Αρχική Blog Σελίδα 2688

Όλοι οι θίασοι επι σκηνής

0

Του Νίκου Ιγγλέση
https://greekattack.wordpress.com

Οι ευρωεκλογές και οι δημοτικές – περιφερειακές εκλογές που θα διεξαχθούν στις 26 Μαΐου καθώς και οι εθνικές που θα γίνουν το αργότερο τον προσεχή Οκτώβριο έχουν κινητοποιήσει όλους τους «πολιτικούς θιάσους». Οι «ηθοποιοί», ύστερα από εντατικές πρόβες, έχουν φορέσει τα κοστούμια τους και υπό την αυστηρή καθοδήγηση έμπειρων σκηνοθετών, συχνά αλλοδαπών, υπόσχονται μοναδικές παραστάσεις που έχουν κρυφό στόχο να χειραγωγήσουν – εξαπατήσουν – τους πολίτες.

Όλα τα έργα υποτίθεται ότι έχουν ηθικοπλαστικό χαρακτήρα και αναδεικνύουν τη σύγκρουση του «καλού» με το «κακό». Τώρα ποιο είναι το «καλό» και το ποιο είναι το «κακό» εξαρτάται από την παράσταση που επιλέγει να παρακολουθήσει ο θεατής – πολίτης.

Ο πρώτος μεγάλος «θίασος» δίνει ήδη παραστάσεις με το έργο: «Προοδευτικό – δημοκρατικό μέτωπο εναντίον νεοφιλελεύθερης ακροδεξιάς». Σύμφωνα με το επιμελημένο  σενάριο «προοδευτικοί» είναι:

  • Όσοι προέρχονται από διάφορες οργανώσεις της πάλαι ποτέ αντι-σταλινικής αριστεράς (ΚΚΕεσ., Ευρωκομμουνιστές κλπ), όπως αυτές μεταλλάχτηκαν και προσαρμόστηκαν στο σύστημα μετά το τέλος του «Ψυχρού Πολέμου». Επιχειρούν να δικαιολογήσουν το παρόν τους επικαλούμενοι το παρελθόν.
  • Οι  επονομαζόμενοι κεντροαριστεροί ή σοσιαλδημοκράτες του «σημιτικού εκσυγχρονισμού» και οι οπαδοί της «παγκόσμιας διακυβέρνησης» του ολετήρα Γιώργου Παπανδρέου. Όλοι τους φανατικοί ευρωφετιχιστές.
  • Οι εθνομηδενιστές- κοσμοπολίτες, οπαδοί της παγκοσμιοποίησης.
  • Οι απάτριδες δικαιωματιστές κάθε είδους μειονότητας, φυλετικής – θρησκευτικής -σεξουαλικής, καθώς και μέλη ΜΚΟ (Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων) συμπεριλαμβανομένων αυτών που χρηματοδοτούνται από το εξωτερικό (Ίδρυμα Τζωρτζ Σόρος κλπ).
  • Οι οπαδοί της ενδοτικής – κατευναστικής πολιτικής προς την Τουρκία, τα Σκόπια και την Αλβανία. Συμπεριλαμβάνονται οι ατυχήσαντες υποστηριχτές «Σχεδίου Ανάν», που προέβλεπε την τουρκοποίηση της Κύπρου.
  • Οι υποστηριχτές της γερμανικής Ευρώπης που ονειρεύονται να τη «μεταρρυθμίσουν», προς την κατεύθυνση που «μεταρρύθμισαν» την Ελλάδα.

Όλοι αυτοί οι «προοδευτικοί» κτίζουν «Γέφυρες» μεταξύ τους για τη δημιουργία ενός μετώπου ενάντια στο νεοεμφανιζόμενο  κίνδυνο του φασισμού, της ακροδεξιάς και του ρατσισμού. Ενδιαφέρονται να υπερασπιστούν τον υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό α-εθνικό χυλό, δηλαδή, τις πολυπολιτισμικές κοινωνίες ενάντια  στις εθνικές ταυτότητες. Αναθεωρούν την Ιστορία για να μας κάνουν να αποδεχτούμε «Το συνωστισμό στη Σμύρνη» και ότι οι Σλάβοι είναι Μακεδόνες. Τους Έλληνες που αντιστέκονται τους αποκαλούν φοβικούς, εθνικιστές, μισαλλόδοξους, πατριδοκάπηλους και ετερόκλητο όχλο.

Ο δεύτερος μεγάλος «θίασος» δίνει παραστάσεις με το έργο: «Νεοφιλελεύθεροι ευρωπαϊστές εναντίον λαϊκιστών». Σύμφωνα με το, επίσης επιμελημένο, σενάριο «νεοφιλελεύθεροι ευρωπαϊστές» είναι:

  • Οι οπαδοί της παγκοσμιοποίησης όπως αυτή υλοποιείται στην Ευρώπη από την Ε.Ε. και την Ευρωζώνη.
  • Οι κάθε είδους γερμανόφιλοι, γερμανόπληκτοι και γερμανόφοβοι γραικύλοι.
  • Οι υποστηριχτές του «μνημονιακού εκσυγχρονισμού» στην οικονομία και την κοινωνία, που επιβάλλει χαμηλούς μισθούς, μικρές συντάξεις και περιορισμένες κοινωνικές παροχές για να αυξηθεί δήθεν η ανταγωνιστικότητα της χώρας, ενώ στην πραγματικότητα αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση του χρέους
  • Οι θιασώτες των ιδιωτικοποιήσεων της δημόσιας περιουσίας  (πάρε ό,τι θέλεις… δανειστή).

Ο ίδιος «θίασος» στη «μικρή σκηνή» του παίζει ένα παραπλήσιο έργο διανθισμένο με μονόλογους για κεντροαριστερά, σοσιαλδημοκρατία και προοδευτικό κέντρο, που δήθεν διαφοροποιούνται από τα δύο άκρα, δηλαδή, το νεοφιλελευθερισμό και το λαϊκισμό.

Κανένας απ’ αυτούς τους «θιάσους», που απαρτίζονται από μίμους, γελωτοποιούς και κλόουν, δεν προσφέρει στους θεατές μια εναλλακτική προοπτική. Κανένας δε δίνει όραμα ελευθερίας, εθνικής ανεξαρτησίας και αξιοπρέπειας. Όλοι ομνύουν ότι θα παραμείνουν πιστοί και υπάκουοι υπηρέτες των κανόνων που έχει θεσπίσει η Ε.Ε. και η Ευρωζώνη ανεξαρτήτως των συνεπειών για την επιβίωση του Ελληνισμού. Όλοι αυτοί αποδέχονται την, μέσω του χρέους, ευρω-κατοχή ως κανονικότητα (αυτή είναι η ζωή μας λένε!), τη γερμανική ηγεμονία ως αναγκαιότητα και την τουρκική επικυριαρχία, στη Θράκη, στο Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο, ως την αναπόφευκτη μοίρα του μικρού και αδύναμου.

Όχι, δεν έχουν καμιά σχέση με τα «θεατρικά μπουλούκια» παλαιότερων εποχών που έδιναν παραστάσεις στα χωριά, πρόκειται για πολιτικά μπουλούκια που «οργώνουν» την Ελλάδα για να επιβιώσει η ξενοκρατία και οι ίδιοι ως υπηρέτες της. Είναι οι προσκυνημένοι που έλεγε ο Κολοκοτρώνης.

Ο ΛΑΪΚΙΣΜΟΣ

Οι εκπρόσωποι της παγκοσμιοποίησης χρησιμοποιούν λέξεις, στις οποίες δίνουν συγκεκριμένο νοηματικό περιεχόμενο, ως ιδεολογικά οχήματα εξαπάτησης των πολιτών. Ο λαϊκισμός είναι η συνήθης κατηγορία για τους αντιπάλους του συστήματος. Δίνουν στον όρο την έννοια της δημαγωγίας ή της κολακείας. Οι λαϊκιστές κατηγορούνται ότι υπόσχονται πράγματα που ικανοποιούν τα αισθήματα και το ψυχισμό του λαού, ενώ μακροπρόθεσμα θα τον βλάψουν, γιατί δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν. Το σωστό είναι ότι δε συμφέρει το «σύστημα» να πραγματοποιηθούν.

Στην πραγματικότητα ο λαϊκισμός είναι η πολιτική θεωρία και πράξη για την ικανοποίηση των επιθυμιών και των αναγκών της πλειοψηφίας των απλών ανθρώπων, γι’ αυτό έχει την ικανότητα να κινητοποιεί τα πλήθη. Αυτή την ικανότητα φοβάται περισσότερο η υπάρχουσα τάξη πραγμάτων. Όποια πολιτική πρόταση αντιτίθεται στο «σύστημα» χαρακτηρίζεται λαϊκίστικη. Ο λαϊκισμός πρέπει να εμφανίζεται βδελυρός για τον απλό λόγο ότι τα λαϊκά συμφέροντα είναι επαχθή για τους «κρατούντες».

Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου λαϊκιστές χαρακτηρίστηκαν ηγέτες κυρίως κρατών του Τρίτου Κόσμου που προσπάθησαν να εθνικοποιήσουν τις πλουτοπαραγωγικές πηγές των χωρών τους και να αποδεσμευτούν από τα δεσμά της νεο-ιμπεριαλιστικής εξάρτησης. Σήμερα λαϊκιστές αποκαλούνται όσοι αμφισβητούν το ευρωπαϊκό υποσύνολο της παγκοσμιοποίησης, δηλαδή, την Ευρωπαϊκή Ένωση – Ευρωζώνη, όπως τα δύο κυβερνητικά κόμματα της Ιταλίας, ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτωρ Όρμπαν και πολλοί άλλοι πολιτικοί και κόμματα, σ’ όλες σχεδόν τις χώρες. Λαϊκιστές χαρακτηρίζονται ακόμη ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν, αντίπαλοι επίσης της παγκοσμιοποίησης. Τον ίδιο όρο χρησιμοποιεί  η μνημονιακή αντιπολίτευση (ΝΔ-ΚΙΝΑΛ) για να χαρακτηρίσει τον ΣΥΡΙΖΑ. Πρόκειται για πολιτική συκοφαντία, γιατί όλοι τους ανήκουν στο ίδιο μπλοκ δυνάμεων.

Ο ΦΑΣΙΣΜΟΣ

Εκτός από το λαϊκισμό, το σύστημα προσπαθεί να αποπροσανατολίσει τους πολίτες επικαλούμενο τον κίνδυνο της φασιστικής ακροδεξιάς. Προσπαθούν να αναβιώσουν τα φαντάσματα μιας άλλης εποχής για να τρομοκρατήσουν το λαό. Ο φασισμός όμως που αναπτύχθηκε την εποχή του Μεσοπολέμου, κυρίως στην Ευρώπη, ήταν η απάντηση της αστικής και μικροαστικής τάξης στον κίνδυνο του Μπολσεβικισμού, που αντιπροσώπευε η, νεαρή τότε, Σοβιετική Ένωση. Στη σημερινή εποχή τέτοιος κίνδυνος δεν υπάρχει, ακόμα κι’ αν υπάρχουν κάποιοι νοσταλγοί του παρελθόντος.

Αντίθετα είναι παρών ο κίνδυνος του «νέου φασισμού» της παγκοσμιοποίησης που υποτάσσει, συρρικνώνει ή διαλύει τα εθνικά κράτη, υποβαθμίζει το βιοτικό επίπεδο με πολιτικές συνεχούς λιτότητας και αλλάζει τη δημογραφική σύνθεση του πληθυσμού ευνοώντας τις μεταναστευτικές ροές και τον εποικισμό. Ο «νέος φασισμός» δεν επιτίθεται με πάντσερ και στούκας αλλά με οικονομικά  υπερόπλα – με το ευρώ και το χρέος. Πρόκειται για το φασισμό της αφανούς παγκόσμιας διακυβέρνησης του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου και των πολυεθνικών επιχειρήσεων.

Το «σύστημα» αντιδρά με τη μεγαλύτερη δυνατή σφοδρότητα εναντίον των δυνάμεων που το αμφισβητούν και τις χαρακτηρίζει λαϊκιστικές, φασιστικές και ρατσιστικές, που επιδιώκουν δήθεν την εθνική περιχαράκωση και τη δημιουργία «περίκλειστων φρουρίων». Είναι φανερό ότι η κύρια αντίθεση στην εποχή μας είναι μεταξύ, από τη μια, των δυνάμεων που υπερασπίζονται τα εθνικά κράτη και τα λαϊκά συμφέροντα και, από την άλλη, των δυνάμεων της παγκοσμιοποίησης.

Ο ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΘΙΑΣΟΣ

Υπάρχουν και πολλοί «άστεγοι ηθοποιοί» που θέλουν να συγκροτήσουν έναν αξιόπιστο εναλλακτικό «θίασο» αλλά, τα τελευταία εννέα χρόνια, δε το έχουν καταφέρει. Τσακώνονται ποιοι θα είναι οι πρωταγωνιστές, δεν έχουν και λεφτά για να πάρουν ένα θέατρο της προκοπής, αλλά το κυριότερο δεν μπορούν να αποφασίσουν ποιος θα γράψει το ανατρεπτικό σενάριο που θα προσελκύσει τους θεατές – τον ελληνικό λαό. Η φτώχια, υλική και κυρίως πνευματική, φέρνει γκρίνια και διχόνοια.

Παρά τις καλές προθέσεις τους οι εναλλακτικοί «ηθοποιοί» δε κατανοούν το ευρύτερο πλαίσιο, δηλαδή, την παγκοσμιοποίηση, εντός του οποίου εκτυλίσσεται η ελληνική τραγωδία. Δε γίνεται κατανοητός ο ρόλος του ξένου νομίσματος – του ευρώ – και του συναλλαγματικού χρέους που αυτό δημιούργησε. Δε γίνεται κατανοητή η φύση της αφανούς ξένης κατοχής. Δε γίνεται κατανοητό ότι απαιτείται ένα συνολικό σχέδιο σωτηρίας και όχι αποσπασματική αντιμετώπιση των επί μέρους θεμάτων όπως του οικονομικού, του κοινωνικού, των εθνικών απειλών, της δημογραφικής συρρίκνωσης και αλλοίωσης του πληθυσμού. Τέλος δε γίνεται κατανοητός ο εθνικοαπελευθερωτικός χαρακτήρας του αγώνα για τη σωτηρία του Ελληνισμού. Πολλοί από αυτούς, εγκλωβισμένοι σε ιδεολογήματα παλαιότερων εποχών, υιοθετούν επιλεκτικά κάποιες από τις θέσεις των επικυρίαρχων δυνάμεων και έτσι χωρίς να το αντιλαμβάνονται αυτοακυρώνονται, χάνοντας οποιαδήποτε δυνατότητα παρέμβασης. Όσο όλοι αυτοί δεν κάνουν αποδεκτό ένα αξιόπιστο σενάριο δεν μπορούν να συγκροτήσουν και  κανέναν εναλλακτικό «θίασο».

Στις Βρυξέλλες, το Βερολίνο, το Παρίσι, στα επιτελικά κέντρα των μεγάλων τραπεζών και των πολυεθνικών επιχειρήσεων τρέμουν τα αποτελέσματα των Ευρωεκλογών και φοβούνται ότι μπορεί να καταρρεύσει το σαθρό οικοδόμημα τους. Γι’ αυτό δε θα τους κάνουμε τη χάρη, δεν κάνουμε αποχή, δεν ψηφίζουμε λευκό ή άκυρο αλλά εκείνο το αντισυστημικό – πατριωτικό κόμμα (δυστυχώς υπάρχουν αρκετά) που κατά την άποψη του καθενός είναι το πιο αξιόπιστο, κι ας είναι μικρό. Μόνο μια τέτοια ψήφος μετράει στον πόλεμο που μαίνεται. Μέχρι να συμφωνηθεί το εναλλακτικό σενάριο και να βρεθούν οι κατάλληλοι «ηθοποιοί» για να ανέβει το έργο που θα λυτρώσει τους θεατές – πολίτες, που θα λυτρώσει το έθνος.

Ο Νίκος Ιγγλέσης είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας του βιβλίου
«Στρατηγικές Επιλογές Επιβίωσης του Ελληνισμού»
που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Στοχαστής».

Είκοσι χρόνια απο τους βομβαρδισμούς της Σερβίας.

0

του Παντελή Σαββίδη

Το βράδυ της 24ης Μαρτίου 1999 το πέρασα με αγωνία. Είχα πίσω μου οκτώ χρόνια βαλκανικής πείρας συσσωρευμένης απο εμπειρίες όλων των βαλκανικών χωρών. Το πρωί θα έφευγα για το Βελιγράδι.
Η αγωνία μου δεν προερχόταν απο το πως θα πάω σε μια πρωτεύουσα χώρας που ήδη βομβαρδιζόταν. Αλλά απο το μέχρι που θα οδηγούνταν οι εξελίξεις. Υπήρχε κίνδυνος να παρασυρθεί και η Ελλάδα στο βαλκανικό ντόμινο;
Όλα έδειχναν πως όχι. Αλλά, κανείς δεν μπορούσε να είναι σίγουρος.
Το πρωί ξεκίνησα με ένα opel corsa που είχα. Ως απεσταλμένος της ΕΡΤ3. Πήρα μαζί μου και τον Μπάμπη Μπίκα. Έγραφε, τότε, για το Ριζοσπάστη, αν θυμάμαι καλά. Θα έδινε και σε ραδιόφωνα.
Με το Μπίκα περιπλανηθήκαμε μαζί πολλά χρόνια στα Βαλκάνια.
Η πρώτη μας ψυχρολουσία στα σύνορα Σκοπίων- Σερβίας. Φθάνουμε, μπαίνουμε στην αίθουσα που γίνεται ο έλεγχος διαβατηρίων και περιμένουμε. Περιμένουμε αρκετή ώρα αλλά κανείς δεν εμφανίζεται. Επιχειρούμε να δούμε αν είναι κανείς μέσα. Και ξαφνικά εμφανίζεται ένας ωρυόμενος σέρβος αστυνομικός. Ενοχλήθηκε απο την αδημονία μας. Είχαν τα προβλήματά τους οι άνθρωποι, άρχισαν και οι βομβαρδισμοί…
Σε τέτοιες περιπτώσεις η καλύτερη αντιμετώπιση είναι να μη βγάζεις μιλιά. Κατεβάζεις το κεφάλι και περιμένεις ο άλλος να εκτονωθεί. Το είχαμε μάθει το μάθημα απο άλλες ανάλογες περιπτώσεις στα Βαλκάνια.
Φώναξε, ξαναφώναξε, του ζητήσαμε συγνώμη. κάποια στιγμή σταμάτησε. Είδε τα διαβατήρια, τα σφράγισε και μας άφησε να φύγουμε.
Φθάνουμε στο Νις. Σταματάμε να πιούμε έναν καφέ. Δεν είχαμε φάει και τίποτε απο το πρωί. Καθώς πίνουμε τον καφέ μας σε ένα άδειο ξενοδοχείο, βγάζουμε και το χάρτη για να δούμε τη διαδρομή και να σημαδέψουμε με μαρκαδόρο τις πόλεις που ακούσαμε ότι βομβαρδίστηκαν.
Ξεκινούμε να συνεχίσουμε την πορεία μας προς το Βελιγράδι. Δεν κάναμε μερικά μέτρα και ακούμε τη σειρήνα απο περιπολικό. Μας σταματούν απότομα. Κατεβαίνουμε και με τα λίγα σερβικά που καταλαβαίναμε και τα αγγλικά που μιλούσαν οι αστυνομικοί αντιλαμβανόμαστε πως το πρόβλημα είναι ο χάρτης. Μας πέρασαν για κατασκόπους στο ξενοδοχείο, ειδοποίησαν την αστυνομία και η αστυνομία μας σταμάτησε.
Βγάζουμε το χάρτη, τους εξηγούμε πως είμαστε Έλληνες δημοσιογράφοι. Βλέπουν το χάρτη ότι είναι πολιτικός. Αλλά, η καχυποψία δεν τους έφυγε. Μας ψάχνουν και στα πιο εμφανή μέρη του αυτοκινήτου και μας αφήνουν να φύγουμε.
Λίγα μέτρα παραπέρα, ευλογώ το Θεό που δεν μου άνοιξαν τη βαλίτσα. Είχα έναν χάρτη του Γιουγκοσλαβικού στρατού τον οποίο αγόρασα απο το Βελιγράδι ένα δολάριο, λίγα χρόνια νωρίτερα. Βέβαια και αυτός πολιτικός χάρτης ήταν αλλά έγραφε εμφανώς απέξω “Γιουγκοσλαβικός Στρατός”. Και σε τέτοιες στιγμές, άντε να ξεμπλέξεις.
Φθάνουμε στο Βελιγράδι. Όλοι οι ξένοι ανταποκριτές είναι συγκεντρωμένοι στο ξενοδοχείο Hayat. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να μείνουμε εκεί. Βρισκόμαστε όλη την ημέρα στο λόμπι του Hayat αλλά πηγαίνουμε για ύπνο στο ξενοδοχείο Μόσκβα. Εμβληματικό ξενοδοχείο, όπου διέμεναν οι ξένοι κατάσκοποι επι υπαρκτού σοσιαλισμού. Αλλά, ούτε και για εκεί άντεχε το βαλάντιό μας.
Ψάχνουμε και νοικιάζουμε ένα διαμέρισμα. Πληρώναμε το μήνα, λιγότερα απο ότι, κόστιζε μια βραδιά στο Hayat. Δόξα τω Θεώ, οι φίλοι του Μπίκα δεν μας άφηναν να πλήξουμε. Καθημερινά είχαμε και κάποιον νέο επισκέπτη απο την Ελλάδα που τον φιλοξενούσαμε.
Δεν έδινα σημασία. Ακόμη και τώρα βρίσκω στο δρόμο παιδιά- τρόπος του λέγειν, παιδιά- που μου λένε ότι μείναμε μαζί στο Βελιγράδι. Το σπίτι αυτό, λίγο πιο κάτω απο το κτήριο της Ελληνικής πρεσβείας, τότε, και στον ευρύτερο χώρο μιας απο τις μεγαλύτερες λαϊκές του Βελιγραδίου, υπήρξε το στρατηγείο μας.
Τα γράφω αυτά με αφορμή την 20η επέτειο απο την ημέρα εκείνη. Τα υπόλοιπα σε βιβλίο.
Επειδή βλέπω διάφορα σχόλια για τη στάση της Ελλάδας στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας, να διευκρινήσω πως η Ελλάδα δεν συμμετείχε στους βομβαρδισμούς. Επέτρεψε στο ΝΑΤΟ τη χρήση του εδάφους της. Παρείχε διευκολύνσεις διακίνησης στα ΝΑΤΟϊκά στρατεύματα αλλά, ΔΕΝ βομβάρδισε τους Σέρβους.
Οι σερβικές αρχές- και ο σερβικός λαός- εκτίμησαν τη στάση της επίσημης Ελλάδας. Διότι γνώριζαν ότι δεν μπορούσε να κάνει και πολλά πράγματα απέναντι στο ΝΑΤΟ. Μάλιστα, και η ελληνική κυβέρνηση και έλληνες πολιτικοί προσφέρθηκαν να μεσολαβήσουν μεταξύ Μιλόσεβιτςκαι αμερικανών, αν χρειαζόταν. Και μερικές φορές έπαιξαν κάποιο θετικό ρόλο.
Βεβαίως, η στάση του ελληνικού λαού ήταν απολύτως φιλοσερβική. Οι διακρατικές σχέσεις δεν ήταν κακές, πολλές φορές ήταν καλές αλλά πάντα είχαν μια επιφυλακτικότητα.
Ο πρέσβης ε.τ. Λευτέρης Καραγιάννης που θα είναι την Τετάρτη προσκεκλημένος της εκπομπής που κάνω στη Δημοτική Τηλεόραση Θεσσαλονίκης, TV-100 θα μας διευκρινήσει αρκετά πράγματα. Ο κ. Καραγιάννης ήταν πρέσβης της Ελλάδας στο Βελιγράδι απο το 1990 ως το 1993 και γνώρισε καλά το Μιλόσεβτς.
Αυτα προς το παρόν. Τα υπολοιπα στο βιβλίο που κάποια στιγμή ελπίζουμε να βγάλουμε.

Άγγελος Μ. Συρίγος: Πού βρίσκεται το Καστελόριζο;

2

ΑΓΓΕΛΟΣ Μ. ΣΥΡΙΓΟΣ*

Τις τελευταίες ημέρες με κυβερνητική πρωτοβουλία έχει τεθεί στη δημόσια συζήτηση σε ποια θαλάσσια περιοχή βρίσκεται το Καστελόριζο ή πιο σωστά το νησιωτικό σύμπλεγμα της Μεγίστης. Το 1923 ο Διεθνής Υδρογραφικός Οργανισμός προσδιόρισε τα όρια του Αιγαίου στην Κρήτη, στην Κάρπαθο, στη Ρόδο και στις απέναντι μικρασιατικές ακτές. Επομένως, βάσει του Διεθνούς Υδρογραφικού Οργανισμού το Καστελόριζο βρίσκεται εκτός Αιγαίου, στη Μεσόγειο, γνωστή ως Θάλασσα της Λυκίας ή Θάλασσα της Λεβαντίνης (του Λεβάντε).

Ο προσδιορισμός, όμως, των ορίων του Αιγαίου Πελάγους (όπως και κάθε θάλασσας) από τον Διεθνή Υδρογραφικό Οργανισμό γίνεται μόνον για λόγους διευκολύνσεως της ναυσιπλοΐας και συντονισμού στην έκδοση χαρτών και στη διεξαγωγή υδρογραφικών ερευνών. Δεν έχει καμία νομική ή πολιτική σημασία. Αυτό αναφέρεται ρητώς στο ίδιο το σχετικό εγχειρίδιο του Διεθνούς Υδρογραφικού Οργανισμού, που προσδιορίζει τα όρια των θαλασσών:

Τα όρια που προτείνονται… έχουν χαραχθεί αποκλειστικώς για τη διευκόλυνση του Διεθνούς Υδρογραφικού Οργανισμού κατά την κατάρτιση των κατευθύνσεων ναυσιπλοΐας, των οδηγιών προς ναυτιλλομένους κλπ. ούτως ώστε να διασφαλίσει ότι όλες οι δημοσιεύσεις που θα επιγράφονται με το όνομα ενός ωκεανού ή μίας θάλασσας θα αφορούν στη συγκεκριμένη περιοχή… Αυτά τα όρια δεν έχουν καμία απολύτως πολιτική σημασία», [Πρόλογος στην τρίτη -και τελευταία εγκεκριμένη- έκδοση του εγχειριδίου Limits of Oceans and Seas, Special Publication No 23, International Hydrographic Organization, 3rd edition, 1953, σελ. 18.]

Επίσης, είναι αποδεκτό και νομολογιακά ότι ο προσδιορισμός τέτοιου είδους ορίων είναι τεχνητός και δεν αποτελεί βάση για οριοθέτηση ή για αναγνώριση συγκεκριμένων δικαιωμάτων:

«Η έκθεση [δηλ. το εγχειρίδιο] του Διεθνούς Υδρογραφικού Οργανισμού δεν προοριζόταν να χρησιμοποιηθεί ως βάση για την οριοθέτηση ή για οποιαδήποτε ειδική απόδοση δικαιωμάτων. Ήταν απλώς μια προσπάθεια να προσδιορισθούν ευρείες γεωγραφικές ονομασίες…»,
υπόθεση Οριοθέτησης Μπαρμπάντος – Τρινιντάντ και Τομπάγκο, Διαιτητικό Δικαστήριο, Απόφασή 11ης Απριλίου 2006, παρ. 314.

Το Καστελόριζο και τα γύρω ελληνικά νησάκια ανήκουν διοικητικά στα Δωδεκάνησα. Δεν είναι μόνον η απόδοσή τους εν συνόλω στην Ελλάδα το 1947 με τη Συνθήκη των Παρισίων. Η ίδια η Τουρκία είχε αποδεχθεί παλαιότερα την ενότητα του χώρου και το ενιαίο της αντιμετωπίσεως του συμπλέγματος της Μεγίστης με τα λοιπά Δωδεκάνησα. Το 1932 υπέγραψε συμφωνία κι ένα πρωτόκολλο με την κατέχουσα τα Δωδεκάνησα Ιταλία. Τότε χαράχθηκε μία οριοθετική γραμμή που συνέδεε το Καστελόριζο με τη Ρόδο παρ’ ότι από τη μία πλευρά είναι οι τουρκικές ακτές και από την άλλη η ανοιχτή θάλασσα.

Αντιθέτως, μετά το 2009 η Τουρκία θυμήθηκε ότι το Καστελόριζο βρίσκεται εκτός του Αιγαίου και συνεπώς απαιτεί ξεχωριστή αντιμετώπιση. Σε συνέντευξή του το 2011 ο τότε υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Νταβούτογλου είχε δηλώσει:

Ερώτηση δημοσιογράφου: Αντιτίθεται πράγματι η Τουρκία στη συμπερίληψη του Καστελόριζου σ’ ένα ενδεχόμενο συνολικό πακέτο συμφωνίας και γιατί;

Απάντηση Νταβούτογλου: Οι διερευνητικές επαφές έχουν ρητό στόχο να εξετάσουν όλα τα θέματα που αφορούν τις διαφωνίες μας στο Αιγαίο. Επομένως, είμαστε επικεντρωμένοι κατά προτεραιότητα στο θέμα του Αιγαίου. Ωστόσο, το Καστελόριζο βρίσκεται στη Μεσόγειο. Σε ό,τι αφορά το νησί του Καστελόριζου, η Τουρκία έχει βάσιμες νομικές και πολιτικές θέσεις, σε συμφωνία με το διεθνές δίκαιο και τη νομολογία των διεθνών δικαστηρίων, συμπεριλαμβανομένης και της Χάγης.

«Το Καστελόριζο εκτός διαπραγμάτευσης – Ο Αχμέτ Nταβούτογλου στην “Κ”», συνέντευξη στον Α. Παπαχελά, Καθημερινή, 6 Μαρτίου 2011, (έμφαση από τον συγγραφέα).

Στόχος της Τουρκίας είναι να απομονώσει το νησιωτικό σύμπλεγμα του Καστελόριζου από τα υπόλοιπα νησιά του Αιγαίου. Σε μία τέτοια περίπτωση το σύμπλεγμα του Καστελορίζου θα εμφανίζεται ως μία μικρή συστάδα νησιών που βρίσκονται αντιμέτωπες με το υπερπολλαπλάσιο εύρος των τουρκικών ακτών. Το μικρό μήκος των ακτών του ελληνικού νησιωτικού συμπλέγματος θα βρίσκεται σε δυσαναλογία με τις θαλάσσιες περιοχές που θα του αποδοθούν με τη μέθοδο της μέσης γραμμής, εν συγκρίσει με τις τουρκικές ακτές και τις δικές τους θαλάσσιες περιοχές. Επομένως, η Τουρκία θα ζητήσει να αποδοθεί στο σύμπλεγμα του Καστελόριζου μόνον αιγιαλίτιδα ζώνη. Δεν θα έχει δικαίωμα ούτε για υφαλοκρηπίδα, ούτε για ΑΟΖ.

Θα πρέπει να επισημανθεί όμως ότι στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή της ανατολικής Μεσογείου δεν έχουμε μόνον την προβολή των ακτών του Καστελόριζου. Στην ίδια περιοχή υπάρχουν η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κρήτη. Η προβολή των ακτών τους (μαζί με αυτές του νησιωτικού συμπλέγματος της Μεγίστης) προσδιορίζει τις θαλάσσιες ζώνες της περιοχής. Για αυτό το λόγο και η επίσημη ελληνική θέση είναι ότι στόχος «είναι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας μεταξύ των δύο χωρών σε όλο το εύρος της, από τη Θράκη μέχρι το Καστελόριζο». [Δήλωση του εκπροσώπου του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, 6 Μαρτίου 2011].

Τον τελευταίο καιρό πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι η ελληνική κυβέρνηση αποδέχεται τον διαχωρισμό του Καστελόριζου από τα υπόλοιπα νησιά του Αιγαίου. Δεν είναι μόνον η όψιμη ανακάλυψη για τα όρια του Αιγαίου και την εξαίρεση του Καστελόριζου από αυτό. Είχαμε επιπλέον τρεις διαδοχικές δηλώσεις από τον υπουργό Εξωτερικών:

-«Πώς μπορεί κάποιος να αποκλείσει από αυτή την περιοχή την Τουρκία η οποία έχει τόσα χιλιόμετρα ακτή στη Μεσόγειο; Κανείς δεν ισχυρίζεται το αντίθετο από αυτό», 20 Μαρτίου 2019
-«εμείς θεωρούμε ότι σε όλα τα θέματα που την αφορούν, η Τουρκία έχει δικαιώματα», 21 Μαρτίου 2019
-«Δεν θέλουμε να αποκτήσουμε μονοπωλιακή ιδιοκτησία εκεί που θεωρούμε ότι έχουμε συμφέροντα», 22 Μαρτίου 2019

Όλα αυτά δείχνουν να θέλουν να προετοιμάσουν την ελληνική κοινή γνώμη για την υποτιθέμενη μειωμένη επήρεια του συμπλέγματος του Καστελορίζου σε μία οριοθέτηση. Κατ’ ακολουθίαν, προκειμένου να καταλήξουμε να μην έχουν τα νησιά υφαλοκρηπίδα, μας συμφέρει η συνεκμετάλλευση όλης της περιοχής με την Τουρκία χωρίς προηγούμενη οριοθέτηση.

Αντίστοιχες υπεραπλουστευτικές αντιλήψεις πρυτάνευσαν και στη συμφωνία των Πρεσπών. Για να μην έχουμε επανάληψη του ιδίου έργου, υπενθυμίζεται ότι πάγια ελληνική θέση από το 1974 είναι πως η διαπραγμάτευση για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας (και της ΑΟΖ, οψέποτε θεσπισθεί) θα πρέπει να είναι συνολική και όχι αποσπασματική και να αφορά ενιαία σε όλο το μήκος των ελληνικών θαλασσίων συνόρων, από το δέλτα του Έβρου έως και τη Στρογγύλη ανατολικά του Καστελόριζου.

* Ο Αγγελος Μ. Συρίγος είναι Αν. Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου & Εξωτερικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο, υπ. Βουλευτής Α’ Αθηνών με τη Νέα Δημοκρατία.

“Καθημερινή”

Printemps algérien : ce qui se dit et se pense à Rabat, Tunis et Bamako

0

ANALYSE. La situation qui prévaut actuellement en Algérie est observée avec minutie au Maroc, en Tunisie et au Mali. Des faits et des commentaires officiels et officieux l’attestent.

Les événements actuels en Algérie font penser à 2011 quand l’Algérie a connu des émeutes d’ampleur nationale dont l’élément déclencheur avait été la hausse brutale et importante des prix de l’huile et du sucre.

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Ή ΘΑΝΑΤΟΣ

14

Εκατόν ενενήντα οκτώ χρόνια απο την Επανάσταση του 1821.
Οι Έλληνες δημιούργησαν σύγχρονο κράτος, σύγχρονο με την έννοια του έθνους κράτους, αλλά σε τίποτε δεν θυμίζει την ένδοξη ιστορία τους. Ούτε στη δυναμική του παρουσία, ούτε στην πολιτιστική του εμβέλεια. Είναι, όμως, ένα κράτος ελληνικό με πυρήνα τη διαχρονική παρουσία, απο την αρχαιότητα ως σήμερα, μιας ομάδας ανθρώπων, των Ελλήνων..
Η νεότερη ιστορική παρουσία αυτού του κράτους, απο το 1821 ως σήμερα, είχε όλα τα χαρακτηριστικά της φυλής: δόξα, φιλοτιμία, ηρωϊσμό, οικουμενικότητα, αλληλεγγύη, αλλά και μίση, πάθη, διχόνοιες, καταστροφές, εμφύλιες διαμάχες, προδοσίες.
Σήμερα και το κράτος και η κοινωνία δείχνουν αναποφάσιστα. Έχασαν το δρόμο τους. Δεν ξέρουν που τραβούν και που πηγαίνουν. Είμαστε έτοιμοι να ξανασκοτωθούμε μεταξύ μας με καταλυτική συνδρομή της πολιτικής μας ηγεσίας. Η οποία, βεβαίως, υπολείπεται των ηγετικών αναγκών της εποχής μας.
Τέτοια ποιοτική πτώση θα την είχαμε και άλλοτε. Αλλά, σήμερα είναι κραυγαλέα.
Κατά ιστορικές περιόδους την είχαν και άλλοι λαοί.
Αποδεχόμενος τον νεολογισμό του Αλέξη Τσίπρα, του πλέον αγράμματου πρωθυπουργού μετά τον Γεώργιο Κονδύλη αλλά χωρίς καμιά απο τις ικανότητες εκείνου, με την … “απεύθυνσή” του προς τους Μεδίκους ο Μακιαβέλι έγραφε στο τελευταίο κεφάλαιο του Ηγεμόνα πως του φαίνεται πως «συντρέχουν πολλοί παράγοντες ικανοί να βοηθήσουν ένα νέο ηγεμόνα και δεν θυμάμαι να υπήρξε άλλη στιγμή πιο κατάλληλη από ετούτη…
»Για να φανεί η αξία μιας ιταλικής προσωπικότητας, ήταν απαραίτητο η Ιταλία να περιπέσει στην κατάσταση στην οποία βρίσκεται… ακέφαλη, βυθισμένη στο χάος, νικημένη, λεηλατημένη , κουρελιασμένη, , καταπατημένη από ξένους στρατούς και να έχει υποστεί κάθε είδους καταστροφή…». Κάπως έτσι είμαστε και εμείς σήμερα.
Δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια για ολιγωρία. Τη χώρα, από την πορεία προς την καταστροφή, θα τη βγάλει μόνο ο λαός της. Αν αδρανήσει, η εξέλιξη θα είναι νομοτελειακή προς την υποδούλωση.

Το ΝΑΤΟ ευημερεί παρά τον Τραμπ

0
Η αντιπαράθεση έχει κάνει την Συμμαχία ισχυρότερη
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, καταφθάνει στην συνέντευξη Τύπου μετά την συμμετοχή του στην Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, τον Ιούλιο του 2018. KEVIN LAMARQUE / REUTERS
Περίληψη:

Το ΝΑΤΟ εισέρχεται στην όγδοη δεκαετία του σε πολύ καλή υγεία, διότι επιτυγχάνει με αξιοθαύμαστο τρόπο την προώθηση των κοινών συμφερόντων των μελών του. Η ρωσική επίθεση στην Ουκρανία έχει επαναφέρει στο προσκήνιο την παραδοσιακή αποστολή του ΝΑΤΟ για εδαφική άμυνα.

Ο CHARLES A. KUPCHAN είναι καθηγητής Διεθνών Υποθέσεων στο Πανεπιστήμιο Georgetown και ανώτερος συνεργάτης στο Council on Foreign Relations.

Οι υπουργοί Εξωτερικών του ΝΑΤΟ θα συναντηθούν στις 4 Απριλίου στην Ουάσιγκτον, για να γιορτάσουν την 70η επέτειο της συμμαχίας. Ωστόσο, οι εορταστικές εκδηλώσεις τους δύσκολα θα καλύψουν την βαθιά ανησυχία για το μέλλον του ΝΑΤΟ που συσσωρεύεται και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού [1]. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, είναι, φυσικά, η κύρια αιτία [2] της ανησυχίας. Οι ομοβροντίες του εναντίον συμμάχων για το ότι δεν ξοδεύουν αρκετά για την άμυνα, η δημόσια αμφιθυμία του για το εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τηρήσουν την δέσμευσή τους για συλλογική άμυνα, και η αναφερθείσα επιθυμία του να αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από την συμμαχία, δημιουργούν φόβους ότι το 2019 θα μπορούσε να είναι ένα έτος ευλογιών για το ΝΑΤΟ παρά εορτασμών.

22032019-1.jpg

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, καταφθάνει στην συνέντευξη Τύπου μετά την συμμετοχή του στην Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, τον Ιούλιο του 2018. KEVIN LAMARQUE / REUTERS
————————————————————

Οι λίβελλοι του Trump δεν είναι η μόνη αιτία της ανησυχίας. Ένας διευρυνόμενος χορός ρεαλιστών στρατηγιστών [3] ισχυρίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καθυστερήσει για μια σημαντική στρατηγική οπισθοχώρηση και ότι έχει περάσει ο καιρός για την Ευρώπη ώστε να φροντίσει τον δικό της κήπο. Ακόμη και σταθεροί υπερασπιστές του ΝΑΤΟ εκφράζουν αμφιβολίες για το μέλλον του. Κάποιοι [4] ανησυχούν ότι η αυξανόμενη αμερικανική ενασχόληση με την Ανατολική Ασία θα παρασύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες μακριά από την ατλαντική αποστολή τους και θα δημιουργήσει διατλαντικές εντάσεις για το πώς να αντιμετωπιστεί η άνοδος της Κίνας. Άλλοι [5] φοβούνται ότι η δημοκρατική διολίσθηση μεταξύ των μελών [6] θέτει σε κίνδυνο την βασισμένη σε αξίες αλληλεγγύη της συμμαχίας. Οι κοντινοί παρατηρητές του ΝΑΤΟ [7] εκφράζουν την ανησυχία τους για το γεγονός ότι οι προσπάθειες της ΕΕ για μια βαθύτερη ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής θα μπορούσαν τελικά να αποδυναμώσουν [8] τον ατλαντικό δεσμό. Και η συζήτηση μαίνεται και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού ως προς το κατά πόσον η διεύρυνση του ΝΑΤΟ έχει ενισχύσει ή έχει διαβρώσει την ευρωπαϊκή σταθερότητα και εάν θα συνεχίσει να επεκτείνεται παρά το κόστος στις σχέσεις της Δύσης με την Ρωσία.

Εκτός τούτων -και παραδόξως- οι εξευτελιστικές επιθέσεις του Trump στην συμμαχία ενισχύουν το ΝΑΤΟ. Οι υπερασπιστές της συμμαχίας βγαίνουν στο φως, ειδικά στο Κογκρέσο των ΗΠΑ. Οι τακτικές δημηγορίες του Trump στους συμμάχους για τις ανεπαρκείς αμυντικές δαπάνες τους, αποδίδουν: Οι Ευρωπαίοι επενδύουν τελικά περισσότερο στους στρατούς τους, καθιστώντας το μόνο πιο πιθανό ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα κολλήσουν στην Ευρώπη ως εταίρο από επιλογή. Και ο σκεπτικισμός του Trump προς την επέκταση του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να βοηθήσει στην επίλυση της συνεχιζόμενης διαμάχης για την διεύρυνση, οδηγώντας τους συμμάχους στο λογικό συμπέρασμα ότι είναι καιρός η συμμαχία να αρχίσει να κλείνει την ανοιχτή πόρτα της.

ΜΙΑ ΠΟΛΥΤΙΜΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ

Το ΝΑΤΟ εισέρχεται στην όγδοη δεκαετία του σε πολύ καλή υγεία, διότι επιτυγχάνει με αξιοθαύμαστο τρόπο την προώθηση των κοινών συμφερόντων των μελών του. Η ρωσική επίθεση στην Ουκρανία έχει επαναφέρει στο προσκήνιο την παραδοσιακή αποστολή του ΝΑΤΟ για εδαφική άμυνα. Στην σύνοδο κορυφής του 2016, το ΝΑΤΟ έλαβε το συνετό βήμα να αναπτύξει ετοιμοπόλεμα τάγματα στην Εσθονία, την Λετονία, την Λιθουανία και την Πολωνία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αύξησαν την παρουσία της στην ανατολική πλευρά, και η κυβέρνηση Trump συμφώνησε να αυξήσει τις δαπάνες για την ευρωπαϊκή άμυνα και να αναπτύξει επιπλέον αμερικανικά στρατεύματα στην ήπειρο. Στην σύνοδο κορυφής του 2018, το ΝΑΤΟ ίδρυσε δύο νέες διοικήσεις για να ενισχύσει την ασφάλεια των θαλάσσιων συνδέσεων μεταξύ της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης και να βελτιώσει την κινητικότητα των δυνάμεων μέσα στην Ευρώπη.

Το ΝΑΤΟ βοήθησε στον τερματισμό της εθνοτικής σύγκρουσης στα Βαλκάνια την δεκαετία του 1990 και από τότε διατηρεί στρατεύματα για να περιφρουρήσει την ειρήνη. Παρά τις δυσκολίες και τους κινδύνους της αποστολής στο Αφγανιστάν, από το 2003 το ΝΑΤΟ έχει παραμείνει στην πορεία του, τηρώντας την πρώτη και μόνη επίκληση του άρθρου 5 –την δέσμευση για συλλογική άμυνα- που ακολούθησε τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Η συμμαχία συνέβαλε σημαντικά στην εκστρατεία εναντίον του Ισλαμικού Κράτους (ή ISIS), παρέχοντας αεροσκάφη επιτήρησης και συμβάλλοντας στην εκπαίδευση ιρακινών δυνάμεων. Το ΝΑΤΟ έχει αναπτύξει πλοία στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο για να βοηθήσει στην παροχή θαλάσσιας ασφάλειας και να αντιμετωπίσει τη μεταναστευτική κρίση.

Εκτός από αυτές τις αποστολές, το ΝΑΤΟ εργάζεται συνεχώς για να αναπτύξει ικανότητες μεταξύ των πολλών εταίρων του. Η Σύμπραξη για την Ειρήνη (Partnership for Peace) προσφέρει εκπαίδευση και ασκήσεις σε μη μέλη της ευρωατλαντικής συμμαχίας. Μέσω του Μεσογειακού Διαλόγου (Mediterranean Dialogue) και της Πρωτοβουλίας Συνεργασίας της Κωνσταντινούπολης (Istanbul Cooperation Initiative), το ΝΑΤΟ συμβουλεύει πολλές χώρες στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων της Αιγύπτου, του Ισραήλ, του Μαρόκου, του Κουβέιτ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Το ΝΑΤΟ έχει συμφωνίες συνεργασίας με τους παγκόσμιους εταίρους του, οι οποίοι περιλαμβάνουν την Αυστραλία, την Ιαπωνία, την Κορέα και το Πακιστάν. Η συμμαχία έχει ήδη ανοίξει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας για την Αντιμετώπιση Υβριδικών Απειλών (European Centre of Excellence for Countering Hybrid Threats) και βρίσκεται στη μέση της δημιουργίας ενός νέου Κέντρου Επιχειρήσεων Κυβερνοχώρου (Cyberspace Operations Centre).

ΓΙΑΤΙ Ο ΤΡΑΜΠ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΑΤΟ

Η εχθρική στάση του Trump απέναντι στο ΝΑΤΟ, μαζί με την προσέγγισή του για πολιτικές τύπου «Πρώτα η Αμερική», αναμφισβήτητα επιβαρύνουν σοβαρά την υπερατλαντική αλληλεγγύη. Η ευρωπαϊκή εμπιστοσύνη στην ηγεσία των ΗΠΑ έχει βυθιστεί κατά την διάρκεια της θητείας του Trump˙ περίπου το 70% των Ευρωπαίων δεν έχουν εμπιστοσύνη στον χειρισμό των διεθνών υποθέσεων από τον πρόεδρο. Ακόμα κι αν ο Trump αποδειχθεί πρόεδρος της μιας θητείας και ο διάδοχός του επιδιώξει να αποκαταστήσει την Ατλαντική λεπτότητα, οι Ευρωπαίοι δικαιολογημένα θα αναρωτηθούν εάν έχουν έναν αξιόπιστο και σταθερό σύμμαχο στο πρόσωπο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Φυσικά, η υπερατλαντική δυσκολία θα μπορούσε να χειροτερεύσει. Ο Trump θα μπορούσε να διατάξει την απόσυρση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την Ευρώπη, διασπώντας ουσιαστικά την στρατιωτική ραχοκοκαλιά του ΝΑΤΟ. Θα μπορούσε επίσης να αποφασίσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να εγκαταλείψουν την συμμαχία. Η Συνθήκη του Βόρειου Ατλαντικού ορίζει ότι τα κράτη-μέλη μπορούν να αποσυρθούν, υπό τον όρο ότι θα προειδοποιήσουν τουλάχιστον ένα έτος νωρίτερα. Και παρόλο που η Γερουσία των ΗΠΑ πρέπει να κυρώσει τις συνθήκες με πλειοψηφία δύο τρίτων, το Σύνταγμα σιωπά για την απόσυρση, πρακτικά δίδοντας στον πρόεδρο ελευθερία κινήσεων.

Ο πρόεδρος Τζωρτζ Ουάσιγκτον, το 1793, ανακάλεσε την συμμαχία των ΗΠΑ με την Γαλλία. ο πρόεδρος Τζίμι Κάρτερ το 1979 ακύρωσε μια αμοιβαία αμυντική συνθήκη με την Ταϊβάν˙ ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους το 2002 αποσύρθηκε από τη Συνθήκη κατά των Βαλλιστικών Πυραύλων -όλοι χωρίς έγκριση του Κογκρέσου. Το Κογκρέσο προσπάθησε μερικές φορές να αντισταθεί και μάλιστα στράφηκε στα δικαστήρια για να επιδιώξει την επανόρθωση. Αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Εάν ο Trump θέλει να βγει από το ΝΑΤΟ, τα προηγούμενα υπονοούν ότι το Κογκρέσο δεν μπορεί να κάνει τίποτα για να τον σταματήσει.

22032019-2.jpg

Μια άσκηση του ΝΑΤΟ κοντά στην Setubal, στην Πορτογαλία, τον Νοέμβριο του 2015. RAFAEL MARCHANTE/REUTERS
—————————————————

Αλλά ακόμα κι αν ο Trump έχει την εξουσία να φύγει από την συμμαχία, είναι πολύ απίθανο να το κάνει. Δεν υπάρχει σχεδόν καμία στήριξη -στην δική του διοίκηση, στο αμερικανικό κοινό ή στο Κογκρέσο- για να καταφέρει ένα καταστροφικό χτύπημα στο ΝΑΤΟ. Ακόμη και όταν ο Trump περιδιαβαίνει ανάμεσα από συμβούλους εξωτερικής πολιτικής με διάφορες ιδεολογικές πεποιθήσεις, όλοι τους είναι αρκούντως ικανοί για να κατανοήσουν την αμετάβλητη στρατηγική αξία του ΝΑΤΟ. Το εκλογικό σώμα γνωρίζει ομοίως καλύτερα από τον Trump. Μια έρευνα του Chicago Council on Global Affairs το 2018, υποδεικνύει ότι το 75% των Αμερικανών πιστεύει πως οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει είτε να διατηρήσουν είτε να αυξήσουν την δέσμευση του έθνους στο ΝΑΤΟ -ακριβώς όπως και το 2016, προτού αναλάβει το αξίωμα ο Trump.

Το Κογκρέσο, αν και αυτή την στιγμή αποτελεί μια έρημο όταν πρόκειται για συνεργασία μεταξύ των δύο κομμάτων, έχει αντιδράσει στη ΝΑΤΟ-φοβία του Trump, με το να γίνει μια διακομματική υπερασπιστική ομάδα για την συμμαχία. Ακόμη και όταν ο Trump αναστάτωσε την σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ τον περασμένο καλοκαίρι με το να προσβάλλει και να απειλεί συμμάχους -οι βοηθοί του φέρεται να οριστικοποίησαν εκ των προτέρων την δήλωση της συνόδου κορυφής για να περιορίσουν τις ζημιές που θα μπορούσε να προκαλέσει [ο Τραμπ] στην συνεδρίαση- η Γερουσία με διαφορά 97 έναντι 2 πέρασε ένα ψήφισμα προς υποστήριξη του ΝΑΤΟ. Η Βουλή [των Αντιπροσώπων] έκανε το ίδιο με ομόφωνη δια βοής ψηφοφορία, ενώ ο πρώην πρόεδρος [της Βουλής] Paul Ryan (Ρεπουμπλικανός από του Ουισκόνσιν) αποκάλεσε την συμμαχία ως «απαραίτητη».

Τον περασμένο Ιανουάριο, μετά από διαρροές ότι ο Τραμπ σκέπτεται να αποσυρθεί από το ΝΑΤΟ, η Βουλή επανεπιβεβαίωσε την υποστήριξη της δέσμευσης των Ηνωμένων Πολιτειών για συλλογική άμυνα και ψήφισε με 357 υπέρ έναντι 22 κατά για να απαγορεύσει την χρήση ομοσπονδιακών κονδυλίων για να αποσυρθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες από την συμμαχία. Ένα νομοσχέδιο που αποσκοπούσε στην παρεμπόδιση της απόσυρσης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ έχει επίσης εισαχθεί στην Γερουσία. Σύμφωνα με τον γερουσιαστή Jim Risch (Ρεπουμπλικανός από το Αϊντάχο), πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, «δεν υπάρχει καμία όρεξη στο Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών να εγκαταλειφθεί το ΝΑΤΟ». Ως ακόμη μια προειδοποίηση στον Trump, η πρόεδρος της Βουλής, Nancy Pelosi, και ο ηγέτης της πλειοψηφίας στην γερουσία, Mitch McConnell, κάλεσαν τον επικεφαλής του ΝΑΤΟ, Jens Stoltenberg, να απευθυνθεί σε κοινή σύνοδο του Κογκρέσου όταν θα έλθει στην Ουάσινγκτον τον επόμενο μήνα για τον εορτασμό της επετείου της συμμαχίας.

Η στήριξη στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού είναι εξίσου ισχυρή. Περίπου τα δύο τρίτα των Ευρωπαίων εγκρίνουν την συμμαχία. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές δημοκρατίες που δεν είναι ακόμη μέλη του ΝΑΤΟ ζητούν να εισέλθουν. Η εμπιστοσύνη στην ηγεσία των ΗΠΑ μπορεί να έχει καταρρεύσει, αλλά οι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να θέλουν ο εγγυητής ασφαλείας τους να παραμείνει στη θέση του. Επιπλέον, τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη λαμβάνουν επιτέλους μέτρα για την αύξηση των αμυντικών δαπανών. Είκοσι τέσσερα από τα 29 μέλη του ΝΑΤΟ αύξησαν τους αμυντικούς προϋπολογισμούς τους το 2018 και εννέα μέλη του ΝΑΤΟ φέτος θα φτάσουν στο όριο του ΝΑΤΟ για [αμυντικές] δαπάνες στο 2% του ΑΕΠ -σε σύγκριση με μόλις τέσσερα μέλη το 2014. Η πλειοψηφία των μελών βρίσκεται σε καλό δρόμο να ανταποκριθεί σε αυτό το σημείο αναφοράς έως την ημερομηνία-στόχο του 2024 που καθορίστηκε στην διάσκεψη κορυφής του 2014.

Ακόμα και ο Trump επικροτεί την Ευρώπη για την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών, σημειώνοντας στην ομιλία του για την «Κατάσταση του Έθνους» τον Φεβρουάριο ότι «έχουμε εξασφαλίσει μια αύξηση 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων στις αμυντικές δαπάνες από συμμάχους του ΝΑΤΟ». Η αύξηση των δαπανών άρχισε πραγματικά πριν εκλεγεί ο Τραμπ –ήταν το αποτέλεσμα της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία και της συνόδου κορυφής του 2014 κατά την οποία επισημοποιήθηκε το ποσοστό ορόσημο του 2%. Παρόλα αυτά, εάν το να αφήσουμε τον Trump να πιστωθεί το ότι έπεισε τους Ευρωπαίους να επενδύσουν περισσότερο στην άμυνα βελτιώσει την άποψή του για την συμμαχία, τότε ας τον ικανοποιήσουμε με κάθε τρόπο.

Βεβαίως, οι ηγέτες της Ευρώπης αντισταθμίζουν τα στοιχήματά τους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προβαίνει σε αμυντικές μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της «στρατηγικής αυτονομίας» για την περίπτωση που οι Ευρωπαίοι βρεθούν όντως μόνοι τους. Αλλά αυτό το αποτέλεσμα δύσκολα αποτελεί την προτίμησή τους. Ιδιαίτερα καθώς το Brexit και ο λαϊκισμός δημιουργούν προβλήματα στο σχέδιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, το τελευταίο πράγμα που θέλουν οι Ευρωπαίοι είναι την έξοδο του Αμερικανού προστάτη και ειρηνοποιού. Επιπλέον, η νέα ετοιμότητα της Ευρώπης να επενδύσει στην άμυνα θα ενισχύσει τελικά το ΝΑΤΟ, και δεν θα οδηγήσει σε στρατηγική αποσύνδεση: Όσο πιο ικανοί είναι οι Ευρωπαίοι στην άμυνα, τόσο περισσότερο οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εκτιμούν τον Ατλαντικό σύνδεσμο.

ΚΛΕΙΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΟΡΤΑ ΤΟΥ ΝΑΤΟ

Ο Trump έχει δίκιο όχι μόνο να επιμένει ώστε οι σύμμαχοι να επωμίζονται το δίκαιο μερίδιό τους στο αμυντικό φορτίο, αλλά και να αμφισβητεί το σκεπτικό για την συνεχιζόμενη διεύρυνση της συμμαχίας, όπως έκανε όταν εντάχθηκε το Μαυροβούνιο το 2017. Από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, υπήρξαν 13 νέα μέλη στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη -μια κίνηση που έχει δημιουργήσει σοβαρές εντάσεις στις σχέσεις του με την Ρωσία. Η αντίδραση του Κρεμλίνου είναι κατανοητή: Οι Ηνωμένες Πολιτείες δύσκολα θα κάθονταν αδρανείς αν η Ρωσία είχε συνάψει στρατιωτική συμμαχία με τον Καναδά και το Μεξικό και είχε αναπτύξει ρωσικά στρατεύματα στα σύνορα των ΗΠΑ. Παρ’ όλα αυτά, η διεύρυνση συνεχίζεται καθώς το ΝΑΤΟ στρέφει το βλέμμα του στα Βαλκάνια. Η Βόρεια Μακεδονία είναι η επόμενη στην σειρά τώρα που έχει επιλύσει την διαμάχη με την Ελλάδα για το όνομά της. Η ενσωμάτωση της υπόλοιπης χερσονήσου των Βαλκανίων έχει νόημα, καθώς αυτό θα επιτρέψει στο ΝΑΤΟ να προσφέρει σταθερότητα σε μια περιοχή που εξακολουθεί να μαστίζεται από εθνοτικές εντάσεις και ρωσικές παρεμβάσεις.

Ωστόσο, μετά την ένταξη των Βαλκανίων, το ΝΑΤΟ θα πρέπει να κλείσει τις πόρτες του. Η επέκταση προς τα ανατολικά και η προσφορά θέσης μέλους στην Γεωργία και την Ουκρανία -όπως ήταν η υπόσχεση στην Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ το 2008- θα διακινδύνευσε ανοιχτή σύγκρουση με την Ρωσία. Πράγματι, η Ρωσία άρπαξε κομμάτια γης στην Γεωργία το 2008 και την Ουκρανία το 2014 εν μέρει για να μπλοκάρει τις προσπάθειες των χωρών αυτών για ένταξη στο ΝΑΤΟ. Επιπλέον, το ΝΑΤΟ θα πρέπει να αποφύγει να διαβρώσει την δική του αξιοπιστία με το να διευρύνει την εμβέλειά του βαθιά στην περιφέρεια της Ρωσίας και αναλαμβάνοντας δεσμεύσεις που θα πιεστεί σκληρά για να υποστηρίξει.

Την περασμένη δεκαετία, το ΝΑΤΟ φλυαρούσε για το μέλλον της διεύρυνσης και πιθανότατα θα συνεχίσει να το κάνει. Θα επιμείνει ότι οι πόρτες του παραμένουν ανοιχτές σε όλες τις κατάλληλες χώρες, ενώ στην πράξη θα αναβάλλει την ενδεχόμενη προσχώρηση της Γεωργίας και της Ουκρανίας, γνωρίζοντας καλά τους κινδύνους που συνεπάγεται η προώθηση σε αυτό το μέτωπο. Αλλά το ΝΑΤΟ θα ήταν καλύτερο να εκμεταλλευτεί τις αμφιβολίες του Τραμπ σχετικά με την διεύρυνση για να ανακοινώσει ότι θα κλείσει τις πόρτες του μόλις εισέλθουν τα βαλκανικά κράτη. Αυτό θα ωθήσει τις χώρες στην περιφέρεια της Ρωσίας να ακολουθήσουν άλλες επιλογές και θα μπορούσε να ενθαρρύνει την Ρωσία να χαλαρώσει τον εκφοβισμό των γειτόνων της.

Η απορριπτική και υποτιμητική μεταχείριση του ΝΑΤΟ από τον Τραμπ είναι απερίσκεπτη και επικίνδυνη. Αλλά η συμμαχία ξεκινά την όγδοη δεκαετία της σε εξαιρετικά ισχυρή φόρμα παρά τον -και εν μέρει λόγω του- Donald Trump.

Copyright © 2019 by the Council on Foreign Relations, Inc.
All rights reserved.

Στα αγγλικά: https://www.foreignaffairs.com/articles/2019-03-20/nato-thriving-spite-t…

Σύνδεσμοι:
[1] https://www.foreignaffairs.com/articles/2019-02-26/how-trump-killed-atla…
[2] https://www.foreignaffairs.com/articles/europe/2018-07-09/nato-age-trump
[3] http://www.nytimes.com/2019/03/10/opinion/trump-aside-whats-the-us-role-…
[4] http://www.gmfus.org/publications/global-shift-how-west-should-respond-r…
[5] http://www.belfercenter.org/publication/new-report-focuses-nato-seventy-…
[6] http://www.foreignaffairs.com/articles/2018-06-14/natos-enemies-within
[7] http://nato.usmission.gov/february-13-2018-press-briefing-ambassador-kay…
[8] http://twitter.com/NileGardiner/status/964506710890205184

Μπορείτε να ακολουθείτε το «Foreign Affairs, The Hellenic Edition» στο TWITTER στην διεύθυνση www.twitter.com/foreigngr αλλά και στο FACEBOOK, στην διεύθυνση www.facebook.com/ForeignAffairs.gr και στο linkedin στην διεύθυνση https://www.linkedin.com/company/foreign-affairs-the-hellenic-edition

Εισηγήσεις για αναθεώρηση των σχέσεων ΗΠΑ-ΝΑΤΟ με την Τουρκία

0

euro2day.gr

Ποια θα πρέπει να είναι η αντίδραση της Ουάσιγκτον σύμφωνα με μελέτη του Center for Αmerican Progress. Η ακύρωση της μεταφοράς των αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών F-35 και η βάση του Ιντσιρλίκ.

Το κέντρο μελετών Center for Αmerican Progress δημοσίευσε 12σέλιδη ανάλυση Issue Brief του Μαξ Χόφμαν με τίτλο «Responding to Turkey’s Purchase of Russia’s S-400 Missile System» (Απάντηση στην αγορά από την Τουρκία του ρωσικού πυραυλικού συστήματος S-400).Η ανάλυση αναφέρεται στην αναγκαιότητα αναθεώρησης των σχέσεων ΗΠΑ-ΝΑΤΟ με την Τουρκία, ενόψει της τουρκικής προμήθειας των ρωσικών πυραύλων S-400, με την έναρξη μιας μακροπρόθεσμης διαδικασίας υποβάθμισης των σχέσεων ασφαλείας με την Άγκυρα, ξεκινώντας από τον περιορισμό της πρόσβασης της Άγκυρας σε ευαίσθητη στρατιωτική τεχνολογία των ΗΠΑ -ιδιαίτερα των F-35-, την υποβάθμιση της βάσης του Ιντσιρλίκ έναντι άλλων εναλλακτικών, την εφαρμογή των αμερικανικών κυρώσεων βάσει του νόμου CAATSA («Περί καταπολέμησης των εχθρών της Αμερικής μέσω κυρώσεων») και την έναρξη διαδικασίας απομάκρυνσης της Άγκυρας από ευαίσθητες ΝΑΤΟϊκές δράσεις που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση της Ρωσίας.

Τα βασικά σημεία της ανάλυσης έχουν ως εξής:

* Η παρατεταμένη κρίση των συμμαχικών σχέσεων μεταξύ Τουρκίας-ΗΠΑ δεν εμπνέει αισιοδοξία, με την αγορά των S-400 να σηματοδοτεί σημείο καμπής για τη θεμελιώδη αναθεώρηση των συμμαχικών δεσμών ασφάλειας με την Τουρκία.

* Η Τουρκία θα συνεχίσει μάλλον να επιδιώκει μια πιο ισχυρή και ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική που θα βασίζεται λιγότερο στους δυτικούς εταίρους της, προσεγγίζοντας παράλληλα τη Ρωσία. Ο Ερντογάν υιοθέτησε μια συναλλακτική προσέγγιση στις σχέσεις με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη και εξισορρόπησε αυτές τις παραδοσιακές συμμαχίες με βαθύτερους δεσμούς με το Ιράν, την Κίνα και τη Ρωσία.

* Η κατευναστική στρατηγική της Ουάσινγκτον με τακτικούς χειρισμούς των διαφορών απέτυχε να σταματήσει την επιδείνωση της αντιδυτικής πορείας της Τουρκίας στην εσωτερική και εξωτερική της πολιτική, όπως αποδεικνύει και η απόφαση αγοράς των S-400. Η προμήθεια αυτή φαίνεται να καθοδηγείται από τη σαφή επιθυμία της Άγκυρας να αναμοχλεύσει το γεωπολιτικό της ρόλο και θα πρέπει να προσμετρηθεί από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ ως σημείο καμπής για να μειώσουν την έκθεσή τους στις ιδιοτροπίες της Τουρκίας, να προετοιμασθούν για το χειρότερο σενάριο με αντισταθμιστικές εναλλακτικές και να ξεκαθαρίσουν στην Άγκυρα τα σημεία σκλήρυνσης της στάσης τους και τις κόκκινες γραμμές τους, όπως η αγορά των S-400.

* Οι ΗΠΑ θα πρέπει να ηγηθούν αυτής της προσπάθειας, να διαμηνύσουν εκ προτέρων στην Άγκυρα σαφώς και χωρίς τιμωρητική διάθεση ότι δεν θα αποτελεί πια αξιόπιστο σύμμαχο αν επιλέξει να αλλάξει τη στρατηγική της ευθυγράμμιση με τη Δύση έναντι της Ρωσίας, και να υποβαθμίσουν τις σχέσεις ασφαλείας με την Τουρκία, αν πραγματοποιηθεί η προμήθεια των S-400, προς τις ακόλουθες κατευθύνσεις.

– Περιορισμό της πρόσβασης της Τουρκίας σε υψηλής τεχνολογίας στρατιωτική υποστήριξη και εξοπλισμό από τις ΗΠΑ, τουλάχιστον ακύρωση της μεταφοράς των αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών F-35 εάν πραγματοποιηθεί η αγορά των S-400 μέχρι και ολική έξοδο της Άγκυρας, μετ’ αποζημίωσης, από το ευρύτερο πρόγραμμα της κοινοπραξίας για τα F-35.

– Υποβάθμιση της συνολικής στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, και της σημασίας των τουρκικών βάσεων για τις αμερικανικές επιχειρήσεις στην περιοχή. Ειδικότερα στη βάση του Ιντσιρλίκ, οι ΗΠΑ θα πρέπει να αποσύρουν από εκεί τα αμερικανικά πυρηνικά όπλα και τις δυνάμεις τους, προωθώντας άλλες εναλλακτικές στην περιοχή (π.χ. αναβάθμιση βάσης στην Ιορδανία και εξετάζοντας πιθανές επιλογές στις κουρδικές περιοχές του Ιράκ, στην Ελλάδα και στην Κύπρο).

– Διακοπή περαιτέρω επενδύσεων για την ασφάλεια στην Τουρκία, εφαρμογή των αμερικανικών κυρώσεων του νόμου CAATSA για απαγόρευση ορισμένων πωλήσεων όπλων και τιμωρία τουρκικών εταιρειών και αξιωματούχων που εμπλέκονται με τον ρωσικό αμυντικό τομέα, αν η Τουρκία συνεχίσει να καλλιεργεί βαθύτερους δεσμούς με τη Ρωσία και αγοράσει τους S-400, όπως και έναρξη της διαδικασίας απομάκρυνσης της Άγκυρας από ευαίσθητες ΝΑΤΟϊκές δράσεις που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση της Ρωσίας. Η πλήρης εφαρμογή του CAATSA, που θα έθετε σε κίνδυνο το πλήρες φάσμα της αμυντικής συνεργασίας ΗΠΑ-Τουρκίας, θα σηματοδοτούσε το τελικό στάδιο υποβάθμισης της σχέσης ασφάλειας και θα πρέπει να εξεταστεί μόνον αν η Τουρκία προχωρήσει περισσότερο προς τη στρατηγική ευθυγράμμιση με τη Ρωσία.

Πηγή: Center for Αmerican Progress/euro2day.gr

Ο κίνδυνος παρατεταμένης ύφεσης πλανάται πάνω από την Τουρκία

0
  • Της Laura Pitel (Κωνσταντινούπολη) Financial Times/euro2day.gr

Ο Τ. Ερντογάν οδεύει προς τις περιφερειακές εκλογές με την οικονομία σε ύφεση για πρώτη φορά μετά από μια δεκαετία. Γιατί οι αναλυτές φοβούνται ότι αυτή τη φορά δεν θα υπάρξει γρήγορη ανάκαμψη. Η κόντρα με τις ΗΠΑ για τους S-400 και το βουνό των κόκκινων δανείων.

«Όταν πρόκειται για χρήματα έχουμε σοβαρά προβλήματα», εκμυστηρεύτηκε στον Τ. Ερντογάν ο επιχειρηματίας Μεχμέτ Νασί Τοπσακάλ κατά τη διάρκεια εκδήλωσης τον Φεβρουάριο με αφορμή την κατασκευή νέου κέντρου τέχνης στην Κωνσταντινούπολη. Εμφανώς αμήχανα κατηγόρησε την «υπηρεσία κατοικιών», το κρατικό σώμα που επιβλέπει εκατοντάδες σχέδια ανά τη χώρα ότι «μας καταστρέφει» και ζήτησε από τον Τούρκο ηγέτη μια ενδελεχή συζήτηση σε μεταγενέστερη ημερομηνία.

Δυστυχώς για τον πρόεδρο της κατασκευαστικής Yeni Yapi -και κάτι δυσάρεστο για τον κ. Ερντογάν- το μικρόφωνο ήταν ανοικτό και η ιδιωτική συζήτηση έγινε σύντομα πολύ… «δημόσια». Αποκάλυψε αυτό που ο υπόλοιπος επιχειρηματικός κόσμος ήδη ήξερε: αμέτρητες εταιρείες ανά την χώρα μάχονται με πολλούς τρόπους μετά την δραματική κατάρρευση του νομίσματος την περασμένη χρονιά.

Η Τουρκία είχε απολαύσει μια περίοδο σχετικής ηρεμίας στις χρηματαγορές μετά την κρίση, η οποία διακόπηκε τον Αύγουστο μετά από μια σφοδρή κόντρα μεταξύ του Ερντογάν και του Αμερικανού ομολόγου του Ντ. Τραμπ. Η σύγκρουση προκάλεσε αναταραχή στις αναδυόμενες αγορές.

Ωστόσο, ενώ η λίρα έχει ενισχυθεί, αφότου σημείωσε διαδοχικά ιστορικά χαμηλά, η περσινή υποτίμηση κατά περίπου 30% συνεχίζει να επηρεάζει την οικονομία. Οι επιχειρήσεις που καταβρόχθισαν τα χρήματα που εισέρρεαν άφθονα από το εξωτερικό τα τελευταία δέκα χρόνια, τώρα αγκομαχούν υπό το βάρος των $285 δισ. χρέους σε ξένο νόμισμα, το οποίο έχει γίνει πιο δύσκολο να εξυπηρετηθεί εξαιτίας της πιο ακριβής λίρας.

Οι ιδιωτικές τράπεζες έχουν κλείσει τις κάνουλες, περιορίζοντας τη χορήγηση δανείων καθώς περιμένουν περαιτέρω αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. H πιστωτική ασφυξία – σε συνδυασμό με τα εξαιρετικά υψηλά επιτόκια στο 24% – έχει ισχυρό αντίκτυπο στην οικονομία. Την περασμένη εβδομάδα, τα στοιχεία για την ανάπτυξη το τέταρτο τρίμηνο απέδειξαν αυτό που οι οικονομολόγοι προέβλεπαν εδώ και καιρό: στο τέλος του 2018 η χώρα εισήλθε στην πρώτη ύφεση της τελευταίας δεκαετίας.

Ο κ. Ερντογάν γνωρίζει πολύ καλά τι ζημιά που μπορεί να προκαλέσει η ζοφερή αυτή εικόνα στο κυβερνών κόμμα της Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚP) στις τοπικές εκλογές στις 31 Μαρτίου. Στελέχη του κόμματος παραδέχονται ότι υπάρχουν φόβοι για ενδεχόμενη απώλεια του ελέγχου της Άγκυρας, της πρωτεύουσας της κυβέρνησης.

Ο πρόεδρος και ο γαμπρός του, ο υπουργός Οικονομικών Μπεράτ Αλμπαϋράκ, έχουν ακολουθήσει αντισυμβατικές πολιτικές για να περιορίσουν τα οικονομικά δεινά των ψηφοφόρων, από την άσκηση πίεσης στις κρατικές τράπεζες μέχρι τις απειλές στους λιανένμπορους για να κρατήσουν χαμηλά τις τιμές.

Και οι δύο τους επιμένουν ότι η Τουρκία έχει αφήσει πίσω τα προβλήματα της, αλλά ορισμένοι αναλυτές δεν έχουν πειστεί. Το επενδυτικό κλίμα είναι ακόμα ασταθές, υπάρχουν εντάσεις με τις ΗΠΑ και βαθιά προβλήματα στον ιδιωτικό τομέα τα οποία είναι πιθανό να δυσχεράνουν την προσπάθεια της Τουρκίας να επιστρέψει στους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης του παρελθόντος.

«Η ανησυχία μου είναι πως η συρρίκνωση αυτή μπορεί να διαρκέσει για περισσότερο από έναν χρόνο» υποστηρίζει ο Φατίχ Οζατάι, πρώην αναπληρωτής κεντρικός τραπεζίτης.

Μετά τις εκλογές, η κυβέρνηση έχει ένα παράθυρο τεσσάρων ετών χωρίς προγραμματισμένες εκλογές, κάτι ανήκουστο κατά τη διάρκεια της δεκαεξαετούς ηγεμονίας του κ. Ενρτογάν. Τούτο προσφέρει σύμφωνα με έναν Τούρκο επιχειρηματία έναν «μεγάλο αεροδιάδρομο» για μεταρρυθμίσεις που έχουν απαιτήσει οι επενδυτές και η διεθνής επιχειρηματική κοινότητα.

Θέλει η κυβέρνηση να παρουσιάσει ένα σχέδιο που θα καθησυχάσει τις αγορές, θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και θα βάλει την οικονομία σε τροχιά βιώσιμης μακροπρόθεσμης ανάπτυξης.

«Υπάρχουν πολλά πράγματα που πρέπει να γίνουν για αυτή τη χώρα» λέει. «Χρειαζόμαστε ένα βαθμό προσαρμογής για να έχουμε ανάπτυξη από εξαγωγές και όχι από εγχώρια κατανάλωση και ανάπτυξη του real estate. Αυτό πρέπει να σταματήσει».

Περιορισμένες επιλογές

Κατά το παρελθόν, η Τουρκία έχει περάσει συχνά από σύντομες υφέσεις (οι οποίες αναπαρίστανται σε γράφημα με το σχήμα V ), όπου η απότομη συρρίκνωση ακολουθήθηκε από μια γρήγορη επιστροφή στην ανάπτυξη. Αλλά τη φορά αυτή οι οικονομολόγοι μιλούν για μια πιο βαθιά ύφεση σχήματος U ή ακόμα και L λόγω του μεγάλου χρέους που βαραίνει τις τράπεζες.

«Παραδοσιακά, η χορήγηση δανείων ανακάμπτει γρήγορα» υποστηρίζει η Ρότζερ Κέλι, επικεφαλής οικονομολόγος για την Τουρκία στο γραφεία της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) στην Κωνσταντινούπολη. «Αλλά όταν οι τράπεζες είναι σε περίοδο απομόχλευσης, δεν μπορείς να περιμένεις να βγουν από την στενωπό δανείζοντας».

Ωστόσο, τα εργαλεία τα οποία έχει στη διάθεση της η κυβέρνηση για να τονώσει την οικονομία είναι περιορισμένα. Μια συμβατική απάντηση θα ήταν η μείωση των επιτοκίων. Αλλά η κεντρική τράπεζα -επί μακρόν στο στόχαστρο του κ. Ερντογάν, ο οποίος έχει περιγράψει τα υψηλά επιτόκια ως «τη μητέρα και τον πατέρα κάθε κακού»– προσπαθεί ακόμα να ανακτήσει την αξιοπιστία της μετά την αργή αντίδρασή της στην πτώση του νομίσματος την περασμένη χρονιά.

Μολονότι η Τουρκία έχει πλέον τα τέταρτα υψηλότερα επιτόκια στον κόσμο – μετά την Αργεντινή, την Υεμένη και το Σουρινάμ – ο ετήσιος πληθωρισμός, κολλημένος στο 20%, σημαίνει πως οι περισσότεροι επενδυτές πιστεύουν ότι η μείωση των επιτοκίων ενέχει ρίσκο. «Δεν θα έπρεπε να μπουν στον πειρασμό να τα μειώσουν πολύ ή πολύ γρήγορα» προειδοποιεί η Έσθερ Λω, διαχειριστής επενδύσεων σε ομόλογα αναδυόμενων αγορών στην Amundi.

Την ίδια στιγμή, ο κ. Αλμπαϋράκ δεν μπορεί να ξεφύγει από το πρόβλημα αυξάνοντας τις δαπάνες. Έχει υποσχεθεί να καταστήσει τη δημοσιονομική πειθαρχία τον βασικό άξονα τις οικονομικής του πολιτικής, με τον στόχο για το φετινό έλλειμμα στο 1,8% του ΑΕΠ. Η κα Λω λέει πως αυτή και άλλοι επενδυτές θα παρακολουθούν προσεκτικά τις εξελίξεις για να δουν αν η κυβέρνηση μπει στον πειρασμό να χρησιμοποιήσει δημοσιονομική τόνωση για να δώσει ώθηση στην ανάπτυξη.

Οποιαδήποτε πισωγύρισμα διακινδυνεύει μια νέα βουτιά της λίρας την οποία η χώρα δεν μπορεί να αντέξει εύκολα. «Είναι ακόμα πολύ εύθραυστη η κατάσταση» υποστηρίζει ο Νόρα Νόιτεμπουμ, οικονομολόγος της ολλανδικής ABN Amro.

Ανήμπορη να μειώσει τα επιτόκια και χωρίς τη δυνατότητα να προχωρήσει σε μεγάλη δημοσιονομική τόνωση, οι αναλυτές υποστηρίζουν πως η κυβέρνηση δεν έχει άλλη επιλογή από το να βοηθήσει τον τραπεζικό τομέα να αρχίσει να δανείζει ξανά.

Aυτό, υποστηρίζουν, σημαίνει αντιμετώπιση του προβλήματος του εταιρικού χρέους.

Αλλά ενόψει των εκλογών η κυβέρνηση έχει πιέσει τις τράπεζες να δανείζουν περισσότερο και με μικρότερο κόστος. Στέλεχος σε μια από τις τρεις κρατικές τράπεζες αναφέρει ότι έχει λάβει διαταγές να δανείζει ακόμα και σε εταιρείες που δεν έχουν καμία προοπτική να ξεπληρώσουν. «Αν έρθει κάποιος σε εμένα και μου πει: “έχω χρεοκοπήσει”, θα του πω: «Όχι δεν έχεις”», λέει ο ίδιος. «Απλώς θα συνεχίσουμε να μετακυλίουμε το χρέος σου».

Οι τακτικές αυτές προκαλούν ανησυχίες για τη δημιουργία «ζόμπι εταιρειών» οι οποίες επιζούν μόνο μέσω του δανεισμού. Οι ειδικοί λένε ότι υπάρχει κίνδυνος να κρυφτεί το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος. «Είμαι πολύ ανήσυχος» προειδοποιεί το τραπεζικό στέλεχος. «Αλλά τι μπορούμε να κάνουμε;».

Η στήριξη των τραπεζών

Η οικονομική κάμψη στο δεύτερο μισό του 2018 χαρακτηρίστηκε από μια απότομη άνοδο στον αριθμό των εταιρειών που αναζητούν προστασία από τους πιστωτές. Στους αιτούντες περιλαμβάνονται εταιρείες διάφορων κατηγοριών, από μια επιχείρηση τουριστικών λεωφορείων με ιστορία 81 ετών μέχρι μια κατασκευαστική η οποία εκπλήρωσε την επιθυμία του κ. Ερντογάν για ένα νέο γιγαντιαίο τζαμί σε λόφο της Κωνσταντινούπολης.

Οι τράπεζες έχουν καταγράψει μια αργή αλλά σταθερή άνοδο στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και σε εκείνα που βρίσκονται υπό στενή παρακολούθηση. Τα NPL αντιστοιχούν πλέον στο 4% των συνολικών δανείων των τραπεζών, περίπου στα 100 δισ. τουρκικές λίρες ($18,3 δισ.). Ένα περιορισμένης έκτασης «stress test» στο τραπεζικό σύστημα τον Δεκέμβριο έδειξε ότι το ποσοστό των NPL μπορεί να φτάσει στο 6%.

Οι περισσότεροι αναλυτές αναμένουν ότι το πραγματικό νούμερο θα είναι υψηλότερο. «Προβλέπουμε το ποσοστό των NPL να φτάσει στο 7-9% στις ιδιωτικές τράπεζες ως το τέλος του 2019» τονίζει ο Γκάμπορ Κεμένι της Autonomus. Αναλυτής της S&P ανέφερε τον περασμένο μήνα ότι με τη χρήση ενός πιο ευρύ ορισμού, το νούμερο θα μπορούσε να ανέλθει στο 15 με 20% ως το τέλος του έτους.

H στρατηγική της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση των προβληματικών δανείων έχει επικεντρωθεί ως τώρα στην ενθάρρυνση των τραπεζών να ενισχύσουν τα κεφάλαιά τους και να τους ζητάει να βοηθήσουν τις εταιρείες να αναδιαρθρώσουν τα χρέη τους.

Η Ζουμπρούτ Ιμάμογλου, επικεφαλής οικονομολόγος στην Tusiad, τη μεγαλύτερη τουρκική ένωση, πιστεύει ότι η κυβέρνηση πρέπει να κάνει περισσότερα. «Δεν πιστεύω ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε όλα τα προβλήματα μόνο με αναδιάρθρωση» υποστηρίζει, αναφερόμενος στα βαθύτερα, λιγότερο ανιχνεύσιμα προβλήματα σε τομείς όπως η ενέργεια και η κατασκευή.

Τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας που λειτουργούν με καύση άνθρακα και αερίου είναι αντιμέτωπα με αυξημένο κόστος για την εισαγωγή ενέργειας, ενώ η κυβέρνηση έχει βάλει πλαφόν στην τιμή που χρεώνουν στους χρήστες. Πολλά δυσκολεύονται να αποπληρώσουν το χρέος σε ξένο νόμισμα. Οι εταιρείες real estate χρησιμοποιούν ξένα δάνεια για την κατασκευή εμπορικών κέντρων, αλλά τώρα είναι αναγκασμένες να κλείνουν συμφωνίες με τους λιανεμπόρους σε λίρες.

«Το κόστος της αποπληρωμής των δανείων που έχουμε λάβει σε ευρώ και δολάριο έχει σχεδόν διπλασιαστεί» αναφέρει ένα άλλο στέλεχος κατασκευαστικής. «Αν και τα αποπληρώνουμε, έχουμε περισσότερο χρέος (αν αποτιμηθεί σε λίρα) από ότι πριν».

Η κα. Ιμάμογλου εκτιμά ότι για να επιτρέψει στην οικονομία να αναπτυχθεί ξανά, η κυβέρνηση πρέπει να ανακουφίσει από το βάρος του χρέους τον ιδιωτικό τομέα και τις τράπεζες. «Χρειάζεται ένας μηχανισμός ο οποίος θα πάρει από τους ισολογισμούς των τραπεζών και των εταιρειών το ρίσκο της συναλλαγματικής ισοτιμίας και τα δάνεια με ρίσκο» επισημαίνει. «Το χρέος αυτό θα μπορούσαν να το αναλάβει σε ένα βαθμό η κυβέρνηση ή η αγορά, αν υπάρχει κάποιος πρόθυμος να το κάνει».

O κ. Οζατάι σημειώνει πως η απάντηση της ευρωζώνης στην παγκόσμια οικονομική κρίση πρέπει να χρησιμεύσει ως προειδοποίηση για την Τουρκία. Τα NPL των ευρωπαϊκών τραπεζών έφτασαν στο €1 τρισ. το 2016 και για πολλούς ευθύνονται για την αργή ανάκαμψη σε χώρες όπως η Ιταλία και η Ελλάδα. «Αν έχει το πρόβλημα αυτό, πρέπει να το αντιμετωπίσεις», ανέφερε ο πρώην κεντρικός τραπεζίτης.

Μέχρι τώρα, δεν υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι οι υπουργοί σχεδιάζουν τέτοια μέτρα. Tα δημοσιεύματα του φθινοπώρου που ανέφεραν ότι η κυβέρνηση ετοιμάζεται να δημιουργήσει μια «bad bank» δεν επιβεβαιώθηκαν.

Η τραπεζική εποπτική αρχή της Τουρκίας αρνήθηκε να κάνει κάποιο σχόλιο. Αλλά η τραπεζική ένωση της χώρας, η TBB, επιμένει ότι δεν υπάρχουν αμφιβολίες όσον αφορά την ακρίβεια των επίσημων προβλέψεων για τα NPL. «Δεν θα ήταν σωστό, είτε για τον τραπεζικό τομέα ή για την πραγματική οικονομία, να καταλήξει κανείς στο συμπέρασμα ότι θα υπάρξει μεγάλη διάβρωση στην ποιότητα του ενεργητικού» ανέφερε η TBB σε ανακοίνωση. «Η ιδέα ότι όλα τα δάνεια που είναι υπό παρακολούθηση θα γίνουν προβληματικά είναι λανθασμένη».

Οι περισσότεροι αναλυτές πιστεύουν ότι οι τουρκικές τράπεζες είναι ανθεκτικές και ισχυρές. Αλλά το να επιμένουν ότι όλα είναι καλά δεν είναι πιθανό να σβήσει τις αμφιβολίες των επενδυτών.

«Οι αγορές συνεχίζουν να έχουν ανησυχίες όσον αφορά τους ισολογισμούς των τραπεζών» υπογραμμίζει ο Οκάν Ακίν, αναλυτής των αναδυόμενων αγορών στην AllianceBernstein. «Για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη πρέπει να υπάρξει μια κόκκινη γραμμή που θα λέει: αυτά είναι τα προβλήματα, τα λύσαμε και τώρα είναι σε θέση να δανείζουν ξανά».

Αυτό το έλλειμμα αξιοπιστίας -το οποίο διογκώθηκε πέρυσι από την περσινή μετάβαση στο νέο προεδρικό σύστημα που δίνει άνευ προηγούμενου εξουσία στον πρόεδρο- είναι ένας λόγος που ορισμένοι πιστεύουν ότι η Τουρκία χρειάζεται τη στήριξη του ΔΝΤ.

«Το πιο εύκολο πράγμα θα ήταν να πάμε στο ΔΝΤ και να τους μιλήσουμε σε τεχνικό επίπεδο» λέει ο κ. Ακίν. «Δεν χρειάζεται καν να κάνουν συμφωνία. Απλά χρησιμοποιείστε τους για να κερδίσετε αξιοπιστία». Αλλά ο κ. Ερντογάν έχει επανειλημμένα επιμείνει πως δεν θα ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο.

Ορισμένοι πιστεύουν ότι η Άγκυρα μπορεί να βρει τον δικό της δρόμο εξόδου από την κρίση με ένα εγχώριο μεταρρυθμιστικό σχέδιο. Αλλά ο σχεδιασμός μιας τέτοιας λύσης δεν απαιτεί μόνο τη βαθιά τεχνολογική γνώση των αξιωματούχων των ρυθμιστικών αρχών, ορισμένοι από τους οποίους καρατομήθηκαν μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα το 2016, αλλά και μια επίγνωση της έκτασης των προβλημάτων.

Δεν έχουν όλοι πιστοί ότι το μήνυμα έχει γίνει κατανοητό. «Η κυβέρνηση πιστεύει ότι η οικονομία μπορεί να βγει από το πρόβλημα μέσα από την ανάπτυξη, ότι το πρόβλημα θα φύγει από τα χέρια της» επισημαίνει η κα. Κέλι της EBRD. «Δεν είναι απαραίτητα λάθος. Αλλά θα είναι μια αργή διαδικασία».

Οι Τούρκοι πολίτες έχουν φανερώσει την ανησυχία τους για την κατάσταση της οικονομίας με μαζικές αγορές δολαρίων. Οι καταθέσεις των κατοίκων της Τουρκίας σε ξένο νόμισμα αυξάνοντα σταθερά από την αρχή του έτους, αγγίζοντας τα $158 δισ. τον Μάρτιο. Αλλά και οι ξένοι επενδυτές έχουν ανησυχήσει από τις εντάσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Τουρκία για τα σχέδια της Άγκυρας να αγοράσει το αντιαεροπορικό σύστημα S-400 από τη Ρωσία.

Σε ιδιωτικές συζητήσεις Τούρκοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι γνωρίζουν το μέγεθος του προβλήματος, «αλλά είναι πολύ δύσκολο να κάνουμε κάτι όπως μια ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών με δημόσια χρήματα πριν από τις εκλογές» τόνισε ένας αξιωματούχος.

Η επιχειρηματική ένωση Tusiad, προτείνει ένα βραχυπρόθεσμο πρόγραμμα σταθεροποίησης, μαζί με βαθιές μεταρρυθμίσεις στο φορολογικό σύστημα, στις αγορές εργασίας και στην εκπαίδευση, καθώς και μια προσπάθεια σταθεροποίησης των σχέσεων με τη Δύση. «Από εκεί θα έρθει η ανάπτυξη» λέει η κα. Ιμάμογλου. «Δεν πρόκειται να έρθει από τη φθηνή χρηματοδότηση».

Η κόντρα με τις ΗΠΑ για τους S-400

Ήταν η διένεξη με τις ΗΠΑ που πυροδότησε την τελευταία κρίση στην Τουρκία. Τώρα οι επενδυτές ανησυχούν για το ότι μια νέα διαμάχη με την Ουάσιγκτον μπορεί να τρομάξει ξανά τις αγορές. Υψηλόβαθμοι Αμερικανοί διοικητές έχουν προειδοποιήσει ότι δεν θα ανεχθούν το σχέδιο του Ερντογάν να αγοράσει ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα S-400, τα οποία πρόκειται να παραδοθούν τον Ιούλιο.

Το Πεντάγωνο υποστηρίζει ότι η ρωσική τεχνολογία θα θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια του προγράμματος του νατοϊκού μαχητικού F-35 και προειδοποίησε για «σοβαρές επιπτώσεις» αν προχωρήσει το σχέδιο.

Τα αντίποινα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την ακύρωση της προγραμματισμένης από την Τουρκία αγοράς 100 F-35 και επιβολή κυρώσεων που αποσκοπούν στην σμίκρυνση του ρωσικού αμυντικού τομέα. Ο Ερντογάν, ωστόσο, επιμένει ότι δεν θα εκφοβιστεί. Η κλιμάκωση της έντασης και η επικείμενη ημερομηνία παράδοσης κάνουν τις αγορές νευρικές.

Η λίρα υποχώρησε 8% έναντι του δολαρίου από τις αρχές Φεβρουαρίου παρά την τόνωση στις αναδυόμενες αγορές που προσέφερε η απόφαση της Fed να φρενάρει τις αυξήσεις επιτοκίων.

Οι S-400 είναι ψηλά στη λίστα των ανησυχιών των επενδυτών. «Οι πιθανές αντιδράσεις των αγορών σε οποιοδήποτε αρνητική γεωπολιτική εξέλιξη με κρατά ξύπνιο τα βράδια», δήλωσε ο Okan Akin, αναλυτής στην AllianceBernstein.

Μπορεί να μην έχει σημασία το εάν τα αντίποινα δεν έχουν άμεσο αντίκτυπο στην τουρκική οικονομία. Η εξάρτηση σε ροές από το λεγόμενο «καυτό χρήμα» στην τουρκική οικονομία την κάνει ευάλωτη σε αλλαγές των επενδυτικών διαθέσεων.

Οι αμερικανικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν πέρυσι σε μια προσπάθεια να απελευθερωθεί ο κρατούμενος Αμερικανός πάστορας Andrew Brunson είχε περιορισμένες άμεσες συνέπειες στην οικονομία. Ήταν όμως αρκετές για να πυροδοτήσουν μια εξουθενωτική νομισματική κρίση.

Copyright The Financial Times Limited 2017. All rights reserved.

Είναι έτοιμες Αθήνα και Λευκωσία σε περίπτωση που ο Ερντογάν αφήσει τα λυκόσκυλα ελεύθερα;

0

Του ΜΙΧΑΛΗ ΙΓΝΑΤΙΟΥ

Οι σημαίες των τεσσάρων χωρών, που έλαβαν μέρος στη Συνάντηση Κορυφής, την Τετάρτη 20 Μαρτίου 2019, στην Ιερουσαλήμ. ΑΠΕ ΜΠΕ, ΓΤΠ, PIO, ΣΤΑΥΡΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ

MARCH 24, 2019

Εντυπωσιακές οι εικόνες από την Ιερουσαλήμ… Χωρίς αμφιβολία, και τα καλά πρέπει να λέγονται. Εξίσου εντυπωσιακές και οι δηλώσεις. Είδαμε τους ηγέτες της Κύπρου και της Ελλάδας με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ και τον απεσταλμένο της υπερδύναμης, υπουργό Εξωτερικών Μάικ Πομπέο, στο ίδιο τραπέζι να συζητούν για πολύ σοβαρά θέματα που έχουν να κάνουν με την ασφάλεια και την ενέργεια… Και πως προέκυψαν όλα αυτά;

Η ανακάλυψη του φυσικού αερίου από την Κύπρο, το Ισραήλ αλλά και την Αίγυπτο, είναι η απάντηση και ότι βεβαίως το συνοδεύει: Χρήματα πολλά, ισχύς, επιρροή και μαζί με αυτά η δύναμη της ασφάλειας. Είναι μία λέξη που χρησιμοποιούν κατά κόρο οι ισχυροί για να επιβάλουν τα στρατηγικά τους συμφέροντα.

Η επιλογή του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα και του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας να θέσουν τα «αυγά» τους υπό την προστασία της Αμερικής και του Ισραήλ ήταν μονόδρομος, αφού η Ρωσία δεν ενδιαφέρθηκε για τα κυπριακά τεμάχια και τάχθηκε αναφανδόν με την τουρκική κατοχική δύναμη. Και έχει τη σημασία της η κίνηση αυτή, διότι ο κ. Αναστασιάδης μπορεί να είναι ένας συντηρητικός πολιτικός, αλλά ο κ. Τσίπρας είναι ακριβώς το αντίθετο ή έστω λέει ότι είναι αντίθετος. Αριστερός, δηλαδή, άντε κεντροαριστερός που έχει σχέσεις με το «κομμουνιστικό» ΑΚΕΛ, το οποίο έχει βγάλει …σπυράκια με όλα όσα συμβαίνουν στη γειτονιά της Μεσογείου.

Διότι ως γνωστό το ΑΚΕΛ είναι ένα «αντι-ιμπεριαλιστικό» κόμμα, που την ίδια στιγμή είναι και φιλοβρετανικό, αλλά και αντι-αμερικανικό, αν και τα στελέχη του ανταποκρίνονται πάντα στις προσκλήσεις των Αμερικανών. Σίγουρα το ΑΚΕΛ δεν συμφωνεί με τις επιλογές του προέδρου της Κύπρου και του πρωθυπουργού της Ελλάδας, αλλά δεν βγάζει τσιμουδιά πέρα από αναμασήματα, διότι κατά βάθος οι Ακελικοί γνωρίζουν πως τούτες οι συμμαχίες, εφ’ όσον τηρηθούν θα μπορούσαν να αλλάξουν τις τύχες του νησιού, αλλά και της Ελλάδας.

Στην υπόθεση της ενέργειας και όλου αυτού του σκηνικού, δεν χωρά η μικροκομματική πολιτική και ένας εκ των ηγετών παγκοσμίως που το κατάλαβε και το άρπαξε είναι ο Αλέξης Τσίπρας. Έχει άλλο τρόπο η Ελλάδα να βγει από τον βούρκο των δανεικών; Μόνο αν ανακαλύψει πετρέλαιο ή φυσικό αέριο και ήδη έχει αργήσει πολύ. Διότι η σημερινή κυβέρνηση μπλέκεται με όλους αυτούς τους περίεργους του πολιτικού «υπόκοσμου», που δεν έχουν ιδέα πως λειτουργεί το σύστημα ούτε πως παίζεται το διεθνές παιγνίδι. Άντε τώρα να καταλάβει ο ένοικος του υπογείου των Εξαρχείων γιατί ο Τσίπρας πρέπει να κάθεται στο ίδιο τραπέζι με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ και τον υπουργό Εξωτερικών της Αμερικής, τους οποίους επιεικώς θεωρεί δολοφόνους.

Ο Πρόεδρος της Κύπρου και ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, καλά κάνουν ότι κάνουν, καλώς επέλεξαν τις συμμαχίες που επέλεξαν αφού η Μόσχα υποτίμησε τις δυνατότητες της Αθήνας και της Λευκωσίας να βρουν συμμάχους στον ενεργειακό δρόμο που επέλεξαν να ακολουθήσουν. Αντίθετα η Αμερική, που για να είμαστε ειλικρινείς πείστηκε να λάβει μέρος από τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος είχε «όπλα» για να στηρίξει τη θέση του για τον σχηματισμό νέας συμμαχίας προθύμων χωρών στη Μεσόγειο. Αν δει κανείς τα κράτη ένα προς ένα, ακόμα και με την προσθήκη της Αιγύπτου και της Ιταλίας, όλα έχουν δηλώσει πίστη στη Δύση και ειδικότερα στην Αμερική.

Ο κ. Νετανιάχου άλλαξε εσχάτως τις θέσεις του Αμερικανού πλανητάρχη, σε μία εποχή που δεν ανέχεται μύγα στο σπαθί του. Πιο χαρακτηριστική είναι η υπόθεση της Συρίας και εκείνη η άνευ λόγου και αιτίας ανακοίνωση του προέδρου Τραμπ ότι αποσύρει τα αμερικανικά στρατεύματα. Για μερικές μέρες, μέχρι να διευκρινιστεί το θέμα, οι συνήγοροι του Ταγίπ Ερντογάν πανηγύριζαν ότι ο πρόεδρος της Τουρκίας …ελέγχει τον Πρόεδρο της Αμερικής, και ότι θα παραλάμβανε και τους ρωσικούς S-400 και τα αμερικανικά F-35. Στην πραγματικότητα είχε υποστεί καταλυτική ήττα και δεν το είχε καταλάβει. Βλέπει όλα όσα συμβαίνουν γύρω του, και συνειδητοποιεί ότι μπορεί και να κοντεύει το τέλος.

Όλο και περισσότερο ακούω στην Ουάσιγκτον για την πιθανότητα να υποστούν πανωλεθρία οι υποψήφιοι του κόμματος του Τούρκου προέδρου στις τοπικές εκλογές της 31ης Μαρτίου. Εάν συμβεί αυτό, που αποτελεί ισχυρή πιθανότητα, τότε θα ξεκινήσει η αποκαθήλωσή του.

Είναι τυχαίο ότι άρχισε να ομιλεί για συνωμοσίες με στόχο τον ίδιο και την Τουρκία; Κανείς δεν πιστεύει τους ισχυρισμούς του, αλλά είναι σημαντικό -όχι μόνο προς χάρη της συζήτησης- να αντιληφθούμε με ποιον έχουμε να κάνουμε.

Όλες οι αντιδράσεις του μετά την άνανδρη και μαζική δολοφονία στη Νέα Ζηλανδία οδηγούν σε μία επικίνδυνη ψυχοπαθητική περίπτωση. Αυτό βασικά είναι το θέμα, αλλά ποιος από το περιβάλλον του μπορεί να του το πει και να τον πάει σε κάποιον γιατρό για να τον βοηθήσει. Τολμά κανείς;

Η υπόθεση της τριμερούς και της συμμετοχής του κ. Πομπέο, τον τρελαίνει τον Ερντογάν. Και το είδαμε και στα μάτια του υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Έβγαζε φωτιές μετά τη συνάντησή του με τον Έλληνα ομόλογό του, Γιώργο Κατρούγκαλο, στην Αττάλεια. Δεν έκρυψε το θυμό του.

Διότι στην Ιερουσαλήμ έγιναν πολλά καλά πράγματα για τους εχθρούς της Τουρκίας: Το Ισραήλ, την Ελλάδα και την Κύπρο. Αλλά και την Αμερική η οποία οδεύει με μαθηματική ακρίβεια σε σύγκρουση με την κατοχική δύναμη με αφορμή την άρνησή της να ακυρώσει την παραγγελία του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400.

Την Πέμπτη το Πεντάγωνο διέρρευσε επίσημα ότι θα προχωρήσει και σε άλλη μία ενέργεια πέραν του παγώματος των F-35 μέχρι την 1η Νοεμβρίου. Αποκαλύφθηκε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να παγώσουν σύντομα τις προετοιμασίες για την παράδοση μαχητικών αεριωθουμένων F-35 στην Τουρκία, τα οποία έχει ήδη πληρώσει. Ενώ αναζητούν άλλες δυτικές χώρες για να κατασκευάζουν τα ανταλλακτικά των συγκεκριμένων μαχητικών, που είχαν αναλάβει τουρκικές εταιρείες, έναντι 12 δις. δολαρίων.

Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η Τουρκία και οι ΗΠΑ έχουν πάρει το δρόμο χωρίς επιστροφή στις σχέσεις τους. Είναι έτοιμες η Αθήνα και η Λευκωσία στην περίπτωση που ο Ερντογάν αφήσει τα λυκόσκυλα ελεύθερα; Το έχουν συζητήσεις με τους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς;

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: Η ιστορία των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης για το Αιγαίο και την Κύπρο, είναι φαιδρή. Αποφασίστηκαν πολλές φορές και μία φορά τηρήθηκαν, αλλά στη συνέχεια παραβιάστηκε και αυτή η συμφωνία. Απορώ γιατί επιμένουν να γλύφουν αυτή την καραμέλα στην Αθήνα και την Λευκωσία. Ούτε βγαίνει τίποτα κάθε φορά που τα αποφασίζουν, ούτε βοηθούν τις εθνικές υποθέσεις του Κυπριακού και του Αιγαίου. Η αντιμετώπιση της Τουρκίας χρειάζεται νέα στρατηγική. Και όπως έχουμε γράψει αρκετές φορές σε τούτη τη στήλη, δεν έχεις κέρδη σε μία διαπραγμάτευση όταν κυριαρχείσαι από φοβικά σύνδρομα…

Πηγή: Είναι έτοιμες Αθήνα και Λευκωσία σε περίπτωση που ο Ερντογάν αφήσει τα λυκόσκυλα ελεύθερα; https://hellasjournal.com/2019/03/einai-etoimes-athina-kai-leykosia-se-periptosi-poy-o-erntogan-afisei-ta-lykoskyla-eleythera/

Πόλεμος με μισθοφόρους του Διαδικτύου

0

Ακμή γνωρίζει ο τομέας της ηλεκτρονικής παρακολούθησης, με εταιρείες από όλο τον κόσμο να διαγκωνίζονται για να προσληφθούν από αυταρχικά καθεστώτα, που επιδιώκουν να εντοπίσουν και να εξουδετερώσουν αντιφρονούντες. Η Σαουδική Αραβία προσέλαβε έτσι ισραηλινή εταιρεία που ιδρύθηκε από πρώην στελέχη των μυστικών υπηρεσιών της χώρας. Τα μέσα ηλεκτρονικής παρακολούθησης των Ισραηλινών επέτρεψαν τον εντοπισμό και τη δολοφονία του Τζαμάλ Κασόγκι, όπως αποκαλύπτει σε εκτενές ρεπορτάζ η εφημερίδα New York Times.

Σήμερα, ακόμη και μικρές χώρες έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν τις υπηρεσίες εταιρειών ψηφιακής κατασκοπείας, επιτρέποντας την ολοκλήρωση περίπλοκων επιχειρήσεων, όπως η αλλοίωση εκλογικών αποτελεσμάτων. Η ισραηλινή NSO και η ανταγωνίστριά της από το Κατάρ DarkMatter αποτελούν μόλις δύο παραδείγματα της παραπάνω τάσης. Πέρυσι, ο εύπορος Αμερικανός επιχειρηματίας Ελιοτ Μπρόιντι κατέθεσε αγωγή εναντίον της κυβέρνησης του Κατάρ και της αμερικανικής εταιρείας Global Risk Advisors, ιδιοκτησίας πρώην πράκτορος της CIA, καταγγέλλοντας ότι είχε πέσει θύμα προηγμένης ηλεκτρονικής επίθεσης, με αποτέλεσμα τη διαρροή εμπιστευτικών μηνυμάτων email της εταιρείας του.

Το 2013, η NSO εξασφάλισε μεγάλο συμβόλαιο με τη μεξικανική κυβέρνηση με στόχο την παρακολούθηση ηγετικών στελεχών των καρτέλ διακίνησης ναρκωτικών. Η ισραηλινή εταιρεία σχεδίασε εφαρμογή ικανή να υποκλέπτει μεγάλο όγκο δεδομένων, όπως τηλεφωνικές κλήσεις, γραπτά μηνύματα, email, επαφές, δεδομένα δημοσιευμένα σε κοινωνικά δίκτυα και πληροφορίες γεωγραφικής θέσης, χωρίς να αφήνει κανένα ίχνος. Η ισραηλινή εταιρεία εγκατέστησε την εφαρμογή σε τρεις κρατικές υπηρεσίες, έναντι 77 εκατ. δολαρίων. Τα προϊόντα της NSO ήταν ιδιαίτερα χρήσιμα στον πόλεμο της μεξικανικής κυβέρνησης κατά των καρτέλ, καθώς η συγκεκριμένη εφαρμογή επέτρεψε τον εντοπισμό και τη σύλληψη του διαβόητου «Ελ Τσάπο», ο οποίος καταδικάστηκε τον περασμένο μήνα σε ισόβια κάθειρξη στις ΗΠΑ.

Η κυβέρνηση του Μεξικού φέρεται να αξιοποίησε την εφαρμογή και για άλλους σκοπούς, όπως η ηλεκτρονική παρακολούθηση τουλάχιστον είκοσι δημοσιογράφων, επικριτών της κυβέρνησης, κάποιων διεθνών ερευνητών σε αναζήτηση 43 εξαφανισθέντων φοιτητών, ακόμη και υποστηρικτών επιβολής φόρου στα αναψυκτικά. Οι στόχοι των κρατικών υπηρεσιών έλαβαν εκατοντάδες απειλητικά μηνύματα που περιείχαν κακόβουλο λογισμικό. Κάποια από τα μηνύματα αποκάλυπταν δήθεν εξωσυζυγικές περιπέτειες των συζύγων τους, ενώ άλλα τους ενημέρωναν ψευδώς για τον αιφνίδιο θάνατο συγγενικού προσώπου τους. Σε μία από τις περιπτώσεις, η αδυναμία των κρατικών υπηρεσιών να διεισδύσουν στο τηλέφωνο θύματος τις οδήγησε να στρέψουν το ενδιαφέρον τους στο κινητό τηλέφωνο του 16χρονου γιου της. Παρότι η NSO υποστηρίζει πως πουλάει τις υπηρεσίες της με στόχο την καταπολέμηση του εγκλήματος και της τρομοκρατίας, κανένα από τα θύματα παρακολούθησης στο Μεξικό δεν ήταν ύποπτο για τέτοια αδικήματα. «Η τεχνολογία της NSO έχει βοηθήσει στην πρόληψη βίαιων εγκλημάτων και πολύνεκρων τρομοκρατικών επιθέσεων σε όλο τον κόσμο», ανέφερε η εταιρεία σε ανακοίνωσή της. Η δικαστική αγωγή του 2018 για τη δολοφονία Κασόγκι αποκάλυπτε, όμως, ότι η Σαουδική Αραβία χρησιμοποίησε ηλεκτρονικά προϊόντα της NSO για να κατασκοπεύσει τον Τζαμάλ Κασόγκι. Η εταιρεία αρνείται την κατηγορία. Πολλοί συνεργάτες και «επαφές» του Κασόγκι, πάντως, είχαν πέσει θύματα παρακολούθησης από την ισραηλινή εταιρεία.


Ο ακτιβιστής Αχ. Μανσούρ (πάνω) έπεσε θύμα της NSO, την οποία ίδρυσαν ο Λαβί και ο Χούλιο (κάτω), πρώην πράκτορες των ισραηλινών υπηρεσιών.

Στο στόχαστρο ακτιβιστής

Το 2013, η NSO υπέγραψε το πρώτο της συμβόλαιο με τα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα. Λίγους μήνες αργότερα, ο ακτιβιστής υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Αχμέντ Μανσούρ διαπίστωσε ότι οι μυστικές υπηρεσίες των Εμιράτων είχαν εγκαταστήσει λογισμικό παρακολούθησης στο τηλέφωνό του. Ειδικοί που εξέτασαν το τηλέφωνό του αποφάνθηκαν ότι το λογισμικό παρακολούθησης ήταν το πλέον προηγμένο που είχαν συναντήσει μέχρι τότε. Ο εντοπισμός του «ηλεκτρονικού κατασκόπου» υποχρέωσε μάλιστα την εταιρεία Apple να στείλει στους χρήστες των τηλεφώνων της επείγουσα ανανέωση ασφαλείας. Την ίδια περίοδο, ο Μανσούρ απολύθηκε από την εργασία του, το διαβατήριό του ακυρώθηκε, το αυτοκίνητό του εκλάπη, ο λογαριασμός email του έπεσε θύμα υποκλοπής, οι καταθέσεις στον τραπεζικό του λογαριασμό εμφανίστηκαν μειωμένες κατά 140.000 δολάρια, ενώ δέχθηκε δύο φορές επιθέσεις αγνώστων, που τον ξυλοκόπησαν.

Η πληθώρα εταιρειών, που προσπαθούν να μιμηθούν την επιτυχία της NSO διεκδικώντας μερίδιο της αγοράς παρακολούθησης, αξίας 12 δισ. δολαρίων, έχει προκαλέσει παροξυσμό ανταγωνισμού μεταξύ νέων τέτοιων εταιρειών, που απασχολούν πρώην στελέχη αμερικανικών, ισραηλινών και ρωσικών υπηρεσιών. Στα τέλη του 2017, στελέχη της NSO άρχισαν να ανησυχούν εξαιτίας σειράς παραιτήσεων. Ιδιωτικοί ντετέκτιβ που ανέλαβαν την έρευνα διαπίστωσαν ότι οι παραιτηθέντες Ισραηλινοί χάκερ εργάζονταν στην Κύπρο για λογαριασμό της εταιρείας DarkMatter από τα Εμιράτα. Η εταιρεία αποτελεί «παράρτημα» των μυστικών υπηρεσιών των Εμιράτων, που έχει αναλάβει την ηλεκτρονική παρακολούθηση στόχων σε Τουρκία, Κατάρ και Ιράν. Η DarkMatter έχει τις ρίζες της στην αμερικανική εταιρεία CyberPoint, η οποία είχε εξασφαλίσει συμβόλαιο με την κυβέρνηση των Εμιράτων. Οι περισσότεροι εργαζόμενοι στη CyberPoint είχαν εργαστεί για λογαριασμό της αμερικανικής NSA. Οι υπέρμετρες –και παράνομες– φιλοδοξίες των μυστικών υπηρεσιών των Εμιράτων οδήγησαν τη χώρα να δημιουργήσει νέο εταιρικό όργανο –την DarkMatter– το 2015, χωρίς τις ενοχλητικές δεσμεύσεις της αμερικανικής νομοθεσίας. Πρώην εργαζόμενοι στην DarkMatter αποκάλυψαν, όμως, ότι η εταιρεία έβαλε στο στόχαστρό της τον Μανσούρ, τροποποιώντας εξ αποστάσεως την ενδοεπικοινωνία για το μωρό του, μετατρέποντάς τη σε μικρόφωνο ικανό να παρακολουθεί όλα τα δωμάτια του σπιτιού. Σε άλλη της επιχείρηση, η DarkMatter στράφηκε κατά της Βρετανίδας ακτιβίστριας Ρόρι Ντόναχι, η οποία επέκρινε συχνά τα Εμιράτα για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η εταιρεία έβαλε στο στόχαστρό της και την καναδική ερευνητική δημοσιογραφική οργάνωση Citizen Lab.

http://www.kathimerini.gr/1015964/gallery/epikairothta/kosmos/polemos-me-mis8oforoys-toy-diadiktyoy

Νέες Πρέσπες: Ετοιμάζονται να μοιράσουν την ΑΟΖ μας με την Τουρκία.

0

Του Θεόδωρου Καρυώτη Στις 

Νέες Πρέσπες: Ετοιμάζονται να μοιράσουν την ΑΟΖ μας με την Τουρκία,Θεόδωρος Καρυώτης,AllTimeClassicΚαι ξαφνικά ήρθε η βόμβα του συνταγματολόγου Γιώργου Κατρούγκαλου στο τουρκικό πρακτορείο  http://Ανατολού Διαβάστε την προσεκτικά:

«Πώς μπορεί κάποιος να αποκλείσει από αυτή την περιοχή την Τουρκία η οποία έχει τόσα χιλιόμετρα ακτή στη Μεσόγειο. Κανείς δεν ισχυρίζεται το αντίθετο από αυτό».

Μας εκπλήσσει το γεγονός ότι ο Έλληνας ΥΠΕΞ φαίνεται να αγνοεί ότι τη θάλασσα που δικαιούται η Τουρκία στην Μεσόγειο, βάσει της UNCLOS, δείχνει καθαρά ο επόμενος αμερικανικός χάρτης.

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΣΤΗΝ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

Νέες Πρέσπες: Ετοιμάζονται να μοιράσουν την ΑΟΖ μας με την Τουρκία,Θεόδωρος Καρυώτης,AllTimeClassic

Πηγή: Global Marine Boundaries Data Base, General Dynamics, Herndon, Virginia, USA

Μετά από αυτή την δήλωση του Έλληνα ΥΠΕΞ, περιμέναμε με αγωνία την συνάντησή του με τον υπουργό της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου στην Αττάλεια της Τουρκίας για να ακούσουμε τις δηλώσεις των δύο υπουργών που δεν άργησαν να έρθουν.

Πρώτος ο κ. Κατρούγκαλος ανέφερε:

«Στο θέμα της ενέργειας εμείς έχουμε υπερασπιστεί το αυτονόητο δικαίωμα της Κύπρου να διαχειρίζεται τους πόρους της ΑΟΖ της προς όφελος και των δύο κοινοτήτων του νησιού. Είναι προφανές όμως ότι στην ανατολική Μεσόγειο και η Τουρκία έχει δικαιώματα που της αναγνωρίζει το δίκαιο της θάλασσας, που εμείς κατεξοχήν θέλουμε να ισχύει και να διέπει τις μεταξύ μας διαφορές».

Στην συνέχεια ο κύριος Τσαβούσογλου δήλωσε:

«Συζητήσαμε και για τους υδρογονάνθρακες ο κ. Κατρούγκαλος είπε ότι δεν θα πρέπει να αποκλειστεί η Τουρκία και ευχαριστούμε. Κανένα πρότζεκτ στο οποίο δεν περιλαμβάνεται η Τουρκία δεν είναι ρεαλιστικό. Η Τουρκία έχει δικαιώματα που πηγάζουν από το διεθνές δίκαιο, δεν μπορούν να φτάσουν κάπου αποκλείοντας την Τουρκία». 

Ο κ. Τσαβούσογλου είπε ακόμη ότι:

«η Τουρκία είναι έτοιμη για κάθε συνεργασία στη Μεσόγειο, στα θέματα ενέργειας και οικονομίας. Δεν έχουμε δισταγμούς επ’ αυτού, στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου και με τρόπο που θα διασφαλίζονται τα δικαιώματα όλων αλλά και προς όφελος όλων, είμαστε έτοιμοι για κάθε μορφής συνεργασία. Υπό την προϋπόθεση της προστασίας των δικαιωμάτων όλων όπως και των Τουρκοκυπρίων».

Κανείς δεν αρνείται ότι η Τουρκία έχει δικαιώματα στις θάλασσές της αλλά όχι στις θάλασσες άλλων κρατών.

Το κύριο πρόβλημα της Ελλάδας στην ελληνοτουρκική διένεξη είναι ξεκάθαρα η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, που δεν έχει αλλάξει καθόλου τα τελευταία 30 χρόνια. Οι Αμερικανοί, από την εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου μέχρι σήμερα, παίζουν το ίδιο βιολί, προτρέποντας τις ελληνικές κυβερνήσεις να μην προχωρήσουν σε μια μονομερή ανακήρυξη ΑΟΖ, χωρίς να συμφωνήσουν πρώτα με την Τουρκία, αγνοώντας ότι η ανακήρυξη ΑΟΖ είναι, πάντα, μια μονομερής πράξη, όπως ακριβώς έπραξαν και οι ίδιοι το 1983.

Πρέπει εδώ να υπενθυμίσουμε στον κ. Κατρούγκαλο τι είχε δηλώσει ο Αλέξης Τσίπρας στην Ουάσιγκτον στις 23 Ιανουαρίου 2013, δυο χρόνια πριν γίνει πρωθυπουργός:

«Στα πλαίσια του Διεθνούς Δικαίου η Ελλάδα δεν πρόκειται και δεν πρέπει να διαπραγματευθεί με κανέναν το δικαίωμά της στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και μάλιστα πιστεύουμε ότι αυτό το δικαίωμα, το αναφαίρετο δικαίωμα, πρέπει να υποστηριχθεί και από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής».

Φαίνεται πλέον ότι όλα άλλαξαν για τα εθνικά μας θέματα την ημέρα που ο Έλληνας  πρωθυπουργός επισκέφτηκε τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Οκτώβριο του 2017. Τότε ο κ. Τραμπ ζήτησε από τον κ. Τσίπρα να προετοιμάσει το έδαφος για να επιλυθούν τρία βασικά θέματα που απασχολούν στην περιοχή μας όχι μόνο την Ελλάδα και τις ΗΠΑ.

Αυτά ήταν το «μακεδονικό», η ελληνοτουρκική θαλάσσια διαφορά και το Κυπριακό. Ο αριστερός Αλέξης Τσίπρας με την βοήθεια του δεξιού Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται ότι επέστρεψε στην Αθήνα αποφασισμένος να επιλύσει και τα τρία, πριν την λήξη της θητείας του, χωρίς να γνωρίζουμε τι ανταλλάγματα ζήτησε και πήρε για αυτή την στάση του.

Έλυσε το πρώτο με την δημιουργία της «Βόρειας Μακεδονίας» και τώρα ετοιμάζεται να λύσει το δεύτερο. Η αμερικανική στάση και θέση δεν έχει αλλάξει μέχρι σήμερα και συνοψίζεται στην προτροπή να τα «βρούνε» οι πολύτιμοι σύμμαχοί τους στην ανατολική Μεσόγειο. Δεν τολμώ ούτε καν να σκεφτώ ποιες παρακαταθήκες άφησε ο Νίκος Κοτζιάς για την επίλυση του τρίτου ζητήματος, του Κυπριακού.

Είναι αξιοσημείωτο ότι η αμερικανική θέση δεν έχει αλλάξει από τις 27 Ιουλίου 2011, όταν ο τότε βοηθός υπουργός Εξωτερικών Φίλιπ Γκόρντον, ο οποίος, σε συνάντησή του με δημοσιογράφους στην Αθήνα, έκανε μια απαράδεκτη δήλωση, που για τους Αμερικανούς ισχύει μέχρι και σήμερα:

«Πιστεύω ότι είναι σημαντικό να αποφεύγονται μονομερή βήματα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν τα δικαιώματα των χωρών για την ανακήρυξη αποκλειστικών οικονομικών ζωνών, αλλά… δεν νομίζουμε ότι θα ήταν προς το συμφέρον της Ελλάδος να το πράξει χωρίς πλήρη συνεργασία με τους γείτονές της, της Τουρκίας συμπεριλαμβανομένης».


Αυτή την περίοδο παρατηρείται μια αυξημένη κινητικότητα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ώστε να ικανοποιηθεί η επιθυμία των Αμερικανών να λυθεί η ελληνοτουρκική διαφορά στις θάλασσες με τον προσφιλή τρόπο της Ουάσιγκτον της συνεκμετάλλευσης ή τον νέο τρόπο της συνδιαχείρισης.

Δεν απαιτείται μια υψηλού επιπέδου γεωπολιτική ανάλυση της ανατολικής Μεσογείου. Τα πράγματα είναι πολύ απλά. Οι θάλασσες της Τουρκίας δεν διαθέτουν υδρογονάνθρακες! Γι’ αυτό για πολλά χρόνια τώρα οι Τούρκοι προσπαθούν να αρπάξουν θάλασσες από την Κύπρο και την Ελλάδα.

Από το 1922 οι Τούρκοι πάντοτε θεωρούσαν ότι είχαν μεγάλες ακτές, αλλά δεν διέθεταν μεγάλη θάλασσα και μετά το 1982 συνειδητοποίησαν ότι η θάλασσά τους περιορίστηκε και άλλο. Εκείνη την χρονιά, με την UNCLOS θεμελιώθηκε η νέα έννοια του Δικαίου της Θάλασσας, η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ), που περιόριζε και άλλο την θάλασσά τους στην Ανατολική Μεσόγειο. Έτσι άρχισαν έναν επικίνδυνο ρητορικό πόλεμο, εκτός δύο θερμών εξαιρέσεων (1987 και 1996), αλλά από το 2018 άρχισαν να προβάλουν και παρανοϊκές απαιτήσεις που σίγουρα θα συνεχιστούν και στο μέλλον.

Οι Αμερικανοί το γνωρίζουν αυτό και θέλουν να βοηθήσουν την Τουρκία πριν κάνει μια στραβή και στραφεί προς την Ρωσία.

Είμαι της γνώμης ότι οι Αμερικανοί θέλουν να λύσουν άμεσα την ελληνοτουρκική διαφορά και πιστεύουν ότι ο Αλέξης Τσίπρας θα τα καταφέρει. Οι Αμερικανοί χρησιμοποίησαν την λέξη «συνεκμετάλλευση» για πρώτη φορά το 1975. Οι ΗΠΑ ζήτησαν τότε από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να ξεκινήσει συνομιλίες για συνεκμετάλλευση του Αιγαίου, αλλά αυτός αρνήθηκε να το πράξει, μια στάση που ενόχλησε πολύ τους Αμερικανούς τότε. Αργότερα, οι Αμερικανοί ζήτησαν το ίδιο από τον Ανδρέα Παπανδρέου αλλά και αυτός αρνήθηκε. Είναι προφανές ότι ορισμένα σενάρια επανέρχονται και μια και ο Αλέξης Τσίπρας δεν είναι ούτε Κωνσταντίνος Καραμανλής αλλά ούτε και Ανδρέας Παπανδρέου, φοβούμαι ότι δεν θα έχει πρόβλημα να δεχθεί αυτή την πρόταση των Αμερικανών φίλων του.

Οι Αμερικανοί, μέχρι πρόσφατα, ζητούσαν συνεκμετάλλευση σε περιοχές που οι ΑΟΖ Ελλάδας και Τουρκίας συνορεύουν, κάτι που μοιάζει με λογική πρόταση, αλλά τώρα φαίνεται ότι ζητούν συνδιαχείριση κάτι που αποτελεί, για να μη χρησιμοποιήσω κάποια άλλη λέξη, παγκόσμια πρωτοτυπία. Συνδιαχείριση σημαίνει μοιρασιά του πλούτου των θαλασσών ανεξάρτητα που βρίσκονται αυτοί οι υδρογονάνθρακες και η αλιεία  στο τρίγωνο μεταξύ Καστελόριζου-Κύπρου-Κρήτης. Φαίνεται επίσης ότι οι Τούρκοι επιθυμούν να έχουν θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο αλλά δεν γνωρίζω εάν οι Αμερικανοί συμφωνούν.

Εάν όντως οι Τούρκοι σέβονται το Δίκαιο της Θάλασσας μπορούν εύκολα να το αποδείξουν προσφεύγοντας στο Διεθνές Δικαστήριο Διαιτησίας στην Χάγη. Αυτές οι ατέρμονες διερευνητικές επαφές πρέπει να στα σταματήσουν. Ποιος Έλληνας διπλωμάτης θα δώσει ελληνική θάλασσα στην Τουρκία;

Η Μοναδική Λύση: Χάγη

Όπως έχω ξαναγράψει, ο μόνος τρόπος για να εξουδετερώσει η Ελλάδα  τα σχέδια του Ερντογάν είναι, άμεσα και πριν είναι πολύ αργά, να προβεί σε οριοθέτηση της ΑΟΖ της με αυτή της Αιγύπτου βάσει της μέσης γραμμής ,σύμφωνα με τις προβλέψεις της UNCLOS, που θα δίνει πλήρη επήρεια στην νήσο Στρογγύλη, με αποτέλεσμα η Τουρκία να μην έχει θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο.

Βέβαια, η Τουρκία θα αντιδράσει και θα ζητήσει την παρέμβαση του Δικαστηρίου της Χάγης και όχι του Διεθνούς Δικαστηρίου του Δίκαιου της Θάλασσας που εδρεύει στο Αμβούργο, αφού δεν είναι μέλος της UNCLOS. Η Άγκυρα θα προσπαθήσει να πείσει την Χάγη ότι το σημείο οριοθέτησης ανάμεσα σε Ελλάδα και Αίγυπτο παραβιάζει τους κανόνες του Δικαίου της Θάλασσας και θα ζητήσει θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο υποστηρίζοντας ότι η ελληνοαιγυπτιακή οριοθέτηση έπρεπε να γίνει βάσει της ευθυδικίας (equity) και όχι της μέσης γραμμής. Η Ελλάδα θα πρέπει να απορρίψει αυτή τη θέση της Τουρκίας τονίζοντας ότι θα δεχτεί την παρέμβαση του Δικαστηρίου της Χάγης, μόνο εάν η Τουρκία αποδεχτεί την οριοθέτηση ολόκληρης της μεταξύ τους  θάλασσας.

Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να θεωρούνται πραγματικοί φίλοι της Ελλάδας πρέπει να ζητήσουν από την Άγκυρα την άμεση προσφυγή στην Χάγη.

Επίλογος

Η ιστορία του ελληνισμού είναι συνυφασμένη με τη θάλασσα αλλά οι τελευταίες ελληνικές κυβερνήσεις φαίνεται να την αγνοούν αφήνοντας τους Κύπριους, τους Ισραηλινούς και τους Αιγύπτιους να αξιοποιούν μόνοι τους τα νερά της ανατολική Μεσογείου. Το φάντασμα της ΑΟΖ θα στοιχειώσει, εάν δεν ξυπνήσουμε σύντομα. Ακούγεται μονότονο ότι η παγκόσμια κοινότητα ασχολείται, με αυξανόμενο ενδιαφέρον, με το θέμα της ΑΟΖ, ενώ εμείς συνεχίζουμε να κοιμόμαστε τον ύπνο του δικαίου.

Μας έχουν περικυκλώσει οι υδρογονάνθρακες στην ανατολική Μεσόγειο και εμείς χαζεύουμε τους Κύπριους, τους Αιγύπτιους και τους Ισραηλινούς που τους εκμεταλλεύονται. Εάν οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν έδειχναν μια αντιπάθεια στην έννοια της ΑΟΖ και την είχαν ανακηρύξει στην αρχή του 21ου αιώνα, ίσως η Ελλάδα θα απέφευγε την οικονομική τραγωδία των τελευταίων 10 ετών ή τουλάχιστον να ελαφρύνει το βάρος της κρίσης. Η εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων που βρίσκονται στα βάθη των θαλασσών μας είναι η πιο σημαντική επένδυση της Ελλάδας που θα οδηγήσει σε μια πραγματική ανάπτυξη. Μπορεί οι αριθμοί του Αντώνη Φώσκολου να φαίνονται αστρονομικοί αλλά δεν θα μάθουμε ποτέ την αλήθεια, εάν δεν αρχίσουμε την εξερεύνηση για τον ενεργειακό πλούτο που κρύβουν ιδιαίτερα οι περιοχές στα νότια της Κρήτης. Τώρα όμως διαφαίνεται ότι ακολουθείται μια επιπόλαια και επικίνδυνη πολιτική με απώτερο σκοπό να μοιράσουμε τους υδρογονάνθρακές μας στην ανατολική Μεσόγειο με την Τουρκία. Αν συνεχίσουμε σε αυτό τον ολισθηρό δρόμο, δεν θα μας εκπλήξει, εάν σε επόμενη φάση συμπεριληφθεί και το Ιόνιο Πέλαγος!

Νέες Πρέσπες: Ετοιμάζονται να μοιράσουν την ΑΟΖ μας με την Τουρκία

Η τριμερής και η φοβική πολιτική της Αθήνας

1

του ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ

Κανείς δεν πιστεύει πως οι Αμερικανοί θα αφήσουν την Τουρκία εκτός παιχνιδιού στη νέα πολιτική που διαμορφώνουν στην Ανατολική Μεσόγειο. Αλλά και τίποτε δεν δείχνει πως ακόμη και αν επιστρέψει ως άσωτος στις Δυτικές αγκάλες, τα πράγματα θα είναι όπως τα ήθελε και επεδίωξε να τα διαμορφώσει η Άγκυρα.

Η τριμερής στα Ιεροσόλυμα ήταν καταλυτική. Με τη συμμετοχή του Αμερικανού υπουργού εξωτερικών Μάικ Πομπέο, η συνάντηση εξέπεμψε σημειολογικά μηνύματα αλλά περιείχε και ουσία.

Το μήνυμα είναι ότι η τριμερής θα προχωρήσει με ad hoc συμμετοχή της αμερικανικής πλευράς. Αλλά το κρίσιμο ερώτημα εστιάζεται στο αν θα λάβει και διάσταση στρατιωτικής συνεργασίας με τη συμμετοχή και των ΗΠΑ. Και αυτό ενδιαφέρει τα μέγιστα Κύπρο και Ελλάδα.

Ευτυχώς, δεν είναι η Ελλάδα αυτή που κινεί την τριμερή, αλλά το Ισραήλ. Και το Ισραήλ ούτε παίζει ούτε φοβάται. Αντιθέτως, στην Αθήνα ακούν Τουρκία και αναζητούν τρόπο να την εξευμενίσουν. Οι δηλώσεις Κατρούγκαλου από την Αττάλεια ήταν επιεικώς απαράδεκτες. Δεν μπορούν όμως να υπονομεύσουν τη δυναμική της τριμερούς. Γράφηκε παλαιότερα ότι στην ελληνική πλευρά επισημάνθηκε χαρακτηριστικά: μην μας φέρετε την Τουρκία από το παράθυρο. Η Αθήνα το προσπαθεί αλλά δεν είναι σίγουρο ότι θα το πετύχει.

Παράλληλα με την οικονομική σημασία των ενεργειακών αποθεμάτων στην ελληνική και κυπριακή ΑΟΖ, το ζήτημα είναι πως μέσω της ενεργειακής ασφάλειας θα υπάρξει διασφάλιση των δικαιωμάτων των δύο χωρών στις θαλάσσιες ζώνες τις οποίες αμφισβητεί με απειλητικό τρόπο η Τουρκία.

Η Άγκυρα φαίνεται να έχει λάβει το μήνυμα, και εκείνο που επιδιώκει είναι να κερδίσει, αν μπορεί, περιοχές που διεκδικεί για γεωτρήσεις, αλλά σε περίπτωση που δεν τα καταφέρει να διασφαλίσει την προώθηση των ενεργειακών αποθεμάτων από το δικό της έδαφος. Ούτε και αυτό είναι δεδομένο.

ΗΠΑ και Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν άλλα σχέδια, και η ανακάλυψη σημαντικών ενεργειακών αποθεμάτων στην ευρύτερη περιοχή τα διευκολύνουν. Είναι στρατηγικός στόχος τους η κατασκευή του EastMed, του αγωγού που θα ξεκινάει από το Ισραήλ και μέσω Κύπρου και Κρήτης θα διέρχεται από την Ελλάδα και θα καταλήγει στην Ιταλία. Κόστος 7 δισ. δολάρια. Τα αποθέματα που βρέθηκαν αλλά και άλλα που αναμένεται να εντοπιστούν θα δικαιολογήσουν την κατασκευή του.

Αυτό αποτελεί στρατηγικό χτύπημα για την Τουρκία. Αλλά ποιος μπορεί να συνεχίσει να εμπιστεύεται μια χώρα με τη συμπεριφορά της γείτονος;

Ας σημειωθεί πως είναι σε γνώση Ευρώπης και ΗΠΑ πως στο βαθύ τουρκικό κράτος έχουν επικρατήσει θύλακες κεμαλικοί, εθνικιστικοί, στρατιωτικοί και γραφειοκρατικοί με ευρασιατικό –και όχι Δυτικό– προσανατολισμό. Και πως οι θύλακες αυτοί συγκυβερνούν και ανέχονται τον Ερντογάν μέχρι να εξαντλήσει την επιρροή που έχει στις μάζες. Η κύρια ανησυχία των θυλάκων αυτών είναι η εκτίμησή τους πως είναι ειλημμένη απόφαση της Δύσης να δημιουργήσει κουρδικό κράτος, κάτι που μπορεί να οδηγήσει και σε απόσχιση της νοτιοανατολικής Τουρκίας.

Για τους επισπεύδοντες ότι αυτά τα ακούνε εδώ και χρόνια, να σημειώσουμε πως αυτές δεν είναι εξελίξεις που μπορούν να συμβούν σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Ο Ερντογάν λοιπόν, παρά τους λεονταρισμούς του που παραπέμπουν σε διαταραγμένη προσωπικότητα αλλά στην ουσία δεν είναι, εξυπηρέτησε για άλλη μια φορά την Ελλάδα. Η Αθήνα εκλήθη να συμμετάσχει στο νέο γεωπολιτικό παιχνίδι των ΗΠΑ στην περιοχή λόγω της φαινομενικά ανερμάτιστης τουρκικής πολιτικής. Αν η Άγκυρα παρέμενε καλός σύμμαχος των ΗΠΑ δεν υπάρχει αμφιβολία πως η Ουάσινγκτον δεν θα αναζητούσε να εξισορροπήσει την τουρκική παρουσία. Αλλά, όπως επισημάνθηκε παραπάνω, το πρόβλημα στην Τουρκία είναι βαθύτερο και ξεπερνά τον Ερντογάν. Είναι οι ευρασιατικοί θύλακες που κυριάρχησαν.

Στα καθ’ ημάς, τώρα, η Αθήνα δείχνει μια ανεξήγητη υποχωρητικότητα απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις, η οποία, ας ελπίσουμε, δεν θα λάβει τη μορφή και παραχωρήσεων κυριαρχικών δικαιωμάτων, όπως φοβούνται πολλοί. Αν και τίποτε δεν αποκλείεται διά της τακτικής της σταδιακής διολισθήσεως.

Στο στρατό η ηγεσία διαχειρίστηκε άσχημα και χωρίς χαρακτηριστικά ηγήτορος την περίπτωση του καταδρομέα-αλεξιπτωτιστή, ενώ, μέρες που είναι, επιβεβαιώθηκε με έγγραφο της ελληνικής πρεσβείας πως δεν ήταν fake news η είδηση πως προτάθηκε στην Άγκυρα να είναι η Τουρκία η τιμώμενη χώρα στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης κατά την 200ή επέτειο από την Επανάσταση του 1821.

Και όλα αυτά σε μια βαλκανική περιοχή που «βράζει» από εσωτερικές εξεγέρσεις οι οποίες είναι μάλλον απίθανο να οδηγήσουν σε συγκρούσεις όπως αυτές της δεκαετίας του ’90.

Αμφισβητούνται τα μετακομμουνιστικά καθεστώτα στο εσωτερικό των χωρών, και ο τρόπος που διοικούν τις κοινωνίες των βαλκανικών κρατών. Τρόπος που ελάχιστη σχέση έχει με τις Δυτικές δημοκρατίες. Μήπως, όμως, με όσα συμβαίνουν και στην Ελλάδα, η ελληνική δημοκρατία προσιδιάζει στις Δυτικές;