Αρχική Blog Σελίδα 2715

Can the East Med Pipeline Work?

0
 

Nikos Tsafos

Senior Fellow, Energy and National Security Program CSIS

January 22, 2019

The Eastern Mediterranean gas pipeline (East Med pipeline) provokes intense reactions. Its supporters consider it essential and transformative, a way to bring non-Russian gas into Southeast Europe and, thus, cement a geopolitical arc from Greece to Israel, while weakening Russia’s gas hold on Europe. Its critics see it as a delusion, an unrealistic project that cannot die soon enough. Meanwhile, the governments of Greece, Cyprus, and Israel continue to meet to try and advance this project. Can they succeed? The short answer: it is unlikely. But the project is not totally hopeless, and it is important for the project’s proponents and detractors to grasp why.

The East Med pipeline was first proposed in 2012 due to two realities. First, a lot of gas had been found in Israel and Cyprus—this gas needed to go somewhere, and Southeast Europe was a logical outlet. Second, Southeast Europe was preparing to buy gas from Shah Deniz 2 in Azerbaijan—companies were looking at markets, governments were reviewing permits and signing agreements, and financiers were engaged with project sponsors. When Shah Deniz 2 shortlisted (and then selected) the Trans-Adriatic Pipeline (TAP) as its preferred route, other pipelines, like the Italy-Greece-Interconnector, no longer had any gas to ship. The East Med pipeline was an alternative for a market that was already in discussions to buy additional gas.

Fast forward a few years and much has changed. For one, the supply options for Southeast Europe have grown. Shah Deniz 2 will soon deliver 10 billion cubic meters (bcm) a year at the Greek-Turkish border. The TurkStream pipeline might bring more gas into the region, and a series of proposed interconnectors could push that gas into the Balkans. Meanwhile, a liquefied natural gas (LNG) import facility at Revythoussa, in Greece, was just expanded , so more LNG can reach Greece (although import capacity was never a major constraint). And a proposed import terminal in Northern Greece just completed a (non-binding) market test , raising the prospect of additional gas being available. This region now looks well supplied.

Meanwhile, the demand picture looks inauspicious. Gas demand in Greece fell sharply from 2011 to 2014, but it has since recovered, reaching an all-time high in 2017 (demand in 2018 will be lower). In Bulgaria, gas demand has been flat for 15 years. This means Italy will have to drive this project, where demand has gone through a roller coaster: it fell by 27 percent from 2007 to 2014, before recovering to 2017. But even in 2017, demand was below its 2007 peak, and like other European countries, the outlook is unclear (the data for 2018 show a modest drop). In short, selling gas into this region is not easy: there are a lot of supply options, and demand is weak. This is not a booming market desperately in need of gas.

In the Eastern Mediterranean, two changes have taken place. The first is that not much additional gas has been discovered in the intervening years—at least not in Israel and Cyprus (there have been discoveries made in Egypt). There have been only two discoveries since 2013, and both have been smaller than the earlier mega-fields (Karish in Israel, andCalypso in Cyprus—the latter without an official resource estimate yet). Exploration is ongoing, of course, and additional resources may be found; but those extra supplies are speculative at this point.

Second, the existing discoveries have found an outlet in the immediate neighborhood (within Israel, Jordan and Egypt). Analysts like to reference how much has been found in the Eastern Mediterranean, but that gas is no longer looking for a new export route—it has been contracted for sale. To fill a pipeline of 15 or 20 bcm, which is the latest capacity being discussed, gas would have to be aggregated across many fields—fields with different owners, and across different countries. It is not clear that either a gas producer from the region or a buyer from Europe is ready to take on this aggregator role—and without it, a pipeline is virtually impossible to cobble together as we know from other cases around the world.

This progress in sales to nearby markets underscores another reality for the East Med pipeline: the project has been premised on the idea that exports beyond the region were needed to fully exploit the gas discovered. At some level, this might still be true. But sales within the region have been very robust. And even if exports outside the region are needed, it is not clear that the East Med pipeline is best positioned to serve this function—the under-used LNG export capacity in Egypt remains the prime candidate for most producers, including Aphrodite in Cyprus, which is the last major field yet to be sanctioned. (Calypso is another, but without an official resource estimate, it is unclear whether it is major.)

What could change this picture in favor of the East Med pipeline? First, additional gas discoveries could create a need for new evacuation routes. But there are two caveats to that statement. More gas could also boost the momentum for other export options, including an LNG export facility in Cyprus; and resources dispersed across different fields and countries will still struggle to be comingled into a single gas stream that can be sold. In other words, more gas is probably necessary to underpin this pipeline, but more gas could also tip the scales toward other development options or complicate further the task of aggregating disparate supplies.

This reality underscores two other imperatives. The East Med pipeline has to become a preferred option for producers—better than regional sales or LNG exports via Egypt or Cyprus, or exports to Turkey by pipeline. So far, this has not been the case. But one could imagine a scenario where the ability to sell Israeli gas into Jordan or Egypt gets caught up in political battles that lead to interruptions. (This is what happened to Egyptian gas sales into Israel, after all.) If other options look worse, the East Med pipeline might look less bad by comparison. This relative attractiveness is essential for the pipeline.

The final ingredient is leadership—not political or diplomatic leadership, which can help but also further entangle the project with the region’s complex geopolitics. Instead, the project needs commercial leadership—a company that can bring all the buyers and the sellers together. One key driver will be the risk appetite of suppliers: so far, most of the contracts for gas sales have included a firm price guarantee for producers. This formula will be difficult to replicate into Europe. The Shah Deniz 2 project, for instance, is exposed to the Italian hub price (PSV)—but Shah Deniz is also liquids-rich, which provides support for this price strategy (East Med gas is short on liquids). A new supplier into Southeast Europe will struggle to compete while demanding a firm price floor. Suppliers will need to accept more price risk.

There is, in short, a narrow path to success. The demand picture in Southeast Europe must improve for this project to proceed. Other supplies into the region must fail to deliver, creating an opening; or their gas must be more expensive. The existing outlets for East Med gas need to worsen, thus making the East Med pipeline attractive by contrast. And a major player has to emerge with the capacity and willingness to bring together buyers and sellers, finding a commercial formula that delivers secure revenue to producers while offering sufficient competitiveness and flexibility to buyers. All this is a long shot—and the geopolitical dividends dreamt up by the current project sponsors are unlikely to materialize even if the pipeline is built, especially if TurkStream brings more competition to Southeast Europe anyway. But it is still possible to envision a change in circumstances, however unlikely, that make the East Med pipeline a good option.

Nikos Tsafos is a senior fellow with the Energy and National Security Program at the Center for Strategic and International Studies in Washington, D.C.

Commentary is produced by the Center for Strategic and International Studies (CSIS), a private, tax-exempt institution focusing on international public policy issues. Its research is nonpartisan and nonproprietary. CSIS does not take specific policy positions. Accordingly, all views, positions, and conclusions expressed in this publication should be understood to be solely those of the author(s).

© 2019 by the Center for Strategic and International Studies. All rights reserved

 

Κρίσιμη στροφή στη στρατηγική της Ρωσίας

0
  • του Eugene Chausovsky Δημοσιεύθηκε: 23 Ιανουαρίου 2019 Stratfor/euro2day.gr

Η ευρασιατική ταυτότητα και στρατηγική του Βλαντίμιρ Πούτιν. Οι δημογραφικές αλλαγές, η επιδίωξη της συλλογικής σταθερότητας και οι ιδιαιτερότητες του ρωσικού εθνικισμού. Κρίσιμοι ελιγμοί της Μόσχας μεταξύ Δύσης και Κίνας.

Σε πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του προς τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έγραψε πως η Ρωσία είναι «ανοικτή στον διάλογο με τις ΗΠΑ, στην πιο διευρυμένη ατζέντα».

Ήταν ένα ελπιδοφόρο μήνυμα για το 2019, γραμμένο για να κλείσει έναν χρόνο κατά τον οποίο οι σχέσεις μεταξύ της Ρωσίας και της Δύσης συνέχισαν να επιδεινώνονται σε πολυάριθμα μέτωπα. Στην πραγματικότητα, η αντιπαράθεση της Ρωσίας με τη Δύση πιθανότατα θα ενταθεί φέτος. Ένας σημαντικός λόγος γι’ αυτό είναι μια εξέλιξη-κλειδί στη στρατηγική της Ρωσίας -στην ίδια την ταυτότητα της χώρας- κατά τη διάρκεια της εποχής Πούτιν.

Από τον Ψυχρό Πόλεμο στον «Ευρασιατισμό»

Για να γίνει κατανοητή αυτή η εξέλιξη, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε το πλαίσιο εντός του οποίου ο Πούτιν ήρθε στην εξουσία πριν από σχεδόν 20 χρόνια. Όταν ορίστηκε υπηρεσιακός πρόεδρος της Ρωσίας στις 31 Δεκεμβρίου του 1999, η χώρα του κλονιζόταν από μια δεκαετία χάους και αστάθειας, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Η οικονομία ήταν κατεστραμμένη, το πολιτικό σύστημα κατακερματισμένο, στην Τσετσενία έκαναν πόλεμο για απόσχιση και οι ολιγάρχες με πολλούς τρόπους είχαν γίνει πιο ισχυροί από το κράτος. Ακόμα και η ίδια η εδαφική ακεραιότητα της χώρας κινδύνευε.

Την επόμενη δεκαετία, ο Πούτιν χαλιναγώγησε τους ολιγάρχες και επανεδραίωσε την κεντρική κυβέρνηση. Κατέστειλε τις συγκρούσεις στην Τσετσενία, με έναν συνδυασμό ωμής στρατιωτικής βίας και πολιτικών ελιγμών. Και η οικονομία, με τη βοήθεια των αυξημένων τιμών ενέργειας, εκτινάχθηκε. Η συγκέντρωση εξουσίας του Πούτιν στο εσωτερικό μέτωπο έδωσε τη δυνατότητα στη Ρωσία να επιβεβαιώσει τη θέση της στην πρώην σοβιετική περιφέρεια και πέραν αυτής.

Η επάνοδος της Ρωσίας ως περιφερειακής δύναμης την έφερε σε μεγαλύτερη αντιπαράθεση με τη Δύση, καθώς η Μόσχα προσπαθούσε να σταματήσει και να αντιστρέψει τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ και τη δυτική επιρροή στα ευρωπαϊκά σύνορα, και να επανεδραιώσει τη δική της επιρροή και τις προσπάθειες ενοποίησης. Αυτές οι δυναμικές φάνηκαν στον πόλεμο Ρωσίας-Γεωργίας το 2008 και εντάθηκαν με την εξέγερση Ευρωμαϊντάν στην Ουκρανία το 2014.

Το αποτέλεσμα ήταν μια παρατεταμένη και κλιμακούμενη αντιπαράθεση μεταξύ της Ρωσίας και της Δύσης, με την εμπλοκή της στις συγκρούσεις σε Ουκρανία και Συρία, συν την ενίσχυση των στρατιωτικών δυνάμεων και των κυρώσεων της Δύσης να οδηγούν τις σχέσεις της Μόσχας με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ στο χαμηλότερο επίπεδό τους από τον Ψυχρό Πόλεμο.

Στις δύο δεκαετίες από τότε που ήλθε στην προεδρία, αναδύεται μια ξεχωριστή ρωσική ταυτότητα υπό τον Πούτιν, η οποία μπορεί να ονομαστεί «Ευρασιατισμός». Αυτή η ταυτότητα περιλαμβάνει στοιχεία μιας πολιτικής ιδεολογίας και στρατηγικής εξωτερικής πολιτικής που έχουν τις ρίζες τους στη θέση της Ρωσίας τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία, και στις γεωπολιτικές επιτακτικές ανάγκες που προϋπάρχουν του Πούτιν. Είναι μια ταυτότητα που αποτελεί «κλειδί» τόσο για την κατανόηση των σημερινών πολιτικών της Ρωσίας όσο και για την πρόβλεψη του τι μπορούμε να περιμένουμε τα επόμενα χρόνια.

Ο Ευρασιατισμός ως πολιτική ιδεολογία

Ένα σημαντικό πολιτικό χαρακτηριστικό του Ευρασιατισμού την εποχή του Πούτιν -ένα χαρακτηριστικό που ευθυγραμμίζεται με τη ρωσική παράδοση- είναι η επιδίωξη της συλλογικής σταθερότητας έναντι της ατομικής ελευθερίας. Για τους περισσότερους Ρώσους, το χαοτικό πείραμα της χώρας με τη δημοκρατία και τον καπιταλισμό τη δεκαετία του 1990 απέδειξε πως οι δυτικότροπες δομές δεν αρμόζουν, ούτε είναι αποτελεσματικές στη Ρωσία. Η πολιτική κουλτούρα που έχει προκύψει υπό τον Πούτιν είναι ασύμβατη κατά πολλούς τρόπους με τις φιλελεύθερες, δημοκρατικές αξίες της Δύσης. Πράγματι, η Μόσχα βλέπει τη στήριξη που δίνουν ΗΠΑ και Ευρωπαϊκή Ένωση σε φιλοδημοκρατικά και ανθρωπιστικά κινήματα εντός της Ρωσίας ως προσπάθειες υπονόμευσης για να την αποδυναμώσουν.

Η Ρωσία κυβερνάται από μια κεντρική κυβέρνηση, με τον Πούτιν να παρουσιάζεται ως ένας ισχυρός, αποφασιστικός ηγέτης που κρατά ενωμένη μια χώρα που αλλιώς θα είχε διαλυθεί. Ενώ το Κρεμλίνο προχωρά τακτικά σε καταστολή διαδηλώσεων και ανεξάρτητων ΜΜΕ, επιτρέπει επιλεκτικά την πραγματοποίηση διαδηλώσεων και κατά περιόδους μπορεί ακόμα και να δεχθεί ορισμένες απαιτήσεις -όπως το να επιτραπούν οι άμεσες εκλογές ή να υπάρξει προσαρμογή των μη δημοφιλών συνταξιοδοτικών μεταρρυθμίσεων-, αν υποστεί αρκετή πίεση.

Υπό τον Πούτιν, ο ρωσικός εθνικισμός έχει αντικαταστήσει τη διεθνιστική κομμουνιστική ιδεολογία της Σοβιετικής Ένωσης. Ωστόσο, επειδή πρέπει να ενσωματώσει τις περισσότερες από 150 εθνοτικές μειονότητες της χώρας -Τατάρους, Τσετσένους, Ουκρανούς, Αρμένιους κ.τ.λ.- στον εθνικισμό αυτόν, μαζί με τους εθνοτικούς Ρώσους, ο Πούτιν διαχειρίζεται τις εθνικιστικές τάσεις της Ρωσίας προσεκτικά. Οι Ορθόδοξοι Σλάβοι δεν είναι το μόνο πρόσωπο της Ρωσίας και ο Πούτιν κινδυνεύει να αποξενώσει τις μειονοτικές ομάδες της χώρας και να υπονομεύσει τη σταθερότητα την οποία εργάστηκε να επαναφέρει, εάν επιδιώξει υπερβολικά δυνατά μια εθνικιστική γραμμή. Το ίδιο ισχύει και για τη θρησκεία: οι Μουσουλμάνοι στη Ρωσία αριθμούν εκατομμύρια και πολλοί βρίσκονται συγκεντρωμένοι στην ασταθή περιοχή του Βόρειου Καύκασου.

Επίσης, οι μειονοτικοί πληθυσμοί της Ρωσίας αυξάνονται, ενώ οι εθνοτικοί ρωσικοί πληθυσμοί μειώνονται. Οι εθνοτικοί Ρώσοι αποτελούσαν περίπου το 77% του πληθυσμού της Ρωσίας, σύμφωνα με την τελευταία επίσημη απογραφή του 2010, ωστόσο ο χαμηλός ρυθμός γεννήσεων (1,3 παιδιά ανά γυναίκα, κατά μέσο όρο) σημαίνει πως ο εθνοτικός ρωσικός πληθυσμός θα μειωθεί με ταχύτερο ρυθμό απ’ ό,τι ο μουσουλμανικός πληθυσμός της Ρωσίας, που έχει ρυθμό γεννήσεων 2,3 παιδιών ανά γυναίκα.

Η διευρυμένη μετανάστευση από τον Καύκασο και τα κράτη της Κεντρικής Ασίας, που επίσης αυξάνονται πληθυσμιακά, θα είναι απαραίτητη για να καλυφθούν οι εργατικές ανάγκες της Ρωσίας και θα μεταβάλει ακόμα περισσότερο τα δημογραφικά της χώρας. Η Ρωσία θα γίνει λιγότερο Σλαβική και Ορθόδοξη και περισσότερο Ασιατική και Μουσουλμανική τα επόμενα χρόνια, με αποτέλεσμα να ξεχωρίσει ακόμα περισσότερο πολιτισμικά και πολιτικά από την Ευρώπη και τη Δύση. Η ανάγκη να προωθηθεί ο ρωσικός εθνικισμός -το πόσο σπουδαία είναι η Ρωσία, όχι οι εθνοτικοί Ρώσοι- απλώς θα ενταθεί.

Ο Ευρασιατισμός ως στρατηγική εξωτερικής πολιτικής

Επειδή η Ρωσία δεν έχει σημαντικά φυσικά σύνορα, μια σταθερά κατά τη διάρκεια της ιστορίας της υπήρξε η ανάγκη για διατήρηση μιας περιφερειακής δύναμης για να εδραιωθεί ένας χώρος ασφαλείας τόσο στα ανατολικά όσο και στα δυτικά, προκειμένου να προστατευθεί ο πυρήνας Μόσχας-Αγίας Πετρούπολης. Ως εκ τούτου, η Μόσχα θέλει να διατηρήσει τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες στην «αγκαλιά» της -όχι απαραίτητα επισήμως αλλά οπωσδήποτε με de facto τρόπο.

Δεν είναι σύμπτωση που οι χώρες που ευθυγραμμίζονται περισσότερο με τη Ρωσία είναι μέλη της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης και τον στρατιωτικό εταίρο της, τον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας, τα δύο βασικά μπλοκ ολοκλήρωσης που δημιουργήθηκαν την εποχή Πούτιν. Αυτά τα κράτη έχουν πολλά κοινά στοιχεία με τη Ρωσία σε ό,τι αφορά τον ευρασιατικό τους χαρακτήρα -ισχυρούς ηγέτες, οικονομίες στις οποίες κυριαρχεί το κράτος και έμφαση στη σταθερότητα έναντι της δημοκρατίας. Μοιράζονται επίσης την ισχυρή καχυποψία έναντι της Δύσης και της προώθησης από την πλευρά της της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Το ιδανικό για τη Ρωσία θα ήταν κάθε κράτος της πρώην Σοβιετικής Ένωσης να ήταν μέρος της ευρασιατικής ένωσης. Όμως κράτη όπως το Αζερμπαϊτζάν, το Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν έχουν επιλέξει να παραμείνουν ουδέτερα, ενώ άλλα κράτη περιλαμβανομένων των χωρών της Βαλτικής και πιο πρόσφατα η Ουκρανία, έχουν ακολουθήσει φιλοδυτικό δρόμο. Στόχος της Ρωσίας είναι να ευθυγραμμίσει κάθε μία από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής περιφέρειας με τη Μόσχα, ή τουλάχιστον να τις διατηρήσει ουδέτερες. Αν όχι, η Ρωσία θα στοχεύσει στο να υπονομεύσει τις φιλοδυτικές τους κυβερνήσεις και τις προσπάθειες ενσωμάτωσής τους στη Δύση. Η πρόθεση των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ να στερήσουν από τη Ρωσία την σφαίρα επιρροής της αποτελεί παράγοντα-κλειδί πίσω από τη συνεχιζόμενη αντιπαράθεση της Μόσχας με τη Δύση.

Ο Ευρασιατισμός ως ιδέα εξωτερικής πολιτικής δεν περιορίζεται στα εδάφη που βρίσκονται γύρω από τη Ρωσία. Εκτείνεται επίσης και στις χώρες αυτές που συμπεριφέρονται αντίθετα με τις δυτικές φιλελεύθερες αξίες ή και τον δυτικό παρεμβατισμό, και μπορούν να περιλαμβάνουν τις ευρωπαϊκές χώρες που έχουν ανελεύθερες τάσεις. Ένα παράδειγμα είναι η Ουγγαρία, την κυβέρνηση της οποίας η Ρωσία εργάζεται για να στηρίξει προκειμένου να υπονομεύσει την ενότητα της ΕΕ σε θέματα όπως οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Η κοινή απειλή είναι πως η Ρωσία επιδιώκει να συνεργάζεται με χώρες που αμφισβητούν την παγκόσμια τάξη της οποίας ηγούνται οι ΗΠΑ, ή τουλάχιστον να προκαλέσει διχασμό εντός των συμμαχικών με τις ΗΠΑ μπλοκ όπως είναι το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Υπό τον Πούτιν, η Μόσχα έχει εργαστεί για να χτίσει άλλες οικονομικές σχέσεις και σχέσεις ασφαλείας, όχι μόνο για να αντικαταστήσει ή να συμπληρώσει τους αποδυναμωμένους δεσμούς της με τη Δύση, αλλά και για να ενισχύσει την παγκόσμια θέση της ως αντίβαρο στη Δύση και ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μια τέτοια περιοχή υπήρξε η Συρία. Η παρέμβαση της Ρωσίας εκ μέρους του προέδρου της Συρίας Μπασάρ αλ Άσαντ έχει ως κίνητρο τους ιστορικούς δεσμούς της με τη χώρα, περιλαμβανομένης της διατήρησης της ναυτικής βάσης στην Ταρτούς, καθώς και ένα στρατηγικό συμφέρον να καταπολεμήσει την εξάπλωση του Ισλαμικού Κράτους. Όμως, εξίσου σημαντικό, είναι πως η Ρωσία ήθελε να τραβήξει μια «κόκκινη γραμμή» γύρω από τις προσπάθειες της Δύσης, και ιδιαίτερα των ΗΠΑ, να εξαναγκάσουν μια αλλαγή καθεστώτος στη Συρία. Η παρέμβαση της Ρωσίας δεν ήταν για να σώσει τον Άσαντ, αλλά μάλλον για να δείξει στις ΗΠΑ πως εξακολουθεί να έχει επαρκή στρατιωτική και διπλωματική βαρύτητα, ώστε να μπορεί να κρατήσει τη θέση της στη σύγκρουση.

Αυτό, με τη σειρά του, επέτρεψε στη Ρωσία να επεκτείνει την επιρροή της αλλού στη Μέση Ανατολή. Με τους οικονομικούς δεσμούς της με τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση να υποβαθμίζονται, η Ρωσία ενδιαφερόταν να επεκτείνει τις πωλήσεις όπλων της, με χώρες της Μέσης Ανατολής όπως η Αίγυπτος και η Τουρκία να αποτελούν πολλά υποσχόμενες αγορές. Η Ρωσία ήθελε επίσης να επεκτείνει το πλεονέκτημά της έναντι των ΗΠΑ, σε ένα κρίσιμο θέατρο στην Ουάσινγκτον.

Ίσως ο σημαντικότερος εταίρος που θα προκύψει για τη Ρωσία, λόγω της αντιπαράθεσης της Μόσχας με τη Δύση, είναι η Κίνα. Η Ρωσία και η Κίνα σύσφιγγαν σταθερά τις οικονομικές και ενεργειακές τους σχέσεις από την πρώτη μετασοβιετική περίοδο. Ωστόσο, η εξέγερση του Ευρωμαϊντάν και η αντιπαράθεση της Ρωσίας με τη Δύση επιτάχυναν την ανάπτυξη της σχέσης Μόσχας-Πεκίνου, όχι μόνο σε όρους εμπορίου και επενδύσεων αλλά και σε θέματα ασφάλειας και στρατιωτικά. Η Ρωσία και η Κίνα έχουν επίσης συντονίσει τις προσπάθειές τους σε πολιτικά ζητήματα στις ψηφοφορίες του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, σε θέματα όπως η Βόρεια Κορέα και η Συρία, ιδιαίτερα όταν αυτό σημαίνει πως τάσσονται κατά της αμερικανικής θέσης στα θέατρα αυτά.

Ωστόσο, η στροφή της Ρωσίας προς την Κίνα είναι απίθανο να κρατήσει για πάντα. Η άνοδος της Κίνας και οι αλληλοκαλυπτόμενες σφαίρες επιρροής στην Κεντρική Ασία, τη ρωσική Άπω Ανατολή και την Αρκτική, τελικά θα περιορίσουν την έκταση της συνεργασίας τους. Αυτό θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια μελλοντική επαναπροσέγγιση μεταξύ της Ρωσίας και της Δύσης, ιδιαίτερα καθώς η Κίνα θα αναδύεται στην πορεία ως ένας πιο σοβαρός οικονομικός και στρατιωτικός ανταγωνισμός τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για τη Ρωσία.

Τελικά, οι ελιγμοί της Ρωσίας μεταξύ Δύσης και Ανατολής θα παγιώσουν περαιτέρω την ευρασιατική πτυχή της ταυτότητάς της. Η συνοχή του ρωσικού κράτους και της κοινωνίας στο εσωτερικό και η ικανότητα της Ρωσίας να ξεπεράσει τις εξωτερικές προκλήσεις και πιέσεις, είτε από τη Δύση είτε από την Κίνα, θα αποτελέσουν παράγοντες-κλειδιά για τη διαμόρφωση της εξέλιξης της ταυτότητας αυτής.

https://www.euro2day.gr/specials/topics/article/1660868/krisimh-strofh-sthn-strathgikh-ths-rosias.html

Γιατί θα αποτύχει το σχέδιο Ερντογάν στη Συρία

0
  • Του David Gardner Δημοσιεύθηκε: 23 Ιανουαρίου 2019 Financial Times/euro2day.gr

Η Τουρκία βλέπει στη διαλυμένη Συρία μια ευκαιρία για να ανακτήσει χαμένα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. O φόβος των Κούρδων, η στάση των ΗΠΑ και η δύσκολη σχέση με τη Ρωσία.

Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει αμερικανικές δυνάμεις από τη Συρία έχει ενθαρρύνει την Τουρκία να κλιμακώσει τις επιθέσεις ενάντια στους Κούρδους μαχητές στα βόρεια της χώρας.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν ισχυρίζεται ότι ο κ. Τραμπ παροτρύνει την Άγκυρα να δημιουργήσει μια «ουδέτερη ζώνη» σε βάθος τριάντα χιλιομέτρων στη συριακή επικράτεια κατά μήκος των νότιων συνόρων της Τουρκίας. Ανεξάρτητα από το αν αυτό αποτελέσει σταθερή θέση των ΗΠΑ -ο κ. Τραμπ προειδοποίησε επίσης την Άγκυρα να μην επιτεθεί στους Σύρους Κούρδους, συμμάχους της Ουάσιγκτον-, ο κ. Ερντογάν βρίσκεται στη Μόσχα αυτή την εβδομάδα για συνομιλίες με τον πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν σχετικά με τη Συρία και τις ουδέτερες ζώνες.

Η επέμβαση της Ρωσίας στη Συρία, μαζί με αυτή του Ιράν, κατέστησε νικηφόρο το καθεστώς του Μπασάρ αλ-Άσαντ, ενώ σηματοδότησε τη θριαμβευτική της επιστροφή στη Μέση Ανατολή. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι θέλει να παραιτηθεί της επιρροής που ασκεί στη χώρα.

Με τις ευλογίες του κ. Πούτιν κατάφερε ο κ. Ερντογάν να δημιουργήσει δύο ουδέτερες ζώνες υπό τουρκικό έλεγχο στο βορειοδυτική Συρία: μέσω της επιχείρησης «Ασπίδα του Ευφράτη» το 2016, η οποία άνοιξε έναν θύλακα από την Τζαραμπλούς στον ποταμό Ευφράτη ως την Αζάζ στα δυτικά, καθώς και την επιχείρηση «Κλάδος Ελαίας», το προκάλυμμα για την περσινή εισβολή στο συριακό κουρδικό καντόνι της Αφρίν.

Ο κ. Ερντογάν θα χρειαστεί την έγκριση του κ. Πούτιν -περισσότερο από έναν καταιγισμό «τιτιβισμάτων» του κ. Τραμπ-, έστω και για να επιχειρήσει να εγκαθιδρύσει ουδέτερες ζώνες στις περιοχές τις οποίες οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να εκκενώσουν ανατολικά του Ευφράτη (πάνω από το ένα τέταρτο των εδαφών της Συρίας που ελέγχονται σε μεγάλο βαθμό από το Κουρδικό Δημοκρατικό Ενωτικό κόμμα (PYD) και των πολιτοφυλακών του).

Έχει ελπίδες να τη λάβει;

Η συγκατάβαση της Ρωσίας στην επιχείρηση «Ασπίδα του Ευφράτη» το 2016 αποτέλεσε μια από τις συνηθισμένες ανακατατάξεις στο πολιτικό παιχνίδι συμμαχιών το οποίο χαρακτηρίζει τη Συρία και το Λεβάντε. Όπου η Μόσχα στήριζε το καθεστώς της Δαμασκού, η Άγκυρα ήταν στην αντίθετη πλευρά του εμφύλιου πολέμου, στηρίζοντας διάφορες ομάδες τζιχαντιστών ανταρτών κατά του Άσαντ. Ο κ. Πούτιν διέκρινε τελικά μια ευκαιρία μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα κατά της κυβέρνησης του Ερντογάν τον Ιούλιο του 2016 και τράβηξε την Τουρκία στην τροχιά του, σχηματίζοντας ένα τρίγωνο ισχύος με την προσθήκη της Τουρκίας στη συμμαχία του με το Ιράν.

Υπήρχε ένα τίμημα. Η Τουρκία έλαβε το πράσινο φως να εισβάλει, αφού πρώτα άφησε αβοήθητους τους σουνίτες συμμάχους στο Αλέπι, το τελευταίο αστικό προπύργιο της συριακής εξέγερσης, η πτώση του οποίου το 2016 αποτέλεσε σημείο καμπής για τον πόλεμο.

Παρομοίως, η Ρωσία έμοιαζε ευτυχής με την εισβολή της Τουρκίας στο Αφρίν πριν από έναν χρόνο, εφόσον όμως η τελευταία μοιραζόταν με τη Ρωσία το βάρος της αστυνόμευσης της γεμάτης από τζιχαντιστές επαρχίας του Ιντλίμπ, του τελευταίου οχυρού των ανταρτών.

Οι τελευταίες βομβιστικές επιθέσεις του ISIS κατά αμερικανικών και κουρδικών στόχων -στα δυτικά και τα ανατολικά της βόρειας Συρίας- μπορεί να προσφέρουν ένα εύκολο επιχείρημα υπέρ της εγκαθίδρυσης μιας ζώνης ασφαλείας από την Τουρκία. Από την άλλη πλευρά, ο στρατός ανταρτών τον οποίο στηρίζει η Άγκυρα, μόλις έχασε το μεγαλύτερο μέρος του Ιντλίμπ από τζιχαντιστές μαχητές που συνδέονται με την Αλ-Κάιντα, μια αρνητική εξέλιξη η οποία θα βρεθεί λογικά ψηλά στην ατζέντα της συνάντησης Πούτιν-Ερντογάν στη Μόσχα.

Στον αντίποδα, οι Σύροι Κούρδοι μαχητές είναι αποδεδειγμένα οι νικητές στο πεδίο της μάχης. Αυτός είναι ο λόγος που οι ΗΠΑ τους στήριξαν ενάντια στο ISIS.

Αλλά υπάρχουν πιο ζοφερές σκέψεις για τις φιλοδοξίες της Τουρκίας στη Συρία. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο απώτερος στρατηγικός στόχος της Άγκυρας είναι να συνθλίψει το αποσχιστικό κουρδικό κίνημα στη βόρεια Συρία και στο βόρειο Ιράκ, περιοχές τις οποίες βλέπει ως «ζώνες ασφαλείας» απέναντι στον εγχώριο εχθρό του, το εργατικό κόμμα του Κουρδιστάν (PKK), το οποίο έχει κηρύξει ένοπλο αγώνα κατά του τουρκικού κράτους εδώ και πάνω από 30 χρόνια.

Η Τουρκία θεωρεί ότι το PKK έχει βάσεις στο όρος Καντίλ στο βόρειο Ιράκ και εξαπολύει επιθέσεις χρησιμοποιώντας δυνάμεις του συριακού παρακλαδιού του, του PYD, αλλά και των πολιτοφυλακών του. Τώρα που οι ΗΠΑ σκοπεύουν να αποχωρήσουν από τη Συρία, φαίνεται λογικό να θέλει η Άγκυρα να εγκαθιδρύσει μια ζώνη ασφαλείας στο πλαίσιο του αγώνα της κατά του PKK.

Αλλά υπάρχει μια πλευρά της πολιτικής της Τουρκίας για τη Συρία που εκφράζεται μέσω του εθνικιστικού κύματος που ακολούθησε το αποτυχημένο πραξικόπημα, η οποία νοσταλγεί την παλιά αίγλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που κυριαρχούσε κάποτε στη Μέση Ανατολή.

Μετά την επιχείρηση «Ασπίδα του Ευφράτη», ο κ. Ερντογάν άρχισε να αναβιώνει -μέχρι και με χάρτες- παλιές εδαφικές διεκδικήσεις από το Αλέπι της Συρίας ως τη Μοσούλη στο Ιράκ. Τούτο θα μπορούσε να απορριφθεί ως απλή ρητορική, αλλά η Τουρκία αρχίζει να ριζώνει στους θύλακές της στη βορειοδυτική Συρία: τουρκόφωνα σχολεία, νοσοκομεία, διοικητές από τη νότια τουρκική πόλη Γκαζιαντέπ, ακόμα και πανεπιστήμια.

«Σχεδιάζουν να μείνουν στη Συρία όπως έμειναν και στη Βόρεια Κύπρο» υποστηρίζει ανεξάρτητος πολιτικός αναλυτής από την Κωνσταντινούπολη, ο οποίος θέλησε να κρατήσει την ανωνυμία του, επισημαίνοντας πως η Τουρκία εδραίωσε την παρουσία της στο τουρκικό κομμάτι του διαιρεμένου νησιού της Μεσογείου μετά την εισβολή της το 1974.

Αλλά υπάρχουν σοβαροί λόγοι που ο τουρκικός αλυτρωτισμός θα αποτύχει στη βόρεια και ανατολική Συρία. Ο κ. Πούτιν θέλει το καθεστώς Άσσαντ να ανακτήσει τον πλήρη έλεγχο ολόκληρης της επικράτειας της Συρίας. H φιλοδοξία του κ. Ερντογάν για ζώνη ασφαλείας θα οδηγήσει τους Κούρδους της Συρίας σε κάποιου είδους συμφωνία με την οικογένεια Άσαντ -προς όφελος της Ρωσίας και του Ιράν.

Εν τω μεταξύ, Άραβες ηγέτες, οι οποίοι αρχίζουν να συμφιλιώνονται σταδιακά με τη νίκη του Άσσαντ, δεν θα καλωσορίσουν μια νεο-οθωμανική αναβίωση από τον κ. Ερντογάν, έναν ισλαμιστή που νιώθουν πως τους υπονόμευσε κατά τη διάρκεια των εξεγέρσεων οι οποίες συντάραξαν τον αραβικό κόσμο μετά το 2011 και τώρα τον βλέπουν να συμμαχεί με ένα τουρκικό υπερεθνικιστικό κόμμα.

Η Συρία δεν είναι Κύπρος.

Copyright The Financial Times Limited 2017. All rights reserved.

Η διαμάχη για την βορειοανατολική Συρία

0

Τι θα συμβεί όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτραβηχτούν

Περίληψη:

Με στρατεύματά τους να βρίσκονται ακριβώς στο κέντρο της δράσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να έχουν κάποιον βαθμό επιρροής στην διελκυστίνδα της περιοχής. Η ακριβής στρατηγική τους, ωστόσο, είναι ασαφής.

Ο AARON STEIN είναι διευθυντής στο Πρόγραμμα για τη Μέση Ανατολή στο Foreign Policy Research Institute.

Στις 14 Δεκεμβρίου, σε μια τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ξαφνικά ότι θα διατάξει τις αμερικανικές δυνάμεις να αποχωρήσουν από την Συρία, προκαλώντας έκπληξη στον Τούρκο ομόλογό του -και σε μεγάλο μέρος του δικού του προσωπικού εθνικής ασφαλείας.

Η ξαφνική απόφαση για την απόσυρση των υπόλοιπων 2.000 Αμερικανών στρατιωτικών που σταθμεύουν στην βορειοανατολική Συρία είχε την σφραγίδα του Trump. Για χρόνια, ο πρόεδρος έχει υποσχεθεί να μειώσει το αμερικανικό αποτύπωμα στην περιοχή και υποστήριζε ότι οι σύμμαχοι και εταίροι της Αμερικής θα πρέπει να κάνουν περισσότερα για να επωμίζονται το βάρος της περιφερειακής ασφάλειας.

23012019-1.jpg

Άνδρες των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (Syrian Democratic Forces, SDF) και στρατιώτες των ΗΠΑ κατά την διάρκεια μιας περιπολίας κοντά στα τουρκικά σύνορα στην Συρία, τον Νοέμβριο του 2018. RODI SAID/REUTERS
————————————————

Όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν λειτουργούν σε κενό. Η απρόσμενη ανακοίνωση του Trump ήρθε χωρίς οποιαδήποτε προηγούμενη προσπάθεια απόσπασης παραχωρήσεων ή εγγυήσεων από τους άλλους δρώντες που εμπλέκονται στην σύγκρουση. Τώρα, αρκετοί από αυτούς τους παίκτες είναι έτοιμοι να διαμορφώσουν την επί του πεδίου κατάσταση υπέρ τους -και εις βάρος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οι πιο σημαντικοί πρωταγωνιστές σε αυτό το περίπλοκο οικοσύστημα εξωτερικών παραγόντων και εξουσιοδοτημένων δυνάμεων (proxy forces) είναι η Τουρκία και η Ρωσία. Αμφότερες οι χώρες θα ήθελαν να αναλάβουν τον έλεγχο της επικράτειας της βορειοανατολικής Συρίας, η οποία μέχρι στιγμής ήταν υπό τον έλεγχο των Ηνωμένων Πολιτειών και των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (Syrian Democratic Forces, SDF), μιας πολιτοφυλακής υποστηριζόμενης από τις ΗΠΑ, υπό την ηγεσία κυρίως Κούρδων μαχητών. Για την Άγκυρα και τη Μόσχα τα στοιχήματα είναι υψηλά: Η Τουρκία, ανήσυχη από την προοπτική των καλά εξοπλισμένων κουρδικών δυνάμεων κατά μήκος των συνόρων της, θέλει να επεκτείνει την πολιτική της εμβέλεια στην βόρεια Συρία με κάθε κόστος. Η Ρωσία επιδιώκει να εκμεταλλευτεί την αδυναμία των Κούρδων και την απειλή της τουρκικής στρατιωτικής παρέμβασης για να ενισχύσει τον σύμμαχό της στην Δαμασκό, τον πρόεδρο της Συρίας Μπασάρ αλ-Άσαντ. Εάν οι ΗΠΑ αποσυρθούν, η Ουάσινγκτον θα αναγκαστεί να παρακολουθήσει αυτόν τον αγώνα από το περιθώριο, καθώς η μόχλευσή της στην περιοχή θα έχει σπαταληθεί.

ΤΟ ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

Πριν από την ανακοίνωση της απόσυρσης, η πολιτική της κυβέρνησης Trump για την Συρία ήταν σοβαρός πονοκέφαλος για τους Τούρκους ηγέτες. Ειδικότερα, η Άγκυρα διαμαρτυρήθηκε για την απόφαση του Trump, τον Μάρτιο του 2017, να εξοπλίσει τις Μονάδες Λαϊκής Προστασίας ή YPG, τις ένοπλες πολιτοφυλακές των Σύρων Κούρδων και παρακλάδι του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος (PKK), το οποίο η Τουρκία και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταχωρήσει ως τρομοκρατική ομάδα. Η τουρκική κυβέρνηση ανησυχούσε ότι η στρατιωτική υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών προς τις YPG θα δημιουργούσε κουρδικούς θύλακες κατά μήκος των τουρκο-συριακών συνόρων, για τους οποίους φοβόταν ότι θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ασφαλή καταφύγια για τους Κούρδους μαχητές και τα στελέχη του PKK στην Τουρκία και το Ιράκ.

Λιγότερο προφανής, αλλά εξίσου σημαντική, ήταν η ανησυχία της Τουρκίας για την διεύρυνση της αποστολής των Ηνωμένων Πολιτειών στην Συρία. Αρχικά ασχολούμενη μόνο με την καταπολέμηση του Ισλαμικού Κράτους (ISIS), η διοίκηση του Trump είχε αρχίσει να μιλά για μια πρόσθετη εντολή: Την αντιμετώπιση της ιρανικής επιρροής στην Συρία. Η μετατόπιση καθοδηγήθηκε, πρωτίστως, από τον σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, John Bolton, και υποστηρίχθηκε από τον υπουργό Εξωτερικών, Mike Pompeo. Αντί να καταπολεμήσουν απλώς τους τελευταίους θύλακες της αντίστασης του ISIS, υποστήριξαν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να επιδιώξουν να «εκδιώξουν μέχρι και την τελευταία ιρανική μπότα» από την Συρία -έναν μη εφικτό στόχο που προμηνύει μια πολύ πιο αορίστου χρόνου στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ.

Για την Τουρκία, αυτή η διευρυμένη αποστολή ήταν ένας εφιάλτης. Η Άγκυρα φοβόταν ότι η συνεχιζόμενη παρουσία των ΗΠΑ, ακόμα και μετά την ήττα του ISIS, θα συνεπαγόταν επίσης την συνέχιση της χρηματοδότησης και της εκπαίδευσης των SDF και, κατά συνέπεια, των YPG. Ξαφνικά, φαινόταν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παραμείνουν για αρκετό καιρό ώστε ένα πρωταρχικό κουρδικό κράτος να αναδυθεί ακριβώς στα σύνορα της Τουρκίας, γεμάτο με ένοπλες και καλά εκπαιδευμένες δυνάμεις ξηράς.

Αποφασισμένη να το αποτρέψει αυτό, η Άγκυρα ενέτεινε τις προσπάθειές της για να αποκτήσει πολιτικό και στρατιωτικό πάτημα στις περιοχές τις οποίες ελέγχουν οι SDF και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η αντικατάσταση των τοπικών συμβουλίων στην περιοχή που υποστηρίζονται από τους Κούρδους, με κυβερνητικά όργανα που συνδέονται με την Τουρκία, θα μπορούσε να εξουδετερώσει οποιαδήποτε απειλή προέρχεται από την περιοχή. Για να το επιτύχει αυτό, ωστόσο, η Τουρκία χρειάζεται να αποδυναμώσει την σχέση ΗΠΑ-SDF και να πιέσει την Ουάσινγκτον να συνεργαστεί. Αυτό το έπραξε με το να επαπειλεί μια αποσταθεροποιητική διασυνοριακή στρατιωτική επίθεση, πρώτα στην βόρεια πόλη Manbij και στην συνέχεια πιο ανατολικά, στον ποταμό Ευφράτη, όπου σταθμεύουν στρατεύματα των ΗΠΑ.

Στα μέσα Δεκεμβρίου, καθώς η Τουρκία μάζευε στρατεύματα ως προφανή προετοιμασία για μια τέτοια επίθεση, ο Ερντογάν ζήτησε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Trump. Η Άγκυρα περίμενε ότι, αντιμέτωπη με την απειλή μιας τουρκικής επίθεσης στις δυνάμεις που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ, ο Trump θα επέσπευδε τις προσπάθειές του για να εισάγει Τούρκους εταίρους σε πόλεις που διοικούνται από Κούρδους. Αλλά στο τηλέφωνο με τον Ερντογάν, ο Trump δεν έκανε κάτι τέτοιο. Αντ’ αυτού, όταν ο Τούρκος πρόεδρος τον διαβεβαίωσε ότι η προτεραιότητα της Τουρκίας στην Συρία εξακολουθεί να είναι η μάχη κατά του ISIS, ο Trump δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν πλέον κανένα λόγο να είναι στην Συρία καθόλου.

23012019-2.jpg

Μια βάση των ΗΠΑ στη Manbij, στην Συρία, τον Μάιο του 2018. RODI SAID/REUTERS
———————————————————-

Ο Ερντογάν, φυσικά, ποτέ δεν είχε καμιά σοβαρή πρόθεση να πολεμήσει το ISIS στα τελευταία του οχυρά, τα οποία βρίσκονται σχεδόν 200 μίλια από τα τουρκικά σύνορα. Τώρα, είχε δεσμευτεί να κάνει ακριβώς αυτό. Και αφέθηκε να αγωνίζεται για να προετοιμαστεί για μια γρήγορη έξοδο των ΗΠΑ από την επικράτεια επί της οποίας σκόπευε να κερδίσει τον έλεγχο με την αμερικανική συναίνεση και βοήθεια.

Σπρωγμένη σε αυτή την απροσδόκητη κατάσταση, η Τουρκία πρέπει τώρα να ισορροπήσει τις σχέσεις με τον πιο ισχυρό εξωτερικό αγωνιζόμενο που έμεινε στο πεδίο: Την Ρωσία. Στα τέλη Δεκεμβρίου, μια υψηλού επιπέδου τουρκική αντιπροσωπεία ταξίδεψε στη Μόσχα. Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα σηματοδότησε ότι ήταν διατεθειμένη να κλιμακώσει την στρατιωτική της εμπλοκή στην σύγκρουση. Οι τουρκικές υπηρεσίες πληροφοριών και ο στρατός μετέφεραν άνδρες και εξοπλισμό σε θέσεις που βρίσκονται λίγο έξω από τη Manbij και κατά μήκος των συνόρων της Τουρκίας με την βορειοανατολική Συρία, επιτρέποντας στην Τουρκία να χρησιμοποιήσει βία, εάν είναι απαραίτητο.

Η συσσώρευση είναι επίσης σχεδιασμένη για να κρατήσει σε επιφυλακή το καθεστώς Assad στην Δαμασκό. Η Άγκυρα θέλει να διασφαλίσει ότι αν η κυβέρνηση της Συρίας επιστρέψει στα βορειοανατολικά, η Τουρκία να μπορεί να βασιστεί σε αυτήν για να πατάξει τα κουρδικά δίκτυα κατά μήκος των τουρκικών συνόρων, έτσι ώστε η αποχώρηση των ΗΠΑ να μην οδηγήσει απλώς σε πρωταρχικό κράτος (proto-state) του PKK που να συνδέεται με το καθεστώς. Κατά την διάρκεια του επταετούς εμφυλίου πολέμου, οι Σύροι Κούρδοι των YPG απέφυγαν να υποστηρίξουν την αλλαγή καθεστώτος και αντ’ αυτού έκαναν έκκληση για ένα αποκεντρωμένο κράτος με κάποιο βαθμό τοπικής κουρδικής αυτονομίας. Μέχρι στιγμής, αυτό φαίνεται να μην βρίσκει σύμφωνο τον Assad. Αλλά η Τουρκία δεν θα αφήσει καμία πιθανότητα, και βλέπει την στρατιωτική πίεση ως μέσο για να ακουστεί η φωνή της στην Δαμασκό και τη Μόσχα.

Η στρατιωτική συσσώρευση βοηθά επίσης την Τουρκία να διαπραγματευτεί με την διοίκηση του Trump, η οποία αναδρομικά ζητά εγγυήσεις ότι η απόσυρσή της δεν θα βλάψει τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Σε μια σειρά τηλεφωνικών κλήσεων τις τελευταίες εβδομάδες, ο Ερντογάν φαίνεται να έχει χρησιμοποιήσει την απειλή των τουρκικών επιθέσεων εναντίον των Κούρδων για να εξασφαλίσει την υποστήριξη του Trump για μια «ασφαλή ζώνη» 20 μιλίων στα σύνορα Συρίας-Τουρκίας, η οποία πιθανώς θα μετατραπεί σε τουρκικό «μαξιλάρι» έναντι των YPG και ένα εμπόδιο στις ροές προσφύγων προς την Τουρκία -αμφότερα μακροπρόθεσμοι στόχοι της Άγκυρας. Υπό αυτή την έννοια, η πιθανότητα μιας απόσυρσης στρατευμάτων από τις ΗΠΑ δεν άλλαξε την στρατηγική της Τουρκίας εκτός από το ότι την επιτάχυνε.

Ο ΡΩΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΩΝ

Για την Ρωσία, η προοπτική μιας απόσυρσης των ΗΠΑ εξυπηρετεί την διεύρυνση του πεδίου δράσης. Μέχρι στιγμής, η Μόσχα απέφυγε να αποκαλύψει οποιαδήποτε συγκεκριμένα σχέδια. Ωστόσο, κρίνοντας από τις δηλώσεις της επί του θέματος και από την προηγούμενη συμπεριφορά της στην περιοχή, η Ρωσία πιθανότατα θα προσπαθήσει να παίξει με την Τουρκία και τους Κούρδους επιδιώκοντας τον πρωταρχικό της στόχο: Την επιστροφή του καθεστώτος Assad σε όλη την Συρία, συμπεριλαμβανομένων και των βορειοανατολικών. Τέτοιοι χειρισμοί θα απαιτήσουν από τη Μόσχα να εξισορροπήσει το ενδιαφέρον της για την εμβάθυνση των σχέσεων με την Τουρκία απέναντι στο ενδιαφέρον της να στηρίξει τον σύμμαχό της στην Δαμασκό.

Τα πράγματα δεν ήταν πάντα τόσο περίπλοκα για την Ρωσία. Στα πρώτα χρόνια του εμφυλίου πολέμου της Συρίας, η στήριξη της Ρωσίας προς την Δαμασκό την έβαλε άμεσα εναντίον των υποστηριζόμενων από την Τουρκία εξεγερμένων στα βορειοανατολικά. Στην συνέχεια, στα τέλη του 2016, η Ρωσία βοήθησε την συριακή κυβέρνηση να καταπνίξει μεγάλο μέρος αυτής της εξέγερσης στο άλλοτε οχυρό των εξεγερμένων, το Χαλέπι. Η πτώση του Χαλεπίου ώθησε την Τουρκία να αλλάξει πορεία. Αντί να προωθήσει πληρεξούσιους (proxies) που επιδιώκουν την αλλαγή καθεστώτος στην Δαμασκό, η Τουρκία έχει τώρα μειώσει τις φιλοδοξίες της και έχει επικεντρωθεί στην παρεμπόδιση των προελάσεων των Κούρδων κατά μήκος των συνόρων της.

Η Τουρκία ανέλαβε δύο σημαντικές επιχειρήσεις για να στηρίξει τη νέα στρατηγική της: Μια εναντίον των μαχητών του ISIS στο βόρειο Χαλέπι τον Αύγουστο του 2016, ακολουθούμενη από μια άλλη εναντίον της κουρδο-κρατούμενης πόλης Afrin που άρχισε τον Ιανουάριο του περασμένου έτους. Και στις δύο περιπτώσεις, ο στόχος της Τουρκίας ήταν να ασκήσει πίεση στους Κούρδους, καταρχάς με το να αρνείται στις SDF το έδαφος δυτικά της Manbij, και στην συνέχεια βγάζοντας τις YPG έξω από την Afrin. Και στις δύο περιοχές, η Τουρκία έχει σήμερα de facto πολιτικό και στρατιωτικό έλεγχο.

Και η Μόσχα έχει κάτι που θέλει από τους Κούρδους: Υποταγή στο καθεστώς Assad. Και οι επιχειρήσεις της Τουρκίας παρουσίασαν μια ευκαιρία. Η Ρωσία προσέγγισε τις κουρδικές δυνάμεις στην Αφρίν τόσο πριν όσο και κατά την έναρξη της τουρκικής επίθεσης, προσφέροντας να κάνει την Τουρκία να υποχωρήσει, εάν οι Κούρδοι συμφωνούσαν να υποταχθούν στην κυριαρχία του Άσαντ. Οι YPG απέρριψαν την προσφορά, θεωρώντας ότι η Ρωσία δεν θα επιτρέψει στην Τουρκία να καταβροχθίσει συριακή επικράτεια. Αλλά υπολόγισαν λανθασμένα: Η Μόσχα δεν σταμάτησε την τουρκική επιχείρηση και η Αφρίν βρίσκεται τώρα υπό τον έλεγχο των δυνάμεων που υποστηρίζονται από την Τουρκία.

Καθώς η Τουρκία ασκεί πίεση στις κουρδικές δυνάμεις πέρα από την Αφρίν, η Ρωσία πιθανώς θα προβεί σε παρόμοια ανοίγματα με την ελπίδα ότι αυτή την φορά οι Κούρδοι ηγέτες θα δεχτούν την επιστροφή του καθεστώτος Assad με αντάλλαγμα την αποφυγή μιας τουρκικής επίθεσης. Η Δαμασκός, εν τω μεταξύ, διαπραγματεύεται επί του παρόντος με φιλοκαθεστωτικούς Κούρδους μέσα στις YPG. Αναφορές που διέρρευσαν δείχνουν ότι οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν έντονα σχετικά με το πόση επιρροή θα έπρεπε να παραχωρήσουν οι Κούρδοι στο έδαφός τους. Η Μόσχα και η Δαμασκός βασίζονται σε μια συμφωνία ως το μόνο μέσο για να αποτρέψουν μια μόνιμη ζώνη άμεσου ή έμμεσου τουρκικού ελέγχου στην Συρία.

Ο ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΣ ΜΠΑΛΑΝΤΕΡ

Με στρατεύματά τους να βρίσκονται ακριβώς στο κέντρο της δράσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να έχουν κάποιον βαθμό επιρροής στην διελκυστίνδα της περιοχής. Η ακριβής στρατηγική τους, ωστόσο, είναι ασαφής. Το Πεντάγωνο είναι αποφασισμένο να καθαρίσει τους τελευταίους θύλακες εδαφών του ISIS στην ανατολική Συρία και θεωρεί τις SDF σημαντικό εταίρο σε αυτόν τον αγώνα. Αλλά κάποιοι στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέκαθεν αμφισβητούσαν αυτή την συμμαχία με τις SDF λόγω των τοξικών επιπτώσεών της στις αμερικανο-τουρκικές σχέσεις και ευνοούσαν απλώς την παράδοση των θέσεων των ΗΠΑ στην Άγκυρα για να αποτρέψουν την επιστροφή του καθεστώτος Assad. Συνολικά, η αμερικανική γραφειοκρατία επί της ασφαλείας προσπάθησε να επιβραδύνει την ανακοίνωση απόσυρσης του Trump, αναζητώντας τρόπους μιας απόσυρσης χωρίς να διακυβεύονται τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Αλλά αυτές οι προσπάθειες θα αποφέρουν ελάχιστα όσο η Τουρκία θα μπορεί απλώς να παρακάμπτει την γραφειοκρατία και να μιλά απευθείας με τον Τραμπ, ο οποίος φαίνεται διατεθειμένος να αποδέχεται τις διαβεβαιώσεις της για τους Κούρδους όπως τις ακούει.

Η Τουρκία έχει ελάχιστα κίνητρα να μοιράζεται την εξουσία με τους Κούρδους στην Συρία ή οπουδήποτε αλλού. Έχει την πρόθεση να τους νικήσει και να απωθήσει τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις μακριά από τα σύνορά της. Οι Σύροι Κούρδοι, από την πλευρά τους, έχουν ακριβώς το ίδιο ελάχιστο ενδιαφέρον στο να ανεχθούν την επέκταση της τουρκικής ισχύος. Αντ’ αυτού, θα συνεχίσουν να διαπραγματεύονται με το καθεστώς Assad. Οι Ρώσοι θα είναι κοντά, βλέποντας αυτές τις διαπραγματεύσεις να ξεδιπλώνονται και χρησιμοποιώντας την απειλή της τουρκικής στρατιωτικής δράσης για να ενισχύουν την Δαμασκό και να ντροπιάζουν την Ουάσιγκτον. Το αν η περιοχή θα καταλήξει στα χέρια του Assad ή εν μέρει υπό τουρκικό έλεγχο παραμένει ασαφές. Ωστόσο, έχει εξαφανιστεί κάθε ίχνος σταθερότητας στις κουρδικές περιοχές που οι Ηνωμένες Πολιτείες βοήθησαν να απελευθερωθούν από το ISIS.

Copyright © 2019 by the Council on Foreign Relations, Inc.
All rights reserved.

Στα αγγλικά: https://www.foreignaffairs.com/articles/turkey/2019-01-22/scramble-north…

Μπορείτε να ακολουθείτε το «Foreign Affairs, The Hellenic Edition» στο TWITTER στην διεύθυνση www.twitter.com/foreigngr αλλά και στο FACEBOOK, στην διεύθυνση www.facebook.com/ForeignAffairs.gr και στο linkedin στην διεύθυνση https://www.linkedin.com/company/foreign-affairs-the-hellenic-edition

Στάθης Ν. Καλύβας: Κρίση στη ∆ύση – Tέσσερα σενάρια για το 2019 και πέρα

0

ΣΤΑΘΗΣ Ν. ΚΑΛΥΒΑΣ*

Πόσες άλλες ευρωπαϊκές χώρες απειλούνται πραγµατικά µε Ορµπανοποίηση;

Καθώς κλείνει ο χρόνος με ένα ακόμα επεισόδιο της δεκαετούς πολιτικής κρίσης που ταλανίζει τη Δύση, προκύπτουν δύο μεγάλα ερωτήματα: Πού ακριβώς οφείλεται; Και τι θα προκύψει μέσα από αυτήν;

Η αµεσότερη απάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι πως η κρίση προκαλείται από δύο τεράστιες αλλαγές, την παγκοσμιοποίηση και την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση, που ανακατανέμουν τον παγκόσμιο πλούτο, μετατοπίζοντας το παγκόσμιο κέντρο βάρους από τη Δύση στην Άπω Ανατολή, υπονομεύουν το υπάρχον σύστημα αξιών, αλλάζουν τη μορφή της εργασίας και μετασχηματίζουν τον τρόπο διαβίωσης. Μεσοπρόθεσμα, οι αλλαγές αυτές παράγουν στη Δύση χαμένους με μεγαλύτερη ταχύτητα απ’ ό,τι κερδισμένους. Καθώς λοιπόν οι χαμένοι είναι αρκετοί και η απώλεια βιώνεται εκ των πραγμάτων τραυματικά, προκύπτει μαζική δυσαρέσκεια που στρέφεται εναντίον του «συστήματος» και εκφράζεται εκλογικά, με την άνοδο των λαϊκιστών, αλλά και στο πεζοδρόμιο, όπως με τα «κίτρινα γιλέκα» στη Γαλλία. Βέβαια, πίσω από την απλή αυτή διάγνωση κρύβεται μια πολυσύνθετη πραγματικότητα. Η απώλεια που προκαλείται έχει δύο κρίσιμες διαστάσεις, μία αντικειμενική και μία υποκειμενική. Η πρώτη εκφράζεται με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Η ακαδημαϊκή έρευνα έχει επικεντρωθεί στον οικονομικό παράγοντα, που όμως δεν εκφράζεται μονοσήμαντα. Περιλαμβάνει διαστάσεις όπως η αύξηση της ανεργίας (π.χ. Ισπανία), η καθήλωση σε επαγγέλματα με χαμηλό εισόδημα (Γερμανία), η δυσκολία πρόσβασης σε αγαθά όπως η στέγαση (Μεγάλη Βρετανία), η υγεία και η παιδεία (ΗΠΑ), η απώλεια κρατικών ενισχύσεων (Σουηδία), η αύξηση της φορολογίας (Γαλλία) ή, τέλος, ένα κοκτέιλ απ’ όλα τα παραπάνω σε συνδυασμό με την αύξηση των οικονομικών ανισοτήτων και τα οικονομικά σοκ (Ελλάδα). Η αίσθηση της απώλειας δεν περιορίζεται όμως σε οικονομικές παραμέτρους, αλλά περιλαμβάνει «πολιτισμικά» και ηθικά ζητήματα αλλά και θέματα καθημερινότητας, όπως η εγκληματικότητα, η διαφθορά, η αύξηση της μετανάστευσης και η εμφάνιση και η κυριαρχία νέων αξιών, όπως η αναγνώριση των δικαιωμάτων των γυναικών και των ομοφυλοφίλων. Όπως είναι φανερό, οι αντικειμενικές αλλαγές συμπλέκονται με υποκειμενικά βιώματα. Η ανισότητα π.χ. βιώνεται κυρίως μέσω του γεωγραφικού ρήγματος (πλούσιες μεγαλουπόλεις, φτωχές ενδοχώρες), ενώ οι πολιτισμικές διαφορές ανάμεσα στους «κοσμοπολίτες και αλαζόνες πρωτευουσιάνους» από τη μία και τους «καθυστερημένους και πρωτόγονους επαρχιώτες» από την άλλη τείνουν να αποκτήσουν διαστάσεις φυλετικού σχεδόν διαχωρισμού. Υποκειμενική, τέλος, είναι και η σχέση ανάμεσα στις επιθυμίες (που μπορεί να αυξάνονται με ταχύτατους ρυθμούς) και τη δυνατότητα ικανοποίησής τους, κάτι που δεν περιορίζεται βέβαια στο οικονομικό πεδίο. Όπως έχει παρατηρήσει εδώ και χρόνια ο Γάλλος συγγραφέας Michel Houellebecq, η καταναλωτική οικονομία ακατάπαυστα δημιουργεί στους ανθρώπους πολλών ειδών επιθυμίες, που είναι αδύνατον να ικανοποιηθούν. Τη δυσαρέσκεια που προκύπτει απ’ όλα αυτά ενισχύει αποφασιστικά η τεχνολογική επανάσταση στο πεδίο της επικοινωνίας. Πραγματικά, είναι αμφίβολο αν οι μεγάλες αυτές αλλαγές θα είχαν τις ίδιες επιπτώσεις δίχως τις τεκτονικές αλλαγές στην επικοινωνία. Τι θα προκύψει μέσα από τη μεγάλη αυτή κρίση; Μεσοπρόθεσμα, διακρίνω τέσσερα πιθανά σενάρια: τον αυταρχικό λαϊκισμό, την ομαλή συνέχεια, τη λαϊκιστική παρένθεση και τον ψευδολαϊκισμό.

Η επικράτηση ενός αυταρχικού λαϊκισμού που αλλοιώνει αποφασιστικά τον χαρακτήρα του δημοκρατικού πολιτεύματος είναι μια πιθανότητα που αφορά κυρίως αναπτυσσόμενες χώρες με πρόσφατη και περιορισμένη δημοκρατική παράδοση. Εκεί είναι πιθανή η ανάδειξη «εκλογικών δικτατόρων» τύπου Ερντογάν ή Πούτιν, που θα εδραιωθούν στην εξουσία μέσω ενός συνδυασμού αυταρχισμού, πελατειασμού και εθνικισμού.

Από την άλλη, όσο και να γίνεται λόγος για το «πώς οι δημοκρατίες πεθαίνουν», τα ώριμα δημοκρατικά καθεστώτα έχουν πολύ μεγαλύτερες αντοχές απ’ ό,τι πολλοί πιστεύουν. Ιδίως οι μικρές και ευέλικτες δημοκρατίες, όπως η Ελβετία ή η Νορβηγία, μάλλον δεν θα δυσκολευτούν να παρακάμψουν τον σκόπελο του λαϊκισμού και να συνεχίσουν στον δρόμο της δημοκρατικής ομαλότητας.

Η τρίτη εκδοχή μπορεί να περιγραφεί ως «λαϊκιστική παρένθεση». Πρόκειται για περιπτώσεις όπου οι λαϊκιστές καταφέρνουν να κυριαρχήσουν για περιορισμένο διάστημα, αλλά το λαϊκιστικό τους πείραμα αποτυγχάνει παταγωδώς και λειτουργεί ως αντίσωμα που τελικά ισχυροποιεί το δημοκρατικό πολίτευμα. Επανέρχεται έτσι μια νέα πολιτική ισορροπία και εγκαινιάζεται η μεταλαϊκιστική εποχή. Κάτι τέτοιο φαίνεται να συμβαίνει στη χώρα μας, που αποτελεί την πιο προωθημένη περίπτωση αυτής της εκδοχής. Το τέταρτο σενάριο, τέλος, είναι ο «ψευδολαϊκισμός», όπου κυριαρχούν συνασπισμοί και πολιτικοί νέου τύπου, που μιλούν μεν τη γλώσσα του λαϊκισμού και χειρίζονται άριστα τη νέα τεχνολογία της επικοινωνίας, αλλά, σε αντίθεση με τους εκλογικούς δικτάτορες της πρώτης εκδοχής, δεν αλλοιώνουν το πολίτευμα και ακολουθούν μια μετριοπαθή πολιτική, που καταφέρνει να τιθασεύσει τις αναταράξεις των δομικών αλλαγών δίχως ριζοσπαστικές αλλαγές. Πρόκειται για διαδικασία πολιτικής αναπαλαίωσης, όπως ήταν στη Γαλλία το πέρασμα από την Τέταρτη στην Πέμπτη Δημοκρατία, μια περίπτωση ελεγχόμενης πολιτειακής μετάβασης που διαχειρίστηκε με επιτυχία τις τεράστιες προκλήσεις της εποχής της. Θεωρώ πως, μεσοπρόθεσμα, το ζητούμενο για τις μεγάλες δημοκρατίες του δυτικού κόσμου είναι αν θα βαδίσουν στον δρόμο της ομαλής συνέχειας ή αν θα χρειαστεί να περάσουν από το στάδιο του ψευδολαϊκισμού.

*Ο Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

“Καθημερινή”

“Δεν αναγνωρίστηκε το 1977 “μακεδονική” γλώσσα”.

0

Γιώργος Ρωμανός

  Αδιάσειστες διεθνείς αποδείξεις ότι ΠΟΤΕ δεν αναγνωρίστηκε η δήθεν «μακεδονική» γλώσσα στον ΟΗΕ, το 1977. Τα διεθνή ψεύδη του κ. Νίμιτς ακυρώνουν τη «Συμφωνία των Πρεσπών»

 Τα τεράστια ψεύδη και οι παρανομίες του κ. Νίμιτς οι οποίες ακυρώνουν την «Συμφωνία των Πρεσπών» αποδεικνύονται απόλυτα με τα στοιχεία που ακολουθούν.

Η «Συμφωνία των Πρεσπών» είναι καθολικά άκυρη διότι στο Μέρος 1, Άρθρο 1, γ. περιλαμβάνει ρητά το δομικό ψεύδος της, ότι δήθεν αναγνωρίστηκε από τον ΟΗΕ το 1977 η πλαστή «μακεδονική» γλώσσα, η οποία όπως αποδεικνύεται αμέσως πιο κάτω με τον πιο επίσημο διεθνώς τρόπο ΔΕΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΗΚΕ ΠΟΤΕ. Έτσι, χωρίς γλώσσα δεν υπάρχει εθνότητα, ούτε οι πλαστοί πολίτες «Μακεδόνες» ούτε χώρα με αυτό το προσωνύμιο. Ως εκ τούτου, η «Συμφωνία των Πρεσπών» είναι απολύτως άκυρη διότι το δομικό αυτό ψεύδος της, περί δήθεν αναγνώρισης της παγκοσμίως ανύπαρκτης «μακεδονικής γλώσσας», έρχεται σε απόλυτη αντίθεση με:

α. Την παγκόσμια νομολογία,

β. Την «Σύμβαση της Βιέννης» την οποία επίσης παραβιάζει.

Και τα δύο αυτά θέσφατα του διεθνούς δικαίου βασίζονται στην παγκόσμια αρχή της Αληθείας. Και, επειδή η «Συμφωνία των Πρεσπών» βασίζεται σε ένα δομικό ψεύδος (της) είναι απολύτως άκυρη.

Ειδικότερα:

Η απόφαση του ΟΗΕ του 1977, λέει ρητά και κατηγορηματικά, ότι η αποδοχή της μετατροπής των σκοπιανών κυριλλικών τοπωνυμίων στα λατινικά «ΔΕΝ υποδηλώνουν έκφραση γνώμης του ΟΗΕ όσον αφορά το νομικό καθεστώς κάθε χώρας ή στον ορισμό των συνόρων της, κλπ.»

Αυτό αναφέρεται επί λέξει στις σημειώσεις του τόμου 1 και στο Προοίμιο του Τόμου 2 στη σελίδα ΙΙΙ (Στα Αγγλικά, Γαλλικά, Ισπανικά), στην σχετική απόφαση 17 Αυγούστου – 7 Σεπτεμβρίου, 1977.

Το σχετικό απόσπασμα στα αγγλικά έχει ως εξής:

«The designations employed and the presentation of the material (γαλλικά données που σημαίνει δεδομένα, και ισπανικά los dados, τα αποτελέσματα) in this publication do not imply the expression of any opinion whatsoever on the part of the Secretariat of the United Nations concerning the legal status of any country, territory, city or area or of its authorities, or concerning the delimitation of its frontiers or boundaries.»

Δηλαδή, σε μετάφραση:

«Οι εφαρμοζόμενες ονομασίες και η παρουσίαση του υλικού σε αυτή την έκδοση ΔΕΝ συνεπάγονται την έκφραση οποιασδήποτε γνώμης εκ μέρους της γραμματείας του ΟΗΕ που αφορά το νομικό καθεστώς οιασδήποτε χώρας, επικράτειας, πόλης ή έκτασης της αρμοδιότητός της ή αφορά την οριοθέτηση των συνόρων και ορίων της.»

Άρα, ας το επαναλάβουμε, ο ΟΗΕ ΔΕΝ παίρνει θέσει σε θέμα αναγνώρισης οποιασδήποτε γλώσσας και ΔΕΝ επικυρώνει τίποτε άλλο παρά το ότι εισήχθη «υλικό» με τοπωνύμια στο σχετικό συνέδριο προκειμένου να αποφασιστεί η μετάφρασή του στο λατινικό αλφάβητο από τα αλφάβητα όλων των χωρών που συμμετείχαν.

Τα ακριβή ντοκουμέντα-αντίγραφα, από τον ίδιο τον ΟΗΕ έχουν ως εξής:

Στα αγγλικά:

THIRD UNITED NATIONS CONFERENCE ON THE STANDARDIZATION

OF GEOGRAPHICA L NAMES

Vol. IL Technical papers

Athens, 17 August- 7 September 1977

PREFACE

The official records of the Third United Nations Conference  on the Standardization of Geographical Names, held at Athens from 17 August to 7 September 1977, are issued in two volumes: volume I, Report of the Conference, 1 and the present publication, which contains the texts of the technical background papers submitted to the Conference by the participating Governments.

These technical papers are grouped according to the agenda item to which they relate. 2 They are reproduced in the language in which they were received (English, French or Spanish) and each is preceded, whenever possible, by a summary in the two other languages. They have been edited in accordance with United Nations practice and requirements. The designations employed and the presentation of the material in this publication do not imply the expression of any opinion whatsoever on the part of the Secretariat of the United Nations concerning the legal status of any country, territory, city or area or of its authorities, or concerning the delimitation of its frontiers or boundaries.

Στα γαλλικά

PREFACE

Les documents officiels de Ia troisieme Conference des Nations Unies sur Ia

normalisation des noms geographiques, qui s’est tenue a Athenes du 17 aout au

7 septembre 1977, sont pub lies en deux volumes: le volume I, Rapport de Ia

Conference1, et le present volume, qui contient les documents techniques

d’information presentes a la Conference par les gouvernements participants.

Ces documents techniques sont groupes par points de l’ordre du jour de la

Conference2

  • Ils sont reproduits dans la langue dans laquelle ils ont ete presentes

(anglais, espagnol ou fran~ais) et chacun est precede, dans la mesure du possible, d ‘unresume dans les deux autres langues. Ils ont ete edites conformement aux pratiques etexigences de !’Organisation des Nations Unies.

Les appellations employees dans cette publication ainsi que Ia presentation des

donnees n’impliquent de la part du Secretariat de !’Organisation des Nations Unies

aucune prise de position quant au statut juridique des pays, territoires, villes ou zones, ou de leurs autorites, ni quant au trace de leurs frontieres ou limites.

1 Troisieme Conference des Nations Unies sur Ia normalisation des noms geographiques, vol. I, Rapport de Ia Conference (publication des Nations Unies, numero de vente: F.79.1.4.).

2 L’ordre du jour est reproduit a l’annexe.

Στα Ισπανικά

PREFACIO

Los documentos oficiales de Ia Tercera Conferencia de las Naciones Unidas para

Normalizar los Nombres Geograficos, celebrada en Atenas del I 7 de agosto al 7 de

septiembre de 1977, se publican en dos volumenes: el volumen I, Informe de Ia

Conferencia 1, y Ia presente publicaci6n, en que figuran los textos de los documentos

tecnicos presentados a Ia Conferencia por los gobiernos participantes.

Estos documentos tecnicos se han agrupado segun el tema del programa a que se

refieren 2 • Se reproducen en el idioma en que se recibieron (ingles, frances o espaiiol) ycada uno de ellos va precedido, cuando ha sido posible, por un resumen en los otros idiom as. Se han editado con arreglo a las practicas y requisitos de las Naciones Unidas.

Las denominaciones empleadas en esta publicacion y Ia forma en que aparecen

presentados los datos que contiene no implican, de parte de Ia Secretaria de las

Naciones Unidas, juicio alguno sobre Ia condici6n juridica de paises, territorios,

ciudades o zonas, ode sus autoridades, ni respecto de Ia delimitacion de sus fronteras o limites.

1 Tercera Conferencia de las Naciones Unidas para Normalizar los Nombres Geograficos, val. I, Injorme

de /a Conjerencia (publicacion de las Naciones Unidas, No. de venta: S.79.1.4).

2 El programa se reproduce en el anexo.

Μετά και από αυτές τις αποκαλύψεις θα πρέπει να γνωρίζουν όσοι ετοιμάζονται να υπερψηφίσουν τη «Συμφωνία των Πρεσπών», ότι προειδοποιήθηκαν εγκαίρως και δημόσια για τα διεθνή δομικά ψεύδη που περιέχει αυτή η «Συμφωνία» η οποία βλάπτει τραγικά την πατρίδα μας. Και η εκ των υστέρων επίκληση άγνοιας δεν θα ισχύει.

 

 

Δέκα λόγοι για να μην κυρωθεί η Συμφωνία των Πρεσπών

0

Του Κωνσταντίνου Χολέβα Τετάρτη 23 Ιανουαρίου 2019

Απευθύνομαι στους βουλευτές, οι οποίοι σκέπτονται να ψηφίσουν υπέρ της κυρώσεως της Συμφωνίας των Πρεσπών. Τούς καλώ να μην εγκρίνουν ένα κείμενο ετεροβαρές υπέρ των Σκοπίων, το οποίο θα προκαλέσει ζημιά θα τραυματίσει την αξιοπρέπεια των Ελλήνων. Υπάρχουν 10 σοβαροί λόγοι για να ΜΗΝ κυρωθεί η Συμφωνία Κοτζιά- Ντιμιτρόφ της 17.6.2018.

1) Η Συμφωνία προσβάλλει την Ιστορία και τη μνήμη των αγωνιστών μας. Το 1822 οι χιλιάδες ανδρών και γυναικών που θανατώθηκαν από τους Τούρκους στο Ολοκαύτωμα της Νάουσας θυσιάσθηκαν για να δηλώσουν την ελληνική συνείδησή τους και όχι κάποια κατασκευασμένη ψευδομακεδονική. Στον Μακεδονικό Αγώνα του 1904-1908 οι Μακεδόνες, μαζί με εθελοντές από την Ελεύθερη Ελλάδα, αγωνίσθηκαν εναντίον Τούρκων και Βουλγάρων για να ενταχθούν στον ελληνικό κορμό και όχι για να δημιουργήσουν ανεξάρτητο «μακεδονικό» κράτος.

2) Η Συμφωνία παραβιάζει το Σύνταγμά μας. Ο Καταστατικός Χάρτης της χώρας μας, στο άρθρο 1 παρ. 3, αναφέρει ότι οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό και υπάρχουν υπέρ του λαού και του Έθνους. Το Έθνος είναι έννοια ευρύτερη από τον λαό, δηλαδή τους υπηκόους του κράτους. Έχει διάσταση και γεωγραφική ( π.χ. Κύπρος, Απόδημοι) και χρονική (ιστορικό παρελθόν). Μία συμφωνία, η οποία δίνει τη δυνατότητα στους γείτονές μας να μονοπωλήσουν μελλοντικά το όνομα της Μακεδονίας, δεν υπηρετεί το Έθνος.

3) Η Συμφωνία προσβάλλει τον λαό μας, ο οποίος αγνοήθηκε και δεν ερωτήθηκε. Γιατί στα Σκόπια διενεργήθηκε δημοψήφισμα και όχι στην Ελλάδα; Αισθανόμαστε αγνοημένοι και υποτιμημένοι. Στις δημοσκοπήσεις πάντως το 75% των Ελλήνων εκφράζεται κατά της Συμφωνίας.

4) Η Συμφωνία προσβάλλει τη δημοκρατία και το δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης. Το άρθρο 6 περιέχει διατάξεις, οι οποίες πιθανότατα θα οδηγήσουν σε λογοκρισία, όταν θα μιλούμε μελλοντικά για τους αγώνες των Μακεδόνων υπέρ του Ελληνισμού ή για την κατασκευή του τεχνητού «μακεδονικού έθνους» από τον Τίτο. Η Συμφωνία προβλέπει ρητά ότι θα αποτρέπονται και οι ιδιώτες από ενέργειες που «υποδαυλίζουν εχθρότητα» προς τα Σκόπια. Αυτή η σκόπιμη ασάφεια των όρων μάς ανησυχεί.

5) Η Συμφωνία υπονομεύει την ειρήνη στα Βαλκάνια. Θα βάλει τους Έλληνες και τους βόρειους γείτονές να διαφωνούν και να διαπληκτίζονται για μία σειρά ζητημάτων που αφορούν ευαίσθητα θέματα. Άλλωστε δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι γείτονες θα σεβασθούν τις υποχρεώσεις τους. Το όνομα Βόρεια Μακεδονία σύντομα θα μετατραπεί σε «Μακεδονία» χωρίς γεωγραφικό προσδιορισμό. Η ρηματική διακοίνωση που έστειλαν ομιλεί για «μακεδονικό» και όχι για Βορειομακεδονικό λαό!

6) Η Συμφωνία παραβιάζει την κοινή λογική. Αφού προβλέπει ότι το γειτονικό μας κράτος θα ονομάζεται Βόρεια Μακεδονία, γιατί ορίζει μακεδονική γλώσσα και μακεδονική ιθαγένεια; Επίσης το άρθρο 7 δίνει το δικαίωμα στα Σκόπια να χρησιμοποιούν με όποιο τρόπο θέλουν τους όρους Μακεδονία και Μακεδονικός για θέματα που αφορούν πληθυσμό, πολιτισμό, κληρονομιά, γλώσσα και ιστορία. Ουσιαστικά η Ελλάς για πρώτη φορά στη νεώτερη Ιστορία της αναγνωρίζει «μακεδονικό έθνος»!

7) Η Συμφωνία υπονομεύει το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού των τριών εκατομμυρίων Ελλήνων Μακεδόνων (περιλαμβάνω και τους Αποδήμου). Τα Σκόπια θα είναι κράτος και θα χρησιμοποιούν διεθνώς το όνομα και την κληρονομιά της Μακεδονίας. Εμείς (ομιλώ και για τον εαυτό μου, διότι γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη) θα είμαστε απλώς μία περιφέρεια στο εσωτερικό της Ελλάδος. Αν βάλουμε την υπογραφή μας στη Συμφωνία θα τεθεί το ερώτημα: Αφού αναγνωρίζουμε το όνομα Μακεδόνες σε ΜΗ Έλληνες, τότε όσοι γεννηθήκαμε στη Βόρειο Ελλάδα τί είμαστε: Η Συμφωνία πουθενά δεν αναφέρεται στην Ελληνική Μακεδονία. Μας αναφέρει απλώς σαν τη βόρεια περιοχή του Πρώτου Μέρους!

8) Η Συμφωνία θέτει σε κίνδυνο την οικονομική και εμπορική ανάπτυξη της Βορείου Ελλάδος. Χιλιάδες προϊόντων και εταιριών, που περιέχουν το όνομα Μακεδονία/Μακεδονικός στην επωνυμία τους, θα περάσουν από την κρίση της ειδικής επιτροπής, η οποία θα εργάζεται επί τρία χρόνια για να επιλύει διαφορές με τα αντίστοιχα εμπορικά σήματα των Σκοπίων. Ουδείς εγγυάται ότι η επιτροπή θα δικαιώσει τα μακεδονικά κρασιά ή τον μακεδονικό χαλβά της Ελλάδος!

9) Η Συμφωνία είναι άδικη για τις επόμενες γενιές Ελλήνων. Έχουμε άραγε το δικαίωμα να παραδώσουμε στα παιδιά μας και στα εγγόνια μας μία κολοβωμένη Ελληνική Ιστορία, στην οποία θα παρεμβαίνουν ανά πάσα στιγμή οι Σκοπιανοί ιστορικοί για να μας υποδείξουν τί και πώς θα διδάξουμε; Τι θα σκέπτονται για τη γενιά μας οι απόγονοί μας, όταν θα βλέπουν το γειτονικό κράτος να μονοπωλεί τη Χριστιανική και Βυζαντινή κληρονομιά της Μακεδονίας, όπως ήδη κάνει ο Ζάεφ με τις αναφορές στον Κύριλλο και στον Μεθόδιο;; Ο Κωστής Παλαμάς προειδοποίησε ότι «θα μας δικάσουν οι αγέννητοι και οι νεκροί»!

10) Η Συμφωνία υπονομεύει τη εθνική ομοψυχία. Αν την κυρώσουμε αναγνωρίζουμε το άρθρο 36 του Συντάγματος των Σκοπίων, το οποίο παρέμεινε εκτός αναθεωρήσεως, και τον οποίο αναφέρεται στους απελευθερωτικούς αγώνες του «μακεδονικού λαού». Όμως οι γείτονές μας θεωρούν και τον Ελληνικό Εμφύλιο ως αγώνα του «μακεδονικού λαού». Άρα θα δηλητηριάζει διαρκώς την ελληνική κοινωνία η συζήτηση περί των Σλαβομακεδόνων του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδος, η οποία θα έπρεπε να έχει κλείσει προ πολλών ετών.

Για όλους αυτούς τους λόγους η Συμφωνία των Πρεσπών δεν πρέπει να κυρωθεί. Ας μην κληροδοτήσουμε στα παιδιά μας μία Ελλάδα ντροπιασμένη και διχασμένη!

*Ο κ. Κωνσταντίνος Χολέβας είναι Πολιτικός Επιστήμων

liberal.gr

US State Department’s top diplomat for European affairs resignsWess Mitchell’s portfolio includes Russia, a sensitive issue given ongoing investigations into whether the Trump campaign colluded with Moscow in 2016.

0

 

US Assistant Secretary of State for European and Eurasian Affairs, Aaron Wess Mitchell adjusts his headphones during a press conference with Kosovo’s President at Pristina international airport on March 12, 2018 during Mitchell’s first visit to Kosovo. / AFP PHOTO / Armend NIMANI (Photo credit should read ARMEND NIMANI/AFP/Getty Images)

Wess Mitchell, the U.S. State Department’s top diplomat for European affairs, is stepping down from his post, a person familiar with the issue confirmed to POLITICO.

Mitchell’s portfolio at the State Department includes dealing with Russia, a particularly sensitive issue given ongoing investigations into whether U.S. President Donald Trump’s campaigned colluded with Moscow during the 2016 presidential campaign.

The State Department did not immediately respond to a request for comment.

The Washington Post first reported the news of Mitchell’s departure. The Post, citing a resignation letter Mitchell sent to Secretary of State Mike Pompeo, wrote that Mitchell said he was leaving for personal and professional reasons and that February 15 will be his last day.

Mitchell, whose official title is assistant secretary of state for Europe and Eurasian affairs, told the Post in an interview that he was not resigning out of protest to Trump’s policies, which have included questioning the value of international alliances such as NATO.

“I feel like I’ve done what I came in to do. My kids have a greater claim to my time right now than the public does,” he told the Post.

www.politico.eu

Η Ελλάς υποχωρούσα

6

Των Παναγιώτη Γκλαβίνη και Ιωάννη Στεφανίδη

Καθηγητών της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ

Τα γεγονότα ανατρέχουν πίσω στο 2007. Ο Nicolas Sarkozy έχει μόλις εκλεγεί στη Γαλλία και, από 1ης Ιουλίου, η χώρα του ετοιμαζόταν να ασκήσει την προεδρία της Ε.Ε. Ο φιλόδοξος νέος Πρόεδρος ήθελε ν’ αρχίσει τη θητεία του με ένα επίσης φιλόδοξο σχέδιο, που μάλιστα συνιστούσε και προεκλογική του δέσμευση: την Ένωση της Μεσογείου. Η Angela Merkel, αρχικά, ήταν αρνητική στο σχέδιο του νέου Γάλλου Προέδρου, ο οποίος συμπεριφερόταν στα ευρωπαϊκά πράγματα ως ταύρος εν υαλοπωλείω. Εν τέλει, όμως, όπως πάντοτε, ο γαλλογερμανικός άξονας τα βρήκε, ο Sarkozy κάπου υποχώρησε και η Merkel τού επέτρεψε να οργανώσει μια συνδιάσκεψη grandiose στο Παρίσι την παραμονή της επετείου της κατάληψης της Βαστίλης το 2008, απ’ όπου δεν έλειψε κανείς. Η «Ένωση για τη Μεσόγειο» ήταν γεγονός, σύμφωνα με την επιθυμία της Γαλλίας. Τα ακριβή ανταλλάγματα που προσέφερε αυτή στη Γερμανία φάνηκαν πολύ αργότερα και επιβεβαιώθηκαν πρόσφατα.

Πράγματι, στις 28.8.2014, έξι χρόνια μετά την ίδρυση της Ένωσης για τη Μεσόγειο, η Γερμανία υποδεχόταν στο Βερολίνο τους εκπροσώπους της Αλβανίας, της Βοσνίας Ερζεγοβίνης, της Κροατίας, του Κοσσόβου, της FYROM, του Μαυροβουνίου, της Σερβίας και της Σλοβενίας σε μια σύνοδο κορυφής για τα Δυτικά Βαλκάνια. Στη σύνοδο αυτή, η οικοδέσποινα Angela Merkel εγκαινίασε το λεγόμενο «Berlin Process». Στα συμπεράσματα της συνόδου, εξέφραζε τη βούληση της Γερμανικής Κυβέρνησης να στηρίξει την προοπτική ενσωμάτωσης των Δυτικών Βαλκανίων στην Ε.Ε. και, για το σκοπό αυτό, ευχήθηκε τα τέσσερα επόμενα χρόνια να λυθούν όλες οι διμερείς και εσωτερικές διαφορές στην περιοχή, μεταξύ των οποίων ρητή αναφορά γινόταν στη διένεξη μεταξύ Σερβίας και Κοσσόβου, από τη μια μεριά, και στο ονοματολογικό μεταξύ Ελλάδος και FYROM, από την άλλη. Για το τελευταίο, μάλιστα, τονίζονταν τα εξής: «The participating States agreed that this dispute must urgently be resolved by a willingness to compromise on all sides». Ήταν Αύγουστος του 2014 και στην Ελλάδα Πρωθυπουργός ήταν ακόμη ο εθνικιστής Σαμαράς και στα Σκόπια ο αδιάλλακτος Γκρούεφσκι.

Τα συμπεράσματα της συνόδου του Βερολίνου όριζαν, επίσης, πως κάθε χρόνο θα έπρεπε να συγκαλείται μια σύνοδος κορυφής για να διαπιστώνει την πρόοδο που θα είχε στο μεταξύ σημειωθεί σε όλα τα προενταξιακά μέτωπα στην περιοχή. Η Αυστρία, διάδοχος της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας και γνώστης της περιοχής, προθυμοποιήθηκε να φιλοξενήσει την αμέσως επόμενη σύνοδο του 2015. Η τελευταία έγινε στο Λονδίνο, στις 10.7.2018, στην οποία μόνοι παρευρέθησαν, σε επίπεδο πρωθυπουργών, οι πρωθυπουργοί της Ελλάδος και της Βουλγαρίας. Λιγότερο από ένα μήνα πριν, στις 17.6.2018, είχε υπογραφεί η Συμφωνία των Πρεσπών, που έλυνε το ένα από τα δυο ακανθώδη ζητήματα, στα οποία αναφερόταν η κυρία Merkel στα συμπεράσματα της Συνόδου του Βερολίνου το 2014.

Στις 10.1.2019, λίγο πριν την κύρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών από τα Κοινοβούλια της FYROM και της Ελλάδος, η Angela Merkel επισκέφθηκε την Αθήνα για να εκφράσει την ευγνωμοσύνη της στον Έλληνα Πρωθυπουργό, επειδή έλυσε ένα ζήτημα που στεκόταν εμπόδιο στην έναρξη των διαπραγματεύσεων με τη FYROM για την ένταξή της στην Ε.Ε. Ήταν, φαίνεται, προσωπικό στοίχημα της κυρίας Merkel να βάλει το τραίνο των Δυτικών Βαλκανίων στις ράγες για την Ε.Ε. πριν αποχωρήσει από την Καγκελαρία. Και μάλιστα, εντός του χρονοδιαγράμματος που έθεσε η ίδια στη σύνοδο του Βερολίνου!

Η Ελλάδα ήταν μια ευάλωτη και εξαρτημένη από τους εταίρους της χώρα, τη στιγμή ακριβώς που κλήθηκε να επιλύσει το ονοματολογικό ζήτημα με τη FYROM. Το ισχυρό μέρος στις διαπραγματεύσεις δεν ήταν η Αθήνα στην προκειμένη περίπτωση, αλλά η πολύφερνη νύφη των Σκοπίων, που υπό τη νέα κυβέρνηση του μετριοπαθούς Ζόραν Ζάεφ, έπαιξε έξυπνα το ευρωπαϊκό χαρτί, αντί για το ρωσικό. Έτσι, μοιραία πιέστηκε η Ελλάδα να αναγνωρίσει το κράτος αυτό στο εξής με διπλή ονομασία, αφενός ως «Βόρειο Μακεδονία» για επίσημη χρήση, αφετέρου ως σκέτη «Μακεδονία» και σκέτο «Μακεδονικός, -ή, -ό» για κάθε χρήση (κακά τα ψέματα). «Βορειομακεδονικός, -ή -ό» δεν υπάρχει. Υπάρχει μόνον «Μακεδονικός, -ή, -ό», και θα χρησιμοποιείται με τη σύμφωνη γνώμη της Ελλάδος τώρα πια, κάτι που θα έχει συνέπειες και για την ίδια.

Από ’κει και πέρα, επιστρατεύθηκε η φαντασία των νομικών του Υπουργού των Εξωτερικών για να δικαιολογηθεί η άτακτη υποχώρηση από την εθνική γραμμή τριών περίπου δεκαετιών.

Πρώτον, το επίσημο κράτος και οι κρατικές δομές της γείτονος υποχρεούνται, λέει, να χρησιμοποιούν μόνον το «Βόρεια Μακεδονία», την ίδια στιγμή που το άρθρο 7 επιτρέπει την χρήση (γενικώς) και του όρου «Μακεδονία», όπως επίσης και, κατ’ εξοχήν, του όρου «Μακεδονικός -ή, -ό», ως το μόνο επιτρεπτό επίθετο για κάθε χρήση.

Ως γνωστόν, όμως, το κράτος έχει ενότητα. Η Ελλάδα είναι γνωστή στην οικουμένη ως Ελλάς, Grecia, Hellas, Greece, Hellenic Republic, και όλα αυτά μαζί και το καθένα ξεχωριστά σημαίνουν Ελλάδα. Έτσι και η FYROM θα ονομάζεται και «Βόρειος Μακεδονία» και «Μακεδονία», πολύ περισσότερο που κάθε τι δικό της θα λέγεται (μόνον) «Μακεδονικό» και σε καμιά περίπτωση «Βορειομακεδονικό». Δεν μπορούν ένα κράτος, αλλιώς να το αποκαλούν οι υπηρεσίες του κι αλλιώς οι πολίτες του ή οι τρίτοι, και να εννοούν ένα διαφορετικό κράτος κάθε φορά. Το ίδιο κράτος θα εννοούν, χρησιμοποιώντας ονομασίες που θα επιτρέπονται. Ονομασίες που ΤΙΣ επιτρέψαμε.

Θα πείτε, αυτό γινόταν ήδη. Ε, λοιπόν, ας γινόταν! Επειδή, όμως, ΕΜΑΣ πίεσαν κι όχι ΑΥΤΟΥΣ, φαίνεται πως, τελικά, δεν αρκούσε που όλοι αποκαλούσαν την FYROM «Μακεδονία» εκτός από εμάς. Διαφορετικά, δεν εξηγείται γιατί τόσο πολύ πιέσανε ΕΜΑΣ, τη στιγμή μάλιστα που, αν θέλανε να την βάλουν στο ΝΑΤΟ, θα μπορούσαν να το κάνουν και με το FYROM, μιας και το Δικαστήριο της Χάγης μάς είχε ήδη καταδικάσει γι’ αυτό.

Ενιαίο, συνεπώς, είναι ένα κράτος και η Συμφωνία των Πρεσπών κατοχυρώνει και τις δυο ονομασίες. Η FYROM θα δικαιούται, συνεπώς, να τις χρησιμοποιεί και τις δυο, και αυτό θα κάνει. Και με τη δική μας βούλα αυτή τη φορά. Και θα δείτε πως και τη Δημοκρατία τους θα την αποκαλούν «Μακεδονική» αντί για «Βόρειο» και δεν θα μπορούμε τίποτε να κάνουμε επ’ αυτού, γιατί στο μεταξύ θα έχουμε παραχωρήσει το επίθετο. Γιατί το κράτος, όπως προαναφέραμε, είναι μια ενιαία οντότητα, τελικά!

Δεύτερον, το άρθρο 7 παράγραφος 3 (και η ρηματική διακοίνωση που διάβασε ο Πρωθυπουργός στη Βουλή), έρχονται να μας καθησυχάσουν ότι δεν είναι αυτό που νομίζουμε. Όχι. Δεν είναι η δική μας Μακεδονία αυτή που αποκαλούν ως Μακεδονία οι βόρειοι γείτονές μας. Η δική μας Μακεδονία είναι αυτή του άρθρου 7 παράγραφος 2! Η δική τους Μακεδονία είναι μια εντελώς άλλη Μακεδονία και είναι (προσέξτε μην μπερδεύεστε!) αυτή του άρθρου 7 παράγραφος 3!

  • Τι γλώσσα μιλάς;
  • Μακεδονική!
  • Δηλαδή Ελληνικά;
  • Όχι, νοτιοσλαβικά!
  • Α, είπα κι εγώ…

Μπορούν, άραγε, να το κάνουν αυτό οι διεθνείς συνθήκες; Να βαφτίσουν το κρέας, ψάρι;

Mπορεί μερικές φορές οι διεθνείς συνθήκες να γράφουν ιστορία. Δεν μπορούν, όμως, να ξαναγράψουν την Ιστορία. Αυτή γράφτηκε από άλλους. Τι Αναφορά θα δώσουμε εμείς στον Γκρέκο, αναλογιστήκατε;

Η υποχώρηση της Ελλάδος, ωστόσο, δεν σταματάει εδώ. Διότι, θάλεγε κανείς (όπως και λέει) ότι, βρε αδελφέ, όλοι «Μακεδονία» την λένε, ας πάει και το παλιάμπελο, αφού επιμένουν τόσο οι εταίροι μας, ας πάρουμε τουλάχιστον το «Βόρεια» κι ευχαριστημένοι νάμαστε.

Δυστυχώς, δεν είν’ έτσι! Διότι, επιπλέον, ΕΜΕΙΣ θα κληθούμε να αλλάξουμε τις επωνυμίες μας, τελικά! ΕΜΕΙΣ, κι όχι αυτοί, θα κληθούμε να βάλουμε πρόθεμα (π.χ. ελληνομακεδονικό) στα προϊόντα μας, στις υπηρεσίες μας και σε ό,τι προέρχεται από την δική μας Μακεδονία προκειμένου να τα διακρίνουμε ως ελληνικά όταν η ονομασία τους προκαλεί σύγχυση ως προς την προέλευση. Αυτοί θα έχουν το «Μακεδονικός, -ή, -ό» για να δηλώνει την εθνικότητα (nationality) και την κρατική προέλευση (origin) σε ο,τιδήποτε «προέρχεται» από την «Βόρειο Μακεδονία», είτε είναι εταιρία ή επιχείρηση, είτε εμπόρευμα ή υπηρεσία.

Διότι αυτοί είναι κράτος. Η δική μας Μακεδονία δεν είναι κράτος. Όταν, λοιπόν, τα δικά μας επίθετα θα προκαλούν διεθνή σύγχυση ως προς την (κρατική) προέλευση του προσώπου ή του αντικειμένου του οποίου την προέλευση θα προσδιορίζουν κάθε φορά (προϊόν, υπηρεσία, εταιρία, επιχείρηση, κοκ.), τότε ΕΜΕΙΣ θα κληθούμε να ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ τα δικά μας επίθετα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, τα μόνα «Μακεδονικά Ροδάκινα» που θα υπάρχουν, θα είναι αυτά που θα παράγονται στη «Βόρειο Μακεδονία». Αν ο όρος «Μακεδονικά Ροδάκινα» χρησιμοποιείται από τους Βεροιώτες παραγωγούς στις διεθνείς συναλλαγές τους, και η χρήση του προκαλεί σύγχυση ως προς την προέλευση των προϊόντων τους, θα υποχρεωθούν να τον αλλάξουν. Διότι, όταν η χρήση των δικών μας επιθετικών προσδιορισμών θα προκαλεί σύγχυση ως προς την προέλευση, ΕΜΕΙΣ θα υποχρεωθούμε να τους αλλάξουμε, κι όχι αυτοί.

Με λίγα λόγια, συνάδελφοι, εκεί που μας χρωστούσανε, μας πήραν και το βόδι!

Πείτε μας, τώρα, τι ακριβώς λύσαμε; Πείτε μας καλύτερα ότι υποχωρήσαμε!

Οι διαχρονικές ευθύνες της Αριστεράς για το Σκοπιανό

0

του Παναγιώτη Μπαλακτάρη, Δικηγόρου Αθηνών.

Ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. δεν ενδιαφέρεται για την Ελλάδα, όπως νομίζουμε, ή για το ελληνικό Έθνος. Ενδιαφέρεται για τα Βαλκάνια. Ενδιαφέρεται για τον κόσμο. Δεν εξυπηρετεί συμφέροντα ξένων «κύκλων», μεγάλων παραγόντων ή σκοτεινών δυνάμεων. Όχι. Απλώς εφαρμόζει το πολιτικό του DNA. Τα στελέχη του κόπτονται για το πώς θα διασφαλιστεί ο λαός των Σκοπίων, πώς θα υπάρχει αλληλεγγύη μεταξύ των λαών και πώς θα χαραχθεί «το προοδευτικό μέλλον της περιοχής»*.

Για τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. η Συμφωνία των Πρεσπών αποτελεί μια «εμβληματική μάχη». Για την Αριστερά το ίδιο**. Αναβιώνει στα μάτια των στελεχών της την ήττα στον εμφύλιο και την αναγκαστική αποχώρηση από την Ελλάδα μετά το 1949. Όραμά τους η δικαίωση των ηττημένων***, που στη δική τους συνείδηση ήταν νικητές(!). Εξάλλου, όλοι οι νηφάλιοι αναλυτές συμφωνούν στην ερμηνεία σχετικά με το Σύνταγμα των Σκοπίων – που δεν αλλάζει. Γίνεται αναφορά στους εθνικοαπαλευθερωτικούς αγώνες των «Μακεδόνων» που δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο τραγικός ελληνικός εμφύλιος πόλεμος.

Απόδειξη της πλήρους αδιαφορίας του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. για τα ιστορικά δίκαια της Ελλάδας αποτελεί η αποδοχή του ονόματος «Μακεδονία του Ίλιντεν». Ένα όνομα που θα φούντωνε τον ψευδοαλυτρωτισμό των Σκοπίων και θα ενίσχυε τις διεκδικήσεις τους από τη χώρα μας. Τσίπρας και Κοτζιάς συμφώνησαν στο όνομα καταρχήν, αλλά η διαρροή του στα ΜΜΕ το «έκαψε». Αμφιβάλλω αν ο πρωθυπουργός γνώριζε τη σημασία του Ίλιντεν, αλλά ο κ. Κοτζιάς γνώριζε και επιθυμούσε τη χρήση του.

Εχθές στη Διαρκή Επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων η εισηγήτρια του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. κ. Σία Αναγνωστοπούλου αναφέρθηκε σε νέο ΕΑΜ. Κάλεσε σε συνασπισμό διαφορετικής αντίληψης της Ιστορίας, όπως ο σύζυγος της υπουργού Πολιτισμού κας Ζορμπά ιστορικός κ. Αντώνης Λιάκος αναφέρθηκε, σε εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής πριν από λίγες ημέρες, στην «εχθρότητα που αναπτύσσει η Ελλάδα εναντίον των γειτονικών χωρών». Εννοούσε την Αλβανία, τα Σκόπια και την Τουρκία παρακαλώ.

Οι διαχρονικές ευθύνες της Αριστεράς για το Σκοπιανό είναι τεράστιες. Τώρα που ένα τμήμα της κυβερνά παραδίδει όνομα, ταυτότητα και γλώσσα στους ιστορικούς σφετεριστές, πιστεύοντας ότι δικαιώνει τους συντρόφους της εν όπλοις.

*Θοδωρής Δρίτσας, βουλευτής Α’ Πειραιώς ΣΥ.ΡΙΖ.Α., στην Διαρκή Επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων στις 22/1/2019.

**Αννέτα Καββαδία, βουλευτής Β΄ Αθηνών ΣΥ.ΡΙΖ.Α., στην Διαρκή Επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων στις 22/1/2019.

***Αλέξης Τσίπρας, Πρωθυπουργός, στις Πρέσπες στην υπογραφή της Συμφωνίας, 17/6/2018.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η κρίση στη διεθνή οικονομία

1

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι νικήτριες δυνάμεις απέφυγαν τα καταστροφικά λάθη της Συνθήκης των Βερσαλλιών, που αποδιάρθρωσε την ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Οικοδόμησαν ένα σύστημα πολυμερούς οικονομικής συνεργασίας μεταξύ κρατών, που είχε τον διπλό στόχο να αντεπεξέλθει στην πρόκληση του σοσιαλισμού και να αποτρέψει εμπορικούς πολέμους και ανταγωνιστικές υποτιμήσεις που είχαν σημαδέψει την παγκόσμια οικονομία κατά τη δεκαετία του 1930.

Η αρχή έγινε με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Παγκόσμια Τράπεζα, που ήταν οι δύο βασικοί θεσμοί τους οποίους διαπραγματεύθηκαν οι νικητές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έπειτα από παρατεταμένες διαπραγματεύσεις (1943-1945) και συμφώνησαν τελικά στο Bretton Woods. Η συμφωνία εκείνη στηριζόταν αρχικά στην οικονομική δύναμη των ΗΠΑ και στο νόμισμά τους. Στους δύο θεσμούς προστέθηκε σύντομα και η Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου (GATT, 1948, την οποία διαδέχθηκε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου το 1994) που υπηρετούσε τη χαλάρωση των δασμών και την απαγόρευση εμπορικών διακρίσεων.

Σε συνδυασμό με περαιτέρω πρωτοβουλίες κυρίως των ΗΠΑ (σχέδιο Μάρσαλ, δημιουργία του Οργανισμού Ευρωπαϊκής Οικονομικής Συνεργασίας, που ήταν πρόδρομος του ΟΟΣΑ), την παραίτηση από αποζημιώσεις για τις καταστροφές του πολέμου κ.ά., η Ευρώπη και η Ιαπωνία εντάχθηκαν στο νέο σύστημα και εισήλθαν σε μια περίοδο αυξανόμενης ευημερίας, που με τη σειρά της άμβλυνε τους εσωτερικούς κοινωνικούς κλυδωνισμούς.


Το ξενοδοχείο «Μάουντ Ουάσιγκτον», όπου το 1944 διεξήχθη η διάσκεψη του Bretton Woods, η οποία καθόρισε το μεταπολεμικό οικονομικό σύστημα.

Η μεταπολεμική οικονομική φιλοσοφία

Οι νομισματικοί κανόνες ήταν μια χαρακτηριστική πτυχή του συστήματος και της οικονομικής φιλοσοφίας. Κύριος στόχος τους ήταν να αποτρέψουν επιθετικές υποτιμήσεις που είχαν αποδιοργανώσει την παγκόσμια οικονομία στον Μεσοπόλεμο και ευνοούσαν έναν άναρχο παρεμβατισμό του τύπου «κάνε επαίτη τον γείτονα». Για να αποφευχθεί η επανάληψη τέτοιων φαινομένων, τα συμβαλλόμενα μέρη συμφώνησαν σε μια σταθερή ισοτιμία του δολαρίου με τον χρυσό και, στη συνέχεια, των λοιπών εθνικών νομισμάτων ως προς το δολάριο. Οι ΗΠΑ, που εμφάνιζαν τότε μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα, από τη μία πλευρά τα «ανακύκλωναν» με επενδύσεις και βοήθεια στο εξωτερικό (τη διαδικασία ανακύκλωσης περιγράφει με πυκνές πινελιές ο Γιάνης Βαρουφάκης στο «Παγκόσμιος Μινώταυρος», 2012) και, από την άλλη, δεσμεύθηκαν να ικανοποιούν κάθε αίτημα μετατροπής δολαρίων σε χρυσό. Αυτή ήταν η «αρχή της μετατρεψιμότητας».

Τι σήμαιναν όλα αυτά πρακτικά; Με απλά λόγια, ότι οι χώρες δεσμεύθηκαν να μην υποτιμούν τα νομίσματά τους και να συγκρατούν τις ισοτιμίες εντός των προκαθορισμένων περιθωρίων διακύμανσης. Αν όμως μια χώρα εμφάνιζε «θεμελιώδη ανισορροπία» στις εξωτερικές συναλλαγές της, τότε μπορούσε να υποτιμήσει το νόμισμά της ύστερα από έγκριση του ΔΝΤ.

Συμπληρωματικά, τα συμβαλλόμενα μέρη προίκισαν το ΔΝΤ με πόρους μέσω δικών τους συνεισφορών (quotas) ώστε να έχει τη δυνατότητα να παρέχει δάνεια στις χώρες που αντιμετώπιζαν δυσκολίες, τα οποία όμως έπρεπε να αποπληρωθούν. Δεν ήταν βοήθεια με την κλασική σημασία του όρου. Τα δάνεια συνόδευαν όροι που έθετε το Ταμείο για την οικονομική πολιτική τους (αρχή της αιρεσιμότητας, conditionality). Οι αντιλήψεις γι’ αυτούς ήταν κατά βάση «ορθόδοξες» με την εξής έννοια: Επιδίωκαν να εξαλείψουν ή να μειώσουν τα εξωτερικά ελλείμματα μέσω περικοπών στην κατανάλωση και αύξησης των ξένων, κυρίως αμερικανικών τότε επενδύσεων! Γενικά, το βάρος της προσαρμογής έφεραν οι χώρες με ελλειμματικά ισοζύγια, πράγμα που προκαλούσε τεράστια προβλήματα στο εσωτερικό τους.

Απόπειρες μετασχηματισμού

Σημάδια μιας επερχόμενης νομισματικής κρίσης εμφανίστηκαν ήδη προς τα τέλη της δεκαετίας του ’60, γιατί απλά τα δεδομένα άλλαζαν. Τον Αύγουστο του 1971, η αμερικανική κυβέρνηση διέκοψε την ελεύθερη μετατροπή του δολαρίου σε χρυσό και επέβαλε δασμούς στις εισαγωγές της. Ταυτόχρονα, ζήτησε από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εξαλείψουν ορισμένα εμπορικά εμπόδια που δυσκόλευαν τις εξαγωγές των ΗΠΑ, να συμμετάσχουν στις αμυντικές δαπάνες της Δύσης και να ανατιμήσουν τα νομίσματά τους. Το ίδιο έτος έγινε απόπειρα διάσωσης των σταθερών ισοτιμιών με τη λεγόμενη Smithsonian Agreement για μια γενική αναθεώρηση των ισοτιμιών (που περιέλαβε και υποτίμηση του δολαρίου) και διεύρυνση των περιθωρίων διακύμανσης των εθνικών νομισμάτων. Ομως και αυτή η συμφωνία κατέρρευσε μέσα σε ένα χρόνο. Στις 12 Δεκεμβρίου 1972, η κυβέρνηση των ΗΠΑ υποτίμησε εκ νέου το δολάριο ενώ η μία χώρα μετά την άλλη υιοθετούσε ένα σύστημα ελεγχόμενης διακύμανσης των ισοτιμιών (managed floating). Αυτό ήταν το τέλος των σταθερών ισοτιμιών, που κακώς ονομάστηκε τέλος του Bretton Woods.

Για να απαντήσουμε στο ερώτημα γιατί άλλαξε το σύστημα των ισοτιμιών, πρέπει να λάβουμε κατ’ αρχάς υπόψη τις αποκλίνουσες οικονομικές εξελίξεις των μεγάλων χωρών στο εσωτερικό των μεγάλων δυνάμεων: Οι ΗΠΑ έχαναν έδαφος στο παγκόσμιο εμπόριο, το Ηνωμένο Βασίλειο βρισκόταν σε πορεία αποβιομηχάνισης και οικονομικής εξασθένησης, ενώ αντίθετα η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η Ιαπωνία αναπτύσσονταν γρήγορα και συσσώρευαν πλεονάσματα. Ολες δίσταζαν και καθυστερούσαν να αποφασίσουν τις προσαρμογές που τους αναλογούσαν.


Στιγμιότυπο από τις συνομιλίες του «γύρου Κένεντι» για το παγκόσμιο εμπόριο.

Σε όλα αυτά πρέπει να προσθέσουμε τον ρόλο της κινητικότητας του κεφαλαίου και των πολυεθνικών εταιρειών στην εξασθένηση του συστήματος των σταθερών ισοτιμιών: Καθώς χαλάρωναν οι περιορισμοί στην κίνηση κεφαλαίων, τεράστια ποσά μπορούσαν να μετακινηθούν από ένα νόμισμα σε άλλο. Μόνη η υποψία ότι μια χώρα μπορεί να υποτιμήσει το νόμισμά της προκαλούσε έξοδο κεφαλαίων από αυτή για κερδοσκοπικούς λόγους. Από την άλλη πλευρά, οποιαδήποτε υποψία ή πρόταση για ανατίμηση του νομίσματος μιας χώρας λειτουργούσε ως καταλύτης για μαζικές εισροές κεφαλαίων σε αυτήν. Το υπέδαφος όλων αυτών ήταν, βέβαια, η αυξανόμενη απόκλιση των οικονομικών συνθηκών στις σπουδαιότερες χώρες του συστήματος.

Η εγκατάλειψη των σταθερών ισοτιμιών αφορούσε πρωτίστως μια πτυχή του συστήματος Bretton Woods, τις σταθερές ισοτιμίες. Οι υπόλοιπες πτυχές, συμπεριλαμβανομένων του ΔΝΤ, της GATT και της Παγκόσμιας Τράπεζας, θα επιβιώσουν, μολονότι θα υποστούν διάφορες προσαρμογές. Ενδεικτικά μόνο σημειώνω ότι στο πλαίσιο της GATT οργανώθηκε σειρά διαπραγματευτικών γύρων («γύρος Κένεντι», «γύρος Τόκιο» 1973-79 κ.ά.) για τη μείωση των δασμών και άλλων εμπορικών εμποδίων, ενώ το ΔΝΤ αναπροσανατόλισε τις δραστηριότητές του προς τις αναπτυσσόμενες χώρες και οι δυτικές, που είχαν θεσμικά το πάνω χέρι στις αποφάσεις του, ενέκριναν διαδοχικές αυξήσεις των πόρων του (quotas) ήδη στη δεκαετία του ’70.

Αμφισβήτηση των «ορθόδοξων» κανόνων

Τη δεκαετία του ’70 σημειώθηκαν αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, που δοκίμασαν και το νέο σύστημα. Οι μεγάλες δυτικές οικονομίες περιήλθαν σε μια κατάσταση στασιμοπληθωρισμού, ενώ οι πετρελαϊκές κρίσεις και η ανάδυση των λεγόμενων νεο-εκβιομηχανιζομένων χωρών ανέτρεψαν προϋπάρχουσες ισορροπίες. Πολλές αναπτυσσόμενες χώρες περιήλθαν σε κρίση. Το αποτέλεσμα ήταν ότι επείθοντο ολοένα και λιγότερο ότι τα προβλήματά τους μπορούσαν να λυθούν με «ορθόδοξα» μέτρα και απαίτησαν αλλαγή της παγκόσμιας οικονομικής τάξης.

Ειδικά, ο ρόλος του ΔΝΤ έγινε αντικείμενο οξύτατης κριτικής τόσο στις αναπτυσσόμενες χώρες όσο και από την ευρωπαϊκή Αριστερά. Κύρια σημεία της κριτικής ήταν ότι ευνοούσε «ορθόδοξες» πολιτικές ανοιχτών αγορών, ενώ οι περιστάσεις απαιτούσαν διαρθρωτικές παρεμβάσεις, π.χ. υποκατάσταση εισαγωγών (που όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων απέτυχαν στις μικρού και μεσαίου μεγέθους χώρες) και εκβιομηχάνισης. Επίσης, σύμφωνα με τους επικριτές, το ΔΝΤ επέβαλε πολιτικές λιτότητας εκεί όπου θα έπρεπε να υποστηρίζει, ανάμεσα σε άλλα, μια παγκόσμια κεϊνσιανή πολιτική. Στην Ελλάδα την άποψη αυτή υποστήριξε ο Αγγελος Αγγελόπουλος («Ενα παγκόσμιο σχέδιο για την απασχόληση», 1983).


Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Τζον Κόναλι, που έλαβε τις αποφάσεις του 1971.

Η πρόκληση εκείνη για τους κυριότερους θεσμούς της παγκόσμιας διακυβέρνησης αποδείχθηκε πρόσκαιρη, μολονότι η κλίμακα των προβλημάτων επέβαλε τελικά σημαντικές προσαρμογές τους. Η συνέχεια αποδείχθηκε εξίσου απρόβλεπτη: Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 κατέρρευσαν τα σοσιαλιστικά καθεστώτα. Το ιδεολογικό κλίμα που επικράτησε στη Δύση αντανακλάται καλά στην πρόβλεψη του Francis Fukuyama («Το τέλος της ιστορίας», 1992) ότι ο κόσμος θα βίωνε τον θρίαμβο της φιλελεύθερης δημοκρατίας.

Εντούτοις, η συζήτηση για αλλαγές στην παγκόσμια οικονομική διακυβέρνηση δεν σταμάτησε έκτοτε, γιατί άλλαξαν οι δομές της παγκόσμιας οικονομίας με την ιλιγγιώδη επέκταση των χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων, οι οποίες μεταξύ άλλων διεύρυναν τις ευκαιρίες για φοροδιαφυγή ή φοροαποφυγή, συμβάλλουν στη διόγκωση των εισοδηματικών ανισοτήτων, προκαλούν αστάθεια και φορτώνουν το κόστος των αποτυχιών τους στα κράτη.

* Ο κ. Πάνος Καζάκος είναι ομότιμος καθηγητής Διεθνών Οικονομικών και Ευρωπαϊκών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Αθηνών.

“Καθημερινή”

Αγγελος Μ.Συρίγος, Ευάνθης Χατζηβασιλείου: «Ενώπιον κρίσιμων αποφάσεων»

0
 ΑΓΓΕΛΟΣ Μ. ΣΥΡΙΓΟΣ*, ΕΥΑΝΘΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ* 

Το ελληνικό κράτος ουδέποτε επιχείρησε να μονοπωλήσει το σύνολο της γεωγραφικής περιοχής της Μακεδονίας, με όποιον τρόπο και εάν αυτή οριζόταν στις διεθνείς προσλήψεις. Πάντοτε αποδέχθηκε ότι τμήματα της γεωγραφικής Μακεδονίας ανήκαν και σε γειτονικές χώρες. Επιδίωξε όμως να μην επιτρέψει σε άλλο κράτος ή λαό να μονοπωλήσει το σύνολο της περιοχής. Αυτή υπήρξε σταθερή πολιτική της Ελλάδας επί 150 χρόνια.

Με τη Συμφωνία των Πρεσπών, η Ελλάδα δυστυχώς εγκαταλείπει αυτή την πολιτική. Η αλλαγή του ονόματος της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (σε «Βόρεια Μακεδονία») πρακτικά αναιρείται από το γεγονός ότι, με τη Συμφωνία, ο λαός της γειτονικής χώρας θα αποκαλείται «μακεδονικός» (και όχι «βορειομακεδονικός»). Αυτό άλλωστε προβλέπει και το αναθεωρημένο της Σύνταγμα και η ρηματική διακοίνωση της ΠΓΔΜ περί συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις της. Η εξαιρετικά ατυχής επιλογή του όρου «nationality» της γειτονικής χώρας συνοδεύεται από τον ορισμό της ως «μακεδονική/πολίτης της Βόρειας Μακεδονίας». Πέραν όμως αυτού, το άρθρο 7 της Συμφωνίας ορίζει ότι με τους όρους «Μακεδονία» και «μακεδονικός» θα περιγράφονται, ως προς την ΠΓΔΜ, «η επικράτεια, η γλώσσα, ο πληθυσμός και τα χαρακτηριστικά τους, με τη δική τους ιστορία, πολιτισμό και κληρονομιά». Σίγουρα, αυτό δεν είναι ορισμός ιθαγένειας. Είναι ορισμός ταυτότητας.

Με τη συμφωνία των Πρεσπών η Ελλάδα αναγνωρίζει στο άρθρο 1.3 «μακεδονική γλώσσα», και μάλιστα με τη ρητή και ανακριβή αναφορά ότι ως τέτοια είχε αναγνωριστεί από το 1977. Αυτό δημιουργεί πολλά προβλήματα:

Πρώτον, έτσι η Ελλάδα παίρνει θέση σε μια ταυτοτική διαμάχη μεταξύ γειτονικών της κρατών (Βουλγαρίας και ΠΓΔΜ): χωρίς να έχει οποιοδήποτε συμφέρον για τούτο, προσβάλλει το βουλγαρικό εθνικό αίσθημα, κάτι που αποτελεί βασικό λάθος στις διεθνείς σχέσεις.

Δεύτερον, με την κύρωση της Συμφωνίας, η αναγνώριση τέτοιας γλώσσας (χωρίς προσδιορισμό) θα αποκτήσει ισχύ και στο εσωτερικό δίκαιο της Ελλάδας. Το άρθρο 1.8 της Συμφωνίας ορίζει: «Από τη θέση σε ισχύ της παρούσης Συμφωνίας […] τα Μέρη θα χρησιμοποιούν το όνομα και τις ορολογίες του άρθρου 1.3 για όλες τις χρήσεις και για όλους τους σκοπούς erga omnes, ήτοι, εσωτερικά, σε όλες τις διμερείς σχέσεις τους και σε όλους τους περιφερειακούς και διεθνείς οργανισμούς και θεσμούς». Το erga omnes δεν αφορά μόνον την ΠΓΔΜ. Η Συμφωνία αναφέρεται στα «Μέρη». Επομένως, είναι erga omnes και για την Ελλάδα αυτή η ονομασία. Και είναι λανθασμένος ο ισχυρισμός ότι η Ελλάδα θα μπορεί να αποκαλεί τη γλώσσα αυτή διαφορετικά. Η κυβερνητική πλευρά «καθησυχάζει» τον ελληνικό λαό με ανακρίβειες.

Ετσι, με τη συμφωνία των Πρεσπών αλλάζει μεν το όνομα της ΠΓΔΜ, το οποίο λαμβάνει γεωγραφικό προσδιορισμό, αλλά δεν αποτρέπεται η μονοπώληση από αυτήν της ταυτότητας του συνόλου της γεωγραφικής περιοχής, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής Μακεδονίας. Η Ελλάδα εγκαταλείπει μια βασική πολιτική 150 ετών. Είναι δε περίεργο το επιχείρημα ότι η διευθέτηση τούτη συνάδει με την πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων και ιδίως με τις αποφάσεις του 2008. Ολες οι ελληνικές κυβερνήσεις στο παρελθόν επιζήτησαν την αλλαγή του ονόματος του κράτους επειδή αυτό, κατά την παγκόσμια πρακτική, θα συμπαρέσυρε το όνομα του λαού του. Είναι αστείο να ισχυριζόμαστε μόνοι μας, ότι επί 28 χρόνια η Ελλάδα ζητούσε αλλαγή του κρατικού ονόματος της ΠΓΔΜ για να έχει το δικαίωμα να αποκαλεί τον λαό της «Μακεδόνες», σκέτο! Η συμφωνία των Πρεσπών κινδυνεύει να δημιουργήσει τεράστιο πρόβλημα ταυτότητας για τρία εκατομμύρια Ελληνες Μακεδόνες και να προκαλέσει έκρηξη εθνικισμού μέσα στη χώρα.

Στο βιβλίο μας για τη συμφωνία των Πρεσπών, λαμβάνουμε μια άποψη κριτική απέναντί της. Θεωρούμε ότι θα επιφέρει περίεργα και επάλληλα αδιέξοδα και ότι δεν θα καταφέρει να αποτελέσει τη βάση για την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ των εμπλεκομένων κρατών και λαών. Πρέπει όμως να τονίσουμε ότι οι επόμενες ημέρες, καθώς θα βαίνουμε προς την κοινοβουλευτική συζήτηση για την κύρωσή της, θα είναι δύσκολες. Επίσης δύσκολο θα είναι το διάστημα μετά την πιθανότατη κύρωσή της και τη θέση της σε ισχύ, όταν θα αρχίσουν να διαφαίνονται και οι συνέπειές της. Είναι αναγκαίο όλες οι πλευρές να διατηρήσουν τη νηφαλιότητά τους και να αποφύγουν τις ακρότητες. Από εκεί και πέρα, ο ενεργός πολίτης πρέπει να γνωρίζει με ακρίβεια τη νέα κατάσταση που η πιθανή κύρωση της Συμφωνίας θα δημιουργήσει για τη χώρα.

* Ο κ. Αγγελος Συρίγος είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Ο κ. Ευάνθης Χατζηβασιλείου είναι καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι συγραφείς του βιβλίου «Η Συμφωνία των Πρεσπών και το Μακεδονικό».

“Καθημερινή”