Αρχική Blog Σελίδα 2778

Γεωπολιτικό σκάκι στα Βαλκάνια: Η ευρωπαϊκή παγίδα για τις ΗΠΑ στα Σκόπια και η Ελλάδα

5

 AUGUST 13, 2018 Του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΔΡΙΒΑ Hellas Journal

Η τραγωδία των πυρκαγιών μας έχει αναγκάσει να ενδοσκοπούμε. Αν θέλουμε να πορευτούμε παρέα με την αλήθεια όμως, πρέπει να αποδεχτούμε οτι η ζωή (και) στις διεθνείς σχέσεις, συνεχίζεται.

Η Ελλάδα βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ στην πιο κρίσιμη στιγμή της ιστορία της μετά το 1974 και την επαίσχυντη εισβολή του Αττίλα στην Κύπρο. Το ζήτημα της περίφημης Συμφωνίας των Πρεσπών, δεν έχει να κάνει επί της ουσίας με όνομα. Είναι ένα ζήτημα που ανήκει στις εδαφικές διαφορές τις οποίες (σχεδόν πάντα) έχουν μεταξύ τους τα συνορεύοντα κράτη.

Το ζήτημα όμως έχει και μια άλλη πτυχή. Αυτήν του λεγόμενου «διεθνούς παράγοντα». Το να επιχειρηθεί να αναλυθεί η αμερικανική στάση, είναι μάλλον ταμπού για τη χώρα μας η οποία μάλλον δεν έχει αναγνώσει καλά τους νέους συσχετισμούς των δυνάμεων στην περιοχή των Βαλκανίων αλλά και ευρύτερα, τους συσχετισμούς μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.

Για τις ΗΠΑ, η επίλυση του Σκοπιανού με τον τρόπο που επιλύεται, όχι μόνο δεν αποτελεί προτεραιότητα αλλά θα επιφέρει και ζημιές. Ποιά επιχειρήματα τεκμηριώνουν οτι η Ε.Ε πάει ξανά να παγιδεύσει τις ΗΠΑ στα Βαλκάνια; Πώς σχετίζεται η Ελλάδα με αυτά;

Η Ε.Ε θέλει να μεταφέρει τις ευθύνες «θωράκισής» της στο ΝΑΤΟ. Την ώρα που μαίνεται ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Γερμανίας για το ποσοστό του ΑΕΠ που δαπανάται από το Βερολίνο στο ΝΑΤΟ , η Ε.Ε συνεχίζει ακάθεκτη να διεκδικεί από τις ΗΠΑ τα πάντα, χωρίς να δίνει τίποτε.

Οι διαφορές μεταξύ Ε.Ε και ΗΠΑ είναι  τεράστιες και υπαρκτές εδώ και αρκετό καιρό. Μπορεί να είναι ελκυστικό το άλλοθι-πρόσχημα των Βρυξελλών για επιδείνωση των ευρω-αμερικανικών σχέσεων λόγω εκλογής Τραμπ, όμως τα γεγονότα δείχνουν πολύ διαφορετική εικόνα.

Στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, στο ΔΝΤ, στο G-20 και στο ΝΑΤΟ, οι σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε είναι προβληματικές σε όλην την πρώτη στροφή του 21ου αιώνα. Ο μύθος του ενιαίου Ευρωατλαντικού κόσμου, έχει καταρριφθεί από τα ίδια γεγονότα εδώ και καιρό. Παρόλα αυτά, αρκετά λόμπις κάνουν ακόμη δουλειές πάνω σε αυτόν τον μύθο και έτσι, αναπόφευκτα συντηρείται.

Η γερμανική πολιτική δεσπόζει στην Ε.Ε.

Η Γερμανία χρησιμοποιώντας τα αμερικανικά εργαλεία (ΝΑΤΟ, ΔΝΤ, Π.Ο.Ε, Ε.Ε) κατάφερε από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και μετά, να ασκήσει ιδιοκατοίκηση σε ενοικιασμένο χώρο. Η χειραφέτηση της Ε.Ε δεν φαντάζει καλή ιδέα για τις ΗΠΑ οι οποίες επιθυμούν έλεγχο της ανατολικής πλευράς του Ατλαντικού, προκειμένου να έχουν το πλεονέκτημα στον Ειρηνικό.

Στην Ευρώπη, αυτή τη στιγμή παίζεται ένα παιχνίδι στο οποίο οι ΗΠΑ προσπαθούν να μη χάσουν. Ακούγονται πολλά για «Ευρωστρατό», για πυρηνική θωράκιση της Γερμανίας. Την ίδια ώρα, στις Βρυξέλλες πράττουν αντίθετα με τα όσα λένε. Συνεχίζουν να χρησιμοποιούν το ΝΑΤΟ προκειμένου να μειώσουν το ρίσκο νέων, αυθαίρετων και επικίνδυνων πολιτικών διεύρυνσης της Ε.Ε.

Ενώ ο ίδιος ο κύριος Σόϊμπλε είχε παραδεχτεί πως η Ε.Ε οφείλει να ανασυγκροτηθεί και να προχωρήσει σε εμβάθυνση πολιτικών, ιδίως μετά το Brexit, η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία φαίνεται να δρα (μαζί με τη Γερμανία) με έναν τρόπο που μαρτυρά σαν κριτήρια λήψης απόφασης λόμπις από συγκεκριμένους οργανισμούς και γεωστρατηγική αδιαφορία.

Πόσο καλή είναι η ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων στην Ε.Ε; Ποιοι μύθοι την ακολουθούν; Γιατί οι ΗΠΑ διαφωνούν και πώς τελικά φαίνεται ότι συμφωνούν; Πολύ μεγάλο παιχνίδι στην Ευρώπη. Ενδεικτικά των καιρών μας, είναι τα λόγια του κυρίου Μπάνον ο οποίος ετοιμάζει «think tank» στις Βρυξέλλες. Πυρήνας αυτού του ιδρύματος, θα είναι ο ευρωσκεπτικισμός. Όταν τον κατηγόρησαν για προώθηση ακροδεξιάς εκείνος είπε ότι ο εχθρός είναι ο Τζωρτζ Σόρος.

Πρέπει λοιπόν να αντιληφθούμε πως δεν γίνεται ένας «πόλεμος» ανάμεσα σε κράτη (όχι μόνο ανάμεσα σε κράτη) ούτε καν ανάμεσα σε κυβερνητικά σχήματα. Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους δεν μπορούμε να συλλάβουμε το χάος που πλαισιώνει τη σύγχρονη διεθνή πολιτική, είναι ότι συνεχίζουμε να την αξιολογούμε σα να ήταν επίπεδη. Συμμετρικά συμπεράσματα για ασύμμετρες καταστάσεις, μάλλον ελλείπουν ορθολογισμού.

Οι ΗΠΑ πέρασαν μια κρίσιμη καμπή. Η εκλογή του Τραμπ δεν σηματοδότησε μόνο την επικράτηση ενός outsider που μέσα σε μια εκλογική εκστρατεία κέρδισε δύο παραδοσιακές πολιτικές οικογένειες των ΗΠΑ (Bush, Clinton). Σηματοδοτεί και ένα bras de ferre μεταξύ ομάδων πίεσης, μεγάλων λόμπις τα οποία ατενίζουν τον κόσμο (επομένως, και τον διεθνή ρόλο των ΗΠΑ) πολύ διαφορετικά.

Στην περίπτωση της Συμφωνίας των Πρεσπών, η Ελλάδα δέχτηκε «συγχαρητήρια» για την στάση της απέναντι στο Σκοπιανό. Λίγες μέρες μετά, ο Τραμπ μίλησε απαξιωτικά για το τελευταίο κράτος που μπήκε στο ΝΑΤΟ, το Μαυροβούνιο. Πώς γίνεται την ώρα που η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί (κατά λέξη) πιο δύσκολη τη συζήτηση-συνύπαρξη σε μια Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ με άλλους συμμάχους από την αντίστοιχη με τη Ρωσία, να στηρίζει διεύρυνση του ΝΑΤΟ; Πώς γίνεται να διαδίδει οτι επιθυμεί νέα εποχή στις αμερικανορωσικές σχέσεις και την ίδια ώρα να ισχύουν κυρώσεις και «πόλεμος» επιρροής στα Βαλκάνια;

Τα πράγματα έχουν ως εξής: Η γραφειοκρατία που επιθυμεί σταδιακά να αλλάξει ο Τραμπ, δεν έχει αλλάξει προσώρας. Η νοοτροπία του αμερικανικού κράτους αναφορικά με το πώς σκέφτονται τον κόσμο, είναι σε μετάβαση. Οι άνθρωποι που πίστεψαν αφελώς σε μια άνευ όρων και περιορισμών παγκοσμιοποίηση, μολονότι απέτυχαν, προσπαθούν να επιβιώσουν πολιτικά και οικονομικά. Οι ΗΠΑ έχουν απώλειες ισχύος και επιρροής στον κόσμο επειδή ακριβώς αυτά τα λόμπις, είχαν παραπληρωματικά και πολλές φορές, αντίθετα συμφέροντα με αυτά που ορίζουν οι γεωστρατηγικές επιταγές της Ουάσινγκτον.

Γιατί ένας ορθολογικός λήπτης απόφασης των ΗΠΑ να θέλει να διευρύνει το ΝΑΤΟ σε μια περιοχή που : έχει ήδη το πλεονέκτημα καθώς έχει κλειδώσει την Αδριατική στη Δύση.

Δεύτερον, οι ΗΠΑ όπως υποστηρίζει ο George Friedman παρεμβαίνουν στον κόσμο σε πολύ κρίσιμες περιστάσεις και μόνο αν διακυβεύονται ζωτικής σημασίας συμφέροντα. Πόσο μάλλον τώρα, που η Ουάσινγκτον έχει στραφεί στην Ασία.

Τρίτον, δεν είναι ξεκάθαρο –τουλάχιστον για την κυβέρνηση Τραμπ- το πόσο επιθυμεί τη διατήρηση του υφιστάμενου ΝΑΤΟ ή/και την διεύρυνσή του.

Τέταρτον, ελάχιστα κράτη πληρώνουν 2%+ του ΑΕΠ τους στο ΝΑΤΟ. Η διεύρυνση με φτωχά κράτη, θα έφερνε περαιτέρω αναξιοπιστία ως προς την « οικονομική συνδρομή ασφάλειας».

Τέλος, οι ΗΠΑ σκέφτονται ότι η είσοδος στο ΝΑΤΟ των Δυτικών Βαλκανίων, αποτελεί μια ακόμη τρίπλα της Ε.Ε η οποία θέλει να αποφύγει το κόστος της ασφάλειας στην περιοχή.

Για να μιλήσουμε με ελληνικούς όρους, οι ΗΠΑ φοβούνται μήπως γίνει αυτό που έγινε και με την κρίση της ΕΖ, όπου το ΔΝΤ «εγκλωβίστηκε» σε ευρωπαϊκές υποθέσεις.

Άνοιξε ο ασκός του Αιόλου στα Βαλκάνια, με ελληνική υπαιτιότητα; Όσο βαριά και αν διαβάζεται το ερώτημα αυτό, πιθανόν να έχει μια άβολη απάντηση. Η Ελλάδα έκανε πολύ μεγάλο λάθος, από τη στιγμή που αποφάσισε να «τζογάρει» στο Σκοπιανό πάνω σε μια τόσο ρευστή κατάσταση στην οποία εμπλέκονται ΗΠΑ, Ε.Ε, Ρωσία και Τουρκία. Ένα από τα βασικά αντεπιχειρήματα που αντιτείνουμε όσοι δεν πιστεύουμε στις «όποιες λύσεις» και δεν θεωρούμε τα εθνικά θέματα ως «βάρη», ήταν περιφερειακής φύσης.

Σύμφωνα με αυτό, η ταχεία λύση στο Σκοπιανό, θα άνοιγε την όρεξη σε όλα τα βαλκανικά κράτη που ρέπουν παραδοσιακά στον αλυτρωτισμό. Η Ελλάδα όφειλε και οφείλει να περιμένει την κατάληξη των συσχετισμών ισχύος στην γειτονιά της. Η Αλβανία αυτή τη στιγμή, αξιώνει κοινό πρόεδρο Τιράνων-Κοσσυφοπεδίου. Η Σερβία η οποία είναι και αυτή σε ευρωπαϊκή τροχιά για το 2025, διατηρεί ειδικές σχέσεις με τη Μόσχα. Οι αξιώσεις της Αλβανίας έχουν όμως ενδιαφέρον και από μια άλλη οπτική που αφορά και τη Συμφωνία των Πρεσπών.

Η Αλβανία έχει αλυτρωτικές βλέψεις και στο Μαυροβούνιο. Αλβανία και Μαυροβούνιο, είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Για τις ΗΠΑ (είναι κάτι που μπορεί να φέρει η Ελλάδα στο τραπέζι των συζητήσεων που αφορούν το μέλλον της περιοχής) θα είναι αφέλεια να πέσουν στην ευρωπαϊκή παγίδα και να βάλουν αλυτρωτισμούς που αφορούν μια υπο-περιφέρεια της Ευρώπης, εντός του ΝΑΤΟ και να εγγυώνται την ασφάλειά τους κάνοντας ταυτόχρονα τον «διαιτητή».

Η καυστική ειρωνεία του Τραμπ για το Μαυροβούνιο, αποδεικνύει οτι οι ΗΠΑ, για λόγους που αφορούν τα αμερικανικά συμφέροντα έχουν αφιερωθεί σε ζωτικής σημασίας ζητήματα που αφορούν τις ευρωαμερικανικές σχέσεις, όπως είναι εμπορικά ζητήματα, το μέλλον των ευρωρωσικών σχέσεων, το σκληρό ή μαλακό Brexit και θέματα που αφορούν τις διμερείς σχέσεις των ΗΠΑ με συγκεκριμένα κράτη-μέλη της Ε.Ε, όπως είναι η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία.

Οι συμμαχικές σχέσεις διέπονται κυρίως από το συστατικό του ανοικτού διαλόγου. Δεν έχουν οι σύμμαχοι την ίδια οπτική σε όλα τα ζητήματα. Έτσι είναι και οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις οι οποίες οφείλουν να χτιστούν πάνω στην αλήθεια και στην αμοιβαία κατανόηση.

Η Ελλάδα έχει υπέρ της, πιο πολύ από ποτέ άλλοτε, αδιάσειστα και αμιγώς γεωστρατηγικά επιχειρήματα τα οποία μπορούν να εισακουστούν στην Ουάσινγκτον. Η προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ αναφορικά με την εξωτερική πολιτική, είναι οι ΗΠΑ να επιστρέψουν στην εποχή των doctrines (αφήνοντας πίσω την εποχή Ομπάμα του no doctrine) και παράλληλα, να περιορίσουν όλες εκείνες τις ομάδες πίεσης οι οποίες δεν ενδιαφέρονται για την ευθυγράμμιση των οικονομικών συμφερόντων τους με τα συμφέροντα των ΗΠΑ.

Ας είμαστε σίγουροι πως αν η Αμερική αντιδρά με τόση αποφασιστικότητα για πρώτη φορά εναντίον της Τουρκίας, δεν είναι γιατί ο Τραμπ είναι ένας ηγέτης που δρα με το θυμικό. Είναι επειδή οι ΗΠΑ στρέφονται σταδιακά σε έναν ρεαλισμό στον οποίον αν τελικά, δε στραφούν, θα τους κοστίσει την πρωτοκαθεδρία στις διεθνείς υποθέσεις.

Πολλές άλλες αφορμές έχει δώσει η Τουρκία στις ΗΠΑ και θα μπορούσαμε να έχουμε δει αμερικανικά χαστούκια παρόμοια με τα όσα βλέπουμε αυτές τις μέρες, πάμπολλα. Αυτό που κρατούσε τις ΗΠΑ και τις έκανε να είναι ήπιες είναι γιατί ο πρόεδρος Ομπάμα, κάθε φορά που πήγαινε να ενταθεί το κλίμα σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας, έστελνε στην Κωνσταντινούπολη ή στην Άγκυρα τον πρώην αντιπρόεδρο Κέρι. Το σινιάλο αυτό, ερμηνευόταν από την Τουρκία ως κατευνασμός. Ας έχουμε ανοικτά τα μάτια μας προς το μέλλον γιατί αυτό είναι που προσδιορίζει το παρόν.

Οι ΗΠΑ και η Ρωσία κάποια στιγμή θα τα βρουν σε πλειάδα ζητημάτων. Οι διαφορές μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας είναι πολλές. Ωστόσο, ζητήματα που αφορούν τα Βαλκάνια, την Ουκρανία και τη Συρία, είναι πολύ λιγότερο ακανθώδη θέματα από αυτά που αφορούν την Κορεατική Χερσόνησο, τις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας, Κίνας-Ρωσίας και βέβαια, το μεγάλο γεωπολιτικό ζήτημα των καιρών μας, το Ιράν.

Τα πράγματα αλλάζουν, όπως πάντα άλλαζαν στη διεθνή πολιτική. Κάποτε η Ρωσία έκανε τα πάντα για να ονομάσει τη χώρα των Σκοπίων ως «Μακεδονία». Σήμερα, η Μόσχα ανατριχιάζει στη σκέψη πως θα απωλέσει κάθε πολιτιστικό άλλοθι ώστε να ονομάζει «Σλάβους» τους Σκοπιανούς.

Η ένταξη χωρών σε ευρωατλαντικές δομές σήμερα, δε λέει τίποτε για τη συλλογική ασφάλεια και για την αρμονία σχέσεων μεταξύ συμμάχων. Με άλλα λόγια, η Ελλάδα και η Κύπρος είναι χώρες που πρέπει να κοιτούν πολιτικά γεγονότα πολύ σημαντικά, όπως αυτό που έγινε μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας στο Ελσίνκι. Αν έχουμε πιστέψει ότι ο Ψυχρός Πόλεμος αναβιώνει, τότε είμαστε εκτός πραγματικότητας. Αυτή η προδοσία απέναντι στην πραγματικότητα, είναι η μόνη προδοσία που θα μας καταλογιστεί.

Ήδη 3 χώρες έχουν πει πως δεν βλέπουν με καλό μάτι την είσοδο των Σκοπίων στην Ε.Ε και μίλησαν για βέτο. Γαλλία, Ολλανδία και Δανία ακολουθούν απλώς τους καιρούς στους οποίους θα έπρεπε και εμείς να βρισκόμαστε, θεωρώντας πως η Ε.Ε, την ώρα που μοιάζει με ακυβέρνητο καράβι, το τελευταίο που θα έπρεπε να κοιτά, είναι η ένταξη προβληματικών χωρών εντός της.

*Ο Αλέξανδρος Δρίβας είναι PhD Cand. Ελληνοαμερικανικές σχέσεις”, Συντονιστής του Τομέα Ρωσίας-Ευρασίας και Ν/Α Ευρώπης στο ΙΔΙΣ – Συντονιστής στο Maritime and Seapower Analysis Group-ΕΛΙΣΜΕ

Πηγή: Γεωπολιτικό σκάκι στα Βαλκάνια: Η ευρωπαϊκή παγίδα για τις ΗΠΑ στα Σκόπια και η Ελλάδα https://hellasjournal.com/2018/08/geopolitiko-skaki-gia-quot-diethneis-metr-quot-sta-valkania-i-eyropaiki-pagida-gia-tis-ipa-sta-skopia-kai-o-rolos-tis-elladas/

ΝΑΤΟϊκό Αεροδρόμιο Προς Μεγάλη Αλβανία;

0

PETER KORZUN | STRATEGIC CULTURE, 06.08.2018 |

[Προϊόν επίπονης και σχολαστικής μελέτης, το πιο κάτω άρθρο σοβαρού στρατηγικού αναλυτή είναι κυριολεκτικά αποκαλυπτικό των όσων αινιγματικών συντελούνται στον άμεσο γειτονικό μας περίγυρο και όσων πυρετωδώς ετοιμάζονται (ή και βυσσοδομούνται) -όλων καθόλου χαρμόσυνων  για την χώρα μας. Ο αρθρογράφος παραπέμπει σε εκθέσεις, ανακοινώσεις και εισηγήσεις κρατικών και Ατλαντικών συμμαχικών φορέων και συμβουλευτικών οργανισμών που προανήγγειλαν την σημερινή επιχείρηση συμμόρφωσης της περιοχής σε μιαν αρχιτεκτονική συμπαγούς στρατοπέδου. Τα στοιχεία που επικαλείται ήσαν βέβαια προσιτά και διαθέσιμα στις υπηρεσίες υπουργείων των Εξωτερικών, προς μελέτην και χάραξιν γραμμής πορείας. Αυτά ασφαλώς ισχύουν για χώρες σοβαρές, με κυβερνήσεις, υπουργούς και υπηρεσίες υπό κυρίαρχη την φροντίδα προστασίας της χώρας, των συμφερόντων  της και του λαού που υπηρετούν.]

Ανάδειξη: Μιχαήλ Στυλιανού

Το ΝΑΤΟ πιστεύει ότι τα Δυτικά Βαλκάνια είναι μια περιοχή στρατηγικής σπουδαιότητας. Η Διάσκεψη Κορυφής που πραγματοποιήθηκε στις 11 και 12 Ιουλίου εξέφρασε ειδική υποστήριξη για τις ατλαντικές φιλοδοξίες των βαλκανικών χωρών. Η Μακεδονία προσκλήθηκε επίσημα να ενταχτεί στην συμμαχία.
Την παραμονή της διάσκεψης, ο Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ RoseGottemoeller εξέφρασε την υποστήριξή του στην διαδικασία μεταρρύθμισης του Κοσσόβου, περιλαμβανόμενης της συγκρότησης των δικών του τακτικών ενόπλων δυνάμεων. Αυτή η ιδέα απολαμβάνει ισχυρής υποστήριξης στην Ουάσιγκτον, μολονότι με τη δημιουργία δικού του στρατού το Κόσσοβο θα διέπραττε βαριά παραβίαση των ισχυουσών διεθνών συμφωνιών. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με την  απόφαση 1244 δηλώνει απερίφραστα ότι εκτός της KFOR (Δύναμης για το Κόσσοβο, εντολοδόχου του ΟΗΕ) και του Σερβικού Στρατού, δεν επιτρέπεται η παρουσία καμιάς άλλης στρατιωτικής δύναμης χωρίς την εντολή του ΟΗΕ.

Και η Συμφωνία της Φλωρεντίας (άρθρο 4 των Συμφωνιών ειρήνης του 1996 στο Νταίητον) τονίζει ότι η σταθερότητα στην περιοχή θα πρέπει να διατηρείται με την βοήθεια της Οργάνωσης Ασφαλείας και Συνεργασίας στην Ευρώπη –Όχι του ΝΑΤΟ. Η συγκρότηση στρατού του Κοσσόβου θα σήμαινε πως μια στρατιωτική δύναμη εγκαθίσταται στην επικράτεια της Σερβίας, που είναι μια από τις συμβαλλόμενες χώρες στην Συμφωνία της Φλωρεντίας.

Το ΝΑΤΟ επέτρεψε ήδη στο Κόσσοβο να έχει την δική του επαγγελματική Δύναμη Ασφάλειας, η οποία πρόκειται να ενταχτεί στο πρόγραμμα Συνεταιρισμός για την Ειρήνη και στην συνέχεια να εξελιχτεί σε κανονικές ένοπλες δυνάμεις στα μέτρα του ΝΑΤΟ.

Αυτή η ιδέα προτείνεται σε μια περίοδο όπου βαθμιαία  διαμορφώνεται ένα σχέδιο Μεγάλης Αλβανίας, η οποία θα περιλαμβάνει το Κόσσοβο, τμήματα της Μακεδονίας, όπως το Τέτοβο, η Κοιλάδα Πρέσεβο της Σερβίας και τμήματα του Μαυροβουνίου, όπως η Μαλεσίγια.

Στην επίθεση έχει επίσης περάσει και η Ε. Ε. Η Κροατία εντάχτηκε το 2013. Η Αλβανία, η Μακεδονία, το Μαυροβούνιο, και η Σερβία είναι υποψήφια κράτη. Η Βοσνία και Ερζεγοβίνη και το Κόσσοβο έχουν υπογράψει συμφωνίες Σταθεροποίησης και Συνεργασίας με την Ε.Ε. Η Βοσνία- Ερζεγοβίνη υπέβαλε επίσημα αίτηση ένταξής το 2916.

Αναπτύσσονται επίσης προσπάθειες μείωσης της ενεργειακής «εξάρτησης» των Βαλκανίων από την Ρωσία, ως στοιχείο της πολιτικής έξωσης της  Μόσχας από την περιοχή. Το πρόγραμμα του Δια-Αδριατικού Αγωγού (ΤΑΡ) είναι στο στάδιο της κατασκευής και μελλοντικά θα εκτείνεται από την Κασπία Θάλασσα στην Αλβανία και βορειότερα σε άλλες Δυτικό-Βαλκανικές χώρες -όπως και στην Ιταλία. Το επόμενο βήμα είναι η εγκατάσταση ενός πλωτού τερματικού σταθμού μεταφοράς  αμερικανικού Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου σε νήσο της Κροατίας, που θα καταστήσει τις χώρες της περιοχής πελάτες αμερικανικής ενέργειας, μεταφερόμενης διά θαλάσσης, πολύ ακριβότερης από το ρωσικό αέριο πού φέρνει ο αγωγός. Το πρόγραμμα του πλωτού σταθμού μεταφοράς αμερικανικού υγραερίου στην κροατική νήσο Κρκ προβλέπει τον εφοδιασμό της Σλοβενίας, Ουγγαρίας, Βοσνίας και Σερβίας.

Η Ανακοίνωση ΝΑΤΟ-Ε.Ε. για την εφαρμογή της Κοινής Διακήρυξης (Statement on theImplementation of the Joint Declaration) προβλέπει την στενή συνεργασία μεταξύ των δύο συγκροτημάτων, η οποία θα ενισχύσει την Δυτική επιρροή στην περιοχή. Σε αυτό η Ρωσία αντιτίθεται. Απορρίπτει την λογική (rejects the wisdom )* μιας προσέγγισης που βλέπει την περιοχή ως πεδίο μάχης μεταξύ Δύσης και Ρωσίας (η οποία υποτίθεται πως συναγωνίζεται για επιρροή), αναγκάζοντας τα έθνη της περιοχής να διαλέξουν με ποιον θα πάνε .Η αλήθεια είναι πως δεν είναι υποχρεωμένα να διαλέξουν. Για παράδειγμα, η Σερβία μπορεί να εξασφαλίσει σημαντικά οφέλη, αναπτύσσοντας συμπληρωματικές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή ΄Ενωση και με την υπό ρωσική ηγεσία Ευρασιατική ΄Ενωση (EAEU.)

Η έκθεση του Ατλαντικού Συμβουλίου ( report ) , με τίτλο «Βαλκάνια Εμπρός: Μια Νέα Αμερικανική Στρατηγική για την Περιοχή», που εκδόθηκε στα τέλη του 2017, προκάλεσε μεγάλη προσοχή. Καλεί την Δύση να διπλασιάσει τις προσπάθειές της για την αντιμετώπιση της ρωσικής επιρροής στην περιοχή, με μέσα που περιλαμβάνουν την μόνιμη αμερικανική στρατιωτική παρουσία  στα Βαλκάνια, η οποία «θα προσδέσει σταθερά την αμερικανική ικανότητα ελέγχου των εξελίξεων». Το «Στρατόπεδο Χαλύβδινος Δεσμός»   (.” Camp Bondsteel») , το οποίο συγκροτήθηκε σε σερβικό έδαφος, χωρίς να ερωτηθεί η κυβέρνηση της χώρας, δεν είναι αρκετό. Αυτή την άποψη διατυπώνει η αμερικανική συμβουλευτική Οργάνωση ΄Ιδρυμα της Κληρονομιάς (Heritage Foundation) και προσφέρει συμβουλευτικές οδηγίες για την εντατικοποίηση των αμερικανικών διπλωματικών, οικονομικών και στρατιωτικών προσπαθειών για να θέσουν την Ρωσία εκτός (Βαλκανίων) και να φέρουν  τις ΗΠΑ Εντός. Οι «δεξαμενές σκέψης», από την Εθνική Πολιτική Αμερικανικής Εξωτερικής Πολιτικής και το Ινστιτούτο Ανατολής-Δύσης συντονίστηκαν στην ίδια γραμμή με την κοινή έκθεσή τους «Καιρός για Δράση στα Δυτικά Βαλκάνια» (“Time for Action in the Western Balkans,”)που δημοσιεύτηκε τον Μάιο.

Οι συστάσεις των «δεξαμενών σκέψεις» ακολουθούνται από προτάσεις κυβερνήσεων. Να και το τελευταίο παράδειγμα: Στις 4 Αυγούστου, ο Αλβανός πρωθυπουργός ΄Εντι Ράμα ανακοίνωσε ότι το ΝΑΤΟ αποφάσισε να εγκαταστήσει την πρώτη αεροπορική βάση του στα Δυτικά Βαλκάνια ( first air base) πλησίον του Δήμου Κούτσοβε, στην νότιο-κεντρική Αλβανία. Τα έργα κατασκευής θα αρχίσουν εντός του χρόνου. Η νέα βάση θα χρησιμεύσει για αεροπορικό εφοδιασμό, οργανωτική υποστήριξη, αεροπορικές περιπολίες και εκπαίδευση. Η βάση θα χρησιμοποιείται επίσης από τις αλβανικές αεροπορικές δυνάμεις. Η αμερικανική βάση «Χαλύβδινος Δεσμός» στο Κόσσοβο χρησιμοποιείται από την Νατοϊκή Δύναμη για το Κόσσοβο αλλά στερείται διαδρόμου προσγείωσης αεροπλάνων.

Στις 2 Αυγούστου ο Πρόεδρος του Κοσσόβου Χασίμ Θάτσι δήλωσε σε συνέντευξη στη αλβανική εκπομπή της Φωνής της Αμερικής: « Τα σύνορα του Κοσσόβου με την Σερβία πρέπει να επανακαθοριστούν, ή να διορθωθούν.» Ότι και να εννοούσε, καμιά αναφορά δεν έγινε σε συγκατάθεση της Σερβίας η σε διαδικασίες έγκρισης των Ηνωμένων Εθνών. Ο κ Θάτσι αισθάνεται άνετος να κάνει τέτοιες δηλώσεις επειδή νοιώθει πίσω του την αμέριστη υποστήριξη της Δύσης.

Στο μεταξύ αυξάνονται οι εντάσεις στο Βόρειο Κόσσοβο, μετά την εκπνοή στις 4 Αυγούστου της προθεσμίας για την καθιέρωση Δημαρχιών Σερβικής Πλειοψηφίας στο Κόσσοβο, με εξουσίες περιορισμένης αυτονομίας. Η επαρχιακή διοίκηση του Κοσσόβου δεν τήρησε τις υποσχέσεις της. Αυτό το μέτρο ήταν αναγκαίο για την τήρηση της Συμφωνίας των Βρυξελών του 2013, που επιτεύχθηκε υπό την διαιτησία της Ε.Ε. για την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Σερβίας και Κοσσόβου.

Οι Σέρβοι του Κοσσόβου δηλώνουν πως θα κηρύξουν αυτονομία, εάν οι  κυβερνώντες το Κόσσοβο δεν παρουσιάσουν ένα σχέδιο καθεστώτος για την κοινότητα των Σερβικών δήμων. Αυτή η συμφωνία ( agreement) προβλέπει την συγχώνευση των τεσσάρων σερβικών δήμων του βορρά ( Βόρεια Μιτρόβιτσα, Ζβέκαν, Ζούμπιν Πότοκ και Λεπόσαβιτς), που υπόκεινται στους νόμους του Κοσσόβου. Αυτός ο αστικός τομέας θα είχε εξουσίες στην οικονομική ανάπτυξη, την εκπαίδευση, την ιατρική περίθαλψη και τον αστικό σχεδιασμό.

Στις 4 Αυγούστου, ο Κοσσοβάρος πρωθυπουργός Ραμούς Χαραντινάϊ προειδοποίησε τους Σέρβους του βόρειου τμήματος της επαρχίας ότι η ενδεχόμενη «απόπειρα να κηρύξουν αυτονομία» θα αντιμετωπιστεί, προφανώς εννοώντας την χρήση βίας. Ο Σέρβος Πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς υποσχέθηκε δράση (vowed action) για την προστασία των συμπατριωτών του που ζουν στο Κόσσοβο. Η Στρατιωτική Δύναμη για το Κόσσοβο KFORβρίσκεται σε κατάσταση ετοιμότητας, επειδή το ΝΑΤΟ αμέλησε να εμποδίσει μια σύγκρουση Κοσσόβου-Σερβίας.

Η KFOR μπήκε στο Κόσσοβο το 1999. Η αλβανική κυβέρνηση της σερβικής επαρχίας εξαρτάται  πλήρως από την Δύση. Όπως πειστικά αποδεικνύουν τα πρόσφατα γεγονότα, όλα αυτά τα χρόνια δεν έγινε τίποτα για την λύση των προβλημάτων της Σερβικής μειονότητας, ή έστω για την προσέγγιση λύσης τους. Οι εθνικές διαιρέσεις στην Μακεδονία και στο Μαυροβούνιο μένουν ανεπίλυτες. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη παραμένει μια χώρα διαιρεμένη, στο χείλος μιας ένοπλης σύρραξης. Τα Δυτικά Βαλκάνια δεν έγιναν ένα δεύτερο ΧογκΚόγκ ή Σιγκαπούρη, ακόμη και όταν ορισμένες από τις χώρες αυτές εντάχτηκαν στην Ε.Ε. Ούτε οι εθνικές, ούτε οι θρησκευτικές διαιρέσεις αντιμετωπίστηκαν με επιτυχία, μετά την ένταξη αρκετών βαλκανικών χωρών στο ΝΑΤΟ. Εάν υπάρχει κάποια εξωτερική  απειλή για την ασφάλεια αυτών των χωρών, αυτή προέρχεται από την Βόρειο-Ατλαντική Συμμαχία, η οποία απέδειξε πως είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει την βία για να επιτύχει τους σκοπούς της στην περιοχή.

 Μια αεροπορική βάση του ΝΑΤΟ στην Αλβανία ασφαλώς δεν πρόκειται να κάνει καλύτερη ή ασφαλέστερη  τη ζωή των απλών ανθρώπων που ζουν στα Δυτικά Βαλκάνια. Αλλά ασφαλώς θα φέρει πιο κοντά στην πραγματοποίηση το σχέδιο μιας Μεγαλύτερης Αλβανίας.

Σημειώσεις:

1.-Φράσεις με κόκκινα στοιχεία, εντός παρενθέσεων υποδεικνύουν  δυνατότητα πρόσβασης στο σχετικό επίσημο κείμενο ή πηγή.

2.-Η επισήμανση με αστερίσκο* οδηγεί σε σχετική ομιλία του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου.

The Aftermath of the Helsinki Summit

0

By

EXECUTIVE SUMMARY:Donald Trump and Vladimir Putin held a historic summit in Helsinki, Finland on July 15 that was assessed by many as a defeat for US prestige and interests. The summit should not, however, be construed as a Russian victory. US foreign policy moves after the summit indicate that there is little chance for meaningful improvement in bilateral relations. The complexity of issues surrounding Syria, Ukraine, Georgia, and Iran will continue to weigh heavily on US-Russian diplomatic efforts.

Ukraine, which struggles with pro-Russian forces in the east of the country, was deeply apprehensive in the lead-up to the Trump-Putin summit in Helsinki on July 15. Its fears were largely unrealized. The summit, though hailed as a triumph for Putin by many Russian analysts and politicians, did not really bring about any changes in Moscow’s favor. In fact, on July 25, the US Department of State issued the “Crimea Declaration,” which is its strongest statement yet of the US position denouncing Russian moves against Ukraine. This might not mean much from a geopolitical point of view, but it further commits Washington to its policy of non-recognition of Russian territorial gains.

Moreover, the US announced that it would give Ukraine around $200 million to strengthen its defense capabilities. Though the Pentagon indicated that the funds would be for training, communications, medical, and other non-lethal operational needs, the timing of the decision is notable. Ukraine is a crucial component of US containment policy.

Another contested theater in the former Soviet space is Georgia, which lies between the West and Russia. Georgian officials feared that Trump might weaken support for the South Caucasian country in the face of Russian military pressure in Abkhazia and South Ossetia. This has not happened. On the contrary: On August 1, a two-week long US and Georgia-led Noble Partner military exercise started near Tbilisi, the country’s capital. Over 3,000 troops are taking part in the drills, including personnel from the US military as well as other participating nations, including France, Germany, Norway, Poland, Turkey, Ukraine, and Britain. Washington is well aware of how sensitive the Russians are to such moves in their neighborhood and is undoubtedly sending a message to Russia.

On Syria, the US-Russian military cooperation was praised by both Putin and Trump at the summit. The Russian president said he intends to build on this “de-confliction” and engage with the US military in joint work on the return of refugees – but this idea was firmly rejected following the summit by the commander of US Central Command, General Joseph L. Votel. According to Votel, there is no firm ground on which military cooperation with Russia can be conducted in Syria.

Thus, following the Trump-Putin meeting, US-Russian military cooperation in Syria was limited to preventing raids by pro-Assad forces into territory east of the Euphrates, which is controlled by the US-backed Syrian Democratic Forces (SDF).

Even on the diplomatic front Russian efforts were rebuffed. An invitation to the US to attend the latest meeting of the so-called “Astana Process,” which was held in Sochi on July 30, was turned down by Washington.

After the summit, US senators introduced bipartisan legislation to impose new sanctions on Russia. The bill will probably include restrictions on new Russian sovereign debt transactions, energy and oil projects, and uranium imports, as well as new sanctions on Russian political figures and oligarchs. It also expresses strong support for NATO, requiring a two-thirds vote in the Senate for any effort to leave the alliance. This serves as yet another effort by lawmakers to punish Moscow for its interference in US elections and its activities in Syria and Ukraine.

To further repudiate Trump’s claims at the Helsinki Summit, the heads of national intelligence, Homeland Security, the National Security Agency, and the FBI stressed once again that Russia has attempted and continues to attempt to undermine US democracy through various means.

These foreign policy moves clearly indicate that the Russia-US standoff is unlikely to diminish in the near future. Viewed in a global context, the Trump-Putin summit shows that despite Trump’s willingness to cooperate with Moscow, real improvement is not around the corner.

We are entering an interesting period in world history. Geopolitics in Eurasia is gradually shifting. Global trends in trade as well as military affairs dictate that the US has to continue to contain Russia in the former Soviet space and the Middle East. However, the same trends also indicate that Beijing is going to become more and more troublesome. The White House will likely want to find common ground with Russia to enlist its help in the containment of China.

Still, as of 2018, that scenario is still distant. Russia in Eurasia poses a more immediate threat to US interests, and the measures introduced by Washington following the summit express the willingness of US officials to pursue Russia’s containment. In other words, the summit might have been a blow to American prestige in the eyes of US allies around the globe, but Washington did not concede any essential points to the Russian side.

Emil Avdaliani teaches history and international relations at Tbilisi State University and Ilia State University. He has worked for various international consulting companies and currently publishes articles focused on military and political developments across the former Soviet space.

BESA Center Perspectives Papers are published through the generosity of the Greg Rosshandler Family

Προς Υπουργείο Εξωτερικών Ελληνικής Δημοκρατίας

0

Του Θόδωρου Καρυώτη.


Γράφω για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα για τις επικίνδυνες σχέσεις της Τουρκίας με την Κίνα, αλλά εσείς ασχολείστε με την οριοθέτηση των θαλασσών μας με τα έξι κράτη που έχουμε θαλάσσια σύνορα διότι έχετε μπλέξει την έννοια της ανακήρυξης της ΑΟΖ με αυτή της οριοθέτησης. Αλλά από τις 6 οριοθετήσεις που πρέπει να κάνουμε εσείς δεν έχετε κάνει ούτε μια. Ο κόσμος χάνεται και εσείς προσπαθείτε να δείτε εάν θα δώσετε πλήρη επήρεια στα νησιά μας βόρεια της Κέρκυρας και κοιμόσαστε με τις εξελίξεις στις Κινεζοτουρκικές σχέσεις.

Έχω την εντύπωση ότι κανείς διπλωμάτης δεν έχει πάρει εντολή από τον κύριο Κοτζιά να ασχοληθεί με τις σχέσεις μεταξύ Κίνας και Τουρκίας.

Παρακολουθώ τις παράνομες κινήσεις της Κίνας στην Σινική Θάλασσα και βλέπω ότι οι Τούρκοι έχουν αρχίσει και αυτοί να παρακολουθούν τις κινήσεις των Κινέζων, ιδιαίτερα μετά την μεγάλη ήττα τους στο Δικαστήριο της Χάγης.

Οι Κινέζοι έχουν παραβιάσει τις ΑΟΖ των Φιλιππίνων, του Βιετνάμ, της Ινδονησίας, του Μπρουνέι και της Μαλαισίας απαιτώντας συνεκμετάλλευση των υδρογονανθράκων!

Οι Τούρκοι νομίζουν ότι η Ανατολική Μεσόγειος είναι ότι είναι η Σινική Θάλασσα για τους Κινέζους. Έτσι απαιτούν να μοιραστούν τους υδρογονάνθρακες που δεν τους ανήκουν με την Ελλάδα, την Κύπρο, την Συρία, το Λίβανο, το Ισραήλ, την Αίγυπτο και την Λιβύη. Ναι, διαβάσατε σωστά, και την Λιβύη!

Διαβάστε τι γράφει ένας Τούρκος για τις σχέσεις Κίνας-Τουρκίας και θα αντιληφθείτε την κρισιμότητα της κατάστασης.

Διαβάστε πολύ προσεκτικά τον κύριο Kerem Alkin:  

The Eastern Mediterranean and the South China Sea

PublishedFebruary 16, 2018

The next 10 years of global economy-politics will focus on two critical maritime areas, the Eastern Mediterranean and the South China Sea. The estimated 3.4 trillion cubic meters of natural gas for the Eastern Mediterranean, and the estimated 213 trillion barrels of underground resources for the South China Sea, according to Chinese sources, and 11 billion barrels, or 5 trillion cubic meters, of natural gas reserves, according to U.S. sources, constitute a critical conflict and field of competition for the U.S., Russia and China. For both marine areas, there is also a very detailed discussion on the exclusive economic zones between the countries of the regions.

The potential for groundwater resources in the Eastern Mediterranean in terms of the economic and technological facilities of the country makes the Turkey corridor indisputably necessary to reach the European market, one of the world’s most important energy consumers.

Having said that, the United States, Russia and China all have expectations from southern Turkey regarding the examination of both the seabed and the subsoil underground resources under their control. This is why a policy of tensions is also being carried out over the Sunni-Shiite fault line in the region through the five permanent members of the U.N. Security Council to dominate energy resources.

Energy and Natural Resources Minister Berat Albayrak reiterated at the 4th Ministers Meeting of Southern Gas Corridor Advisory Board that Turkey is determined to use its rights stemming from international law until the end, especially for the Eastern Mediterranean. He also said Turkey is committed to more effective seismic and drilling activities within its maritime boundaries and that if Turkish Cyprus is disregarded in sharing the island’s wealth, Turkey would be against it until the end. Albayrak said that the Southern Gas Corridor, which created a large value chain from production to consumer with an investment of $45 billion, and especially Trans-Anatolian Natural Gas Pipeline (TANAP) are important and vital projects for Turkey’s energy supply security and its National Energy and Mining Strategy.

In the past five years, in order to contribute to Europe’s energy supply security, every project that even imagined to transport natural gas resources from the Eastern Mediterranean without using the Turkey corridor were put aside in their initial stages. Therefore, each country that wants a role in securing Europe’s energy supply is aware that it needs to sit down with Turkey.

Turkey’s rights of sovereignty and military globalization

In an environment where Russia and China have rapidly globalized their military power and where China has acquired the Canadian Tanganyika via the Sinopec Energy Group, which holds the right to use significant underground resources in Syria, while the military spending of the U.S. shrank by 5 percent from 2007 to 2016, we observed that China increased its military spending by almost 120 percent, and Russia by 85 percent. Regarding the multipolar second cold war period, Turkey is clenching more its political and military power in the Eastern Mediterranean with Operations Euphrates Shield and Olive Branch. Turkey is determined to not let anyone take advantage of its rights from history and national sovereignty with its National Energy and Mining Strategy, which Albayrak also reiterated.

International defense experts carefully monitor China’s capacity and technical skills to develop many defense technologies, from long-range conventional ballistic missiles to fifth-generation warplanes. For example, according to international experts, the battle capacity of the Type 55 series war ship launched by China in 2017 points to a technical capacity that NATO should be carefully regarding. It is also known that China is working on a second aircraft carrier. Including the giant military bases built in the South China Sea, China is acting as if it is drafting a critically important military strategy for a major battle that it believes will ultimately take place between the U.S. and the Asia-Pacific, and it is focused on a serious technological leap toward this strategy.

The process that gave great military skills on the ground and during Euphrates Shield and Olive Branch was Turkey reaching 70 percent in terms of local production for its weapons and ammunition. Particularly, Turkey who is successfully gathering military intelligence with its own unmanned aerial vehicles and domestic software and hardware continues to fight against terrorism with a high success rate in the field. We will see that many new pipeline projects will rapidly begin through the Turkey corridor for the security of the global energy supply, including Turkey ensuring stability in Iraq and Syria.

 

«Ποιον θα επιλέξει ο Ερντογάν ; Τον Αλλάχ ή το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ;»

2

Του Αλκη Καλλιαντζίδη Οικονομολόγου [email protected]  www.kalkis.eu

Στις 3-4-2018 στις Ανιχνεύσεις, όταν η αλαζονεία του Ερντογαν είχε εκτοξευθεί στα ύψη παγκοσμίως και πολλοί αναλυτές έθεταν το αγωνιώδες ερώτημα ποιος θα σταματήσει την Τουρκία, ο  γράφων απάντησε σχετικά με πολύ μεγάλη επιφύλαξη τότε : «μήπως η διολίσθηση στη χρεοκοπία της οικονομίας της  λόγω των υπερβολικών στρατιωτικών της δαπανών ;» «Οι οικονομίες δεν πέφτουν έξω μόνο από την διαβίωση των ανθρώπων τους πάνω από τις δυνάμεις τους, όπως κάναμε εμείς στην Ελλάδα. Θα μπορούσαν να πέσουν έξω και από διαρκείς πολεμικές επιχειρήσεις που μας υπόσχεται με νταηλίκι ο Ερντογάν…»      http://www.anixneuseis.gr/?p=187563

Μεταγενέστερα, στις 21-05-2018 στις Ανιχνεύσεις, κι επειδή ο Ερντογάν συνέχιζε τον χαβά του με γνώμονα την οικονομική του προσέγγιση, τα Erdoganomics, κι όχι τα ορθόδοξα μέτρα που του ζητούσαν να πάρει οι Αγορές, η  παραπάνω επιφύλαξή μου μετασχηματίστηκε σε ασφαλέστερη πρόβλεψη. Ότι δηλαδή το πώς λειτουργεί η παγκοσμιοποιημένη οικονομία δεν έχει σχέση με τα «οικονομικά του Ερντογάν». Είτε συμφωνεί είτε διαφωνεί με τον τρόπο λειτουργίας της παγκόσμιας οικονομίας μέσα στην οποία λειτουργεί και η τουρκική, αυτό είναι μια σκληρή πραγματικότητα για τον Ερντογάν. Θεωρείται δε πια έκδηλη η αφέλειά του ότι αυτός θα εφαρμόσει νταηλίδικα στη χώρα του τα δικά του οικονομικά, δηλαδή αυτά που επιδοκιμάζει το Κοράνι, το οποίο δεν αποδέχεται τα επιτόκια και τους τόκους των παγκόσμιων αγορών Κεφαλαίου http://www.anixneuseis.gr/?p=190073. «Αν κερδίσει τις εκλογές ο Ερντογάν», έγραφα, «τολμώ να προβλέψω ότι θα παρατήσει πάραυτα τα νταηλίκια του (χαμηλά επιτόκια) και θα σπεύσει στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκλιπαρώντας συμφωνία στήριξης της τουρκικής οικονομίας στις αγορές». Σήμερα οι περισσότεροι αναλυτές ανά τον κόσμο προβλέπουν ότι ο Ερντογάν ή θα συμβιβαστεί (η τουρκική αντιπροσωπεία που έστειλε στις ΗΠΑ αυτήν την βδομάδα για διαπραγματεύσεις) προς αυτήν την κατεύθυνση ή θα καταστρέψει ολοκληρωτικά την τουρκική οικονομία. Τρίτη επιλογή διεξόδου δεν υφίσταται στον ορίζοντα. Το σύμμαχο Ιράν έχει τρισχειρότερα προβλήματα με το νόμισμά του το καταρρέον ριάλ, με την κατάσταση της δικής του αποκλεισμένης οικονομίας από τις αμερικανικές κυρώσεις. Η σύμμαχος Ρωσία με το μαλακό της ρούβλι (υποτιμήθηκε σχεδόν 6% μέσα σε μια βδομάδα) και με τις αμερικανο-ευρωπαϊκές της κυρώσεις, και να ήθελε δεν θα μπορούσε να σηκώσει το τεράστιο βάρος υποστήριξης της πάσχουσας βαριά τουρκικής οικονομίας.

Γιατί καταρρέει η τουρκική λίρα ;

Η αιμορραγία της τουρκικής λίρας επιταχύνθηκε τις τελευταίες ημέρες ως αποτέλεσμα της σοβαρής διπλωματικής κρίσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, που συνδέονται με την κράτηση του αμερικανικού πάστορα στην Τουρκία. Την Παρασκευή, ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump ανακοίνωσε μια απότομη αύξηση των δασμών εισαγωγής στον τουρκικό χάλυβα και αλουμίνιο. Αυτοί θα αυξηθούν από 25% και 10% αντίστοιχα σε 50% και 20%. Αυτή η κλιμάκωση ανησυχεί τους επενδυτές : αποσύρουν τα χρήματά τους από την Κωνσταντινούπολη και την Άγκυρα, γεγονός που επιτείνει περαιτέρω την πτώση της λίρας, που ήδη αποδυναμώθηκε από τις αδυναμίες της τουρκικής οικονομίας.

Οι οικονομικές αδυναμίες της Τουρκίας

Η Τουρκία υποφέρει  από μεγάλα διαρθρωτικά προβλήματα. Οι τράπεζες της έχουν πρόβλημα. Ο εκθετικός πληθωριστικός (στο 16% με ετήσιο ρυθμό του Ιουλίου) μειώνει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Τα τελευταία χρόνια, το χρέος των τουρκικών επιχειρήσεων έχει εκτοξευθεί : έχουν δανειστεί σε μεγάλο βαθμό σε δολάρια, γεγονός που τις καθιστά ευάλωτες στις μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών. «Η χώρα έχει ένα μεγάλο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών: εξαρτάται από τη χρηματοδότηση από το εξωτερικό, ειδικά σε δολάρια», προσθέτει ο Christopher Dembik, οικονομολόγος της Saxo Bank, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Marie Charrel στον ηλεκτρονικό LE MONDE  στις 10.08.2018. Η χρηματοδότηση αυτού του ελλείμματος έγινε πιο περίπλοκη και δαπανηρή από τότε που η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ άρχισε να αυξάνει το βασικό της επιτόκιο. Κάτι που οδηγεί στην ανατίμηση το πράσινο νόμισμα  σε σχέση με άλλα νομίσματα και έτσι αυξάνει το κόστος δανεισμού για τις τουρκικές εταιρείες που είναι χρεωμένες σε δολάρια. «Και πάλι, αυτό ωθεί τους επενδυτές να αμφισβητούν τη στιβαρότητα της τουρκικής οικονομίας και να εγκαταλείπουν τη χώρα για να τοποθετήσουν τα χρήματά τους στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι αυξήσεις των επιτοκίων προσφέρουν καλύτερες αποδόσεις», λέει ο Philippe Waechter, επικεφαλής οικονομολόγος της Ostrum Asset Management.

Η έλλειψη ανταπόκρισης της τουρκικής κεντρικής τράπεζας

«Οι αγορές ανησυχούν επίσης για την αδράνεια της τουρκικής κεντρικής τράπεζας απέναντι στην κατάσταση», λέει η Aneeka Gupta, στρατηγικός σύμβουλος της WisdomTree, χρηματοοικονομικής εταιρείας. Πράγματι, είναι απρόθυμη να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να σταματήσει την κατάρρευση της λίρας και να περιορίσει τον πληθωρισμό. Ξεκινώντας με την αύξηση του βασικού επιτοκίου – ένα διορθωτικό μέτρο που είναι οπωσδήποτε επώδυνο για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, επειδή αυξάνει το κόστος χρήματος, αλλά είναι απαραίτητο. Τους τελευταίους μήνες, ο Ερντογάν έχει ενισχύσει τον έλεγχό του στην κεντρική τράπεζα, η οποία δεν είναι πλέον ανεξάρτητη. Δεν έχει πλέον καμία αξιοπιστία στα μάτια των επενδυτών  που τους ωθεί να φεύγουν από την Τουρκία λίγο πιο γρήγορα.

Η επερχόμενη επώδυνη θεραπεία ή η καταστροφή της τουρκικής οικονομίας

Εάν συνεχιστεί η κατάρρευση του νομίσματός της, αργά ή γρήγορα η Τουρκία θα αναγκαστεί να αναζητήσει εξωτερική βοήθεια, την οποία δεν μπορεί να τη βρει στη Ρωσία, στο Ιράν ή στη Βενεζουέλα (για να αναφέρω τους φίλους του Ερντογάν) ή αλλαχού. Θα συρθεί να πάει στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), όπως έκανε πρόσφατα και η Αργεντινή. Αυτή ήταν και παραμένει η πρόβλεψή μου. Θα δούμε όμως, αν ο Ερντογάν θα το επιλέξει από σύνεση ή θα συνεχίσει στο σημερινό του μοτίβο του ανένδοτου τσαμπουκά, «εσείς έχετε τα δολάρια, αλλά εμείς έχουμε τον λαό και τον Αλλάχ και θα νικήσουμε».

Η άλλη επιλογή του θα ήταν να επιβάλει από μόνος του αυστηρότατους ελέγχους κίνησης κεφαλαίων για να σταματήσουν έτσι οι αδιάκοπες ταμειακές εκροές από την Τουρκία και αυστηρότατες δημοσιονομικές και νομισματικές πολιτικές. Σκληρότατη δηλαδή λιτότητα. Η κάθιδρη όμως εικόνα του γαμπρού του (που είδαμε στην τηλεόραση) για το «νέο οικονομικό μοντέλο της Τουρκίας» μάλλον δεν έπεισε τους επενδυτές που βρίσκονταν στο ακροατήριο την Παρασκευή. Γιατί ήταν γενικόλογο κι όχι συγκεκριμένο, όπως θα ήθελαν οι Αγορές.

Οικονομική πολιτική μέσα από την μεταφυσική δεν μπορεί να γίνει. Ο Αλλάχ δεν θα «βρέξει» τα δις εκατομμύρια δολάρια που χρειάζεται ο Ερντογάν. Το παραμύθι κάποτε έχει κι ένα τέλος…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Σερβία και Κόσοβο «δοκιμάζουν τα νερά» για ανταλλαγή εδαφών

0

stratfor/euro2day.gr

Βελιγράδι και Πρίστινα θα αρχίσουν τον Σεπτέμβριο τον επόμενο γύρο συνομιλιών τους και εκεί θα φανεί αν η ιδέα της ανταλλαγής εδαφών έχει αποκτήσει αρκετή δυναμική ή θα μπει «στο συρτάρι». Ο κίνδυνος να ανοίξει το «Κουτί της Πανδώρας» στην περιοχή.

Το 2008 το Κόσοβο κήρυξε την ανεξαρτησία του από τη Σερβία. Σερβία και Κόσοβο διαπραγματεύονται από το 2013 για να ομαλοποιήσουν τη σχέση τους, με την ενθάρρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όμως, το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις, σε συνδυασμό με τις αμφιλεγόμενες προτάσεις για ανταλλαγές εδαφών, θα μπορούσαν να αναζωπυρώσουν τις συγκρούσεις στα Δυτικά Βαλκάνια.

Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι έτοιμη να δεχθεί σύντομα νέα κράτη-μέλη, κάτι που θα μπορούσε να μειώσει, συν τω χρόνω, την επιρροή που έχει στην περιοχή.

Τι συνέβη

Δέκα χρόνια αφότου το Κόσοβο αποσχίστηκε μονομερώς από τη Σερβία, οι δυο χώρες απέχουν πολύ ακόμα από το να καταλήξουν σε συμφωνία για την εξομάλυνση των σχέσεών τους. Τις τελευταίες ημέρες, ωστόσο, επανήλθε μια παλιά ιδέα: μια αμοιβαία ανταλλαγή εδαφών, ώστε οι δυο χώρες να γίνουν εθνικά ποιο ομοιογενείς. Στις 6 Αυγούστου, ο πρόεδρος του Κοσόβου, Χασίμ Θάτσι, δήλωσε πως οι «προσαρμογές συνόρων» μεταξύ του Κοσόβου και της Σερβίας θα μπορούσαν να βελτιώσουν τις σχέσεις των δυο χωρών. μια ημέρα αργότερα, ο Σέρβος υπουργός Εξωτερικών Ίβιτσα Ντάτιτς,  δήλωσε πως ένας συμβιβασμός μεταξύ των δυο χωρών που θα περιλαμβάνει εδαφικές ανταλλαγές, είναι πιθανός.

Αν και κανείς τους δεν έδωσε λεπτομέρειες για την αντίστοιχη πρότασή του – σε συνέντευξη Τύπου στις 8 Αυγούστου ο κ. Θάτσι διευκρίνισε πως δεν τάσσεται υπέρ της διαίρεσης του Κοσόβου- ωστόσο μια πιθανή ανταλλαγή πιθανότατα θα αφορούσε σε δυο βασικές περιοχές: το Βόρειο Κόσοβο και την Κοιλάδα του Πρέσεβο.

Η Πρίστινα θα μπορούσε να εκχωρήσει την περιοχή του Βόρειου Κοσόβου (μια περιοχή στο βόρειο Κόσοβο όπου κατοικεί μεγάλος πληθυσμός Σέρβων) στο Βελιγράδι, παίρνοντας ως αντάλλαγμα την Κοιλάδα του Πρέσεβο (περιοχή της νότιας Σερβίας όπου κατοικεί μεγάλος πληθυσμός Αλβανών). Άλλες περιοχές στο Κόσοβο που έχουν μεγάλους σερβικούς πληθυσμούς ή σημαντικά Ορθόδοξα μοναστήρια θα μπορούσαν επίσης να αποκτήσουν ειδικό στάτους. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Σερβία θα αναγνώριζε την ανεξαρτησία του Κοσόβου, που θα άνοιγε την πόρτα για την πλήρη ενοποίηση της Πρίστινα σε διεθνείς οργανισμούς.

Η ιδέα της ανταλλαγής εδαφών δεν είναι καινούρια, καθώς πολιτικοί και ακαδημαϊκοί έχουν προτείνει διαφορετικές εκδοχές για μια συμφωνία ανταλλαγής από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, όμως η  όποια τέτοια συμφωνία θα εμφάνισε σημαντικά εμπόδια.

Κατ’ αρχάς, οι κυβερνήσεις της Σερβίας και του Κοσόβου είναι διχασμένες στο εσωτερικό τους για το θέμα. Λίγο αφότου ο Ντάτσιτς άφησε να εννοηθεί πως η Σερβία θα μπορούσε να συμφωνήσει σε μια ανταλλαγή εδαφών, η πρωθυπουργός της χώρας, Αννα Μπρνάμπιτς, είπε πως οι δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών δεν αντιπροσωπεύουν την επίσημη θέση του Βελιγραδίου. Εν τω μεταξύ, ο πρωθυπουργός του Κοσόβου, Ραμους Χαραντινάι, έχει επανειλημμένως πει πως μια ανταλλαγή εδαφών θα ήταν επικίνδυνη και θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν πόλεμο.

Γιατί έχει σημασία

Ακόμα και αν οι δυο πλευρές καταλήξουν σε συμφωνία, η οροθεσία των νέων συνόρων θα είχε πολλές δυσκολίες, καθώς Βελιγράδι και Πρίστινα θα έπρεπε να αποφασίσουν ακριβώς ποιες περιοχές να ανταλλάξουν, αν οι εκτάσεις γης που θα ανταλλαγούν θα έχουν το ίδιο μέγεθος, καθώς και ποια θα είναι η τύχη σημαντικών υποδομών και φυσικών πόρων στις περιοχές αυτές. Οι μετακινήσεις πληθυσμών και η αποζημίωση ανθρώπων που χάνουν την περιουσία τους επίσης θα μπορούσε να αποδειχθεί προβληματική. Επιπλέον, η όποια συμφωνία μεταξύ της Σερβίας και του Κοσόβου θα έπρεπε να βρει υποστήριξη από ξένους «παίκτες»που έχουν παρουσία στην περιοχή, κυρίως τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το σημαντικότερο, μια ανταλλαγή εδαφών με βάση την εθνότητα θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα για νέες συγκρούσεις στα Δυτικά Βαλκάνια –μια περιοχή που υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ των πολιτικών και των εθνοτικών συνορων. Για παράδειγμα, οι εθνοτικοί Σέρβοι στην Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας (μια από της οντότητες που απαρτίζουν τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη) θα μπορούσε να απαιτήσει την ανεξαρτησία της από την ή την προσάρτησή της στην Σερβία, ενώ οι εθνοτικοί Αλβανοί στην ΠΓΔΜ θα μπορούσαν να απαιτήσουν την ανεξαρτησία τους ή την ένταξή τους στην Αλβανία.

Με άλλα λόγια, μια ανταλλαγή εδαφών μεταξύ της Σερβίας και του Κοσόβου με εθνοτικά κριτήρια θα μπορούσε να στείλει μήνυμα στην ευρύτερη περιοχή πως η ιδέα των πολυεθνικών κρατών στα Δυτικά Βαλκάνια, έχει αποτύχει.

Τι ακολουθεί

Υπό την αιγίδα της ΕΕ, η Σερβία και το Κόσοβο συμφώνησαν το 2013 να ομαλοποιήσουν προοδευτικά τη σχέση τους. Οι συζητήσεις κινούνται με αργούς ρυθμούς, καθώς Βελιγράδι και Πρίστινα εξακολουθούν να έχουν αντίθετες απόψεις σε ζητήματα όπως η δημιουργία μιας Κοινότητας Σερβικών Δήμων, που θα έδινε αυτονομία σε δήμους στο Κόσοβο όπου οι Σέρβοι είναι η πλειοψηφία. Ωστόσο, η υπόσχεση της ένταξης στην ΕΕ και τα προενταξιακά κονδύλια που σχετίζονται με αυτήν, έχουν δώσει στις Βρυξέλλες κάποια επιρροή στο Βελιγράδι και στην Πρίστινα, που έχει συμβάλει στην ειρήνευση στην περιοχή.

Η Σερβία και το Κόσοβο θα ξανακαθίσουν για τον επόμενο γύρο συνομιλιών τους τον Σεπτέμβριο, όταν θα είναι πιο ξεκάθαρο αν η ιδέα των εδαφικών ανταλλαγών έχει αποκτήσει αρκετή δυναμική για να συζητηθεί επισήμως –ή αν οι διαπραγματευτές θα βάλουν την ιδέα «στο συρτάρι» για να μην ανοίξουν το Κουτί της Πανδώρας στην περιοχή.

Άννα Φαλτάιτς[email protected]

Οι πέντε επιλογές της Τουρκίας για τη σωτηρία της λίρας

0
  • του Jonathan Wheatley Financial Times/euro2day.gr

Ποιες κινήσεις μπορεί να κάνει η Αγκυρα για να αντιμετωπίσει το κραχ στη λίρα σύμφωνα με αναλυτές. Το χαρτί της νομισματικής πολιτικής και η λύση του ΔΝΤ. Τα capital controls και η πιθανότητα συμφιλίωσης με τις ΗΠΑ.

H τουρκική λίρα έχει χάσει σχεδόν το μισό της αξίας της σε δολάριο φέτος, καθώς οι επενδυτές εμφανίζονται όλο και πιο ανήσυχοι για την διαφαινόμενη απροθυμία της Άγκυρας να αντιμετωπίσει τα προβλήματα πίσω από την πτώση του νομίσματος. Σε ποιες δράσεις μπορεί να προχωρήσει η Τουρκία;

Αύξηση των επιτοκίων

Aυτό που ανησυχεί περισσότερο τους επενδυτές είναι η άρνηση της κεντρικής τράπεζας να αυξήσει τα επιτόκια, παρά το γεγονός ότι ο πληθωρισμός κινείται πάνω από το 15%.

Για χρόνια, οι επενδυτές αμφισβητούν την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας, καθώς ο πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν έχει επιτεθεί κατά των υψηλών επιτοκίων και το κατά τον ίδιο λόμπι των επιτοκίων. Οι φόβοι αυτοί διογκώθηκαν τον Μάιο όταν ο κ. Ερντογάν σε επίσκεψη του στο Λονδίνο στην οποία αναμενόταν να καθησυχάσει τις αγορές, υποσχέθηκε να αναλάβει μεγαλύτερο έλεγχο της νομισματικής πολιτικής και υποστήριξε πως τα υψηλά επιτόκια δημιουργούν πληθωρισμό αντί να τον θεραπεύουν.

Η νίκη στις προεδρικές εκλογές του Ιουνίου ενίσχυσε τις εξουσίες του. Τον περασμένο μήνα, η κεντρική τράπεζα προσγείωσε τις προσδοκίες των αγορών ανακοινώνοντας ότι διατηρεί τα επιτόκια αμετάβλητα.

Ο Γουίλιαμ Τζάκσον, οικονομολόγος της Capital Economics που ειδικεύεται στις αναδυόμενες αγορές, ανέφερε ότι η άνοδος των επιτοκίων μπορεί να βρίσκεται στο τραπέζι, αλλά δεν είναι μια λύση με διάρκεια. «Η πρόσφατη πτώση της λίρας έχει ακολουθήσει την ίδια πορεία που προκάλεσε έκτακτες αυξήσεις επιτοκίων στο παρελθόν» σημείωσε. «Το ερώτημα είναι αν θα το επιτρέψει ο Ερντογάν». Αμφισβήτησε επίσης κατά πόσον θα είναι αποτελεσματική μια τέτοια αύξηση. «Είχαμε μια τον Μάιο και λίγους μήνες μετά είμαστε στην ίδια κατάσταση» επισήμανε.

Στροφή στο ΔΝΤ

Ορισμένοι αναλυτές έχουν υποστηρίξει πως η Τουρκία πρέπει να αναζητήσει τη στήριξη του ΔΝΤ, όπως έκανε η Αργεντινή τον Ιούνιο. Αλλά αυτό θα απαιτούσε να συμφωνήσει και η Τουρκία ή ιδεατά να προτείνει ένα οικονομικό πρόγραμμα σφιχτής νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής.

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι κάτι τέτοιο θα συμβεί. Μετά την νίκη του τον Ιούνιο, ο κ. Ερντογάν τοποθέτησε τον γαμπρό του, Μπεράτ Αλμπαϊράκ, στη θέση του υπουργού Οικονομικών, αντικαθιστώντας τον ευρύτερα αποδεκτό Μεχμέτ Σιμσέκ,μια από τις ορθόδοξες φωνές της τουρκικής κυβέρνησης.

O κ. Αλμπαϊράκ, ο οποίος είναι επικεφαλής ενός υπουργείου Οικονομικών με διευρυμένες αρμοδιότητες, ανακοίνωσε την Παρασκευή ένα νέο οικονομικό μοντέλο. Αναλυτές φοβούνται ότι δεν θα προσφέρει πολλά για να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό ή το μεγάλο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της Τουρκίας.

«Δεν είναι απίθανο ο Ερντογάν να υποκύψει στην πίεση της αγοράς και να ανακοινώσει μέτρα φιλικά προς τις αγορές» ανέφερε η Τζέιν Φόλεϊ, υπεύθυνη στρατηγικού σχεδιασμού στην Radobank. «Aλλά φαίνεται εξαιρετικά απίθανο να παραχωρήσει σημαντικό δημοσιονομικό έλεγχο στο ΔΝΤ. Δεν πιστεύω ότι είναι κοντά στη λογική αυτή».

Ο κ. Ερντογάν περηφανεύεται εδώ και καιρό ότι η Τουρκία δεν βρίσκεται πλέον σε πρόγραμμα του ΔΝΤ, όπως ήταν στην αρχή της 15ούς θητείας του στην εξουσία, μια εξέλιξη που θεωρεί ότι σημαίνει την ανάκτηση της εθνικής κυριαρχίας.

Συμφωνία με τις ΗΠΑ

Το αίσθημα ότι η Τουρκία κρίση έχει ενταθεί από την κλιμακούμενη κόντρα με τις ΗΠΑ και την απειλή επιπρόσθετων κυρώσεων μετά τα μέτρα που επέβαλε η Ουάσιγκτον στους Τούρκους υπουργούς Δικαιοσύνης και Εσωτερικών την περασμένη εβδομάδα για τη σύλληψη Αμερικανού κληρικού πριν από δύο χρόνια (σ.σ. ήδη την Παρασκευή ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα διπλασιάσει τους δασμούς  που επιβάλει σε εισαγωγές τουρκικού χάλυβα και αλουμινίου, γεγονός που οδήγησε την τουρκική λίρα να χάσει έως και 20% της αξίας της έναντι του δολαρίου σε μια ημέρα).

Aποστολή Τούρκων αξιωματούχων επισκέφτηκε την Ουάσιγκτον αυτή την εβδομάδα σε μια απόπειρα να βρεθεί λύση. Αλλά η αποστολή δεν οδήγησε σε κάποιο άμεσο αποτέλεσμα. Η κα. Φόλεϊ τόνισε πως η πιθανότητα των κυρώσεων αντανακλάται στις αγορές συναλλάγματος. «Έχουμε έναν αυταρχικό ηγέτη σε μια χώρα που δεν θέλει να βλέπει τις ΗΠΑ να υποδεικνύουν τις πολιτικές που θα ακολουθήσει» σημείωσε. «Δεν υπήρξε συμβιβασμός και θα συνεχιστούν οι πωλήσεις λίρας».

Τα capital controls

Η Άγκυρα θα προσπαθούσε να διακόψει τη διολίσθηση της λίρας εμποδίζοντας τις εκροές κεφαλαίου από τη χώρα. Αλλά αυτό δύσκολα θα αποδειχθεί βιώσιμη λύση. Ο κ. Τζάσκον της Capital Economics σημείωσε ότι τα capital controls λειτουργούν καλύτερα όταν το κράτος διατηρεί στενό έλεγχο του χρηματοπιστωτικού τομέα και ο στόχος είναι να μην επιτραπεί στους κατοίκους να στείλουν χρήματα στο εξωτερικό, όπως συμβαίνει στην Κίνα.

«Το μεγαλύτερο μέρος των ροών της Τουρκίας είναι από ξένους που δανείζουν ή επενδύουν στη χώρα» υπογράμμισε. «Tα capital controls θα απέτρεπαν μόνο τον νέο δανεισμό» πρόσθεσε.

Στάση αναμονής

Οι αναλυτές υποστηρίζουν πως για την ώρα αυτή είναι η πιο πιθανή επιλογή. Παρά τον υψηλό πληθωρισμό και το επίμονο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το δημοσιονομικό έλλειμμα της Τουρκίας, που αντιστοιχεί στο 2% του ΑΕΠ, παραμένει διαχειρίσιμο, εκτίμησε ο κ. Τζάκσον.

«Ακόμα και αν η δημοσιονομική πολιτική παραμείνει χαλαρή, δεν θα προκαλέσει ανησυχίες σχετικά με τη δυνατότητα της Τουρκίας να αποπληρώσει τα χρέη της» ανέφερε. «Το πρόβλημα είναι πως η χαλαρή πολιτική θα αυξήσει τη ζήτηση και θα προκαλέσει περισσότερο πληθωρισμό στο μέλλον» υπογράμμισε.

Ο ίδιος επισήμανε πως για την ώρα, η Τουρκία το πιθανότερο είναι πως ευελπιστεί ότι η χαμηλότερη ανάπτυξη θα χαλαρώσει την πίεση στα δημόσια οικονομικά. Πράγματι, το υπουργείο Οικονομικών αναμένει πως η ανάπτυξη του ΑΕΠ την επόμενη χρονιά θα κινηθεί στο 3 με 4%, μετά από μια μέση ανάπτυξη 7% τα τελευταία χρόνια.

Άλλοι αναλυτές στέκονται στο χρέος σε ξένο νόμισμα που βαραίνει τις τουρκικές εταιρείες, το οποίο θα γίνεται όλο και πιο δύσκολο να εξυπηρετηθεί καθώς υποχωρεί η λίρα. Η τουρκική κεντρική τράπεζα ανέφερε σε έκθεση της πως η υποχρεώσεις σε ξένο νόμισμα των τουρκικών εταιρειών εξαιρουμένων των τραπεζών ανήλθαν σε 337 δισ. δολάρια τον Μάιο.

Η κα. Φόλεϊ προειδοποίησε ότι η αδράνεια θα οδηγούσε σε πιο ισχυρές πωλήσεις της λίρας και άλλων τουρκικών στοιχείων ενεργητικού.

«Θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι τα στοιχεία ενεργητικού δείχνουν ήδη φθηνά» υποστήριξε. «Αλλά δεν μπορεί να είναι κανείς σίγουρος ότι δεν θα γίνουν φθηνότερα. Έχουμε δει πολλές φορές ότι με τους αυταρχικούς ηγέτες τα πράγματα πρέπει να πάνε πολύ χειρότερα προτού γίνουν καλύτερα».

Copyright The Financial Times Limited 2017. All rights reserved

Θα αποφύγει η Τουρκία τον εμφύλιο;

10

του ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ.

Για τους σοβαρούς τούρκους αναλυτές, όπως ο Soner Cagaptay, η Τουρκία δεν αποκλείεται να οδηγηθεί, υπο προϋποθέσεις, ακόμη και σε εμφύλιο. (https://www.hoover.org/research/new-sultan-and-crisis-modern-turkey).

Είναι μια χώρα διαιρεμένη με έναν αυταρχικό πολιτικό ηγέτη που μπροστά στις αναμενόμενες δυσκολίες δεν αποκλείεται να ακολουθήσει έναν πιο αυταρχικό δρόμο που θα δώσει τη δυνατότητα σε «φίλους» και εχθρούς να την υπονομεύσουν.

Ο Ερντογάν, τις ικανότητες του οποίου πολλοί εξύμνησαν, οδήγησε τον εαυτό του στο απευκταίο δίλημμα: ή θα υποχωρήσει στις αξιώσεις των αμερικανών, ή θα οδηγήσει τη χώρα σε μια οικονομική κρίση που μπορεί να του αμφισβητήσει και την εξουσία.

Σε μια πολύπλοκη και πολύπλευρη χώρα, όπως η Τουρκία, ο Ερντογάν κατήγαγε εκλογικές επιτυχίες επειδή κινούμενος σε ένα δυτικό, εν μέρει φιλελεύθερο, για τα δεδομένα της Τουρκίας, φιλοεπιχειρηματικό πλαίσιο βελτίωσε πολύ το βιοτικό επίπεδο της Τουρκίας με την υποστήριξη των σημαντικότερων δυτικών δυνάμεων.

Το προηγούμενο κεμαλικό καθεστώς είχε οδηγήσει τη χώρα στο ΔΝΤ. Ο Ερντογάν, με τη βοήθεια της Δύσης, και συγκεκριμένα των ΗΠΑ, έβγαλε τη χώρα από το ΔΝΤ και της έδωσε μια οικονομική ώθηση. Όπως αναφέρεται στο άρθρο  στο οποίο παραπέμψαμε στην αρχή, όταν ανέλαβε την πρωθυπουργία  ο Ερντογάν οι τούρκοι ζούσαν όπως οι Σύροι. Τα χρόνια που παρέμεινε στην εξουσία οδήγησε το βιοτικό τους επίπεδο σε σημείο σύγκρισης με το Ισπανικό. Αυτή ήταν η δύναμη της κοινωνικής συσπείρωσης δίπλα του.

Η οικονομία του έδωσε την εξουσία, η οικονομία τον οδήγησε στο απόγειο και η οικονομία απειλεί να τον αποκαθηλώσει. Διότι η Τουρκία αντιμετωπίζει, ήδη, μια οικονομική κρίση την οποία δεν θα καταφέρει να διαχειριστεί αν ο τούρκος πρόεδρος επιμείνει στη μέχρι σήμερα πολιτική του. Ο αυταρχικός χαρακτήρας του δείχνει ότι θα προσπαθήσει να επιμείνει. Αν το κάνει, ο εμφύλιος δεν αποκλείεται.

Αν υποχωρήσει, η υποχώρηση θα είναι άτακτη. Θα ευθυγραμμιστεί στην αμερικανική βούληση. Και οι αμερικανοί του έχουν κρατημένα πολλά.

Η Τουρκία διατηρεί, χωρίς αμφιβολία, προνομιακό γεωγραφικό χώρο. Η γεωπολιτική της αξία είναι, αναμφισβήτητα υψηλή. Αλλά η Τουρκία, όσο και αν φαίνεται παράξενο είναι ένα αρκετά τεχνητό κράτος. Δημιουργήθηκε, και διατηρήθηκε, χάριν της ιδεολογίας του τουρκισμού. Αναγκαστική εθνική συνείδηση τουρκική, σε όλες τις  λαότητες και εθνότητες της περιοχής. Και αυτές είναι πολλές. Και ως δευτερεύουσα συνείδηση ας έχουν και την πραγματική τους.

Με αυτά τα δεδομένα, η Τουρκία αποτέλεσε πυλώνα της Δύσης. Αλλά η πολιτική Ερντογάν οδήγησε σε αναγκαστικές γεωπολιτικές συσπειρώσεις, όπως αυτή μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου που με την υποστήριξη των ΗΠΑ μπορεί να προβληθούν ως εναλλακτικές λύσεις. Η ψευδαίσθηση της δύναμης και του μεγαλείου οδήγησε τον τούρκο ηγέτη στην απομόνωση. Η συμμαχία του με τη Ρωσία και το Ιράν, έχει ημερομηνία λήξεως. Τα συμφέροντα της χώρας του με της Μόσχας και της Τεχεράνης ήταν, πάντοτε, ανταγωνιστικά. Μπορεί να συνέπεσαν ευκαιριακά, αλλά σε βάθος χρόνου η ρήξη θεωρείται αναπόφευκτη. Και τότε, η Τουρκία θα διαπιστώσει πως βρίσκεται μπροστά σε μια νέα κατάσταση την οποία δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα μπορέσει να επηρεάσει.

Ο Ερντογάν προσπαθεί να διαμορφώσει μια αντικεμαλική, οθωμανική συνείδηση με τις μεθόδους του Κεμάλ. Αλλά ο Κεμάλ ήταν ένας ηγέτης της δεκαετίας του ’20. Τα πράγματα από τότε έχουν αλλάξει.

Η Δύση, από της δημιουργίας της σύγχρονης Τουρκίας, όχι μόνο τη βοήθησε να παραμείνει ενωμένη αλλά την υποστήριξε σε πολλά θέματα που ήγειρε, ακόμη και σε βάρος του ελληνισμού.

Βασικός λόγος αυτής της υποστήριξης ήταν πως έπρεπε να διατηρηθεί μια ισχυρή κρατική οντότητα που δεν θα επέτρεπε τον κατακερματισμό της περιοχής σε πολλά μικρά κρατίδια.

Η αντίληψη αυτή της Δύσης άρχισε να μεταβάλλεται με το κουρδικό. Οι Κούρδοι θεωρούνται στρατηγικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ και του Ισραήλ στην περιοχή. Στο βάθος του ορίζοντα θα πρέπει να διαμορφώσουν κρατική υπόσταση.

Αλλά, αν η Δυτική πολιτική προς την Τουρκία αναθεωρηθεί, γιατί αυτό θα πρέπει να γίνει μόνο στο κουρδικό; Μήπως η Τουρκία δημιουργεί, πλέον, στη Δύση περισσότερα προβλήματα από αυτά που λύνει ως ενιαία κρατική οντότητα;

Αν η Δύση υπερβεί αυτόν τον ιδεολογικό Ρουβίκωνα, το μέλλον της Τουρκίας θα είναι ζοφερό.

Ο Ερντογάν, μπορεί ως σήμερα, να εξυπηρέτησε τα δυτικά συμφέροντα, εδώ και αρκετό καιρό, όμως, αποτελεί πρόβλημα. Δεν ανταποκρίνεται, πλέον, στα χαρακτηριστικά ενός σύγχρονου ηγέτη της Τουρκίας. Μιας Τουρκίας πολύπλοκης, πολυσύνθετης και ανομοιογενούς.  Στην καλύτερη περίπτωση εκφράζει τη μισή χώρα. Η άλλη μισή είναι φανατική αντίπαλός της.

Οι οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν πως αν ο τούρκος πρόεδρος δεν ακολουθήσει μια ανοικτή, φιλειρηνική, και εκσυγχρονισμένη πολιτική, η Τουρκία όχι μόνο θα αντιμετωπίσει κρίση αλλά μπορεί να οδηγηθεί και σε εμφύλιο.

Βρισκόμαστε σε ένα κομβικό σημείο αλλαγής των παγκόσμιων δεδομένων. Φαίνεται πως αρκετά από αυτά συζητήθηκαν στη συνάντηση Τράμπ- Πούτιν στο Ελσίνκι. Οι Ρώσοι ζήτησαν από την Τουρκία να εγκαταλείψει το Ιντλίμπ και το Αφρίν στη Συρία και στο Κόσοβο μια συνοριακή διευθέτηση αφέθηκε να εννοηθεί πως είναι δυνατή.

Τις παραμονές αυτής της νέας διευθέτησης, η τοποθέτηση της Ελλάδας στον συμμαχικό πόλο που διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο είναι θετική.

Η διευθέτηση γίνεται σε επίπεδο υπερδυνάμεων και, όπως, όλα δείχνουν η Τουρκία θα κληθεί να αποδεχτεί τις ρυθμίσεις. Ποιες θα είναι αυτές, είναι άγνωστο προς το παρόν.

Μήπως η καλύτερη πολιτική επιλογή στα θέματα που μας αφορούν (π.χ. κυπριακό) είναι να περιμένουμε τις εξελίξεις; Διότι μια σοβαρή ρήξη Δύσης- Τουρκίας μπορεί να προοιωνίζεται αλλαγές που δεν είναι ακόμη ορατές.

pontos-news.gr

 

Ρωσοφοβία: το όπιο της Δύσης

1

Το πρωτοσέλιδο της γαλλικής Λιμπερασιόν στις 28 – 11- 2016, όταν ο δεξιός υποψήφιος για την Προεδρία Φρανσουά Φιγιόν ανακοίνωσε ότι στο πρόγραμμά του προβλέπονται συνομιλίες με τη Ρωσία: “O Πούτιν χρίει βασιλιάδες; “. Τι ήταν να το πει;

[Ένα φάσμα – για να θυμηθούμε και τον Μαρξ – πλανάται πάνω από τη Δύση που ακούει στο όνομα Ρωσία, άλλοτε με αφορμή πραγματικά περιστατικά – προσάρτηση Κριμαίας –και άλλοτε με σκηνοθετημένα: παρέμβαση στις αμερικανικές εκλογές υπέρ του Τραμπ, Μπρέξιτ, μέχρι και ‘’δολοφονίες’’ δημοσιογράφων που νεκρανασταίνονται! Δέσμια της Δύσης η Ελλάδα προσχώρησε σ’ αυτή την ψύχωση, αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις στα εθνικά μας θέματα. Ο Ιωακείμ Ιμάντ, επικεφαλής του ομίλου ”Κριτική του ευρωπαϊκού λόγου”, με σπουδές στις διεθνείς σχέσεις και τη συγκριτική λογοτεχνία, ρίχνει φως σε αυτή την αναβίωση του ψυχρού πολέμου, μέσω της Figaro. Ε.Δ.Ν.]

Στο κινηματογραφικό έργο “Ο άνθρωπος της Μαντζουρίας”, ένα αριστούργημα του αμερικανικού σκηνοθέτη Τζων Φρανκενχάιμερ, που προβλήθηκε το 1962, οι σοβιετικοί εμπειρογνώμονες στήνουν μια ύπουλη μηχανορραφία για να αποσταθεροποιήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες και να θριαμβεύσει στις ΗΠΑ η κομμουνιστική ιδεολογία. Απελευθερώνουν τον Ρέιμοντ Σώου, έναν Αμερικανό στρατιώτη που πολεμούσε στην Κορέα, και καταφεύγουν στην ύπνωση και τα ναρκωτικά για να τον καταστήσουν εξαρτώμενο και να τον ωθήσουν να δολοφονήσει τον αμερικανικό πρόεδρο. Αυτή η ταινία αποκαλύπτει βαθιά την αντιρωσική παράνοια που κατείχε την Αμερική, ακριβώς μόλις είχε αφήσει πίσω της το κυνήγι των μαγισσών του γερουσιαστή Mακ Κάρθυ.

Δύο μέτρα και δύο σταθμά

Παρά την ιστορική καμπή του τέλους του ψυχρού πολέμου, οι ανησυχίες για τη Ρωσία παραμένουν και εποχή μάλλον δεν δικαιώνει τις προσδοκίες μας. Στον κυρίαρχο λόγο, η Ρωσία παρουσιάζεται πολύ συχνά ως δύναμη με πολλά πλοκάμια, πάντα με τάση να συνωμοτεί ενάντια στις εύθραυστες και κουρασμένες δυτικές δημοκρατίες. Το θέμα των υποτιθέμενων παρεμβάσεων της Μόσχας προκύπτει συνεχώς και οι κατηγορίες αφθονούν: υποστήριξη στον Ντόναλντ Τραμπ, συμβολή στη νίκη της Brexit και την άνοδο των αποσχιστικών τάσεων στην Καταλονία, παρεμβολές στη γαλλική προεδρική εκστρατεία σε βάρος του Εμμανουήλ Mακρόν, κ.λπ. Μετά τη δημοσίευση μιας μελέτης από την ΜΚΟ DisinfoLab ΕΕ, για την περίπτωση Μπεναλά το… κύμα επεκτάθηκε και στη Γαλλία. Όλες οι αισχρότητες που χτυπάνε τις δυτικές ελίτ και τη νεοφιλελεύθερη τάξη θα ήταν έτσι αποτέλεσμα ιδιαίτερα ύπουλων ρωσικών χειρισμών.

Μόνο αφελείς θα μπορούσαν να αρνούνται την ύπαρξη δικτύων ρωσικών επιρροών στην Ευρώπη ή στις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα ήταν μάλιστα και παράλογο, μιας και όλες οι μεγάλες δυνάμεις βασίζονται στην ‘’ήπια δύναμή’’ τους για να υπερασπιστούν τα ζωτικά τους συμφέροντα στο εξωτερικό και  καταφεύγουν σε διάφορες ενέργειες για το σκοπό αυτό. Το πρόβλημα δεν βρίσκεται εκεί.

Βρίσκεται πρωτίστως στο γεγονός ότι οι αντανακλαστικές κατηγορίες εναντίον της Ρωσίας είναι συχνά ανέντιμες. Η ικανότητα της Ρωσίας να επηρεάζει και, γενικότερα, η ισχύς της, μόνιμα υπερτιμώνται από τις δυτικές ελίτ. Αγνοούν πλήρως τα όρια της Ρωσίας: έναν στρατιωτικό προϋπολογισμό σχεδόν δέκα φορές χαμηλότερο από αυτόν του ΝΑΤΟ, δημογραφική παρακμή, ανεπαρκώς διαφοροποιημένη οικονομία και υπερβολικά εξαρτώμενη από υδρογονάνθρακες κ.λπ. Η Ρωσία δεν έχει ούτε τις ιμπεριαλιστικές φιλοδοξίες που της αποδίδονται συχνά ούτε τα μέσα για αυτές τις φιλοδοξίες. Εφαρμόζει μια πολιτική υπεράσπισης των συμφερόντων της στις χώρες που την περιβάλλουν και θέλει να αποτελέσει εξισορροπιστική δύναμη στην τρέχουσα διεθνή τάξη. Άλλες χώρες προχωρούν πολύ περισσότερο από ό, τι αυτή στις παρεμβάσεις τους στο εξωτερικό, όταν θεωρούν ότι η κατεύθυνση που ακολουθεί αυτή ή η άλλη κυβέρνηση είναι αντίθετη προς τα συμφέροντά τους και δεν υποχωρούν μπροστά σε τίποτα, ακόμη και μπροστά στο διεθνές δίκαιο. Τα παραδείγματα της εισβολής στο Ιράκ και της ανατροπής του Καντάφι στη Λιβύη το έχουν απέδειξαν πολύ καλά. Αλλά η δύναμη των δύο μέτρων και δύο σταθμών είναι τέτοια που οι δυτικές ελίτ τείνουν μάλλον να κλείνουν τα μάτια σε ορισμένες χώρες παρά στη Ρωσία.

Εάν επικεντρωθούμε, παράδειγμα, στην τελευταία αμερικανική προεδρική εκστρατεία, είναι λογικό να πιστεύουμε ότι η Ρωσία ενδιαφερόταν για τη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ. Το σχέδιό του να εμβαθύνει και να ειρηνεύσει τις ρωσοαμερικανικές σχέσεις ήταν τελείως αντίθετο με την έκδηλη εχθρότητα που έδειξε η Χίλαρι Κλίντον εναντίον της Μόσχας. Ορισμένα ρωσικά δίκτυα σίγουρα εργάστηκαν για τη νίκη του Ρεπουμπλικανικού υποψηφίου, αλλά αυτό είχε μικρή επίπτωση στο τελικό αποτέλεσμα. Τίποτα που να δικαιολογούσε σε καμία περίπτωση το πολιτικό και μιντιακό βάρος που έλαβε η υπόθεση. Όπως επισημαίνει ο ερευνητής François-Bernard Huyghe, η μόνη συνέπεια της εξάπλωσης των υποτιθέμενων «ψεύτικων ειδήσεων» κατά της Κλίντον ήταν να αποφασίσουν οριστικά την εκλογική του προτίμηση ψηφοφόροι που σε κάθε περίπτωση ήταν ήδη σε ρήξη με το αμερικανικό κατεστημένο και την υποψήφια των Δημοκρατικών.

Πρωτόγονη ρωσοφοβία

Στην περίπτωση της υπόθεσης Μπεναλά, οι αντιδράσεις ορισμένων πολιτικών που κατηγόρησαν τη Ρωσία, ακολουθώντας την κεντροδεξιά ομάδα “Act”, ήταν τόσο επιθετικές ώστε η EU DisinfoLab, η βελγική ΜΚΟ που ανακίνησε την υπόθεση, σε μια οριστική μελέτη, αναγκάστηκε να μην επιμείνει τόσο στα αρχικά της συμπεράσματα και να εξηγήσει ότι δεν είχε αποδείξεις οργανωμένης παρέμβασης.

Σε τέτοιες συγκεχυμένες καταστάσεις, η στρατηγική να κατηγορούμε το Κρεμλίνο για όλα τα δεινά που υπονομεύουν τις «φιλελεύθερες δημοκρατίες» είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Αυτή η προδιάθεση συχνά στοχεύει, με τη βοήθεια μιας ορισμένης οπτικής γωνίας ανάλυσης της πραγματικότητας, να απαλλάξει τις ελίτ από τα λάθη τους και να αποφύγει να αναρωτηθούμε για τις συνέπειες των πολιτικών επιλογών κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Το Brexit, για παράδειγμα, προέρχεται από πολύ βαθιά προβλήματα εγγενή στη βρετανική κοινωνία και τη δομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης: εξαθλίωση της μεσαίας τάξης και δυσαρέσκεια για τις ανισότητες, πολιτισμική ανασφάλεια και σύγχυση από τη μετανάστευση, βούληση ανάκτησης της πολιτικής ανεξαρτησίας σε ένα έθνος που χτίστηκε γύρω από την κυριαρχία του Κοινοβουλίου, κ.λπ. Εξηγώντας το μέσω του πρίσματος των ρωσικών ελιγμών δείχνουμε  εκπληκτική ανηθικότητα.

Αυτή η πρωτόγονη ρωσοφοβία θέτει τελικά ένα τελευταίο μείζον πρόβλημα, διότι δικαιολογεί την εκ νέου επίθεση σε μια ελευθερία έκφρασης που ήδη έχει θρυμματιστεί πολύ στη Γαλλία τα τελευταία σαράντα χρόνια. Το νομοσχέδιο για τις ψευδείς ειδήσεις, για παράδειγμα, προβλέπει, στο τρίτο άρθρο του,  στο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο να τιμωρεί, κυρίως με αφαίρεση αδειών, τα ξένα μέσα ενημέρωσης που ασκούν «παραπληροφόρηση». Είναι προφανές ότι το μέτρο αυτό δεν στοχεύει το  al-Jazeera, αλλά το RT και το Radio Sputnik, δηλαδή τα μέσα ενημέρωσης που επιδοτούνται από το Κρεμλίνο, με τα οποία ο Εμμανουέλ Mακρόν έχει προσωπική διαμάχη. Ο Γάλλος πρόεδρος τα κατηγορεί ότι είχαν όντως συνωμοτήσει για να αποτρέψουν την άνοδό του στην εξουσία. Έτσι, λόγω μιας αντιρωσικής παράνοιας και στο όνομα μιας έννοιας «ψεύτικων ειδήσεων» με εξαιρετικά ασαφή περιγράμματα, επιτίθενται στο οικοδόμημα που επιτρέπει τον δημοκρατικό διάλογο και την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών. Αν και η πραγματικότητα ποτέ δεν  κατανοείται από μία μοναδική οπτική γωνία, διαφωνίες για τα γεγονότα και την ερμηνεία τους χρησιμεύουν ως πρόσχημα σε όσους ασκούν την εξουσία να ενοχοποιούν μια κοσμοθεωρία ή να αποκλείουν έναν ιδεολογικό αντίπαλο. Η πολιτική καταντά έτσι αγώνας μεταξύ του στρατοπέδου της αλήθειας, του γνωστού «κύκλου της λογικής» του Aλαίν Μινκ και των πλήθους που χειραγωγείται από τη Μόσχα και ευρύτερα από τους λαϊκιστές και ένοχους επειδή δεν ψήφισαν σωστά.

‘’Θα σας στερήσουμε τον εχθρό’’

Αυτό το τελευταίο σημείο είναι θεμελιώδες, διότι η σχεδόν συστηματική ρωσοφοβία που εκδηλώνεται σήμερα στη Δύση μας λέει ότι η πολιτική έχει γίνει μια μανιχαϊκή αντιπαράθεση μεταξύ του ανθρωπισμού και των εχθρών του. Αποδίδοντας στη Ρωσία τα χαρακτηριστικά του κακού στην χημικά καθαρή του μορφή σημαίνει ότι αρνούμαστε τόσο την ουσία της πολιτικής όσο και το γεγονός ότι η ένταση μεταξύ καλού και κακού εκδηλώνεται παγκόσμια. Ισως ο Ρώσος στοχαστής, Αλεξάντερ Σολτζενίτσιν, καταγράφει καλύτερα τους κινδύνους αυτής της παρέκκλισης στο έργο του Αρχιπέλαγος Γκούλαγκ: «Λίγο και λίγο, ανακάλυψα ότι η διαχωριστική γραμμή μεταξύ καλού και κακού δεν χωρίζει κράτη ή τάξεις ή κόμματα, αλλά περνάει από την καρδιά κάθε ανθρώπου και ολόκληρης της ανθρωπότητας ».

Όσοι αρνούνται την πολυπλοκότητα του κόσμου, από ειλικρινή ανησυχία για το μέλλον του φιλελευθερισμού στις κοινωνίες τους ή από αδυναμία ανοχής του γεγονότος ότι η Ρωσία έχει ανακάμψει μετά τον διαμελισμό της ΕΣΣΔ, δεν εξυπηρετούν τη δημοκρατική αντιπαράθεση που ισχυρίζονται ότι υποστηρίζουν. Την αποτρέπουν και άρα συμβάλλουν να γίνει πιο σκοτεινή η  πραγματικότητα.

Το 1991, ο διπλωματικός σύμβουλος του Γκορμπατσόφ, Γκεόργκι Αρμπάτοφ είχε προειδοποιήσει τους Δυτικούς με την ακόλουθη πρόβλεψη: “Θα σας προσφέρουμε τη χειρότερη υπηρεσία, θα σας στερήσουμε τον εχθρό!” Ο Αρμπάτοφ έκανε λάθος. Ο ρωσικός εχθρός είναι ακόμα παρών. Όπως και η συνωμοσία, αλλά όχι πάντα εκεί που την περιμένουμε.

Mετάφραση: Ευάγγελος Δ. Νιάνιος

Πηγή: http://www.lefigaro.fr/vox/politique/2018/08/09/31001-20180809ARTFIG00172-bots-russes-dans-l-affaire-benalla-en-finir-avec-la-russophobie-pavlovienne.php

Η Τουρκία πιάστηκε στο λάσσο του Τραμπ

0

 Του Σάββα Καλεντερίδη

Τι γίνεται και τι θα γίνει μεταξύ ΗΠΑ – Τουρκίας –

Η εννεαμελής τουρκική αντιπροσωπεία που πήγε στην Ουάσιγκτον με επικεφαλής τον υφυπουργό εσωτερικών Σεντάτ Ονάλ, επέστρεψε άρον άρον στην Τουρκία, αφού έζησε δύσκολες στιγμές στην πρωτεύουσα των ΗΠΑ

Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές (Πέμπτη 16:00), η τουρκική λύρα χάνει 2.61% της αξίας της έναντι του δολαρίου και σχέση των δυο νομισμάτων διαμορφώνεται ως εξής: Ένα δολάριο, ίσον 5.4105 λίρες Τουρκίας.

Επίσης, σχεδόν την ίδια ώρα, ο μοναδικός αρμενικής καταγωγής βουλευτής στο τουρκικό κοινοβούλιο, ο οποίος εκλέχτηκε για δεύτερη φορά με το Κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών (HDP), ο Γκάρο Παϋλάν, έγραψε σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης ότι το κατά κεφαλήν εισόδημα το 2008 στην Τουρκία ήταν 11.000 δολάρια, ενώ ο Ερντογάν είχε θέσει ως μείζονα εθνικό στόχο, το 2023, που συμπληρώνονται 100 χρόνια από την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας, το κατά κεφαλήν εισόδημα να ανέλθει στις 25.000 δολάρια! Ο αρμενικής καταγωγής βουλευτής υπενθύμιζε στον Ερντογάν ότι σήμερα, μετά την καταβαράθρωση της αξίας της τουρκικής λίρας, το κατά κεφαλήν εισόδημα στην Τουρκία έχει πέσει στις 7.200 δολάρια!

Επίσης να αναφέρουμε ότι τις 2 Ιανουαρίου 2017 ένα δολάριο ΗΠΑ είχε 3,51920 λίρες Τουρκίας και σήμερα 5.4105, που σημαίνει ότι το εθνικό νόμισμα της Τουρκίας έχει χάσει το 44% της αξίας της σε 19 μήνες.

Νομίζω ότι είναι περιττό να κάνουμε οικονομική ανάλυση, τα δεδομένα είναι τόσο εύγλωττα, που τα λόγια περισσεύουν.

Φυσικά οι λόγοι δεν σχετίζονται αποκλειστικά με τις κυρώσεις που επιτέλους αποφάσισαν να επιβάλλουν οι ΗΠΑ στην Τουρκία, για την απαράδεκτη πρακτική που έχει αρχίσει να εφαρμόζει, με τις συλλήψεις ξένων υπηκόων, τους οποίους κράτα ως ομήρους, για να εκβιάζει απροκάλυπτα ξένες κυβερνήσεις και να εξασφαλίζει πολιτικά οφέλη.

Όμως στο άρθρο αυτό δεν θα αναφερθούμε στα δομικά προβλήματα της τουρκικής οικονομίας, που άλλωστε δεν είναι και της αρμοδιότητάς μας, αλλά στην εξέλιξη της κρίσης που έχει ξεσπάσει, με την απόφαση της Τουρκίας να συλλάβει τον Αμερικανό πάστορα Άντριου Μπράνσον, τον Οκτώβριο του 2016.

Οι ΗΠΑ μέχρι πριν λίγους μήνες προσπαθούσαν να λύσουν το πρόβλημα δια της διπλωματικής οδού και μέσω διαπραγματεύσεων, για να διαπιστώσουν ότι έχουν απέναντί τους μεγαλομανείς νεοοθωμανούς, οι οποίοι, για να απελευθερώσουν τον πάστορα, ζητούσαν την έκδοση του Γκιουλέν, την απελευθέρωση του τραπεζίτη Αττίλα Χακάν, ο οποίος ξέπλενε ιρανικό χρήμα με την πολιτική κάλυψη του Ερντογάν, μέσω της τράπεζας Χαλκ Μπανκ, για την οποία ζητούσαν επίσης να μην της επιβληθούν κυρώσεις. Τέλος, με «εργαλείο» εκβιασμού τον Μπράνσον, οι Τούρκοι ζήτησαν και το πέτυχαν, την αποπομπή των Κούρδων του YPG από την στρατηγικής σημασίας Ιεράπολη/Μένπετζ και τον έλεγχό της από κοινού με τους Αμερικανούς στρατιώτες, μοντέλο που ζητούν να εφαρμοστεί και για τις άλλες πόλεις ανατολικά του Ευφράτη που ελέγχουν οι Κούρδοι.

Και ενώ είχαν φθάσει σε ενός είδους συμφωνία, δηλαδή, να απελευθερωθεί ο Μπράνσον, στη συνέχεια να επιστρέψει στην Τουρκία ο φυλακισμένος στις ΗΠΑ Αττίλα Χακάν και να μην επιβληθεί μεγάλο πρόστιμο στη Χαλκ Μπανκ, και ενώ οι ΗΠΑ έπεισαν τον Νετανιάχου να απελευθερώσει μια Τουρκάλα που μετέφερε βοήθεια στη Χαμάς, το δικαστήριο της Σμύρνης, τις 18 Ιουλίου 2018, αντί να αποφασίσει την απελευθέρωσή του, αποφάσισε τη συνέχιση της προφυλάκισής του.

Εδώ να θυμίσουμε στους αναγνώστες μας την παροιμία που λέει ότι αν αποφασίσεις να τραβήξεις το σχοινί, πρέπει να υπολογίσεις αν κοπεί ποιος θα έχει τις βαρύτερες συνέπειες.

Εκεί λοιπόν, όπως φαίνεται εκ των πραγμάτων, το σχοινί κόπηκε και ξύπνησε μέσα στους Αμερικανούς κυβερνώντες και αξιωματούχος ο γνωστός καουμπόι του άγριου Φαρ Ουέστ.

Την επομένη της απόφασης του δικαστηρίου της Σμύρνης ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλτ Τραμπ έγραψε σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης: «Ο Ερντογάν δεν έκανε τίποτα για να αφεθεί ελεύθερος αυτός ο υπέροχος χριστιανός. Ο άνθρωπος αυτός δεν έχει κάνει τίποτα και η οικογένειά του τον έχει ανάγκη».

Μετά από αυτό, το δικαστήριο της Σμύρνης, τις 25 Ιουλίου, αποφάσισε να μετατρέψει την προφυλάκιση του πάστορα σε κατ’ οίκον περιορισμό.

Όμως η κίνηση αυτή προφανώς θεωρήθηκε ως άλλη μια προσπάθεια διαχείρισης ή και εμπαιγμού των ΗΠΑ και έτσι, την επόμενη ημέρα ο Τραμπ επανήλθε δρυμίτερος με το εξής μήνυμα και πάλι σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης: «Οι ΗΠΑ θα επιβάλουν βαριές κυρώσεις στην Τουρκία, επειδή κρατάει φυλακισμένο για μεγάλο χρονικό διάστημα τον Άντριου Μπράνσον».

Αυτό ήταν. Μετά τον Τραμπ τη σκυτάλη πήρε με ακόμα σκληρότερη δήλωση ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Μάικ Πενς, ο οποίος είναι εξέχον μέλος της Ευαγελικής εκκλησίας, στην οποία ανήκει και ο Μπράνσον.

Ενώ η ισοτιμία δολαρίου λίρας όταν τις 26 Ιουλίου ο Τραμπ δήλωσε ότι θα επιβληθούν κυρώσεις στην Τουρκία, ήταν 1:4,86, όταν τις 1 Αυγούστου ανακοινώθηκαν οι κυρώσεις εις βάρος των υπουργών Εσωτερικών και Δικαιοσύνης της Τουρκίας, άρχισε η κατρακύλα και η ισοτιμία έγινε 1:5,06!
Έκτοτε και αφού η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας έκαψε πολλά δις από τα συναλλαγματικά της αποθέματά της που σύμφωνα με δημοσιεύματα είναι οριακά, η ισοτιμία της λίρας ανεβοκατεβαίνει, μέχρι που όταν προχθές έφθασε το 1:5,45, η Τουρκία αποφάσισε να ρίξει… λευκή πετσέτα.

Τι σημαίνει αυτό;

Ο Ερντογάν αποφάσισε να ζητήσει από τις ΗΠΑ να γίνει δεκτή στην Ουάσιγκτον μια εννεαμελής αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον υφυπουργό Εξωτερικών Σεντάτ Ονάλ και στελέχη από τα υπουργεία Εξωτερικών, Δικαιοσύνης, Οικονομίας και Οικονομικών.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα έγκριτων αμερικανικών εφημερίδων αλλά και εφημερίδων της Τουρκίας, οι ΗΠΑ ακολουθούν σκληρή γραμμή και στην πρώτη συνάντηση που έγινε προχθες, Τετάρτη, απαίτησαν την άνευ όρων απελευθέρωση όχι μόνο του Μπράνσον, αλλά και άλλων 15 ατόμων. Πρόκειται για 12 υπηκόους των ΗΠΑ, δύο Τούρκους πολίτες που εργάζονταν σε προξενεία των ΗΠΑ στην Τουρκία και έναν τουρκικής καταγωγής υπάλληλο της ΝΑΣΑ, που συνελήφθη ενώ πήγε στην Τουρκία για διακοπές.

Και σαν να μην έφθανε αυτό, οι Αμερικανοί ζήτησαν έγγραφη διαβεβαίωση από την Τουρκία για την απελευθέρωση των προαναφερθέντων.

Η τουρκική αντιπροσωπεία, υπό το βάρος των εξελίξεων στον οικονομικό τομέα, φέρεται να δίνει πλέον βαρύτητα στις κυρώσεις που θα αρχίσουν να ισχύουν εναντίον του Ιράν από τον προσεχή Νοέμβριο, από τις οποίες ζητεί να εξαιρεθεί η Τουρκία για τα συμβόλαια που είναι εν ισχύ και αφορούν προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου από το Ιράν.

Κλείνοντας να πούμε ότι η Τουρκία έχει ήδη πέσει η ίδια στο λάκκο που έσκαψε για τις ΗΠΑ. Φυλακισμένος δεν είναι μόνο ο Μπράνσον, αλλά και η ίδια η Τουρκία, η οποία πήγε για μαλλί και μάλλον βγαίνει όχι απλά κουρεμένη αλλά γουλί!

Να συμπληρώσουμε ότι έρχονται κι άλλα δύσκολα, τη φορά αυτή στη σχέση της με τη Ρωσία και θα τα δούμε να εκτυλίσσονται στο Ιντλίμπ, το Αφρίν και την Αλ Μπαμπ, το επόμενο διάστημα, θέματα τα οποία θα θίξουμε στο άρθρο μας της Κυριακής.

Απλά να κλείσουμε αυτό το μακροσκελές άρθρο, με την υπογράμμιση ότι η τακτική που ακολουθεί η Ελλάδα στο θέμα των δυο φυλακισμένων αξιωματικών δεν είναι απλά λανθασμένη αλλά καταστροφική.

Εγκαταλείψτε την κι αρχίστε με ένα προξενείο. Κλείστε ένα προξενείο, κάντε λόμπι στην Ε.Ε., τώρα που η Τουρκία την έχει ανάγκη, και θα δούμε αν αφήσει τα δυο παλληκάρια μας ελεύθερα ο Ερντογάν.

Το άρθρο δημοσιεύεται στην εφημερίδα δημοκρατία και το pontos-news

Η σύγκρουση ΗΠΑ-Τουρκίας θα «γεννήσει» το νέο

0

Σάββας Καλεντερίδης

Οι ΗΠΑ επί μισό και παραπάνω αιώνα ήταν πάντα (ή σχεδόν πάντα) στο πλευρό της Τουρκίας και απέναντι στην Ελλάδα σε μείζονα ζητήματα για τον ελληνισμό, όπως η εθνοκάθαρση των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου, και η βάρβαρη εισβολή και κατοχή της Κύπρου από τους Τούρκους. Το γεγονός αυτό δεν επέτρεψε στους Έλληνες πολίτες να αποδεχτούν και να κατανοήσουν αυτά που γράφουμε εδώ και παραπάνω από πέντε χρόνια για τη σοβούσα κρίση στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Κανείς στην Ελλάδα δεν πίστευε ότι οι σχέσεις των ΗΠΑ με την Τουρκία θα επιδεινωθούν και θα φθάσουν στο σημείο που είναι σήμερα, με την Ουάσινγκτον να έχει επιβάλει κυρώσεις στους υπουργούς Εσωτερικών και Δικαιοσύνης γιατί παίζουν ενεργό ρόλο στην παράνομη κράτηση του Αμερικανού πάστορα Μπράνσον.

Όσον αφορά την υπόθεση αυτή, οι ΗΠΑ, χρησιμοποιώντας το μέγεθός τους αλλά και τον διπλωματικό-πολιτικό νου, μετέτρεψαν την υπόθεση του φυλακισμένου πάστορα Μπράνσον σε μια ιδιότυπη φυλακή για την ίδια την Τουρκία, η οποία ήδη νιώθει εγκλωβισμένη και είναι προφανές ότι μάλλον θα ήθελε να μην είχε αρχίσει ποτέ αυτό το επικίνδυνο «παιχνίδι» με τους ομήρους απέναντι στις ΗΠΑ.

Παρεμπιπτόντως, η Ελλάδα, αντί να χρησιμοποιήσει τον διπλωματικό-πολιτικό νου και να απαιτήσει την άμεση απελευθέρωση των δυο Ελλήνων στρατιωτικών που κρατούνται εντελώς παράλογα και παράνομα σε τουρκική φυλακή, ζητώντας σε αντίθετη περίπτωση την άμεση απέλαση του Τούρκου πρέσβη, προχώρησε στη συνταξιοδότηση των δύο νόμιμων μουφτήδων της ελληνικής Θράκης, αφήνοντας ζωτικό χώρο στους ψευδομουφτήδες, που ακόμα και οι πέτρες γνωρίζουν ότι παίζουν ανοικτά το παιχνίδι της Άγκυρας.

Να επιστρέψουμε στα αμερικανοτουρκικά, από την πορεία των οποίων θα εξαρτηθούν τα πάντα στην περιοχή μας – ακόμα και η μορφή που θα έχει ο χάρτης τις επόμενες δεκαετίες.

Ο Ερντογάν συγκρούεται με τις ΗΠΑ για ένα εξαιρετικής γεωπολιτικής σημασίας ζήτημα, το Κουρδικό. Οι ΗΠΑ από το 1990, οπότε ξέσπασε η κρίση με την εισβολή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Κουβέιτ, προσπαθούν να εφαρμόσουν ένα μεγάλο σχέδιο για τον στρατηγικό έλεγχο της Αραβικής Χερσονήσου, του Περσικού Κόλπου, της Μέσης Ανατολής, της Μεσοποταμίας και της Ανατολικής Μεσογείου.

Στρατηγικός στόχος είναι ο έλεγχος των αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και των υδάτινων πόρων της περιοχής, δηλαδή των νερών του Τίγρη και του Ευφράτη που σχηματίζουν την ιστορική Μεσοποταμία.

Βασικός πυλώνας της στρατηγικής αυτής είναι η ασφάλεια του Ισραήλ και η δημιουργία κουρδικού κράτους, αυτού που πλέον αποκαλείται από όλο και περισσότερους αναλυτές «Μεγάλο Κουρδιστάν». Σύμφωνα με όσα έχουν διαρρεύσει για το θέμα, θα επιχειρηθεί πρώτα να δημιουργηθούν τέσσερα αυτόνομα ή ομόσπονδα κουρδικά κράτη στο Ιράκ, τη Συρία, την Τουρκία και το Ιράν, τα οποία σε βάθος χρόνου θα αποτελέσουν το Μεγάλο Κουρδιστάν.

Η αρχή έγινε το 1992, με τη δημιουργία του πρώτου ντε φάκτο αυτόνομου κουρδικού κράτους στο Βόρειο Ιράκ ή Νότιο Κουρδιστάν, με τη βοήθεια των ΗΠΑ και της Αγγλίας, το οποίο αναγνωρίστηκε συνταγματικά το 2005, όταν ψηφίστηκε το νέο σύνταγμα του Ιράκ.

Σημειώνεται ότι ο Ερντογάν υποστηρίχθηκε φανερά από τις ΗΠΑ από τότε που ήταν δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης και η υποστήριξη αυτή ήταν η κύρια αιτία που το κεμαλικό βαθύ κράτος τον έστειλε στη φυλακή.

Το κεμαλικό βαθύ κράτος και το στρατιωτικό κατεστημένο ήταν κάθετα αντίθετο στη δημιουργία κουρδικού κράτους στο Β. Ιράκ, το οποίο, όμως, για να αναπνεύσει και να ζήσει, έπρεπε οπωσδήποτε να έχει την υποστήριξη της Άγκυρας.

Ο Ερντογάν δέχτηκε να παίξει αυτό το ρόλο, να στηρίξει δηλαδή ως πρωθυπουργός την Αυτόνομη Κουρδική Διοίκηση στο Β. Ιράκ, γι’ αυτό υποστηρίχθηκε από τις ΗΠΑ στο επικίνδυνο παιχνίδι εξουσίας απέναντι στο παλιό βαθύ κράτος, την Εργενεκόν, το Σχέδιο Βαριοπούλα κτλ. Και είναι αλήθεια ότι τήρησε το λόγο του, υποδέχτηκε τον πρόεδρο του ιρακινού Κουρδιστάν στην Άγκυρα με τιμές αρχηγού κράτους, προχωρώντας με τον τρόπο αυτό στην αναγνώρισή του.

Φυσικά όλα αυτά έγιναν με το… αζημίωτο για την τουρκική οικονομία και για πολλούς Τούρκους επιχειρηματίες, ανάμεσα στους οποίους και ορισμένοι του οικογενειακού περιβάλλοντος του Ερντογάν, που έκαναν δουλειές πολλών δισεκατομμυρίων και στην κυριολεξία έχτισαν ένα καινούργιο κράτος.

Όμως τα πράγματα άλλαξαν το 2015, για δύο λόγους.

  • Ο ένας ήταν οι εκλογές του Ιουνίου, στις οποίες το κουρδικό Κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών (HDP) πήρε ποσοστό 13,1% και εξέλεξε 80 βουλευτές, στερώντας την αυτοδυναμία από το κόμμα του Ερντογάν.
  • Ο άλλος ήταν η στρατιωτική εμπλοκή της Ρωσίας στη Συρία, ένεκα της οποίας γκρεμίστηκαν τα όνειρα του Ερντογάν να ελέγξει τη Συρία μέσω των σουνιτών της συριακής αντιπολίτευσης, όπως υπολόγιζε όταν ξέσπασε η κρίση στη Συρία. Όμως η εμπλοκή της Ρωσίας και η στρατιωτική της παρουσία στη Συρία κατέστησε στρατηγικούς συμμάχους των ΗΠΑ τους Κούρδους της Ροζάβας (Β. Συρία, Δ. Κουρδιστάν), εξέλιξη που οδηγεί στη δημιουργία του δεύτερου κουρδικού κράτους.

Ο Ερντογάν, λοιπόν, αν και στην αρχή είχε δεχτεί να «συνεργαστεί», όταν διαπίστωσε ότι επί των ημερών του είναι πιθανόν να δημιουργηθεί το τρίτο κουρδικό κράτος στο έδαφος της Τουρκίας, αποφάσισε να αποστασιοποιηθεί και να συγκρουστεί με τις ΗΠΑ.

Τα όσα βλέπουμε και θα δούμε στο μέλλον, είναι τα επεισόδια του σίριαλ που ξεκίνησε το 1990.

Καλή… τηλεθέαση.

pontos-news.gr

Ο ΣΥΡΙΖΑ αντιμέτωπος με την κρυφή γοητεία της διαπλοκής

0

Η εξάρτηση των κομμάτων και των πολιτικών από το πολιτικό χρήμα και από τα Μίντια, σε συνδυασμό με τον έλεγχο των Μίντια από βαρόνους του χρήματος, είχε πολύ πριν την εκδήλωση της κρίσης μετατοπίσει το κέντρο βάρους στις σχέσεις πολιτικής και οικονομικής εξουσίας. Και την είχε, βεβαίως, μετατοπίσει προς όφελος της δεύτερης, τροφοδοτώντας έτσι μια τάση εξάρτησης της πολιτικής εξουσίας. Σε αρκετές περιπτώσεις η εξάρτηση αυτή προσλαμβάνει διαστάσεις υπαλληλοποίησης.

Οι αμαρτωλές σχέσεις στο τρίγωνο πολιτικής-Μίντια-κεφαλαίου όχι μόνο καταρρακώνουν κάθε έννοια υγιούς ανταγωνισμού, αλλά και δημιουργούν ένα κλίμα γενικευμένης αναξιοπιστίας, το οποίο αδικεί όσους σέβονται τους κανόνες. Η Λερναία Ύδρα της διαπλοκής και της διαφθοράς δηλητηριάζει τις ηθικές αξίες που στηρίζουν τον κοινωνικό ιστό, διαβρώνει το Κράτος Δικαίου, νοθεύει τους κανόνες της αγοράς και αποτρέπει παραγωγικές πρωτοβουλίες.

Παραλλήλως, προκαλούσε και δημοσιονομικές βλάβες. Ευθυνόταν όχι μόνο για τη λεηλασία, αλλά συχνά και για τη σπατάλη του δημόσιου χρήματος. Οι πολίτες επιβαρύνονται υπέρμετρα και ως φορολογούμενοι και ως χρήστες των υπηρεσιών του δημοσίου. Με άλλα λόγια, η διαπλοκή λειτουργεί σαν καρκίνωμα, που αλλοιώνει την ουσία του δημοκρατικού πολιτεύματος και ωθεί τη χώρα σε παρατεταμένη παρακμή.

Η διαπλοκή-διαφθορά είχε συμβάλει καθοριστικά στην αποσάθρωση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα. Όταν ο βαθμός εμπιστοσύνης πέφτει κάτω και από το αναγκαίο ελάχιστο, ο κοινοβουλευτισμός περιέρχεται σε κρίση. Αυτό είχε αρχίσει να συμβαίνει πριν η Ελλάδα βυθιστεί στην κρίση, αλλά από το 2010 πήρε πρωτοφανείς διαστάσεις. Έτσι προέκυψαν οι τεκτονικές αλλαγές στο πολιτικό σύστημα και ο ΣΥΡΙΖΑ από το 4% βρέθηκε κυβερνών κόμμα.

Κοντόθωρη στάση

Αν και τα σημάδια ήταν έντονα, το τότε πολιτικό σύστημα δεν είχε πάρει εγκαίρως το μήνυμα. Η κοντόθωρη στάση και του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ (κι όχι μόνο) ήταν αλάνθαστο σημάδι ότι είχαν χάσει τη λειτουργική σχέση πολιτικής εκπροσώπησης της κοινωνίας. Το αποτέλεσμα ήταν να εδραιωθεί η εντύπωση της κοινής γνώμης ότι η πολιτική είναι μια πολύ επωφελής υπόθεση για τους πρωταγωνιστές της. Η ισοπεδωτική αυτή εντύπωση αδικεί όσους πολιτικούς έκαναν τη δουλειά τους με ευσυνειδησία και εντιμότητα. Από την άλλη πλευρά, όμως, η γενική εικόνα είχε βάση αληθείας.

Η μετατόπιση του κέντρου βάρους της δύναμης έχει επιτρέψει στους βαρόνους του χρήματος να αποκτήσουν τον έλεγχο κατεστημένων Μίντια και μέσω αυτών να επηρεάζουν σημαντικά τον συσχετισμό πολιτικών δυνάμεων, χωρίς να διαθέτουν την παραμικρή δημοκρατική νομιμοποίηση και χωρίς, βεβαίως, να έχουν καμία ευθύνη έναντι των ψηφοφόρων. Η εξουσία αυτής της ολιγαρχίας δεν εξαρτάται από την εκλογική συμπεριφορά των πολιτών, επειδή κινείται πάνω από την τρέχουσα κομματική αντιπαράθεση.

Τυπικώς, δύσκολα μπορεί κανείς να τους ελέγξει για τη δυσανάλογη επιρροή που ασκούν, επειδή δεν έχουν ζητήσει την ψήφο και δεν έχουν αναλάβει υποχρεώσεις έναντι του εκλογικού σώματος. Δεν έχουν καμία επίσημη πολιτική ή κρατική ιδιότητα. Απ’ αυτή την άποψη, ως φαινόμενο είναι πιο επικίνδυνο από τον μπερλουσκονισμό. Τουλάχιστον, ο Ιταλός μεγιστάνας των Μίντια εγκατέλειψε την ασφάλεια του παρασκηνίου και εξετέθη στην πολιτική κονίστρα.

Από το απυρόβλητο του παρασκηνίου, οι διαπλεκόμενοι ολιγάρχες πιέζουν και ενίοτε εκβιάζουν τις κυβερνήσεις για να προωθούν επιχειρηματικά συμφέροντα. Μπορεί η άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία να δημιούργησε εμπλοκές στην ομαλή ροή της διαπλοκής, αλλά σταδιακά αποκαθίσταται μία νέα ισορροπία. Η κυβέρνηση, με όπλο την εξουσία, προσπαθεί να δημιουργήσει το δικό της στρατόπεδο, στην πραγματικότητα τη δική της διαπλοκή, ενάντια στα διαπλεκόμενα συμφέροντα που την πολεμούν.

Οριζόντιες κοινοβουλευτικές ομάδες

Λόγω του μεταξύ τους ανταγωνισμού και των αυξημένων οικονομικών αναγκών τους τα κόμματα προσέτρεχαν πάντα στους μεγάλους οικονομικούς παράγοντες για χρηματοδότηση και στους μιντιάρχες για προβολή. Οι ισχυρότεροι εκ των ολιγαρχών, μάλιστα, διέθεταν κατά κάποιον τρόπο δικές τους οριζόντιες κοινοβουλευτικές ομάδες. Είχαν δημιουργήσει γύρω τους έναν κύκλο βουλευτών και αξιωματούχων κυρίως από τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, τους οποίους είτε ενίσχυαν οικονομικά είτε προωθούσαν πολιτικά, καθιστώντας τους περισσότερο ή λιγότερο εξαρτημένα πρόσωπα.

Για να εκλεγεί κάποιος βουλευτής, έπρεπε να προβληθεί. Αυτό σήμαινε ότι έπρεπε αφενός να δαπανήσει από σημαντικά έως μεγάλα ποσά και αφετέρου να εξασφαλίσει την εύνοια κάποιων Μίντια, κυρίως τηλεοπτικών καναλιών. Και τα δύο οδηγούσαν στη διαμόρφωση σχέσεων εξάρτησης. Κατά κανόνα, οι υποψήφιοι κατέφευγαν σε αφανείς χρηματοδότες για να καλύψουν τα έξοδα και συχνά για να αντλήσουν ένα περίσσευμα για να ανεβάσουν το βιοτικό τους επίπεδο πάνω απ’ όσο τους επέτρεπαν τα νόμιμα εισοδήματά τους.

Επειδή κανείς επιχειρηματίας δεν χαρίζει χρήματα και κανείς μιντιάρχης δεν εξασφαλίζει προβολή χωρίς αντάλλαγμα, το αντίτιμο που πληρώνει ένας υποψήφιος βουλευτής είναι η υποθήκευση της πολιτικής του αυτονομίας. Εάν ο υποψήφιος εκλεγεί και κυρίως εάν αναλάβει καθήκοντα υπουργού ή υφυπουργού, συνήθως καλείται να αποσβέσει την επένδυση. Για την ακρίβεια, του ζητούν περισσότερο ή λιγότερο έκνομες εξυπηρετήσεις των συμφερόντων τους.

Αυτοί είναι οι άδηλοι αλλά σιδερένιοι κανόνες του παιχνιδιού. Η διαπλοκή αρχίζει να διαμορφώνεται από τα πρώτα βήματα και εξελίσσεται αναλόγως της τροχιάς που διαγράφει ένας πολιτικός. Όσο ψηλότερα στοχεύει, τόσο μεγαλύτερη ανάγκη έχει για οικονομική (από επιχειρηματίες) και πολιτική (από τα Μίντια) υποστήριξη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι υποχρεώνεται να αναλάβει μεγαλύτερες δεσμεύσεις, γεγονός που εκ των πραγμάτων περιορίζει τα περιθώρια κινήσεών του, όταν κληθεί να ασκήσει εξουσία. Ο πολιτικός που θα ήθελε να αποφύγει τις εξαρτήσεις είναι δύσκολο να επιβιώσει.

Οι σιδερένιοι κανόνες

Η κατάρρευση του παραδοσιακού πολιτικού συστήματος και η άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία προκάλεσε και σ’ αυτό το επίπεδο εμπλοκές. Η μεγάλη πλειονότητα των βουλευτών του κυβερνώντος κόμματος εξελέγη, λόγω του ισχυρού κοινωνικού ρεύματος για αλλαγή. Πολλοί από αυτούς ήταν άγνωστοι και στην εκλογική τους περιφέρεια και εξασφάλισαν σταυρό, επειδή κυκλοφόρησε ότι είναι αξιόλογα κομματικά στελέχη.

Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, τα πράγματα αρχίζουν να παγιώνονται και να δημιουργούνται νέες σχέσεις και ισορροπίες. Προφανώς, επιβιώνουν αντιπαλότητες που έρχονται από το 2012 και το 2015, προφανώς υπάρχουν βουλευτές που δεν είναι διατεθειμένοι να ενδώσουν στον πειρασμό. Όσο, όμως, τα στελέχη της Κουμουνδούρου μετατρέπονται σε επαγγελματίες πολιτικούς, τόσο η εκλογή θα αναγορεύεται σε ζωτική ανάγκη. Και όσο αναγορεύεται τόσο οι εμπλεκόμενοι θα υποκύπτουν στους σιδερένιους νόμους του συστήματος ή σταδιακά θα εκβάλλονται από την κεντρική σκηνή.

Το αποτέλεσμα όλων αυτών των διεργασιών και συναλλαγών είναι η συνύφανση μιας νέας άρχουσας ελίτ. Η δυναμική είσοδος νέων προσώπων, όπως και η “θυσία” ορισμένων παραγόντων που μεσουράνησαν την προηγούμενη περίοδο στους κόλπους των αρχουσών ελίτ διαφοροποιεί, χωρίς να ανατρέπει, τη δομή εξουσίας, η οποία υπήρχε τις περασμένες δεκαετίες.

Η ασθένεια έχει κατά κόρον επισημανθεί, αλλά δεν έχουν ποτέ ληφθεί δραστικά μέτρα. Η διαπλοκή, άλλωστε, στο τρίγωνο πολιτικοί-Μίντια-κεφάλαιο ακολουθεί υπόγειες και ως εκ τούτου ανεξέλεγκτες διαδρομές. Είναι αληθές ότι η κυβέρνηση Τσίπρα τάραξε κάπως τα λιμνάζοντα ύδατα, χάλασε κάποια δίκτυα, έκανε κάποιους να χάσουν τον ύπνο τους και προκάλεσε φόβο σε περισσότερους. Υπάρχουν ενδείξεις, ωστόσο, ότι σταδιακά αρχίζει κι αυτή να βυθίζεται σε ίδιες, ή σε ανάλογες “αγκαλιές”.

Ο ΣΥΡΙΖΑ αντιμέτωπος με την κρυφή γοητεία της διαπλοκής