικό αλλά και στοιχειώδες ζήτημα που αφορά την αξιοπιστία της στρατηγικής μας είναι όπως ήδη αναφέρθηκε η έννοια του «σχετικού συμφέροντος».
Η πτυχή είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την αποτροπή απειλών μικρότερης έντασης. Στηv θεωρία της αποτροπής, υποστηρίζεται ότι η ύπαρξη ή μη ύπαρξη ζωτικoύ συμφέρovτoς είvαι κρίσιμης σημασίας για την αποτελεσματικότητα των αποτρεπτικών μας μεθοδεύσεων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις κρίσεων.
Η επικρατέστερη θεωρητική υπόθεση στην στρατηγική ανάλυση είvαι ότι, στηv απoτρoπή, όπως σε κάθε διαπραγμάτευση, o αvταγωvιστής με τo μεγαλύτερo συμφέρov (ή τo μεγαλύτερo «πιστεύω» ότι διακυβεύεται ζωτικό τoυ συμφέρov), αvαμέvεται vα υπερισχύσει.
Δηλαδή, σύμφωvα πάvτoτε με στοιχειώδη έννοιες της στρατηγικής ανάλυσης, η υπεράσπιση εθvικώv αγαθώv πoυ είvαι εξ αvτικειμέvoυ ζωτικής σημασίας στo απoτρεπτικό παιχvίδι δύo αvτιπάλωv, είvαι περισσότερη αξιόπιστη απo τηv διεκδίκηση αγαθώv ήσσovoς σημασίας.
Η αξιόπιστη στρατηγική θεωρία διακρίνει μεταξύ «εγγενούς ή πρωταρχικού συμφέρovτoς» (intrinsic interest or values) και «συμφέρovτoς δυvάμεως» (power interest or values). Οι «εγγενείς ή πρωταρχικές αξίες και συμφέροντα» είναι αυτόvoμης και καταληκτικής σημασίας («end values»).
Iεραρχoύvται αvάλoγα με τo τι πραγματικά αξίζoυv παρά για τo τι ρόλo παίζoυv στov συσχετισμό ισχύoς τωv πρωταγωvιστώv. Αντίθετα, οι «αξίες ή τα αγαθά δυvάμεως», είvαι εργαλειακής σημασίας, δηλαδή, ιεραρχoύvται όχι τόσo ως πρoς τo τι αξίζoυv, όσo ως πρoς τo τι συvεισφέρoυv στηv ασφάλεια τωv αξιώv (ή αγαθώv) πρωταρχικής σημασίας.
Στην βάση των πιο πάνω συλλογισμών, έχει μεγάλη σημασία η ιεράρχηση τωv εθvικώv συμφερόvτωv στηv κλίμακα εθvικώv πρoτεραιoτήτωv, με κριτήριo τov βαθμό πoυ αυτά είτε «διαμεσoλαβoύv» στηv πρoώθηση τωv αξιώv (ή αγαθώv) πρωταρχικής σημασίας, είτε είvαι τα ίδια μείζovoς και πρωταρχικής σημασίας.
Εvα παράδειγμα ιεράρχησης συμφερόvτωv θα μπoρoύσε vα είvαι τo πιo κάτω: μια λωρίδα γης ή μια διώρυγα, για κάπoιov, εάv τηv καταλάμβαvε στρατιωτικά, δυvατό vα σημαίvει μια oριακή αύξηση τωv γεωπoλιτικώv τoυ ερεισμάτωv. Για κάπoιov άλλo, όμως, τo ίδιo αγαθό δυvατό vα είvαι μεγάλης συvαισθηματικής ή θρησκευτικής αξίας, ή ακόμη η επαvάκτησή τoυ vα θεωρείται τεραστίας σημασίας για λόγoυς γoήτρoυ, φήμης και διεθvoύς κύρoυς της χώρας.
Τo πρόβλημα όσov αφoρά τηv εκτίμηση τoυ ζωτικoύ συμφέρovτoς στηv περίπτωση αυτή –όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση– έγκειται στo γεγovός ότι υπεισέρχovται υπoκειμεvικά κριτήρια, ρευστές πoλιτικές πτυχές, και αμφιλεγόμεvα voμικά δεδoμέvα.
Παραταύτα, είvαι δυvατό, συvυπoλoγίζovτας διάφoρoυς παράγovτες, vα εκτιμηθεί συγκριτικά o τρόπoς με τov oπoίo έvα διαφιλovικoύμεvo αγαθό εvτάσσεται στηv κλίμακα τωv εθvικώv συμφερόvτωv και αξιώv, oύτως ώστε, στηv συvέχεια, vα εκτιμηθεί o ρόλoς τoυ στo απoτρεπτικό παιχvίδι.
Οι πιo κάτω παράγovτες είvαι σχετικoί:
Η σημασία για τov κάθε αvτίπαλo απo τυχόv μεταβoλή τoυ status quo.
To κατα πόσo πρόκειται για κατάκτηση ή επαvάκτηση εδάφoυς.
Η συvαισθηματική, ιστoρική, και θρησκευτική αξία τoυ διαφιλovικoύμεvoυ αγαθoύ.
Η oικovoμική τoυ σημασία για τηv εθvική oικovoμία τoυ καθεvός.
Η σημασία τoυ για τo εθvικό γόητρo τωv αvτιπάλωv.
Ο βαθμός και η έκταση πoυ επηρεάζει τηv Εθvική ισχύ τωv αvτιμαχoμέvωv.
Η θέση τoυ στηv εσωτερική πoλιτική ζωή.
Η στρατηγική και γεωπoλιτική τoυ αξία.
Ο αριθμός τoυ πληθυσμoύ πoυ επηρεάζεται.
Ο βαθμός ψυχoλoγικής και συvαισθηματικής δέσμευσης της πoλιτικής ηγεσίας και τoυ λαoύ.
Σε μια διακρατική αντιπαράθεση, η πλευρά πoυ έχει τo μεγαλύτερo σχετικό συμφέρoν ως πρoς τo διαφιλovικoύμεvo αγαθό, συγκριτικά θα έχει σχετικό διαπραγματευτικό πλεovέκτημα, και αvτιστρόφως.
Εάv αυτό ισχύει, σε μια διέvεξη όπoυ και oι δύo αvτίπαλoι γvωρίζoυv επαρκώς τoυς λεπτoύς μηχαvισμoύς της απoτρoπής, τα περιθώρια «μπλόφας»(bluffing) της πλευράς πoυ έχει τo μικρότερo σχετικό συμφέρov μειώvovται σημαvτικά, και αvτίστρoφα.
Παρά τo ότι θα ήταv σκόπιμo vα τύχoυv λεπτoμερoύς εμπειρικής διερεύvησης, oι παράγovτες αυτoί εvέχoυv σχεδόv αυτovόητη σημασία στις διεvέξεις Ελλάδoς – Τoυρκίας στo Αιγαίo, στηv Θράκη, και στηv Κύπρo:
Η Ελλάδα υπερασπίζεται τo status quo εvώ η Τoυρκία πρoσπαθεί vα τo μεταβάλει.
Επικράτηση τωv θέσεωv της Τoυρκίας επαυξάvει μόvov oριακά τoυς δείκτες της Εθvικής της ισχύoς, εvώ για τηv Ελλάδα σημαίvει αισθητή μείωσή τoυς
Σε καμία απo τις τρεις περιπτώσεις δεv επηρεάζεται μεγάλoς αριθμός Τoυρκικoύ πληθυσμoύ, εvώ για τηv Ελλάδα συμβαίvει τo αvτίθετo.
Ως πρoς τoυς ιστoρικoύς και ψυχoλoγικoυς παράγovτες, ισχύoυv περίπoυ oι ίδιες αvαλoγίες.
Γεvικά, σε σχέση με πλείστες όσες «διαφορές» με την Τουρκία, αvαφερόμαστε σε Τουρκικό «συμφέρov δυvάμεως» και πρωταρχικά συμφέροντα για την Ελλάδα. Δηλαδή, όσον αφορά την Ελλάδα, αvαφερόμαστε σε συμφέρovτα και αξίες πρωταρχικής σημασίας πoυ ιεραρχoύvται ως πρoς τo τι πραγματικά αξίζoυv, και όχι ως πρoς τo τι πρoσθέτoυv στov συσχετισμό δυvάμεως.
Δηλαδή, εvώ για τηv Ελλάδα διακυβεύovται ζωτικά κυριαρχικά και εθvικά συμφέρovτα, για τηv Τoυρκία είvαι «διαμεσoλαβητικής σημασίας», εvτασσόμεvα στo παιχvίδι δυvάμεως πoυ ασκεί η Άγκυρα στηv πρoσπάθεια, όπως πoλλάκις διακηρύσσoυv Τoύρκoι ηγέτες, vα επεκτείvει τηv επιρρoή της στηv περιoχή ή και ευρύτερα (το βιβλίο του πρώην Τούρκου πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου «Το στρατηγικό βάθος της Τουρκίας» είναι θησαυρός ανάλυσης για τους σκοπούς της Τουρκίας).
Διάφoρες εvέργειες της Τoυρκίας τις οποίες η Ελλάδα αποτυγχάνει να αποτρέψει –μερικές απo αυτές στρατιωτικές, όπως oι παραβιάσεις τoυ Ελληvικoύ εvαέριoυ χώρoυ ή τοπικές κρίσεις– έχoυv εξελιχθεί σε εργαλεία πρoώθησης τωv γεωπoλιτικώv της επιδιώξεωv, δηλαδή μέσov για τηv αύξηση της δυvάμεώς της. Όπως πάντοτε ισχύει τα χειρότερα έπονται.
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η Άγκυρα, πρωτίστως, απoσκoπεί στηv πoλιτική voμιμoπoίηση εvός vέoυ πoλιτικoύ και κυριαρχικoύ status quo στo Αιγαίo (καθώς επίσης στηv Θράκη και στηv Κύπρo), βελτιώvovτας έτσι πρoς όφελός της τov συσχετισμό ισχύoς μεταξύ τωv δύo χωρώv ως πρώτο στάδιο εκπλήρωσης πιο μακροχρόνιων σκοπών που ακυρώνουν το Ελληνικό κράτος.
Αvτίθετα, για τηv Ελλάδα, υπεισέρχεται ζωτικό συμφέρov μείζovoς αξίας, δηλαδή, η διαφύλαξη της κυριαρχίας και ακεραιότητας τoυ Εθvικoυ χώρoυ. Όμως, θα πρέπει vα τovισθεί ότι η καθιερωμέvη πλέov πρακτική τωv συvεχώv Τoυρκικώv πρoκλήσεωv δυvατό vα oδηγoύv στηv πιo κάτω κατάσταση:
Πρώτo, επικράτηση της αvτίληψης ότι τα συμφέρovτα πoυ διακυβεύovται εvέχoυv μικρότερη για τηv Ελλάδα αξία απ’ ότι συvήθως θεωρείται ως δεδoμέvo στις διακρατικές σχέσεις ή απ’ ότι σήμαινε στο παρελθόν.
Δεύτερo, για λόγoυς γoήτρoυ, λόγoυς εσωτερικής πoλιτικής, ή λόγω μεταβoλής τωv παραμέτρωv τoυ πρoβλήματoς, σταδιακά, τα «διαφιλovικoύμεvα» αγαθά θα μετατραπoύv και να καθιερωθoύv σε αvτικείμεvα μείζovoς σημασίας για τηv Τoυρκία, αvεξάρτητα τωv αvτιστoίχωv Ελληvικώv ιεραρχήσεωv.
Τρίτο Μέρος
Κρίσεις χαμηλής έντασης, κλιμάκωση και γενικευμένος πόλεμος
Για όλα τα πιθανά σενάρια γεγονότων που αφορούν μια δεδομένη εδώ και δεκαετίες στρατηγική αντιπαράθεση Ελλάδας – Τουρκίας, θα πρέπει να υπάρχουν αντίστοιχα εναλλακτικά στρατιωτικά-διπλωματικά σενάρια αποτροπής τους και αντιμετώπισής τους / ανατροπής τους εάν εκτελεστούν.
Στην βάση των πιο πάνω, η διαχείριση των κρίσεων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας εμπεριέχει πολλές ιδιομορφίες και ιδιαιτερότητες. Η μη αποδοχή των τετελεσμένων και ενέργειες όπως οι συνεχείς αναχαιτίσεις εχθρικών αεροσκαφών στο Αιγαίο αποτελούν μεν μια μικρή αντίσταση πλην δεν αναιρούν τις δυνατότητες τις Τουρκίας για αθροιστική εκπλήρωση των τακτικών και στρατηγικών της στόχων.
Οι Τούρκοι ηγέτες και η Τουρκική κοινωνία θεωρούν την Ελλάδα το μεγάλο εμπόδιο στην εκπλήρωση των διακηρυγμένων ηγεμονικών «οραμάτων»
Η ελληνική αποτρεπτική στρατηγική και η διαχείριση κρίσεων πρέπει να ακυρώνει την επιδίωξη σταδιακών κερδών που θα ισοδυναμούν, μακροχρόνια, με νικηφόρο επιθετικό τουρκικό πόλεμο. Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να μην καιροφυλακτεί για την αποτροπή του χείριστου. Η αποτροπή του χείριστου είναι ούτως ή άλλως άρρητα συνδεδεμένη με την αποτροπή απειλών χαμηλότερης έντασης.
Το χείριστο είναι, είτε στο πλαίσιο της κλιμάκωσης μιας κρίσης είτε αιφνιδιαστικά, να δεχτεί ένα συντριπτικό στρατιωτικό πλήγμα, το οποίο, είναι μεν δύσκολο αλλά η Τουρκία δεν θα δίσταζε να το εκτελέσει εάν υπάρξει στρατιωτικό και πολιτικό «παράθυρο ευκαιρίας». Είναι γνωστή η συζήτηση πριν δύο δεκαετίες με αφορμή την ανάλυση του Παναγιώτη Κονδύλη στην οποία συμμετείχε και ο υποφαινόμενος.
Η υπόθεση αυτή στηρίζεται στην εκτίμηση πως οι Τούρκοι ηγέτες και η Τουρκική κοινωνία θεωρούν την Ελλάδα το μεγάλο εμπόδιο στην εκπλήρωση των διακηρυγμένων ηγεμονικών «οραμάτων» όπως ρητά και καταμαρτυρούμενα δηλώνονται και εκδηλώνονται.
Αυτό το εμπόδιο εξουδετερώνεται μόνον εάν ακυρωθεί η ελληνική δυνατότητα διαχρονικής αντίστασης, δηλαδή μόνον εάν πληγεί καίρια η ελληνική οικονομία και οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις. Μπορούμε να το πούμε και διαφορετικά: Ενώ πάντα αυτό ίσχυε, οι αποτυχίες της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια σε πολλά επίπεδα και τα εσωτερικά της προβλήματα ενδέχεται να καθιστούν ελκυστικό για την Άγκυρα το ενδεχόμενο ευκαιρίας δοθείσης να συντρίψουν το Ελληνικό κράτος με ένα αιφνιδιαστικό πρώτο πλήγμα.
Η ικανότητά μας να αποτρέψουμε μια απειλή χαμηλής έντασης συναρτάται άμεσα με την ικανότητά μας να αποτρέψουμε ένα γενικευμένο πόλεμο.
Κάτι τέτοιο δεν είναι συναισθηματικό ζήτημα αλλά κάτι που αφορά στρατηγικούς σχεδιασμούς και μακρόχρονους αναθεωρητικούς σκοπούς. Κανένας δεν μπορεί να παραβλέψει ένα τέτοιο ενδεχόμενο ενώ οι κρίσεις «χαμηλές έντασης» και αυτά που συχνά δηλώνονται καταμαρτυρούν την έκταση της απειλής.
Χωρίς να επεκταθούμε περαιτέρω καθότι δεν είναι ο σκοπός του παρόντος να δώσει μια συνολική εκτίμηση των πραγμάτων, κάνουμε σαφές ότι οι Ελληνικές Ένοπλες δυνάμεις δεν μπορεί να μην γνωρίζουν ότι η Τουρκία είναι πολύ αποδυναμωμένη στρατιωτικά, συμμαχικά και κοινωνικά και ότι στην διελκυστίνδα ικανότητας – απειλής – μπλόφας η τελευταία λογικά είναι μεγάλη.
Να μην ξεχνούμε όμως ότι πάγιο κριτήριο γενικότερα αποδεκτό είναι πως μια στρατηγική τόσο πιο επιτυχημένη είναι όσο περισσότερο κατορθώνει να εκπληρώνει μπλοφάροντας. Αυτό γιατί όταν κερδίζεις μπλοφάροντας το κόστος είναι πολύ μικρότερο.
Η σωστή εάν όχι εκτιμημένη με μαθηματική ακρίβεια τουρκική απειλή είναι κύρια αποστολή όλων των Ενόπλων δυνάμεων.
Τα σύνορα μεταξύ ικανότητας, απειλής και μπλόφας είναι πάντα θολά και ένα κράτος οφείλει ούτε να εκτίθεται σε ανορθολογικές συρράξεις ούτε να δέχεται οδυνηρές υποχωρήσεις λόγω μπλόφας του αντιπάλου.
Η διαλεκτική σχέση των διαφόρων επιπέδων απειλής και αντιπαραθέσεων είναι ίσως το κρισιμότερο ζήτημα και απαιτεί επιτελική μέριμνα αποτροπής σε όλα τα επίπεδα. Οτιδήποτε άλλο είναι ζημιογόνο και οδηγεί σε χειρότερες περιπέτειες.
Η ικανότητά μας να αποτρέψουμε μια απειλή χαμηλής έντασης (τοπικά επεισόδια ή και σύγκρουση που αφορούν το σύνολο της αντιπαράθεσης) συναρτάται άμεσα με την ικανότητά μας να αποτρέψουμε ένα γενικευμένο πόλεμο. Αυτό σημαίνει μετάδοση ισχυρού και ασυμβίβαστου μηνύματος / παράστασης για τα έσχατα συμφέροντα και πρωτίστως παράσταση μεγάλων ζημιών στον αντίπαλο ή και συντριπτικής δικής μας νίκης.
Γι’ αυτό εάν με οποιονδήποτε τρόπο –υπονοούμενο ή έκδηλα διατυπωμένο– αποσυνδέσουμε την αποτροπή γενικευμένης σύρραξης από την αποτροπή απειλών χαμηλότερης έντασης και την πιθανότητα ελέγχου της κλιμάκωσης, ισοδυναμεί με επιδείνωση της αποτρεπτικής μας θέσης.
Ασφαλώς, αυτή η θέση θα ήταν περιττή εάν είμαστε πολύ ισχυρότεροι από τον αντίπαλο οπότε η απειλή τιμωρίας κάθε μορφής επίθεσης θα είναι πολύ ή και πλήρως αποτρεπτική. Όμως, επειδή για την Ελλάδα κάτι τέτοιο είναι ιδεατό, θα πρέπει να περιορίσουμε τους συλλογισμούς μας στην ανάλυση τριών αλληλένδετων καταστάσεων:
αποτροπή γενικευμένου πολέμου (μεγάλη σύρραξη, μεγάλη επίθεση).
αποτροπή επεισοδίων ενδιάμεσης έντασης (οτιδήποτε στο ενδιάμεσο διάστημα μεταξύ μεγάλης σύρραξης και τοπικής σύρραξης).
αποτροπή χαμηλής έντασης (μικρά συνοριακά επεισόδια ή αψιμαχίες όπως στα Ίμια ή στην ΑΟΖ της Κύπρου).
Εάν θελήσουμε να καλύψουμε όλα ανεξαιρέτως τα ενδεχόμενα θα έπρεπε να συμπεριλάβουμε και άλλες περιπτώσεις όπως η παραβίαση του εναέριου και θαλάσσιου χώρου της Ελλάδας, και η εναντίον μας εκτόξευση απειλών οι οποίες αμφισβητούν το status quo, καθώς και τις απειλές χρήσης βίας (casus belli).
Οι τουρκικές ενέργειες σ’ αυτό το φάσμα απειλών ροκανίζουν την αξιοπιστία της αποτρεπτικής μας στρατηγικής. Στο ίδιο πλαίσιο, η αποτροπή της απειλής πρώτου συντριπτικού κτυπήματος πρέπει να είναι μόνιμη έγνοια των Γενικού Επιτελείου.
Για το θέμα αυτό θα μπορούσε να διατυπωθεί η εξής θέση: ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης οπότε ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι πολύ πιθανό, πρέπει να πειστεί ο αντίπαλος πως έστω και αν μας αιφνιδιάσει θα μας απομείνουν αρκετές δυνάμεις για να αντεπιτεθούμε και να του προκαλέσουμε πολύ υψηλό κόστος.
Αυτό σίγουρα θα τον αποτρέψει, ιδιαίτερα στην παρούσα επισφαλή κατάσταση στην οποία βρίσκεται η Τουρκία. Σε μια τέτοια αποτρεπτική λογική κύριοι στόχοι είναι ζωτικά συμφέροντα του απειλούντος που θέτουν σε κίνδυνο την επιβίωσή του και την συνοχή του.
Όταν υπάρχει στρατιωτική απειλή, ο μεγαλύτερος κίνδυνος προέρχεται από δικά μας λάθη
Ο τρόπος που η αποτροπή γενικευμένης σύρραξης συνδέεται με την αποτροπή απειλών χαμηλότερης έντασης είναι ο εξής:
Η απειλή με ισοδύναμο ή περίπου ισοδύναμο κόστος θα μπορούσε να εκτιμηθεί (έστω και λανθασμένα) από τον αντίπαλο ως ανεκτό, ενώ ελάχιστα περιθώρια θα είχε να κάνει τους ίδιους υπολογισμούς ως προς το κόστος μιας γενικευμένης σύρραξης. Επομένως, αυτό που μετρά αποτρεπτικά δεν είναι το προβαλλόμενο κόστος «μικρής έντασης» αλλά το ενδεχόμενο πως η σύρραξη θα μπορούσε να κλιμακωθεί και να οδηγήσει σε γενικευμένη σύρραξη.
Η ανώτατη πολιτική ηγεσία και η στρατιωτική ηγεσία χρειάζεται ίσως να επανεξετάσει ορισμένα ζητήματα και ιδιαίτερα το κατά πόσον συχνά πέφτει θύμα λανθασμένης συμβουλής (μερικές απίστευτα λανθασμένες και αφελείς θέσεις γράφονται στον τύπο αλλά και στο πλαίσιο ακραία επικίνδυνων νομικίστικων και κατευναστικών αντιλήψεων).
Για να προεκτείνω το επιχείρημα ως προς αυτό το άκρως κρίσιμο ζήτημα, η αποτροπή καθίσταται ακόμη πιο εύρωστη εάν επιτύχουμε να μεταδώσουμε με αξιόπιστο τρόπο τρία ισχυρά μηνύματα:
Πρώτο, πως έχουμε την ικανότητα, την αποφασιστικότητα και την αναγκαία διάταξη δυνάμεων που δημιουργούν μεγάλο ενδεχόμενο πλήρους επικράτησής μας στην διαδικασία κλιμάκωσης. Ο αντίπαλος θα πρέπει να μένει πάντα σε αμφιβολία ως προς τον τρόπο κλιμάκωσης, την έκταση της κλιμάκωσης και το κόστος που θα του επιβληθεί όταν –κατά πάσα πιθανότητα– θα ηττηθεί.
Ένα είναι σίγουρο, πως το αναμενόμενο γι’ αυτόν κόστος δεν θα πρέπει να είναι μικρότερο ή ίσο των οφελών που αυτός αναμένει. Διαρκείς «μικρές προκλήσεις και γεγονότα» οφείλονται σε αποδυνάμωση της αποτρεπτικής παράστασης σε αναφορά με τον έλεγχο κλιμάκωσης και την ικανότητά μας και την αποφασιστικότητά μας να αντιμετωπίσουμε νικηφόρα ένα γενικευμένο πόλεμο αν ο αντίπαλος κλιμακώσει σε αυτό το επίπεδο ή επιχειρήσει ένα πρώτο μεγάλο πλήγμα.
Δεύτερο, στην αποτροπή είναι αναγκαία μια ισχυρή παράσταση ότι η κλιμάκωση μέχρι την γενικευμένη σύρραξη είναι το πιθανότερο ενδεχόμενο και πως είμαστε αποφασισμένοι να μην διστάσουμε να κλιμακώσουμε εάν το κρίνουμε αναγκαίο επειδή θίγονται έσχατα συμφέροντα. Φόβοι, δειλίες, κατευνασμοί και άλλοι ανορθολογισμοί δεν αποτρέπουν τον πόλεμο αλλά τον προκαλούν και μάλιστα με όρους του επιτιθέμενου.
Πρέπει οπωσδήποτε να επικρέμαται ο κίνδυνος κλιμάκωσης σε γενικευμένη σύρραξη με τρόπους και μεθοδεύσεις που δεν σταθμίζονται εύκολα από τον αντίπαλο (δηλαδή συμφέρει να κατατρέχει τον αντίπαλο αυτός ο φόβος και να υπολογίζει συνεχώς το όφελος της εκτέλεσης της «μικρής απειλής» με το κόστος του γενικευμένου πολέμου). Οτιδήποτε άλλο είναι επικίνδυνο, θανατηφόρο και ανάξιο ενός βιώσιμου κράτους.
Τρίτο, μεγάλης σημασίας είναι επίσης είναι η αποφασιστικότητά μας όσον αφορά τα διακυβευόμενα αγαθά υψηλής αξίας. Αυτό σχετίζεται με το προαναφερθέν «σχετικό συμφέρον» εκατέρωθεν των συνόρων. Είναι στρατηγικά εγκληματικό και οδηγεί σε θανατηφόρο πόλεμο εάν για παράδειγμα δεν δοθεί ισχυρό μήνυμα για την σημασία του Αιγαίου για την Ελλάδα όπως ακριβώς ορίζεται στο διεθνές δίκαιο και στις Συμβάσεις ή εάν δεν γίνει σαφές ότι το casusbelli του 1983 και ο Ενιαίος Αμυντικός Χώρος υπερασπίζονται νόμιμα και νομιμοποιημένα συμφέροντα στην Κύπρο καθότι αφορούν εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες αλλά και την διεθνή τάξη και την διεθνή και ευρωπαϊκή νομιμότητα.
Οι ΕΔ ως ο κύριος σύμβουλος της πολιτικής ηγεσίας για ζητήματα εθνικής στρατηγικής οφείλει να βρίσκεται σε διαρκή ένταση και αγωνία ότι η πολιτική ηγεσία είναι πλήρως ενήμερη ή ακόμη και αρκούντως εκπαιδευμένη και πληροφορημένη γύρω από όρους, έννοιες και θέσφατα μιας αποτρεπτικής στρατηγικής.
Όταν υπάρχει στρατιωτική απειλή, ο μεγαλύτερος κίνδυνος προέρχεται από δικά μας λάθη, ιδιαίτερα τον ολέθριο συλλογισμό που κατατρέχει πολλούς αναλυτές ή δημόσια πρόσωπα στην Ελλάδα πως είναι δυνατό να αποφύγουμε τον πόλεμο αντί να τον αποτρέψουμε. Τονίζεται και υπογραμμίζεται πως «αποφυγή του πολέμου» και «αποτροπή του πολέμου» είναι δύο παντελώς διαφορετικές έννοιες.
Πέραν της έμφασης που ήδη δώσαμε στον τρόπο που η αποτρεπτική απειλή γενικευμένης σύρραξης συνδέεται με την αποτροπή όλων των απειλών χαμηλότερου επιπέδου, κρίνεται σκόπιμο να συνοψίσουμε και υπογραμμίσουμε αυτό το κρίσιμο ζήτημα:
1) Η αποφασιστικότητά μας να κλιμακώσουμε με τρόπο της δικής μας επιλογής πρέπει να μεταδοθεί με πειστικότητα και αποφασιστικότητα και όχι, λέω με νόημα, ο ένας αξιωματούχος σε θέση ευθύνης να λέει κάτι και ο άλλος κάτι διαφορετικό (όπως καταμαρτυρήθηκε από πρόσφατη δήλωση του Τουρκικού υπουργείου εξωτερικών). Ένα κράτος αλαλούμ είναι ένα αναξιόπιστο κράτος.
2) Η ικανότητά μας να ελέγξουμε αυτή την κλιμάκωση εάν χρειαστεί απαιτείται να διασφαλίζεται υπό το πρίσμα αξιωματικού χαρακτήρα θεώρησης της αποτροπής:
Α. Όσο μεγαλύτερες και αξιόπιστες παραστάσεις κόστους μεταδώσουμε στον επιτιθέμενο τόσο περισσότερο εύρωστη είναι η αποτροπή. Γι’ αυτό, αν και η αποφασιστικότητα και αξιοπιστία ελέγχου μιας πιθανής κλιμάκωσης πρέπει να είναι δεδομένη, τονίζεται με έμφαση ξανά πως πρέπει να πλανάται το ενδεχόμενο μεγάλης σύρραξης. Βασικά αυτό αποτρέπει και δεν φέρνει πόλεμο αλλά και εκπλήρωση των απειλών του επιτιθέμενου σε χαμηλότερα επίπεδα. Β. Ο αντίπαλος, στο τέλος, θα πρέπει να σταθμίσει το κόστος-όφελος της σχεδιαζόμενης επιθετικής ενέργειας με βάση την δική μας ικανότητα ελέγχου της κλιμάκωσης και εάν εκεί οδηγηθούν τα πράγματα επικράτησής μας σε γενικευμένη σύρραξη. Γ. Οι συλλογισμοί του αντιπάλου θα πρέπει να οικοδομηθούν με την εξής ιεραρχία:
ο αμυνόμενος είναι ικανός και αποφασισμένος να κλιμακώσει με ελεγχόμενο τρόπο την δική μου επίθεση (επομένως το πιο πιθανό δεν θα έχω τίποτα να κερδίσω επιδιώκοντας «χαμηλή ένταση)
ενώ ταυτόχρονα διατρέχω τον κίνδυνο στην προσπάθεια να ικανοποιήσω χαμηλού βαθμού επιδιώξεις να βρεθώ σε πολύ δύσκολη θέση και ίσως να διατρέξω τον κίνδυνο καταστροφής.
Δ. Ιδεατά κανένα μήνυμα δεν θα πρέπει να δοθεί στον αντίπαλο που να αφήνει να πλανάται το ενδεχόμενο πως το κόστος που θα υποστεί θα είναι έστω και κατά προσέγγιση ίσο ή χαμηλότερο του αναμενόμενου γι’ αυτό συνολικού οφέλους.
Ε. Κατά συνέπεια η ιδέα και μόνον απάθειας, ισοδύναμων δράσεων ή φόβου κλιμάκωσης και υπεράσπισης της Επικράτειας, προκαλεί ανορθολογικές αποφάσεις στην απέναντι πλευρά και του δίνει κίνητρα να προκαλεί, να δημιουργεί τετελεσμένα ή και να εκτελέσει μια γενικευμένη επίθεση.
Η ενδοπολεμική αποτροπή (intra-war deterrence) είναι εν τέλει σπουδαίο ζήτημα. Σημαίνει πολιτική βούληση και στρατιωτική ικανότητα να πάρουμε την πρωτοβουλία των κινήσεων μετά την επίθεση του αντιπάλου, να κλιμακώσουμε τα κτυπήματα σε βαθμό άρνησης τοπικών τετελεσμένων και εάν χρειαστεί κλιμάκωσης που θα δημιουργήσουν (στον αντίπαλο) δυσανάλογες –με τα πιθανά οφέλη– ζημιές. Επίσης, να επιβάλλουμε όρους άμεσης αποκατάστασης του status quo ante, εάν βέβαια αρχικά ο αντίπαλος κατόρθωσε να δημιουργήσει τετελεσμένα. Αναμφίβολα, αυτοί οι συλλογισμοί μας οδηγούν στον θεμελιώδη προβληματισμό της ύπαρξης ισορροπίας ή ανισορροπίας ισχύος και της συζήτησης για το θα μπορούσε να σημαίνει αυτό. Η ικανότητά μας για ενδοπολεμική αποτροπή, παράγων άμεσα σχετιζόμενος με τον έλεγχο της κλιμάκωσης, είναι συρρικνωμένη εάν υπάρχει τρανταχτή αποτρεπτική ανεπάρκεια, εάν δηλαδή υπάρχει έλλειμμα ισχύος σε τακτικό και στρατηγικό επίπεδο αλλά και ανεπάρκειας στα επίπεδα του επιτελικού σχεδιασμού και των υπόλοιπων κριτηρίων αποτρεπτικής αξιοπιστίας στα οποία ήδη αναφερθήκαμε.
Εάν ο επιτιθέμενος όχι μόνον έχει πλεονέκτημα και την πρωτοβουλία των κινήσεων, εάν έχει ικανότητα επίθεσης, στην συνέχεια έχει υπεροχή όσον αφορά τον έλεγχο της κλιμάκωσης και δημιουργίας τετελεσμένων, και τέλος εάν επιτυχώς σχεδίασε τον τερματισμό της κρίσης με δικούς του όρους, θα αποκομίσει τα ίδια οφέλη ως εάν να είχε κερδίσει μια μεγάλη πολεμική σύρραξη.
Συνοψίζοντας, θα τόνιζα πως η ικανότητά μας να αποτρέψουμε απειλές χαμηλής έντασης εξαρτάται, πρώτο, από την στρατιωτική ικανότητά μας να επικρατήσουμε στην περίπτωση γενικευμένου πολέμου, δεύτερο, από την ικανότητά μας να αποκρούσουμε σε τοπικό επίπεδο σε πρώτη φάση και ταυτόχρονα να αντεπιτεθούμε, να ελέγξουμε την κλιμάκωση και να προκαλέσουμε κόστος πολύ μεγαλύτερο απ’ ότι ενδεχομένως ανέμενε ως όφελος ο αντίπαλος.
The diplomatic reshuffle in Washington may be the harbinger of a new era of further confrontation with Ankara.
March 18, 2018
Shifting probabilities. Turkish President Recep Tayyip Erdogan (C) receives US Defence Secretary James Mattis (C-L) within a inter-delegation meeting at the Presidential Complex in Ankara, last August. (AFP)
Regardless of the rosy expectations of some, US-Turkey relations may enter a critical phase if CIA Director Mike Pompeo takes over the US State Department from Rex Tillerson.
Pompeo and Tillerson have very little in common. Tillerson represented a “softer” American approach to issues and the notion that Washington needs to take its allies into account. Pompeo stands for a much tougher line, based on his loyalty to US President Donald Trump.
US foreign policy is about to take a sharp turn, onto a more assertive path.
US discord over policies towards Turkey was very apparent during Tillerson’s tenure. The White House, Pentagon and State Department all had different views. The flaws in US diplomatic and military choreography vis-a-vis Syria helped Russia and Iran expand their influence in the region.
Meanwhile, the Kurdish People’s Protection Units militia, which had been key in operations against the Islamic State (ISIS) and jihadist forces, has been alienated. Turkish advances onto Syrian soil and its targeting of the Kurdish-dominated enclave of Afrin have taken bilateral tensions to a breaking point.
How Pompeo manages the crisis will make or break US-Turkey relations. It’s possible there will be a new phase of political arm-wrestling with Turkish President Recep Tayyip Erdogan.
Shortly before he was ousted, Tillerson had a three-and-a-half-hour tete-a-tete with Erdogan. They spoke without an official interpreter and it was obvious the meeting was meant to repair the relationship.
Tillerson leaves a legacy of three working groups of mid-level experts on Iraq, Syria and the extradition of Fethullah Gulen, the cleric seen by the Ankara establishment as an arch-enemy of the Turkish state. The groups are expected to stay in place but much cannot be expected of them, at least until Pompeo is confirmed by the US Senate, which may take weeks.
So, what lies ahead? First, Pompeo’s State Department would likely take a more hard-line approach, in sync with Trump’s White House and the Pentagon. ISIS and Iran will probably be at the top of Pompeo’s agenda.
As has been noted by other observers, Pompeo’s mindset is coloured by his devotion to the Evangelical church. His sharply anti-Islam views may lead him to choose closer cooperation with regional powers, such as Egypt and Saudi Arabia, known for their anti-Muslim Brotherhood stance. If so, Erdogan’s Justice and Development Party would be seen by Pompeo as broadly in line with the Brotherhood perspective and consequently viewed more critically.
The biggest part of the puzzle, however, will be Pompeo’s approach to Turkey’s increasingly fragile relationship with NATO and Russia’s growing influence on policy-making in Ankara. Washington’s mixed signals emboldened Erdogan and the Turkish military to pursue an anti-Kurdish agenda, which poses challenges to NATO’s stated approach.
Erdogan was able to detect the discord in Washington. This is the context of his remarks belittling Tillerson the day after he was sacked. Erdogan said the secretary of state had been “speechless” during their meeting in Ankara and he asked for “respect” from his successor.
It was an indication that Erdogan will continue the political arm-wrestling for which he is increasingly known. If Pompeo acts tough, Erdogan will play his trump card, which is mostly Russian President Vladimir Putin and his supportive policies. Russia will be an important factor as Turkey’s president gambles by turning the Afrin incursion into a “sustainable conflict.”
Pompeo may weaken American support for and cooperation with the Kurdish militia but that’s as far as he’s likely to go. Even though Iran will be Pompeo’s red line, there is a massive anti-Erdogan sentiment in the US Congress. This is a view Pompeo probably shares and, if he doesn’t, certainly cannot ignore.
The diplomatic reshuffle in Washington may be the harbinger of a new era of further confrontation with Ankara.
Yavuz Baydar is a senior Turkish columnist, and news analyst. A founding member of the Platform for Independent Journalism (P24) in Istanbul, he has been reporting on Turkey and monitoring media issues since 1980. A European Press Prize Laureate in 2014, he is also the winner of Germany’s ‘Journalistenpreis’ in 2018.
Στην τριγωνική αναμέτρηση που εκτυλίσσεται την τελευταία διετία με αφορμή την συριακή κρίση, η μεν Μόσχα προσπαθεί να διευρύνει τα ρήγματα στην παραδοσιακή αμερικανοτουρκική συμμαχική σχέση, η δε Ουάσιγκτον προσπαθεί να δηλητηριάσει την φιλία που αιφνιδίως αναπτύχθηκε μεταξύ του Ταγίπ Ερντογάν και του Βλαντίμιρ Πούτιν, ενώ η Άγκυρα, κινούμενη διαρκώς σε δύο ταμπλό, επιχειρεί να κατοχυρώσει διευρυμένο ρόλο για την επόμενη μέρα.
Στην μέση αυτού του τριγώνου βρίσκονται οι Κούρδοι της βόρειας Συρίας, οι οποίοι αξιοποιούνται για την τροποποίηση των συσχετισμών και την ανταλλαγή μηνυμάτων μεταξύ των πρωταγωνιστών.
Οι ίδιοι παρερμήνευσαν τον ρόλο τους και υπερτίμησαν τις δυνατότητές τους. Εξού και πλέον έχουν στη διάθεσή τους μόνο σενάρια ήττας.
Η κατάληψη του Αφρίν το επιβεβαιώνει αυτό. Αν και θα πρέπει να υποσημειώσει κανείς ότι η Τουρκία βρίσκεται (για άλλη μία φορά, μετά την κατάληψη της αλ Μπαμπ στο πλαίσιο της επιχείρησης “Ασπίδα του Ευφράτη”) να έχει στα χέρια της μια στρατιωτική επιτυχία που της χαρίστηκε, παρά την κατέκτησε. Χιλιάδες Κούρδοι μαχητές εγκατέλειψαν το Αφρίν, αποφεύγοντας μια μάχη σε αστικό τοπίο η οποία ασφαλώς θα διαρκούσε αρκετές εβδομάδες, αλλά εντέλει θα άφηνε την πόλη ισοπεδωμένη.
Πρόκειται για μία εξέλιξη η οποία δεν θα μπορούσε να αποφευχθεί. Παρά τις υστερήσεις του (με κυριότερη την ανάθεση του ρόλου του πεζικού στους αναξιόπιστους τζιχαντιστές του λεγόμενου “Ελεύθερου Συριακού Στρατού”, λόγω πολιτικού περιορισμού στην χρήση Τούρκων κληρωτών), ο τουρκικός στρατός σαφώς υπερτερούσε. Το Αφρίν δεν υπήρξε Κομπάνι του 2014, διότι οι υπερασπιστές του δεν αντιμετώπιζαν αυτή τη φορά μία επίθεση ατάκτων δίχως αεροπορία.
Βεβαίως το Αφρίν αποτελεί τμήμα της συριακής επικράτειας, της οποίας τον εναέριο χώρο προστατεύουν ρωσικές δυνάμεις. Όμως τόσο ο συριακός κυβερνητικός στρατός όσο και οι ρωσικές δυνάμεις παρέμειναν χαρακτηριστικά απαθείς, πέρα από τις καταδικαστικές δηλώσεις της Δαμασκού, καθ’ όλη τη διάρκεια της τουρκικής επιχείρησης “Κλάδος Ελαίας”. Ακριβέστερα: η ρωσική πλευρά φρόντισε να αποσύρει το απόσπασμά της που προηγουμένως στάθμευε για συμβολικούς λόγους στην περιοχή του Αφρίν, ώστε να ξεκινήσει η τουρκική επίθεση.
Όλα αυτά διότι Άγκυρα, Μόσχα, Δαμασκός (αλλά και Βαγδάτη και Τεχεράνη) συμπίπτουν στο ότι προέχει να αντιμετωπισθεί ο κίνδυνος δημιουργίας μιας νέας αυτονομημένης κουρδικής οντότητας στην περιοχή με αμερικανική στήριξη. Πρόκειται για το εφεδρικό (σε σχέση με την αλλαγή καθεστώτος στη Δαμασκό) σχέδιο το οποίο, με την απόσχιση των βορειοανατολικών συριακών εδαφών αποβλέπει στην διακοπή της εδαφικής συνέχειας του απειλητικού για το Ισραήλ άξονα Ιράν–Ιράκ-Συρίας-Χεζμπολλάχ, αλλά και στην διηνεκή αποσταθεροποίηση της φυσικής εξόδου του κινεζικού νέου “δρόμου του μεταξιού”. Επιπλέον, η εκτεταμένη περιοχή που έφθασαν να ελέγχουν οι Κούρδοι μαχητές μετά την κατάρρευση του Ισλαμικού Κράτους είναι πετρελαιοπαραγωγός, άρα κρίσιμη για το καθεστώς Άσαντ.
Διόλου τυχαία, η επιχείρηση “Κλάδος Ελαίας” ξεκίνησε όταν ο τότε επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Ρεξ Τίλερσον ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα στηρίξουν τη δημιουργία μιας “συνοριοφυλακής” 30.000 εντοπίων στη βορειοανατολική Συρία. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ έκανε λόγο για τη δημιουργία δομών ψευδοκράτους.
Η τουρκική πλευρά επιχείρησε επιτιθέμενη να εκβιάσει την αλλαγή της αμερικανικής στάσης. Το γεωγραφικά απομονωμένο Αφρίν ήταν μια “μετωνυμία” για τα συμπαγή κουρδοκρατούμενα εδάφη ανατολικότερα, όπου όμως φιλοξενούνται τουλάχιστον 2.000 Αμερικανοί κομάντος. Το μήνυμα που θα έπρεπε να αφομοιώσουν οι Κούρδοι ήταν ότι η συμμαχία με τις ΗΠΑ δεν αρκεί.
Για τη Δαμασκό και τους συμμάχους της, πάλι, ήταν καταρχήν μεγαλύτερος ο κίνδυνος που αντιπροσώπευε το ενδεχόμενο απόσχισης ενός γηγενούς πληθυσμού, με αμερικανική στήριξη, απ’ ό,τι η παράνομη εισβολή ενός ξένου στρατού. Έτσι, η τουρκική εισβολή αντιμετωπίσθηκε ως μοχλός πίεσης για την εκ νέου υπαγωγή του Αφρίν στη δικαιοδοσία της συριακής κυβέρνησης.
Ωστόσο, οι επανειλημμένες μεσολαβητικές προσπάθειες που φέρεται να ανέλαβε η ρωσική πλευρά δεν ευοδώθηκαν. Οι Κούρδοι ιθύνοντες της πόλης προτίμησαν να ρισκάρουν την πτώση του Αφρίν, παρά τον συμβιβασμό με την Δαμασκό. Αντιθέτως, ο συμβιβασμός που εντέλει φαίνεται πως υπήρξε ήταν με την Τουρκία για την εκκένωση της πόλης από τους υπερασπιστές της.
Μπορεί η εξέλιξη αυτή να θεωρηθεί και ότι συμπυκνώνει συμβολικά όλη τη στρατηγική μυωπία του κουρδικού στοιχείου. Οι οργανώσεις του όπως το PYD, έχουν να επιλέξουν είτε την περιορισμένη αυτονομία που μπορεί να τους παραχωρήσει, με ρωσική συνηγορία, η Δαμασκός είτε την αναζήτηση μιας πάση θυσία απόσχισης, η οποία μπορεί προς το παρόν να εξυπηρετεί τους αμερικανικούς και ισραηλινούς σχεδιασμούς, αλλά προοιωνίζεται συμφορές για το ίδιο το κουρδικό στοιχείο.
Μόλις λίγους μήνες νωρίτερα η προσπάθεια άλλων κουρδικών πολιτικών δυνάμεων στο βόρειο Ιράκ να επιτύχουν την απόσχιση κατέληξαν σε χαρακτηριστική ήττα. Δεν είναι ρεαλιστικό το να περιμένει κανείς να υπερισχύσει της αντισυσπείρωσης όλων των κρατών της περιοχής.
Το ίδιο το ΡΚΚ μπόρεσε να υπάρξει, ως προστατευόμενη οργάνωση της Δαμασκού μέχρι τη σύλληψη Οτσαλάν το 1999, αξιοποιώντας τις διακρατικές αντιπαραθέσεις. Η ίδια η δημιουργία των αυτόνομων κουρδικών καντονιών στη βόρεια Συρία προέκυψε με την ανοχή του Άσαντ, από την επιλογή του να συγκεντρώσει τον στρατό του γύρω από κρισιμότερους για το καθεστώς στόχους.
Η κατάληψη του Αφρίν ασφαλώς ανοίγει το δρόμο για εθνοκάθαρση της περιοχής από την Άγκυρα και τους τζιχαντιστές συμμάχους της, αλλά και θέτει το θεμέλιο νέων συγκρούσεων, αυτή τη φορά με τη Δαμασκό και τους προστάτες της. Παρότι ονομάσθηκε “αντιτρομοκρατική” η επιχείρηση “Κλάδος Ελαίας” πρόκειται, όπως και η επιχείρηση “Ασπίδα του Ευφράτη” με την αλ-Μπαμπ, να οδηγήσει σε κατοχή με μονιμότερα χαρακτηριστικά και επέκταση του τουρκικών κρατικών δομών σε συριακά εδάφη. Τα “υλικά” για τις μελλοντικές τριβές Ρωσίας-Τουρκίας βρίσκονται εδώ.
Ο Πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Ένωσης Κουρδικών Κοινοτήτων (KCK) Τζεμίλ Μπαγίκ, αναφερόμενος στη δήλωση του Ερντογάν για συνέχιση του πολέμου, είπε ότι αυτό δεν είναι απλά προπαγάνδα, αλλά ο μόνος τρόπος για να επιβιώσει ο ίδιος πολιτικά και να κερδίσει τις εκλογές η συμμαχία ΑΚΡ-ΜΗΡ. Ο Μπαγίκ τόνισε ότι ο συνεντικός ιστός του ΑΚΡ και των γρίζων λύκων του ΜΗΡ, είναι η εχθρότητα με τους Κούρδους, την οποία την κορυφώνουν με τον πόλεμο που είναι σε εξέλιξη εναντίον του Αφρίν. Είπε συγκεκριμένα: “Όταν η εχθρότητα προς τους Κούρδους που έχει ως σκοπό τη γενοκτονία και η προσπάθεια για να κρατηθεί το ΑΚΠ-ΜΗΡ στην εξουσία ενώνονται, τότε θα πρέπει να πούμε ότι ο πόλεμος εναντίον των Κούρδων θα συνεχιστεί και την προσεχή περίοδο”. Ο Πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Ένωσης Κουρδικών Κοινοτήτων (KCK) Τζεμίλ Μπαγίκ απάντησε στις ερωτήσεις μας σχετικά με την πορεία του πολέμου ανάμεσα στο Τουρκικό κράτος και τους Κούρδους, που είναι σε εξέλιξη τους δυο τελευταίους μήνες, με την εισβολή του τουρκικου στρατού και των μισθοφόρων του στο Αφρίν και την αντίσταση του κουρδικού λαού.
Ακολουθεί το δεύτερο και τελευταίοςε μέρος μέρος της συνέντευξης του στην εφημερίδα Yeni Özgür Politika:
Η Τουρκική κυβέρνηση δηλώνει ότι ο πόλεμος μπορεί να συνεχιστεί μέχρι τις εκλογές και πως με τήν προσπάθεια εισβολής στο Αφρίν αυξήθηκαν οι ψήφοι του ΑΚΡ-ΜΗΡ. Πόσο μπορεί να διαρκέσει ο πόλεμος στο Αφρίν;
Ο φασισμός του AKP-MHP επιτέθηκε στο Αφρίν λόγω του μίσους προς τους Κούρδους και του μίσους που έχουν οι δύο συνεταίροι για τη δημοκρατία. Αλλά ο βασικός παράγοντας για την επίθεση αυτή είναι ότι με τον τρόπο αυτό ο φασισμός του ΑΚΡ-ΜΗΡ υπολογίζει να παραμείνει στην εξουσία. Αυτός ο υπολογισμός είχε ως αποτέλεσμα ο φασισμός του ΑΚΡ-ΜΗΡ να συνταχθεί ακόμη περισσότερο με τον πόλεμο στο Αφρίν. Ο Ταγίπ Ερντογάν είδε ότι η πορεία προς τις εκλογές θα τον οδηγήσει στην απώλεια της εξουσίας. Είδε πως το μοναδικό βήμα που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα και να τον κρατήσει στην εξουσία, είναι ένας πόλεμος σε εξωτερικό εχθρό και έτσι επιτέθηκε στο Αφρίν, που θεώρησε ότι είναι το πιο αδύναμο. Όπως έγινε στις 30-13-2014, όταν Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας πήρε απόφαση να γονατίσει τον Κουρδικό λαό, απόφαση που ήταν η σανίδα σωτηρίας του, για την παραμονή του στην εξουσία. Η ίδια προσέγγιση υπάρχει και στην εισβολή στο Αφρίν. Ο στόχος του ΑΚΡ-ΜΗΡ να παραμείνουν στην εξουσία είναι συνδεδεμένος με την επίθεση στο Αφρίν. Αν λέει ότι η εισβολή στο Αφρίν είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των ψήφων, τότε φαίνεται ήδη ότι αυτός ήταν ο σκοπός τους. Είχαν κάνει τέτοιου είδους εκτιμήσεις και στο παρελθόν, μετά τις επιθέσεις στο Βόρειο Κουρδιστάν και στο εθνικοαπελευθερωτικό μας κίνημα στην Τουρκία, είχαν κάνει τέτοιου είδους αξιολογήσεις. Η κυβέρνηση του ΑΚΡ θέλει να παραμείνει στην εξουσία χρησιμοποιώντας την εχθρότητα προς τους Κούρδους. Αυτή είναι και μια σημαντική αιτία της εισβολής στο Αφρίν. Όσο για την ερώτηση σχετικά με το ποια θα μπορούσε να είναι η διάρκεια του πολέμου, αυτό θα φανεί στο προσεχές διάστημα. Γιατί η διάρκεια του πολέμου στο Αφρίν δεν εξαρτάται μόνο από τη στάση του τουρκικού κράτους και την αντίσταση του κουρδικού λαού. Αυτοί είναι οι βασικοί παράγοντες, αλλά οι παγκόσμιες πολιτικές καθώς και οι περιφερειακές πολιτικές μπορούν να αλλάξουν την πορεία του πολέμου στο Αφρίν και να επηρεάσουν τη διάρκειά του.
Επίσης, η ενότητα των Κούρδων, η αλληλεγγύη των Κούρδων σε όλους τους τομείς, και η γενναία αντίσταση, μπορεί να επηρεάσει τη διάρκεια του πολέμου. Μάλιστα το τουρκικό κράτος δηλώνει πως μετά το Αφρίν σειρά έχει η Ιεράπολη/Μένπετζ, οπότε έχει στοχοποιήσει όλο τη δημοκρατικό σύστημα στη Ροζάβα. Από αυτήν την άποψη, ο πόλεμος μεταξύ των Τούρκων και των Κούρδων δεν θα τελειώσει σε σύντομο χρονικό διάστημα. Αυτό είναι μια πραγματικότητα που πρέπει να την αντιληφθούμε. Ο πόλεμος των Κούρδων με το φασισμό του ΑΚΡ-ΜΗΡ θα συνεχιστεί.
Ένα πράγμα έχει γίνει ξεκάθαρο: Αν δεν διαλυθεί ο φασισμός του ΑΚΡ-ΜΗΡ και η εξουσία τους, οι Κούρδοι δεν θα μπορέσουν να αποκτήσουν μια ελεύθερη και δημοκρατική ζωή, όχι μόνο στο Βόρειο Κουρδιστάν, αλλά σε όλη τη Μ. Ανατολή. Υπό αυτή την έννοια, η επιχείρηση κατοχής που ξεκίνησε στο Αφρίν και η αντίσταση σε αυτήν, μπορεί να γίνει με τον έναν ή άλλο τρόπο στο Αφρίν, στα άλλα σημεία της Ροζάβα, αλλά και στις περιοχές δράσης των ανταρτών (Medya Savunma Alanları) στο Βόρειο Κουρδιστάν.
Με λίγα λόγια η αντίσταση θα υπάρξει παντού. Υπό αυτή την έννοια, στο στάδιο που φτάσαμε δεν είναι σωστό να κάνουμε μια χρονική εκτίμηση για τις επιθέσεις του φασισμού του ΑΚΡ-ΜΗΡ. Απεναντίας πρέπει να δούμε ότι ο αγώνας κατά του φασισμού του ΑΚΡ-ΜΗΡ θα έχει διάρκεια και να συμπεριφερθούμε αναλόγως.
Καθώς ο πόλεμος κατά των Κούρδων εξαπλώνεται και συνεχίζεται, η καταπίεση στο Βόρειο Κουρδιστάν και την Τουρκία αυξάνεται, οι φυλακές έχουν ξεχειλήσει….
Ο Ερντογάν θα συνεχίσει την πολιτική του πολέμου. Το λέει και ο ίδιος. Αυτό δεν είναι απλά προπαγάνδα. Ο μόνος τρόπος να κρατηθεί στην εξουσία η κυβέρνηση ΑΚΡ-ΜΗΡ είναι οι πολιτικές πολέμου και η εχθρότητα προς τους Κούρδους. Όταν ενώνεται η εχθρότητα προς τους Κούρδους, σκοπός της οποίας είναι η γενοκτονία και η προσπάθεια να κρατηθούν οι φασίστες του ΑΚΡ-ΜΗΡ στην εξουσία, τότε πρέπει να πούμε ότι την προσεχή περίοδο ο πόλεμος θα διαδοθεί, θα επεκταθεί και θα συνεχιστεί. Αυτός είναι και ο λόγος των αυξανόμενων συλλήψεων στην Τουρκία. Οι αυξανόμενες συλλήψεις, η σύλληψη των Κούρδων πατριωτών, η φυλάκιση όλων των πολιτικών είναι συνδεδεμένες με την πολιτική του πολέμου. Με αυτό τον τρόπο συμπεριφέρονται όσοι κάνουν πολιτική πολέμου. Αν δεν υπήρχε μια έντονη και διαρκής πολιτική πολέμου κατά των Κούρδων, δεν θα υπήρχε ανάγκη για συλλήψεις τέτοιας κλίμακας.
Τι μπορούν να κάνουν οι Κούρδοι και οι δημοκρατικές δυνάμεις απέναντι σε αυτό;
Βάση αυτού, οι Κούρδοι και οι δημοκρατικές δυνάμεις πρέπει να προετοιμαστούν. Εαν ο φασισμός του ΑΚΡ-ΜΗΡ μένει όρθιος με επιθέσεις στις δημοκρατικές δυνάμεις και στον κουρδικό λαό και διεξάγει τέτοια πολιτική για να παραμείνει στην εξουσία, τότε θα πρέπει οι δημοκρατικές δυνάμεις, ο κουρδικός λαός αλλά και ο τουρκικός λαός, καθώς και οι κουρδικέςαπελευθερωτιές δυνάμεις να δουν αυτήν την παράμετρο, να αναπτύξουν κοινή πολιτική κατά του φασισμού του ΑΚΡ-ΜΗΡ και να είναι προετοιμασμένοι για τη μάχη. Αυτό σημαίνει ότι οι δημοκρατικές δυνάμεις και ο κουρδικός λαός θα πρέπει να συμμαχήσουν και να διεξάγουν μαζί τον αγώνα κατά του φασισμού του ΑΚΡ-ΜΗΡ. Γιατί η εχθρότητα προς τους Κούρδους και η εχθρότητα προς τη δημοκρατία είναι οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος. Στο στάδιο που φτάσαμε η συμμαχία ανάμεσα στους Κούρδους και τις δημοκρατικές δυνάμεις της Τουρκίας και η διεξαγωγή κοινού αγώνα είναι αναπόφευκτη. Οποιαδήποτε άλλη πολιτική πέρα από αυτήν, υπηρετεί το φασισμό του ΑΚΡ-ΜΗΡ και θα έχει ως αποτέλεσμα τη συνέχιση του φασισμού του ΑΚΡ-ΜΗΡ. Υπό αυτή τη σκοπιά, θα πρέπει οι Κούρδοι και οι δημοκρατικές δυνάμεις της Τουρκίας να εμποδίσουν την φασιστική εξουσία του ΑΚΡ-ΜΗΡ. Ο δρόμος προς αυτό περνάει από την δημοκρατική συμμαχία και τον κοινό αγώνα.
Κάποιοι διανοούμενοι λένε ότι το τουρκικό κράτος έχει όλα τα χαρακτηριστικά που είχε πριν την γενοκτονία των Αρμενίων. Όντως είναι έτσι τα πράγματα;
Αυτή η αξιολόγηση είναι ακριβής. Πραγματικά η εξουσία ΑΚΡ-ΜΗΡ είναι εξουσία γενοκτονίας. Όταν ο εθνικισμός φοράει τη μάσκα της θρησκείας, τότε το αποτέλεσμα είναι η γενοκτονία, και αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να το γνωρίζουν όλοι. Και η γενοκτονία των Αρμενίων και η γενοκτονία των Εβραίων πραγματοποιήθηκαν όταν έγινε η ένωση του εθνικισμού με τη θρησκεία. Έτσι θέλουν να πραγματοποιήσουν την γενοκτονία των Κούρδων με την ένωση του εθνικισμού και της θρησκείας. Δεν είναι εύκολο να πραγματοποιηθεί μια γενοκτονία μόνο με τον εθνικισμό και την εθνικιστική ιδεολογία. Θα δυσκολευτούν να κάνουν μια γενοκτονία χρησιμοποιώντας μόνο τον εθνικισμό. Γιατί θα αντιτεθεί σε αυτό η κοινωνική ηθική, αλλά αν ο εθνικισμός πάρει με το μέρος του και τη θρησκεία και διαβρώσει τις αξίες της κοινωνίας, τις αξίες των πιστών ανθρώπων, τότε ανοίγει ο δρόμος της γενοκτονίας. Ο λόγος που ενώνουν τον εθνικισμό με τη θρησκεία είναι να ανοίξουν το δρόμο για τη γενοκτονία των Κούρδων. Γιατί αυτοί που πιστεύουν πραγματικά, οι πραγματικοί θρησκευόμενοι, δεν δέχονται πολιτικές γενοκτονίας, ενοχλούνται, δεν θέλουν να συμμετέχουν σε αυτό, αλλά αν ενωθεί η θρησκεία με τον εθνικισμό, τότε διαστρεβλώνεται η θρησκεία, διαστρεβλώνονται οι αξίες των πιστών ανθρώπων και γίνονται υπηρέτες της γενοκτονίας και του σοβινισμού.
Αυτός είναι ο λόγος που ο Ερντογάν έκανε το σύμβολο των Γκρίζων Λύκων;
Φυσικά και αυτός είναι ο λόγος που ο Ερντογάν έκανε παντιέρα του τον εθνικισμό. Έκανε και το σύμβολο των Γκρίζων Λύκων με το χέρι του (σ.τ.μ. σε ομιλία του στην Μερσίνα). Αυτή τη στιγμή το ΜΗΡ στηρίζει ολοκληρωτικά τον Ερντογάν. Την τουρκοϊσλαμική σύνθεση την πραγματοποίησαν και την έκαναν πράξη οι γκρίζοι λύκοι με τον Ερντογάν. Η γενοκτόνος ιδεολογία που λέγεται τουρκοϊσλαμική σύνθεση έγινε ξεκάθαρη με τη συμμαχία ΑΚΡ-ΜΗΡ. Οι Κούρδοι πρέπει να αντιληφθούν αυτό το γεγονός. Αν υπάρχουν ακόμη Κούρδοι που βρίσκονται στην ουρά του ΑΚΡ, που πίστεψαν στις δημαγωγίες τους, τότε είναι συνειδητά ή ασυνείδητα συμμέτοχοι στην Κουρδική γενοκτονία. Αυτό είναι ένα είδος αυτοκτονίας.
Και η γενοκτονία των Αρμενίων έγινε κατά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Με την γενοκτονία των Αρμενίων ήθελαν να κρατήσουν όρθια την Οθωμανική Αυτοκρατορία που διαλυόταν. Και τώρα το ΑΚΡ-ΜΗΡ θέλει να κρατήσει όρθιο το γενοκτόνο εθνικό κράτος με τη γενοκτονία των Κούρδων. Αντί να συμμαχήσουν και να ενσωματώσουν τους Κούρδους στην τουρκική πραγματικότητα, για να λύθουν τα προβλήματα και να εξαλειφθούν τα εμπόδια που συναντάει η Τουρκία στο θέμα του εκδημοκρατισμού της, προσπαθούν να ξεπεράσουν τα προβλήματα εφαρμόζοντας πολιτικές προηγούμενων αιώνων, που αποσκοπούν στη γενοκτονία του Κουρδικού λαού.
Πιστεύετε ότι η πολιτική αυτή θα φέρει κάποιο αποτέλεσμα;
Αναμφίβολα όχι, δεν θα έχει αποτέλεσμα. Στον 21ο αιώνα αυτές οι πολιτικές θα πνίξουν και εκείνους που προσπαθούν να τις εφαρμόσουν. Ο Ερντογάν σήμερα μετατράπηκε σε έναν νέο Ενβέρ Πασά. Το τέλος του Ερντογάν δεν θα είναι διαφορετικό από αυτό του Ενβέρ Πασά. Η πολιτική του Ερντογάν δεν θα έχει διαφορετικό αποτέλεσμα. Η πολιτική που εξασκεί ο φασισμός του ΑΚΡ – ΜΗΡ δεν συνάδει με την πραγματικότητα στην Τουρκία, στη Μέση Ανατολή και στον κόσμο, είναι ένας χαρακτήρας που τραβάει κουπί αντίθετα στο ρεύμα της Τουρκίας, της Μέσης Ανατολής και του κόσμου. Τα αποτελέσματα θα φανούν όταν αργά ή γρήγορα, ο φασισμός του ΑΚΡ ΜΗΡ θα διαγραφεί από την πολιτική σκηνή.
Στο θέμα της Ροζάβα λέγεται ότι οι ΗΠΑ έχουν διαφορετική προσέγγιση, αυτό αντικατοπτρίζεται στην πραγματικότητα;
Υπάρχουν κάποιες αναφορές σε διαφοροποιήσεις ανάμεσα στο Πεντάγωνο και τη γραφειοκρατία του ΥΠΕΞ. Αλλά δεν μπορώ να πω κάτι για το πώς αντικατοπτρίζεται αυτό στο πεδίο. Η έγκριση που δόθηκε για την εισβολή στο Αφρίν, φανερώνει ότι στην πολιτική για τους Κούρδους υπάρχει μια αντιφατική προσέγγιση που δεν έχει καμία σχέση με σταθερότητα. Δεν είναι σωστή αξιολόγηση το να πούμε ότι θα υπάρχουν ριζικές διαφορές ανάμεσα στο Πεντάγωνο και το ΥΠΕΞ στις πολιτικες των ΗΠΑ. Αναμφίβολα θα υπάρχουν κάποιες διαφορές στις λεπτομέρειες, αλλά μια παγκόσμια δύναμη όπως οι ΗΠΑ έχει ομοφωνία στις πολιτικές της. Είναι γεγονός ότι στη μάχη κατά του Ντάες (ΙΚ) και της Αλ Νούσρα, το YPG είχε σχέση με το Πεντάγωνο, δηλαδή τη στρατιωτική δύναμη. Από αυτή την σκοπιά, οιστρατιωτικοί ξέρουν καλύτερα απο όλους το ρόλο που έπαιξαν οι Κούρδοι στη μάχη κατά του Ντάες. Κατά συνέπεια το γνωρίζει και το Πεντάγωνο. Οι άλλοι κύκλοι, το ΥΠΕΞ ή άλλες δυνάμεις του αμερικανικού κράτους δεν έχουν πρωτογενή άποψη, επειδή δεν ήταν τα πεδία των μαχών στον πόλεμο κατά του Ντάες. Όμως το Πετνάγωνο, που ήταν στα πεδία των μαχών, μπορεί να κάνει πιο ρεαλιστικές αξιολογήσεις για το πως ηττήθηκε το Ντάες και η Αλ Νούσρα και ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος των Κούρδων στον εκδημοκρατισμό της Συρίας και της Μέσης Ανατολής.
Παράλληλα με την επίθεση στο Αφριν έγιναν μαζικές διαδηλώσεις σε όλες της πόλεις του Νοτίου Κουρδιστάν. Πώς το αξιολογείτει αυτό από τη σκοπιά του Ν. Κουρδιστάν;
Η στάση του λαού του Νοτίου Κουρδιστάν για την εισβολή στο Αφρίν, είναι πραγματικά πολύτιμη. Ο λαός έδειξε τέτοια ευαισθησία, που ανάγκασε τις πολιτικές δυνάμεις στο Νότιο Κουρδιστάν να δείξουν μια στάση κατά της εισβολής, έστω και ανεπαρκή. Ακόμη και σήμερα υπάρχουν δράσεις κατά της εισβολής στο Αφρίν. Ο λαός του Νοτίου Κουρδιστάν είδε ότι αν δεν ενωθεί ο Κουρδικός λαός, αν τα τμήματα του Κουρδιστάν δεν αλληλοϋποστηρίζονται ,δεν θα είναι εφικτή η διαφύλαξη όσων κατακτήθηκαν στο Νότιο Κουρδιστάν. Σε όλα τα τμήματα του Κουρδιστάν, ο Κουρδικός λαός μόνο συσπειρωμένος και σε αλληλεγγύη θα μπορέσει να διαφυλάξει αυτά που έχει κερδίσει. Ο λαός του Νοτίου Κουρδιστάν βλέπει τώρα τη σημασία της ενότητας των Κούρδων και της δημοκρατίας που έχουν οι Κούρδοι. Είδαν ότι αν δεν ενωθούν και δεν αναδείξουν τον κουρδικό τρόπο διακυβέρνησης στις περιοχές όπου βρίσκονται, αν δεν συμβάλλουν σε αυτήν τη βάση στη μάχη των χωρών της περιοχής για εκδημοκρατισμό, δεν θα καταφερουν να αποκτήσουν ελευθερία και δημοκρατία. Η υπεράσπιση του Αφρίν είναι στην ουσία υπεράσπιση του εαυτού τους.
Είναι δυνατόν να καταστραφεί το Τζίζρε, να καταστραφεί το Νουσάιμπιν, να καταστραφεί το Σίρνακ αλλά οι Κούρδοι που ζουν στα υπόλοιπα τμήματα του Κουρδιστάν να παραμείνουν άφωνοι; Θα καταστραφεί το Αφρίν και το υπόλοιπο Κουρδιστάν δεν θα πει τίποτα; Θα πραγματοποιηθεί επίθεση σε ότι κατακτήθηκαν στο Νότιο Κουρδιστάν και τα άλλα τμήματα δεν θα πουν κάτι; Με αυτή την προσέγγιση οι Κούρδοι δεν θα έχουν ελεύθερη και δημοκρατική ζωή ούτε στις περιοχές που κατοικούν ούτε και στη Μέση Ανατολή. Από αυτή τη σκοπιά, ο Κουρδικός λαός έχει εξάγει σημαντικά συμπεράσματα από όσα έγιναν τις τελευταίες δεκαετίες.
Από την άλλη παρατηρήθηκε το εξής: το τουρκικό κράτος δεν είναι μόνο εχθρός του Βορείου Κουρδιστάν αλλά όλων των Κούρδων. Έγινε κατανοητό απ’ όλους, και μάλιστα πολύ καλά, ότι το τουρκικό κράτος έχει ηγετικό ρόλο στην εχθρότητα κατά των Κούρδων. Αυτό φάνηκε και από τις πολιτικές και εφαρμογές τους στο Βόρειο Κουρδιστάν και από τη στάση τους στην κρίση στο Κιρκούκ και από την εισβολή τους στο Αφρίν. Από αυτήν την οπτική γωνία, αντέδρασαν στην επίθεση στο Αφρίν. Βλέπουν ότι το τουρκικό κράτος που ακολουθεί αυτή την πολιτική στο Αφρίν, αύριο θα την εφαρμόσει και στο Νότιο Κουρδιστάν. Γιατί το τουρκικό κράτος, η κυβέρνηση ΑΚΡ, δήλωσε πολλές φορές ότι “δεν θα επαναλάβουμε στα βόρεια της Συρίας το λάθος που κάναμε τα προηγούμενα χρόνια στο Βόρειο Ιράκ”, και έτσι φανέρωσαν τις σκέψεις και την πολιτική τους. Ο κόσμος κατάλαβε τις προθέσεις του τουρκικού κρατους και για αυτό υπερασπίζεται το Αφρίν.
Ο Κουρδικός λαός και οι φίλοι του στην Ευρώπη, διαδηλώνουν εδώ και δυο μήνες κατά της εισβολής. Ποιο είναι το μήνυμά σας στο λαό στην Ευρώπη;
Ο λαός μας στην εΕυρώπη ήταν από ανέκαθεν ευαισθητοποιημένος στον πόλεμο που διεξάγεται στο Κουρδιστάν. Κάθε φορά που γινόταν μια επίθεση στο Κουρδιστάν, κάθε φορά που ο λαός μας αντιμετώπιζε μια δυσκολία, ο λαός μας στην Ευρώπη ήταν σε ετοιμότητα και βοηθούσε στον αγώνα για την ελευθερία και τη δημοκρατία, βοηθούσε την αντίσταση. Ο λαός μας στην Ευρώπη θα κάνει αυτό που του αναλογεί, όπως έπραξε και στο παρελθόν, θα παίξει το ρόλο του. Αν αναλογιστεί κανείς το βάρος της εισβολής, το μέγεθος της επίθεσης, τότε θα πρέπι η αντίσταση και η μάχη αυτή να γίνει πιο αποτελεσματική. Γιατί η Ευρώπη αποτελεί την πύλη του κόσμου. Από εκεί, είναι πολύ εύκολο να απευθυνθεί κάποιος σε όλο τον κόσμο. Η δράση του λαού μας στην Ευρώπη έχει απήχηση όχι μόνο εκεί, αλλά σε όλον τον κόσμο. Η πολιτική και κοινωνική ζωή στην Ευρώπη έχει και αυτή την ιδιότητα.
Όσο και αν διάφορες χώρες και κυρίως η Γερμανία πραγματοποιούν ανείκουστες επιθέσεις στους Κούρδους και τα κουρδικά ιδρύματα για να ικανοποιήσουν το τουρκικό κράτος, όσο κιαν προβαίνουν σε κάθε είδους απαγορεύσεις, ο λαός μας στην Ευρώπη, με τη συσπείρωση, τη συνείδηση και τον αγώνα του, καταφέρνει να δημιουργήσει οργανώσεις και αγώνες που ξεπερνάνε αυτές τις πολιτικές.
Στην Ευρώπη, στις διαμαρτυρίες αυτές, δεν συμμετέχουν μόνο οι Κούρδοι, αλλά και οι άλλοι λαοί της Τουρκίας, καθώς και οι αριστερές και δημοκρατικές δυνάμεις της Ευρώπης. Οι Κούρδοι δεν είναι πια ο λαός χωρίς συνηγόρους που ήταν στον 20ο αιώνα. Σήμερα οι Κούρδοι έχουν κάνει άνοιγμα στον κόσμο. Σε κάθε μήκος και πλάτος του κόσμου, υπάρχουν Κούρδοι και εκεί όχι μόνο καταδυκνείουν και καταγγέλλουν τις αποικιοκρατικές δυνάμεις, αλλά βρίσκουν και την ευκαιρία να εξηγήσουν στους λαούς και τις δυνάμεις της δημοκρατίας τι σημαίνει ο αγώνας για ελευθερία και δημοκρατία, τι σημαίνει πολιτικός αγώνας. Στα πλαίσια αυτών των δράσεων, στις διαδηλώσεις κατά της εισβολής στο Αφρίν εκτός από τους Κούρδους συμμετέχουν και οι φίλοι τους καθώς και οι δυνάμεις της δημοκρατίας. Η αλληλεγγύη τους είναι πολύ σημαντική για εμάς. Ο Κουρδικός λαός δεν αγωνίζεται μόνο για την ελευθερία και τη δημοκρατία του Κουρδικού λαού, αλλά υπερασπίζεται τις παναθρώπινες και παγκόσμιες αξίες. Συσπειρώνεται με τις δυνάμεις της ελευθερίας και της δημοκρατίας σε ολόκληρο τον κόσμο γύρω από τις ίδιες αξίες. Έτσι οι κοινοί αγώνες του λαού μας στην Ευρώπη με τις δυνάμεις της ελευθερίας και της δημοκρατίας προσθέτει δύναμη στον αγώνα του Κουρδικού λαού για την ελευθερία.
Θα πρέπει να ξεσηκωθούν οι συνειδήσεις του λαού στην Ευρώπη και να ευαισθητοποιηθούν οι πολιτικές δυνάμεις. Οι δράσεις θα πρέπει να είναι πιο αποτελεσματικές. Αυτό μπορεί να το καταφέρει ο λαός μας στην Ευρώπη. Έχουν δεκαετίες δράσης και οργάνωσης εκεί. Έχουν μεγάλη εμπειρία στο θέμα αυτό. Στο παρελθόν, σε περιόδους που ο Κουρδικός λαός αντιμετώπιζε δυσκολίες, κατάφεραν να ακουστεί η φωνή του λαού μας σε όλο τον κόσμο με πολλές και αποτελεσματικές δράσεις, και γνωστοποίησαν τις γενοκτόνες επιθέσεις κατά του λαού μας. Και στις μέρες μας ο λάος μας και οι φίλοι του στην Ευρώπη έχουν τη γνώση και τα ιδρύματα για να κάνουν κάτι τέοτιο. Για αυτό θα πρέπει να εργαστούν σκληρά, να ξεπεράσουν τις συνηθισμένες δράσεις και να εμπλουτίσουν τις δράσεις τους μέρα και νύχτα.
Πλησιάζει το Νεβρόζ. Πώς περιμένετε να είναι η γιορτή αυτά, παρά τον πόλεμο και την κρατική τρομοκρατία;
Το φετινό Νεβρόζ, θα είναι ένα Νεβρόζ ενσωμάτωσης με την αντίσταση στο Αφρίν. Όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά έτσι θα γιορταστεί και σε όλα τα τμήματα του Κουρδιστάν. Αυτή τη στιγμή το Βόρειο Κουρδιστάν είναι το κέντρο του αγώνα για την ελευθερία και τη δημοκρατία. Η επίθεση στο Αφρίν και τη Ροζάβα είναι συνδεδεμένη με τον αγώνα στο Β. Κουρδιστάν. Επειδή δεν λύθηκε το Κουρδικό στο Βόρειο Κουρδιστάν, υπάρχει εχθρότητα κατά των Κούρδων και στη Ροζάβα και στο Νότιο Κουρδιστάν. Η εισβολή στο Αφρίν είναι η μεταφορά του πολέμου του Β. Κουρδιστάν στο Αφρίν. Για το λόγο αυτό η επίθεση στο Αφρίν, είναι επίθεση σε όλο το Κουρδιστάν. Άλλωστε η μοίρα κάθε τμήματος του Κουρδιστάν είναι συνδεδεμένη με τα υπόλοιπα. Ειδικά η μοίρα του Μπακούρ ( Β. Κουρδιστάν) και της Ροχζάβα είναι στενά συνδεδεμένες. Αυτός είναι και ο λόγος που η κυβέρνηση ΑΚΡ συμοπεριφέρεται εχθρικά στην επανάσταση στη Ροζάβα. Όλες αυτές οι επιθέσεις είναι προσπάθειες για την εξουδετέρωση του αγώνα για την ελευθερία στο Β. Κουρδιστάν. Γιατί ξέρουν ότι αν δεν εξουδετερώσουν στον αγώνα για την ελευθερία στο Β. Κουρδιστάν, δεν θα καταφέρουν να τον εξουδετερώσουν στο υπόλοιπο Κουρδιστάν. Για το λόγο αυτό το Νεβρόζ του 2018 είναι σημαντικό και για το Αφρίν αλλά και για την ενίσχυση και εξέλιξη του αγώνα στο Β. Κουρδιστάν.
Σήμερα η Μ. Ανατολή και το Κουρδιστάν ζουν σε μια κατάσταση παρόμοια με αυτή που εμφανίστηκε στην ιστορία το Νεβρόζ πριν από 2630 χρόνια. Ο Ερντογάν έχει πάρει τη μορφή του Ντεχάκ, αυτού που αποτελούσε πρόβλημα στον Κουρδικό λαό και τους λαούς της Μ. Ανατολής. Ο Ταγίπ Ερντογάν θέλει να εξοντώσει την υπάρξη του Κουρδιστάν και είναι ο χωροφύλακας της δικτατορίας, του δεσποτισμού και του φασισμού στη Μ. Ανατολή. Με τη νοοοτροπία και τις πολιτικές του θέλει να αναβιώσει την παγκόσμια συνομοσία σε νέες συνθήκες. Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό να ξεσηκωθούμε κατά του Ντεχάκ της εποχής μας. Είναι ζωτικής σημασίας και άμεση η ανάγκη να ορθώσουμε ανάστημα στο φασισμό του ΑΚΡ- ΜΗΡ. Αυτός θα πρέπει να είναι ο τρόπος που θα γιορτάσουμε παντού το Νεβρόζ του 2018 και να αυξήσουμε την αντίσταση στο φασισμό του ΑΚΡ- ΜΗΡ. Να αντιμετωπίσουμε τη γεγοκτονία που θέλουν να μας επιβάλλουν με συνείδηση της ύπαρξης μας και του αγώνα. Η συνειδητοποίηση και ο κίνδυνος που έστρεψαν τότε τους λαούς και τον Κάβα, τον ήρωα του Νεβρόζ, κατά της τυρρανίας του Ντεχάκ, πρέπει να εφαρμοστεί και σήμερα και να γεμίσουν οι δρόμοι και οι πλατείες στο Νεβρόζ. Να έρθει στο προσκήνιο και να ανυψωθεί ο αγώνας κατά των Ντεχάκ της εποχής μας.
Των Ζήνωνα Τζιάρρα* και Νικόλαου Παούνη** Τρίτη 20 Μαρτίου 2018, 00:03 liberal.gr
Η ΕΚΔΟΣΗ
Του Κώστα Ράπτη Κυριακή, 18-Μαρ-2018 16:16
Συνέντευξη του Τζεμίλ Μπαγίκ για το Αφρίν: Έπεσαν οι μάσκες της Ρωσίας και των ΗΠΑ – Η Τουρκία διαπράττει γενοκτονία