Η κουρδική αφύπνιση

Από

December 4, 2019

Ενότητα, προδοσία, και το μέλλον της Μέσης Ανατολής

Αυτή η γη είναι η γη μας: Δυνάμεις των Κούρδων peshmerga στο Μαχμούρ του Ιράκ, τον Αύγουστο του 2014. Youssef Boudlal/REUTERS.

Περίληψη:

Ό, τι κι αν συμβεί στο εγγύς μέλλον στη Μέση Ανατολή, δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή στο status quo που επικράτησε μόλις πριν από λίγες δεκαετίες, πριν από τις παρεμβάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή που έθεσαν τους Κούρδους σε μια εντελώς νέα πορεία.

Ο HENRY J. BARKEY είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στην έδρα Bernard L. και Bertha F. Cohen στο Πανεπιστήμιο Lehigh και πρόσθετος ανώτερος συνεργάτης για Μεσανατολικές Σπουδές στο Council on Foreign Relations.

«Πολεμάμε εδώ και πολύ καιρό στην Συρία», είπε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τις τελευταίες ημέρες του 2018. «Τώρα είναι καιρός τα στρατεύματά μας να επιστρέψουν στην πατρίδα». Η ξαφνική έκκληση του προέδρου για μια ταχεία απόσυρση [1] των σχεδόν 2.000 Αμερικανών στρατιωτικών που σταθμεύουν στην Συρία προσέλκυσαν ευρεία κριτική από μέλη του οικοδομήματος της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Αποτέλεσε όμως ακόμη πιο έντονο σοκ για τον βασικό συνεργάτη των Ηνωμένων Πολιτειών στον αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους (ή ISIS), τους Κούρδους της Συρίας. Για εβδομάδες πριν από την ανακοίνωση, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν [2] απειλούσε να εισβάλει σε περιοχές της βόρειας Συρίας που ελέγχονταν από Κούρδους μαχητές. Το μόνο που τον σταμάτησε ήταν η παρουσία στρατευμάτων των ΗΠΑ. Η απουσία τους θα αφήσει τους Κούρδους εκτεθειμένους. «Αν οι Αμερικανοί εγκαταλείψουν», προειδοποίησε ένας Σύρος Κούρδος, «θα τους αναθεματίσουμε ως προδότες».

Αυτή η γη είναι η γη μας: Δυνάμεις των Κούρδων peshmerga στο Μαχμούρ του Ιράκ, τον Αύγουστο του 2014. Youssef Boudlal/REUTERS
————————————————————————–

Οι λεπτομέρειες σχετικά με την απόσυρση των ΗΠΑ από την Συρία παραμένουν σκιαγραφικές. Ό, τι και να αποφασίσει τελικά η Ουάσινγκτον, η ανακοίνωση του Trump σηματοδότησε μια σκληρή στροφή για τους Κούρδους στη Μέση Ανατολή. Στα μέσα του 2017, οι Κούρδοι απολάμβαναν μια αναγέννηση. Οι Σύροι Κούρδοι, σε συνδυασμό με τη μοναδική υπερδύναμη του κόσμου, είχαν διαδραματίσει τον κεντρικό ρόλο στην κατανίκηση του ISIS στο πεδίο της μάχης και είχαν καταλάβει την πρωτεύουσα της οργάνωσης, Raqqa. Οι Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG), μια συριακή κουρδική πολιτοφυλακή, έλεγχε μεγάλες περιοχές της συριακής επικράτειας και φαινόταν να έχει γίνει σημαντικός παράγοντας στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του εμφυλίου πολέμου της χώρας. Οι Τούρκοι Κούρδοι, αν και πολιορκούμενοι εγχωρίως, απολάμβαναν την λάμψη των επιτευγμάτων των Σύρων ομολόγων τους, με τους οποίους είναι πολύ ευθυγραμμισμένοι. Και στο Ιράκ, το όργανο που κυβερνά την κουρδική περιοχή της χώρας -η Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν ή KRG- ήταν στην κορύφωση της ισχύος της, προετοιμάζοντας ένα δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία τον Σεπτέμβριο του 2017.

Μέχρι τα τέλη του 2018, πολλά από τα όνειρα των Κούρδων φάνηκαν να είναι υπό κατάρρευση [3]. Αφότου η συντριπτική πλειοψηφία των Ιρακινών Κούρδων ψήφισαν για ανεξαρτησία στο δημοψήφισμα της KRG, η ιρακινή κυβέρνηση, υποστηριζόμενη από το Ιράν και την Τουρκία, εισέβαλε στο Ιρακινό Κουρδιστάν και κατέκτησε περίπου το 40% της επικράτειάς του. Σε μια νύχτα, η KRG έχασε όχι μόνο το ήμισυ των εδαφών της αλλά και μεγάλο μέρος της διεθνούς επιρροής της. Οι Τούρκοι Κούρδοι, παρά το γεγονός ότι κέρδισαν έδρες στο [τουρκικό] κοινοβούλιο στις εκλογές του Ιουνίου του 2018, υπέστησαν αδιάκοπες επιθέσεις από τον Ερντογάν και την κυβέρνησή του καθ’ όλη την διάρκεια του έτους, συμπεριλαμβανομένης μιας ανανεωμένης στρατιωτικής εκστρατείας εναντίον του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος (PKK), της αριστερής αυτονομιστικής ομάδας. Στην Συρία, η Τουρκία εισέβαλε στην ελεγχόμενη από τους Κούρδους πόλη Αφρίν τον Μάρτιο του 2018, εκτοπίζοντας τις YPG και περίπου 200.000 ντόπιους Κούρδους. Στην συνέχεια, τον Δεκέμβριο, οι Σύροι Κούρδοι πληροφορήθηκαν ότι οι Αμερικανοί προστάτες τους θα μπορούσαν σύντομα να τους εγκαταλείψουν εντελώς.

Αυτά τα εμπόδια, όμως, κρύβουν μια μεγαλύτερη τάση -η οποία θα διαμορφώσει τη Μέση Ανατολή τα επόμενα χρόνια. Σε ολόκληρη την περιοχή, οι Κούρδοι αποκτούν αυτοπεποίθηση, πιέζοντας για μακρόπνοα δικαιώματα και, το σημαντικότερο, συνεργαζόμενοι μεταξύ τους διαμέσω εθνικών συνόρων και σε όλη την διασπορά. Σε μεγαλύτερο βαθμό από ότι σε οποιοδήποτε προηγούμενο σημείο της ιστορίας, οι Κούρδοι στις τέσσερις παραδοσιακά ξεχωριστές περιοχές του Κουρδιστάν -στο Ιράν, το Ιράκ, την Συρία και την Τουρκία- ξεκινούν την πορεία να γίνουν ένα ενιαίο κουρδικό έθνος. Σημαντικά εμπόδια στην ενότητα παραμένουν, συμπεριλαμβανομένων των γλωσσικών διαιρέσεων και της παρουσίας τουλάχιστον δύο ισχυρών κρατών, του Ιράν και της Τουρκίας, που έχουν πρωταρχικό ενδιαφέρον να αποφευχθεί οποιαδήποτε μορφή παν-κουρδισμού. Ωστόσο, τα πρόσφατα γεγονότα έχουν προκαλέσει μια διαδικασία δημιουργίας κουρδικού έθνους, η οποία μακροπρόθεσμα θα αποδειχθεί δύσκολο να ανασχεθεί. Ακόμη και αν δεν υπήρξε ποτέ ένα ενιαίο, ενωμένο, ανεξάρτητο Κουρδιστάν, η κουρδική εθνική αφύπνιση ξεκίνησε. Τα κράτη της Μέσης Ανατολής μπορεί να φοβούνται την αφύπνιση των Κούρδων, αλλά είναι πέρα από τις δυνάμεις τους το να την σταματήσουν.

Η ΧΑΜΕΝΗ ΑΙΤΙΑ

Περίπου 30 εκατομμύρια Κούρδοι ζουν σήμερα στο Μεγάλο Κουρδιστάν, μια συνεχόμενη περιοχή που εκτείνεται σε ολόκληρη τη νοτιοανατολική Τουρκία, το βορειοδυτικό Ιράν, το βόρειο Ιράκ και την βορειοανατολική Συρία. Οι κουρδικές φυλές αλληλεπιδρούν με τις αραβικές, περσικές και τουρκικές αυτοκρατορίες κατά την διάρκεια των αιώνων, μερικές φορές συνεργαζόμενες μαζί τους και μερικές φορές επαναστατώντας εναντίον τους. Ο σύγχρονος κουρδικός εθνικισμός έχει τις ρίζες του στην διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Συνθήκη των Σεβρών, που υπογράφηκε μεταξύ των Συμμάχων και των ηττημένων Οθωμανών το 1920, καλούσε για δημοψήφισμα ανεξαρτησίας στις κουρδικές περιοχές της σύγχρονης Τουρκίας. Ωστόσο, μετά τον πόλεμο της ανεξαρτησίας της Τουρκίας, η νέα τουρκική κυβέρνηση επαναδιαπραγματεύτηκε με τους Συμμάχους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την Συνθήκη της Λωζάνης του 1923, η οποία εξασφάλισε την τουρκική κυριαρχία ως προς το τι θα μπορούσε ενδεχομένως να είναι ένα ανεξάρτητο Κουρδιστάν.

Ωστόσο, τα κουρδικά αιτήματα για ανεξαρτησία δεν εξαφανίστηκαν. Κατά την διάρκεια του εικοστού αιώνα, οι κουρδικές εξεγέρσεις, συχνά υποστηριζόμενες από αντίπαλα κράτη, ξέσπασαν σχεδόν σε κάθε χώρα που είχε σημαντικό κουρδικό πληθυσμό. Η Τουρκία συνέτριψε τις κουρδικές εξεγέρσεις το 1925, το 1930 και το 1937. Στην συνέχεια, στα μέσα της δεκαετίας του ’80, το PKK ξεκίνησε μια ένοπλη εξέγερση στην Τουρκία που συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Στο Ιράν το 1946, οι υποστηριζόμενοι από την Σοβιετική Ένωση Κούρδοι ίδρυσαν την πρώτη αυθεντική κουρδική κυβέρνηση, την ανεξάρτητη Δημοκρατία του Μαχαμπάντ, η οποία διήρκεσε ένα χρόνο πριν καταρρεύσει, αφού η Μόσχα απέσυρε την υποστήριξή της. Οι Ιρακινοί Κούρδοι επίσης επαναστάτησαν συχνά κατά της κεντρικής κυβέρνησής τους. Υποστηριζόμενοι από τον σάχη του Ιράν, πολέμησαν δύο μάχες κατά της Βαγδάτης κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 1960 και της δεκαετίας του 1970, μόνο για να νικηθούν το 1975, αφότου ο σάχης συνήψε μια συμφωνία με τον Ιρακινό αυταρχικό Σαντάμ Χουσεΐν, εγκαταλείποντας τους Κούρδους στη μοίρα τους.

Μια διαδήλωση υπέρ της ανεξαρτησίας, στην Erbil, στο Ιράκ, τον Σεπτέμβριο του 2017. Ahmed Jadallah/REUTERS
————————————————————————

Αυτή η αναταραχή σήμαινε ότι για κάθε ένα από τα τέσσερα κράτη με μεγάλη κουρδική μειονότητα, η καταστολή του κουρδικού εθνικισμού υπήρξε πρωταρχικός πολιτικός στόχος. Το νέο τουρκικό κράτος υπό τον πρόεδρο Κεμάλ Ατατούρκ απαγόρευσε την χρήση της κουρδικής γλώσσας το 1924 και με την πάροδο του χρόνου εισήγαγε δρακόντεια κυριαρχία στις κουρδικές περιοχές, καίγοντας χωριά, εκτοπίζοντας ανθρώπους και κατάσχοντας τις περιουσίες τους. (Παρά το γεγονός ότι η αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών ήταν πάντα βέβαιες ότι η Τουρκία θα μπορούσε να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε πρόκληση θέτουν οι Κούρδοι, η έκθεση της CIA του 1971 παραδέχτηκε ότι οι τουρκικές πολιτικές, ειδικά εκείνες που εμποδίζουν την χρήση της κουρδικής γλώσσας, αποτελούσαν την ρίζα της κουρδικής αναταραχής). Το Ιράν, ομοίως, απαγόρευσε κουρδικές διαλέκτους την δεκαετία του 1930. Στην Συρία, η κεντρική κυβέρνηση όχι μόνο απαγόρευσε την διδασκαλία και εκμάθηση κουρδικών, αλλά επίσης έβαλε περιορισμούς στην κουρδική ιδιοκτησία γης. Και ξεκινώντας την δεκαετία του 1960, η Δαμασκός ανακάλεσε την ιθαγένεια δεκάδων χιλιάδων Σύρων Κούρδων, καθιστώντας τους ανιθαγενείς. Σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, οι κουρδικές περιοχές παραμελήθηκαν οικονομικά και περιθωριοποιήθηκαν.

Απέναντι σε αυτήν την καταστολή, οι Κούρδοι κατάφεραν να διατηρήσουν και ακόμη και να ενισχύσουν την ταυτότητά τους σε ολόκληρες γενιές. Όπως έχει παρατηρήσει ο Κούρδος μελετητής Hamit Bozarslan, οι Κούρδοι αντιμετωπίζονται ως μειονότητα από τις κυβερνήσεις του Ιράν, του Ιράκ, της Συρίας και της Τουρκίας, αλλά δεν θεωρούν τον εαυτό τους ως τέτοια. Είναι μια πλειοψηφία στην πατρίδα τους, το Κουρδιστάν, το οποίο μόνο μέσω ενός ατυχήματος γεωπολιτικής ιστορίας έχει γίνει προσάρτημα από άλλα κράτη. Και είναι το σύγχρονο κρατικό σύστημα της Μέσης Ανατολής που, ιστορικά, αποτέλεσε το κύριο εμπόδιο στις κουρδικές εθνικές φιλοδοξίες. Μια προφητική έκθεση πληροφοριών της CIA το 1960 ισχυρίστηκε ότι οι Κούρδοι του Ιράν και του Ιράκ είχαν όλα τα απαραίτητα στοιχεία για αυτονομία -στρατιωτική ισχύ, ηγεσία και δυνατότητα υλικής υποστήριξης από μια εξωτερική δύναμη, την Σοβιετική Ένωση. «Μόνο η σχετική σταθερότητα των μητρικών κυβερνήσεων», ανέφερε η έκθεση, «εμποδίζει την ενεργή κουρδική αυτονόμηση».

ΔΥΟ ΒΗΜΑΤΑ ΜΠΡΟΣΤΑ, ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΠΙΣΩ

Για το μεγαλύτερο μέρος του εικοστού αιώνα, η μόνη δυνατή οδός προς την κουρδική αυτονομία (ή ανεξαρτησία, επίσης) διέρχεται από μια αποτυχία κράτους. Και στην πραγματικότητα, αυτό ακριβώς συνέβη τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Εάν οι Κούρδοι σήμερα έχουν μια αίσθηση ελπίδας στο Ιράκ και την Συρία, οφείλεται στην κατάρρευση της εξουσίας στην Βαγδάτη και στην Δαμασκό. Ειδικότερα, οι ενέργειες των Ηνωμένων Πολιτειών -η στήριξη των Κούρδων μετά τον Πόλεμο του Περσικού Κόλπου, η ανατροπή του Σαντάμ το 2003 και η επακόλουθη κατοχή του Ιράκ, καθώς και οι πιο πρόσφατες προσπάθειές τους για την καταπολέμηση του ISIS στην Συρία- δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για την αναβίωση των κουρδικών πολιτικών προσδοκιών. Η Ουάσινγκτον, ακούσια και στην υπηρεσία των δικών της στρατηγικών αναγκών, έχει εκμαιεύσει τον κουρδικό εθνικισμό.

Η αμερικανική στρατιωτική και πολιτική εμπλοκή με τους Κούρδους ξεκίνησε στα σοβαρά με τον πόλεμο του Κόλπου του 1990-91. Αφότου ο ιρακινός στρατός εκδιώχθηκε από το Κουβέιτ, έστρεψε τα όπλα του στους Κούρδους και τους Σιίτες που είχαν ανταποκριθεί στην έκκληση του προέδρου των ΗΠΑ, George H. W. Bush, να εξεγερθούν εναντίον της Βαγδάτης.

Αντιμέτωπες με την πιθανότητα μιας ανθρωπιστικής κρίσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες, με την υποστήριξη της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, ανακήρυξαν μια ζώνη απαγόρευσης πτήσεων στις κουρδικές περιοχές του βορείου Ιράκ. Προστατευμένοι από την ζώνη απαγόρευσης πτήσεων, οι Ιρακινοί Κούρδοι μπόρεσαν να χαράξουν [πορεία για] περιφερειακή αυτονομία, ιδρύοντας την KRG το 1992. Το ιρακινό Κουρδιστάν έγινε προπύργιο του φιλοαμερικανικού κλίματος στην χώρα, ιδιαίτερα μετά την εισβολή των Ηνωμένων Πολιτειών το 2003, παροτρύνοντας για περαιτέρω συνεργασία ΗΠΑ-Κούρδων Οι κουρδικές δυνάμεις συμμάχησαν με τα στρατεύματα των ΗΠΑ στον αρχικό πόλεμο εναντίον του Σαντάμ και τα επόμενα χρόνια το ιρακινό Κουρδιστάν παρείχε μια άγκυρα σταθερότητας καθώς η υπόλοιπη χώρα διολίσθαινε σε εμφύλιο πόλεμο.

Η ίδρυση της KRG παρείχε μια σημαντική ψυχολογική ώθηση στους Κούρδους, όχι μόνο στο Ιράκ αλλά και στην υπόλοιπη Μέση Ανατολή. Έδειξε ότι οι Κούρδοι θα μπορούσαν να αυτοκυβερνηθούν και να εξασφαλίσουν διεθνή αναγνώριση. Άρχισε επίσης την αναμόρφωση των κουρδικών σχέσεων με άλλα κράτη. Παρόλο που η Τουρκία έχει παραδοσιακά απορρίψει τα κουρδικά αιτήματα για αυτονομία, η τουρκική κυβέρνηση υπό τον Ερντογάν επέλεξε να μην αντιταχθεί στην KRG αλλά να οικοδομήσει πολιτικούς και οικονομικούς δεσμούς με αυτήν. Οι περίκλειστοι Ιρακινοί Κούρδοι χρειάζονταν ένα κανάλι διπλωματίας και εμπορίου -ειδικά εξαγωγές πετρελαίου- και η Άγκυρα ήταν στην ευχάριστη θέση να παράσχει ένα τέτοιο. Το 2010, η Τουρκία άνοιξε ένα προξενείο στην πρωτεύουσα της KRG, Erbil. Στην συνέχεια, το 2012, η KRG και η Τουρκία υπέγραψαν συμφωνία για την κατασκευή πετρελαιαγωγού από το ιρακινό Κουρδιστάν στη Μεσόγειο. Μέχρι το 2018, περίπου 400.000 βαρέλια πετρελαίου της KRG φθάνουν καθημερινά στο τουρκικό λιμάνι Ceyhan. Η Άγκυρα έχει παράσχει μια οικονομική γραμμή ζωής στην KRG, παρέχοντάς της χώρο για να εδραιωθεί στο Ιράκ. Για κάποιο διάστημα, ο Ερντογάν κέρδισε και εγχώρια, καθώς οι Τούρκοι Κούρδοι κοντά στον πρόεδρο της KRG, Μασούντ Μπαρζανί, άρχισαν να ψηφίζουν υπέρ του κόμματος του Ερντογάν στις τουρκικές εκλογές. Βέβαιος για τις κουρδικές καλές προθέσεις έναντί του, το 2009, ο Ερντογάν ξεκίνησε μια εσωτερική ειρηνευτική διαδικασία με το PKK.

Ωστόσο, σύντομα, μια άλλη ενέργεια των ΗΠΑ επρόκειτο να αλλάξει ακούσια την θέση των Κούρδων στη Μέση Ανατολή. Το 2014, η κυβέρνηση Ομπάμα ξεκίνησε μια βομβιστική εκστρατεία για να αποτρέψει την πτώση του Κομπάνι, μιας συριακής κουρδικής πόλης στα τουρκικά σύνορα, στο ISIS. Την εποχή εκείνη, το ISIS είχε σαρώσει το βόρειο Ιράκ και την Συρία [5], καταλαμβάνοντας μεγάλες εκτάσεις εδάφους, συμπεριλαμβανομένης της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης του Ιράκ, της Μοσούλης. Η απόφαση της Ουάσινγκτον να προστατεύσει το Κομπάνι προκάλεσε φρενήρεις αντιρρήσεις από τον Ερντογάν, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες θα υποστήριζαν άμεσα τις YPG, οι οποίες είχαν στενούς δεσμούς με το PKK στην Τουρκία. Η συνεργασία των ΗΠΑ με τις YPG ήταν μια επιτυχία στο πεδίο της μάχης και η τελική νίκη των Κούρδων στο Kobani έγινε μια καμπή στην πάλη εναντίον του ISIS. Αλλά αυτή η μεγάλη επιτυχία άρχισε να χτυπάει καμπάνες συναγερμού στην Άγκυρα.

Για τον Ερντογάν, μια συμμαχία ΗΠΑ-YPG αντιπροσώπευε ένα στοιχείο που άλλαζε το παιχνίδι στην περιοχή. Αυτό που ο Τούρκος πρόεδρος φοβόταν περισσότερο ήταν η εμφάνιση μιας δεύτερης KRG, αυτή την φορά στην Συρία. Εξάλλου, η ίδια η KRG ήταν αποτέλεσμα μιας παρέμβασης των ΗΠΑ που οδήγησε σε εμφύλιο πόλεμο και στην καταστροφή της κεντρικής εξουσίας στην Βαγδάτη, με αποκορύφωμα την δημιουργία ενός ομοσπονδιακού συστήματος στο Ιράκ, με την KRG ως συστατικό στοιχείο. Με την Συρία ήδη απορροφημένη στον εμφύλιο πόλεμο, η Άγκυρα πίστευε ότι η Ουάσιγκτον ήταν στα πρόθυρα να επαναλάβει αυτό που είχε κάνει στο Ιράκ, δηλαδή να μετατρέψει την Συρία σε ομοσπονδιακό κράτος στο οποίο οι Κούρδοι θα αποκτήσουν το δικαίωμα να αυτοκυβερνώνται. Ο Ερντογάν δεν μπορούσε να συναινέσει σε ομοσπονδιακές ρυθμίσεις σε δύο γειτονικές χώρες, πολύ δε λιγότερο σε μια συρο-κουρδική ομοσπονδία που να συνδέεται στενά με το ΡΚΚ. Το 2014, ο Ερντογάν εγκατέλειψε τις διαπραγματεύσεις του με το ΡΚΚ και άρχισε μια πολιτική άμεσης σύγκρουσης με τους Κούρδους της Τουρκίας και της Συρίας. Επιδίωξε να απονομιμοποιήσει όλη την κουρδική πολιτική δραστηριότητα, συνδέοντάς την με το ΡΚΚ, συλλαμβάνοντας μεγάλο αριθμό Κούρδων ακτιβιστών και πολιτικών.

Κούρδοι μαχητές γιορτάζουν την κατάληψη της συριακής Tel Abyad, τον Ιούνιο του 2015. Rodi Said/REUTERS
———————————————————————-

Αλλά αν οι Ηνωμένες Πολιτείες διατάραξαν ακούσια τις κουρδικές-τουρκικές σχέσεις, η πολιτική των ΗΠΑ στο Ιράκ και στην Συρία, ως σύνολο, έχει προσδώσει στους Κούρδους έναν πρωτοφανή βαθμό διεθνούς νομιμοποίησης. Η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες επέκτειναν την διπλωματική αναγνώριση στην KRG, καθώς της παρέχουν επίσης οικονομική και άλλων μορφών υποστήριξη. Και οι Σύροι Κούρδοι, που προηγουμένως αγνοήθηκαν από τον έξω κόσμο, κατάφεραν να ενισχύσουν το παγκόσμιο προφίλ τους χάρη στον ρόλο τους στην καταπολέμηση του ISIS. Αυτή η αναγνώριση δεν προέρχεται μόνο από τις Δυτικές δυνάμεις. Σε ένα σχέδιο πρότασης για νέο σύνταγμα της Συρίας, που υποβλήθηκε το 2017 μέσω της ειρηνευτικής διαδικασίας της Αστάνα, η Ρωσία πρότεινε δύο σημαντικές παραχωρήσεις στους Κούρδους: Την απομάκρυνση της λέξης «Αραβική» από την Αραβική Δημοκρατία της Συρίας και την δημιουργία μιας «πολιτισμικά αυτόνομης» περιοχής στην βορειοανατολική χώρα, όπου τα παιδιά θα εκπαιδεύονταν τόσο στα αραβικά όσο και στα κουρδικά. Αυτές οι παραχωρήσεις απορρίφθηκαν από την Δαμασκό και δεν υπάρχει εγγύηση ότι θα δοθούν ποτέ. Ωστόσο, η συμπερίληψή τους στην ρωσική πρόταση κατέδειξε ότι, παρά την επισφαλή θέση των Σύρων Κούρδων [6], οι εξωτερικές δυνάμεις αρχίζουν να τους αναγνωρίζουν ως αυτόνομη δύναμη που πρέπει να ληφθεί υπόψη.

Η ΚΟΥΡΔΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

Οι Κούρδοι κινητοποιήθηκαν σε όλο τον εικοστό αιώνα για να κερδίσουν πολιτιστική αυτονομία και κάποιο βαθμό αυτοδιοίκησης από τις κεντρικές κυβερνήσεις. Για σχεδόν 100 χρόνια, οι εξεγέρσεις και η αντίσταση αποτέλεσαν το σκηνικό της συνηθισμένης κουρδικής ζωής. Τώρα, αυτό αλλάζει, καθώς οι Κούρδοι έχουν αποκτήσει κυβερνητική εμπειρία -όχι μόνο στην KRG αλλά και σε πολλούς δήμους της Συρίας και της Τουρκίας. Αυτό, με την σειρά του, έχει προκαλέσει τον συνασπισμό της κουρδικής ταυτότητας πέρα από τα εθνικά σύνορα.

Μέχρι στιγμής, η εμπειρία των Κούρδων στην εξουσία ήταν γεμάτη με προβλήματα. Η KRG, για παράδειγμα, βρίσκεται στην πορεία για να γίνει ένα πετρο-κράτος, εξαρτώμενο από τις πωλήσεις πετρελαίου και γεμάτο από διαφθορά, πατρωνία και υπερμεγέθη ισχυ των δύο ηγετικών πολιτικών οικογενειών της, των Barzani και των Talabani. Η πολιτική πτέρυγα του YPG, του κόμματος της Δημοκρατικής Ένωσης, κατάφερε να παρέχει αποτελεσματικά υπηρεσίες στις περιοχές της Συρίας που ελέγχει, αλλά έχει επίσης κατασκευάσει ένα μονοκομματικό πρωτο-κράτος. Και στην Τουρκία, παρόλο που εκπρόσωποι του αριστερού, Κουρδικού Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος (HDP) κέρδισαν 102 δήμους στις τοπικές εκλογές του Μαρτίου 2014, ο Ερντογάν έκτοτε έχει απομακρύνει 94 από αυτούς. Είχε υποσχεθεί να ενεργήσει ομοίως μετά τον επόμενο γύρο των δημοτικών εκλογών του Μαρτίου. Η μελλοντική επιτυχία του HDP μπορεί ακόμη και να παρακινήσει τον Ερντογάν να κλείσει το κόμμα μέσω του Συνταγματικού Δικαστηρίου, όπως έκαναν οι στρατηγοί της Τουρκίας στους προκατόχους του HDP.

Αλλά ακόμα κι αν η κουρδική αυτοδιοίκηση δεν ήταν μια αμιγής επιτυχία, υπήρξε ένα όφελος για την κουρδική κουλτούρα και την γλώσσα σε ολόκληρη την περιοχή. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στο ιρακινό Κουρδιστάν, το οποίο διαθέτει τους δικούς του θεσμούς σε κουρδική γλώσσα, συμπεριλαμβανομένων των σχολείων και των οργανώσεων των μέσων ενημέρωσης. Παρά τις προκλήσεις όπως η ύπαρξη δύο ξεχωριστών κουρδικών διαλέκτων, οι οποίες αντιστοιχούν σε μεγάλο βαθμό στις πολιτικές διαιρέσεις της KRG –η Kurmanji μιλιέται σε περιοχές που κυριαρχείται από το Δημοκρατικό Κόμμα του Κουρδιστάν, ενώ η Sorani μιλιέται σε εκείνες που διευθύνει η Πατριωτική Ένωση του Κουρδιστάν- η KRG καθιέρωσε ένα πλούσιο κουρδικό πολιτιστικό περιβάλλον στο έδαφος που ελέγχει. Υπάρχουν τώρα εκατοντάδες κουρδικά τηλεοπτικά κανάλια, ιστότοποι, πρακτορεία ειδήσεων και άλλα πολιτιστικά προϊόντα, όπως μυθιστορήματα και ταινίες. Και στην Συρία, όπου για δεκαετίες η Δαμασκός απαγόρευε ακόμη και την ιδιωτική εκπαίδευση στα κουρδικά, το Κόμμα Δημοκρατικής Ένωσης εισήγαγε επίσημα την εκμάθηση των κουρδικών στην περιοχή υπό τον έλεγχό του. Μετά από σχεδόν έναν αιώνα προσπαθειών να αποτρέψουν την διάδοση της κουρδικής γλώσσας και του πολιτισμού, οι κεντρικές κυβερνήσεις έχουν τώρα χάσει αποφασιστικά αυτήν τη μάχη.

Η αναγέννηση της κουρδικής γλώσσας στο Ιράκ με την σειρά της ώθησε την ανανέωση της κουρδικής αυτογνωσίας σε διακρατικές κοινότητες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της διασποράς. Η κουρδική διασπορά είναι ιδιαίτερα ισχυρή στην Ευρώπη, στην οποία πάνω από ένα εκατομμύριο Κούρδοι έχουν μεταναστεύσει τις τελευταίες έξι δεκαετίες -αρχικά ως φιλοξενούμενοι εργάτες και στην συνέχεια ως πρόσφυγες που δραπέτευαν από την καταπίεση. Ελεύθεροι να οργανωθούν και να συνεργαστούν με άλλες ομάδες της κοινωνίας των πολιτών, οι Κούρδοι της Ευρώπης έχουν ευαισθητοποιήσει το κοινό για τα κουρδικά θέματα και έχουν ασκήσει πιέσεις στις εθνικές κυβερνήσεις στην Γερμανία, την Γαλλία και την Ολλανδία -καθώς και στην ΕΕ ως σύνολο- ώστε να μεταβάλλουν τις πολιτικές τους έναντι του Ιράν, του Ιράκ, της Συρίας και της Τουρκίας. Σε αυτό, έχουν βοηθηθεί από την άνοδο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης [που λειτουργούν] σε κουρδική γλώσσα.

Η άνθηση των Κούρδων έχει επεκταθεί ακόμη και στο Ιράν και στην Τουρκία, όπου οι Κούρδοι έχουν σχετικά μικρή ισχύ. Κατά την διάρκεια του σύντομου ανοίγματος του Ερντογάν στους Κούρδους μεταξύ του 2009 και του 2014, υπήρξε πολλαπλασιασμός ινστιτούτων, εκδόσεων και ιδιωτικών σχολείων σε κουρδικό επίπεδο. Η προκύπτουσα ευφορία δεν διήρκεσε πολύ [7]˙ μέχρι το τέλος του 2017, σχεδόν όλα αυτά είχαν εξαλειφθεί από την Άγκυρα, η οποία το προχώρησε μέχρι του να αφαιρεί συστηματικά όλες τις πινακίδες στα κουρδικά, στα σήματα κυκλοφορίας καθώς και τις πινακίδες για σχολεία και δημοτικά κτίρια. Αλλά δεν χάθηκαν όλα. Ορισμένα τουρκικά πανεπιστήμια εξακολουθούν να επιτρέπουν στους σπουδαστές να σπουδάζουν κουρδικά, και το τουρκικό κράτος δημιούργησε ένα τηλεοπτικό κανάλι αφιερωμένο στις επίσημες εκπομπές στα κουρδικά. Στο Ιράν, εν τω μεταξύ, η κυβέρνηση έχει επιτρέψει, από το 2015, προαιρετικά μαθήματα κουρδικής γλώσσας στα λύκεια και τα πανεπιστήμια στις κουρδικής πλειοψηφίας περιφέρειες της χώρας.

Υποστηρικτές του HDP σε συγκέντρωση στο Ντιγιαρμπακίρ, στην Τουρκία, τον Ιούνιο του 2018. Sertac Kayar/REUTERS
————————————————————————

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΕΝΑ ΕΘΝΟΣ

Η αυξανόμενη ρευστότητα των φυσικών συνόρων μεταξύ των Κούρδων, η δημιουργία κουρδικών κυβερνήσεων όπως η KRG, η εμφάνιση ισχυρών κοινοτήτων διασποράς (ιδίως στην Ευρώπη) και η άνοδος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των πολιτιστικών προϊόντων σε κουρδική γλώσσα –όλα ενίσχυσαν την παν-κουρδική ταυτότητα. Σήμερα, οι Κούρδοι από το Ιράν, το Ιράκ, την Συρία, την Τουρκία και την διασπορά συμμετέχουν όλοι σε μια κοινή συζήτηση. Δεν μιλούν από κοινού, αλλά οι ημέρες της πολιτικής βίας Κούρδων εναντίον Κούρδων που ξέσπασε στο Ιράκ κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 1990, εξαφανίστηκαν, σε μεγάλο βαθμό επειδή το κουρδικό κοινό δεν θα το ανεχτεί. Οι Κούρδοι έχουν αποκτήσει όλα τα χαρακτηριστικά ενός έθνους, εκτός από την κυριαρχία.

Αυτή η πρωτόγνωρη ενότητα αντικατοπτρίζεται στην εμφάνιση παν-κουρδικών στρατιωτικών μονάδων. Οι Τούρκοι Κούρδοι αγωνίστηκαν με τις YPG στην Συρία, όπως και οι Σύροι και οι Τούρκοι Κούρδοι έχουν ενταχθεί στις ένοπλες δυνάμεις της KRG. Η διασπορά των Κούρδων έχει επίσης προσφερθεί εθελοντικά να πολεμήσει, ιδιαίτερα με τις YPG. Το ΡΚΚ διοικεί ένοπλες δυνάμεις στο Ιράκ, την Τουρκία και την Συρία και το 2004 δημιούργησε θυγατρική στο Ιράν. Η διάβρωση των ενδο-κουρδικών συνόρων επιταχύνθηκε σε μεγάλο βαθμό από την πρόοδο του ISIS μέσω του Ιράκ και της Συρίας το καλοκαίρι του 2014, κάτι που έθεσε σε κίνδυνο τους Κούρδους και στις δύο χώρες και ενίσχυσε την πανευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Αντιμέτωποι με έναν πραγματικό υπαρξιακό κίνδυνο, οι Κούρδοι έβαλαν στην άκρη την δική τους εριστική πολιτική και εμφανίστηκαν ως ένα. Και όσο περισσότερο το κάνουν, τόσο περισσότερο θα αρχίσουν να αναμορφώνουν την πολιτική της Μέσης Ανατολής.

Τόσο στο Ιράκ όσο και στην Συρία, η ευθραυστότητα των κεντρικών κυβερνήσεων παρέχει στους Κούρδους μια ευκαιρία αυτονομίας που είναι ακόμα αδιανόητη στο Ιράν και την Τουρκία. Αυτή η διαδικασία έχει πάει πολύ πιο μακριά στο Ιράκ, όπου η αυτονομία της KRG προστατεύεται από το σύνταγμα. Ωστόσο, η KRG εξακολουθεί να είναι ευάλωτη, όπως έδειξε η αντίδραση της Βαγδάτης στο καταστροφικό δημοψήφισμα για ανεξαρτησία το 2017 [8]. Στην Συρία, οι Κούρδοι ενδέχεται να έχουν την ευκαιρία να καταλήξουν σε συμφωνία με το καθεστώς Assad που θα τους παράσχει έναν βαθμό περιφερειακής αυτονομίας. Παρόλα αυτά, ένα τέτοιο αποτέλεσμα δεν είναι εγγυημένο, και μια αποχώρηση των ΗΠΑ από την χώρα θα μπορούσε να αφήσει τους Σύρους Κούρδους στο έλεος της Δαμασκού και της Άγκυρας. Ακόμα κι έτσι, οποιαδήποτε συριακή ή τουρκική εκστρατεία για την εξάλειψη των YPG, όσο αιματηρή κι αν είναι, θα δημιουργούσε μια αντίδραση μεταξύ των Κούρδων στη Μέση Ανατολή. Τίποτα δεν χτίζει εθνική συνείδηση όσο ένας Δαβίδ που επιτίθεται σε έναν Γολιάθ.

Στην Τουρκία, οι Κούρδοι έχουν σημειώσει μεγάλη πρόοδο την τελευταία δεκαετία, παρά την πρόσφατη επιδείνωση των σχέσεών τους με την κεντρική κυβέρνηση. Οι προσπάθειες του Ερντογάν να σαμποτάρει τις εκλογικές ευκαιρίες του HDP -φυλακίσεις υποψηφίων, επιβολή σιωπής στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, και παρενόχληση Κούρδων ψηφοφόρων- δεν εμπόδισαν το κόμμα να εισέλθει στο τουρκικό κοινοβούλιο σε τρεις διαδοχικές εκλογές. (Πολλοί πολιτικοί του HDP, συμπεριλαμβανομένου του ηγέτη του κόμματος, Selahattin Demirtas, μαραζώνουν ακόμα και τώρα στην φυλακή). Το νέο τουρκικό σύνταγμα, το οποίο πέρασε με δημοψήφισμα τον Απρίλιο του 2017, μετέτρεψε την Τουρκία σε ένα προεδρικό σύστημα και ευνούχισε το κοινοβούλιό της, οπότε η επιρροή του HDP, παρά τον σημαντικό αριθμό των βουλευτών του, είναι πολύ περιορισμένη.

Παρόλα αυτά, το γεγονός ότι το κόμμα ήρθε στην τρίτη θέση στις εκλογές του Ιουνίου του 2018, πίσω από το κυβερνών κόμμα και το κόμμα της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, αποτελεί ένδειξη ότι το κουρδικό ζήτημα έχει θεσμοθετηθεί στην τουρκική πολιτική. Η επιτυχία του HDP θα ενθαρρύνει την κινητοποίηση της κουρδικής κοινωνίας των πολιτών και, τέλος, την ανάπτυξη κουρδικών δεσμών με άλλους στην τουρκική αντιπολίτευση. Και ο πολλαπλασιασμός των κουρδικών οργανώσεων στην Ευρώπη μπορεί να βοηθήσει να μετακινηθεί η ευρωπαϊκή στάση απέναντι στην Τουρκία σε μια πιο φιλοκουρδική κατεύθυνση. Είναι οι Τούρκοι Κούρδοι που, αν και χωρίζονται μεταξύ μιας στρατιωτικής πτέρυγας (PKK) και μιας πολιτικής πτέρυγας (HDP), είναι σε καλύτερη θέση να αναλάβουν ηγετικό ρόλο για τους Κούρδους στην περιοχή. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, αντίθετα με τις άλλες κουρδικές κοινότητες, αποτελούν μέρος μιας χώρας που είναι ενσωματωμένη στα Δυτικά θεσμικά όργανα. Ακόμα κι αν οι πρακτικές της Τουρκίας αποκλίνουν από τα Δυτικά πρότυπα, οι Τούρκοι Κούρδοι επωφελήθηκαν από την έκθεσή τους στις αξίες και τις αρχές που συνδέονται με την Δύση.

Η περίπτωση των Ιρανών Κούρδων είναι η πιο ομιχλώδης, δεδομένων των τεταμένων σχέσεων της Τεχεράνης με τον έξω κόσμο και της μυστικοπαθούς φύσης του ίδιου του καθεστώτος. Ωστόσο, τα γεγονότα σε άλλα μέρη του Κουρδιστάν επηρεάζουν τις εξελίξεις στις κουρδικές περιοχές του Ιράν. Το Ιράν ακολουθούσε πάντα μια πολιτική πολλαπλών προσανατολισμών προς τους Κούρδους. Εγχώρια, τους έχει καταστείλει, μεταξύ άλλων μέσω της ελεύθερης χρήσης της θανατικής ποινής κατά των ακτιβιστών. Ταυτόχρονα, έχει δημιουργήσει δεσμούς με την KRG σε μια επιτυχημένη προσπάθεια να ελέγξει ιρανικές κουρδικές ομάδες που κατοικούν στο ιρακινό Κουρδιστάν. Ωστόσο, καθώς το Ιράν είναι υπερβολικά εκτεταμένο στην περιοχή, με τους ηγέτες του να ανησυχούν για την σταθερότητα του καθεστώτος και για την επιδείνωση της οικονομίας της χώρας, η κεντρική κυβέρνηση μπορεί να δει τους Κούρδους ως μια ακόμη μεγαλύτερη απειλή. Οι Ιρανοί Κούρδοι είχαν λίγη εμπειρία με την αυτοδιοίκηση, έχοντας ζήσει επί δεκαετίες κάτω από μια κυβέρνηση που παρεμβαίνει σε όλες τις πτυχές της καθημερινής ζωής. Αλλά το Ιράν, όπως και η Συρία, είναι ένα εύθραυστο κράτος. Η αλλαγή θα ξεκινήσει από το κέντρο. Όσο ενισχύονται η παν-κουρδική ταυτότητα και η αυτοπεποίθηση, τόσο πιο πιθανό είναι ότι οι Ιρανοί Κούρδοι θα είναι προετοιμασμένοι για αστάθεια στην Τεχεράνη.

Τέλος, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο μόνος σημαντικός δρων όσον αφορά τον προσδιορισμό του μέλλοντος των Κούρδων, ιδιαίτερα στο Ιράκ και την Συρία. Ο Trump μπορεί να τερματίσει την εταιρική σχέση των ΗΠΑ με τις YPG, αλλά οι Σύροι Κούρδοι παρά ταύτα ωφελήθηκαν από την σχέση, καθώς είχαν θεωρηθεί προηγουμένως από τις εξωτερικές δυνάμεις ως ο λιγότερο σημαντικός κουρδικός πληθυσμός στην περιοχή. Τώρα βρίσκονται στον χάρτη: Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της απόσυρσης των Ηνωμένων Πολιτειών από την Συρία, ένας εκπρόσωπος του γαλλικού Υπουργείου Εξωτερικών ισχυρίστηκε ότι η Γαλλία θα «εξασφάλιζε την ασφάλεια» των Σύρων Κούρδων. Ωστόσο, η κίνηση της Ουάσιγκτον θα αναγκάσει τους Σύρους Κούρδους να διαπραγματευτούν με την Δαμασκό νωρίτερα από ό, τι σχεδίαζαν και από μια θέση σχετικής αδυναμίας. Μια πλήρης απόσυρση των ΗΠΑ, εξάλλου, θα μπορούσε να προκαλέσει έναν αποσταθεροποιητικό αγώνα μεταξύ των περιφερειακών δυνάμεων στην Συρία, με καταστροφικά αποτελέσματα για τους Κούρδους.

Ανησυχώντας για αυτές τις επιπτώσεις, αξιωματούχοι των ΗΠΑ, όπως ο υπουργός Εξωτερικών, Mike Pompeo, και ο [τέως] σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας, John Bolton, προειδοποίησαν την Τουρκία να μην παρεμβαίνει εναντίον των Κούρδων στην βόρεια Συρία. Έχοντας σκοντάψει στο αέναο κουρδικό αίνιγμα της Μέσης Ανατολής, οι Ηνωμένες Πολιτείες δυσκολεύονται να ξεφύγουν. Η Ουάσινγκτον θα πρέπει να χρησιμοποιήσει όλες τις δυνάμεις της πειθούς της για να διασφαλίσει ότι οι Κούρδοι δεν θα συνθλιβούν από την Άγκυρα, την Δαμασκό και άλλες περιφερειακές δυνάμεις. Αυτό, με την σειρά του, θα απαιτήσει έναν βαθμό ενδιαφέροντος και πολιτικής συνοχής που δεν ήταν προφανές στο παρελθόν στην διοίκηση Trump. Αλλά στον βαθμό που οι Ηνωμένες Πολιτείες εκτιμούν την δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των μειονοτήτων, θα πρέπει να υποστηρίξουν τους Κούρδους στη Μέση Ανατολή μέσα στο υφιστάμενο εθνοκρατικό σύστημα. Ακόμη και αν ο Trump δεν επιθυμεί να δαπανήσει πολύ πολιτικό κεφάλαιο για να στηρίξει τους Κούρδους, υπάρχουν και άλλα κέντρα εξουσίας και επιρροής στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως τα ΜΜΕ και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, που μπορούν να το κάνουν.

Ό, τι κι αν συμβεί στο εγγύς μέλλον, ωστόσο, δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή στο status quo που επικράτησε μόλις πριν από λίγες δεκαετίες, πριν από τις παρεμβάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή που έθεσαν τους Κούρδους σε μια εντελώς νέα πορεία. Παρά τις συχνές αποτυχίες, την συνεχιζόμενη καταστολή, και πάνω από έναν αιώνα χωρίς πατρίδα, οι Κούρδοι τελικά εμφανίζονται ως ενοποιημένος λαός. Ένα κουρδικό κράτος μπορεί να απέχει πολύ, αλλά αν κάτι τέτοιο εμφανιστεί ποτέ, θα υπάρχει ένα έθνος εκεί για να το γεμίσει.

Στα αγγλικά: https://www.foreignaffairs.com/articles/turkey/2019-02-12/kurdish-awakening

Σύνδεσμοι:

*Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε στο τεύχος αρ. 60 (Οκτώβριος-Νοέμβριος 2019) του Foreign Affairs The Hellenic Edition.

Μπορείτε να ακολουθείτε το «Foreign Affairs, The Hellenic Edition» στο TWITTER στην διεύθυνση www.twitter.com/foreigngr αλλά και στο FACEBOOK, στην διεύθυνση www.facebook.com/ForeignAffairs.gr και στο linkedin στην διεύθυνση https://www.linkedin.com/company/foreign-affairs-the-hellenic-edition

A Common Theme of Global Unrest

Από

anixneuseis

December 3, 2019

Dec. 3, 2019

By George Friedman Geopolotical Future

From Hong Kong to Tehran to Buenos Aires, the world appears to be destabilizing. The question that has been raised is whether there is an underlying cause triggering this global unrest. On the surface, the answer to that ought to be no. There is so much unrest throughout the world at any point that it would appear to be merely the normal chaos. Unrest, moreover, is unique to every country and usually has multiple causes. Hong Kong, Tehran and Buenos Aires are very different places, each with its own geopolitical circumstances.

Still, there is in this instance one element that is common to them all: 2008. In 2008, the international economic system shifted dramatically, and the changes it wrought have not been fully metabolized. The weakness in the global economy is magnified by the unsolved problems left over from 2008. As a result, there are economic problems that have transformed into political ones. Add to this the shift in U.S. strategy away from military interventions and toward economic confrontations, and the problems are magnified further still. The U.S. is the world’s largest economy and importer and a shift in strategy to economics necessarily affects the economic system.

Consider the riots in Hong Kong. In 2008, China was a powerful exporter, dependent as it was on exports for social stability. The financial collapse created a profound crisis. An economy built on efficient exporting staggers when its customers are unable to buy its goods. The export crisis compounded an incipient financial crisis as cash flow from exports contracted. What followed was a series of purges designed officially to weed out corruption and unofficially to find scapegoats for China’s problems and to intimidate potential opposition. After all, the government had promised prosperity and was now facing the need for austerity. The purges were the beginning of a systematic repression in China that sought to retain Chinese economic dynamism without an equivalent political dynamism.

Things got worse when the U.S., China’s biggest customer, imposed punishing tariffs on Chinese goods and demanded access to China’s markets. (Political concessions were implied.) The pressure from the United States increased the pressure still present from 2008. It in turn intensified suppression. Chinese insecurity compelled the Communist Party to seek increased control over Hong Kong, with an extradition law that would permit China to extract Hong Kong citizens. And that in turn triggered the instability in Hong Kong.

Iran is obviously very different from China. But its experience has a core similarity. The 2008 crisis triggered a slowdown in consumption and therefore in production. In the long run, this inevitably caused major declines in commodities such as oil. Iran was an oil producer and continued to export despite political pressure. But the world price of oil weighed on Iran, causing pressure on the economy, and, eventually, restlessness in the society. As with China, the U.S. imposed economic penalties on Iran for reasons that have little to do with the economy. Regardless, the effect of the global shift in oil pricing, coupled with intense economic pressure from the United States, over time generated intense unrest and government repression.

There has been unrest in countries in which the U.S. played no role. Lebanon, Argentina, Chile and others all went into crisis for idiosyncratic reasons – including an emerging global economic slowdown – that, on top of structural issues, have not been addressed since 2008. In all these countries, there are political problems that do not derive from 2008 or U.S. pressure. In some, such as Lebanon, there are economic problems but they are mostly generated by internal forces.

No general theory of unrest is impossible. But a special theory is possible. Those countries most dependent on either industrial exports or the sale of industrial commodities were harmed and few recovered after 2008. The addition of U.S. economic pressure as a tool of foreign policy has compounded this problem, generating unrest. U.S. pressure would not have been nearly as effective without 2008, which reshaped the global system and has been reverberating through it ever since. It is now triggering internal political consequences that are threatening the ability of regimes to cope.

Chief Advisor To Turkish President Erdoğan: ‘The Islamic World Should Prepare An Army For Palestine From Outside Palestine’

Από

pcuser

December 3, 2019

Retired Turkish general Adnan Tanrıverdi is founder of Turkish security firm SADAT International Defense Consulting[1] and has been a chief advisor to Turkish President Recep Tayyip Erdoğan since August 2016. Tanrıverdi spoke at the “International Israel Ethnic Discrimination Conference: Dimensions, Applications, And Methods Of Struggle,” which took place on November 29-30, 2019, at the Mariott Hotel in the Şişli district of İstanbul and was organized by the Islam Dünyası STK’ları Birliği (“Union Of NGOs Of The Islamic World”).[2] According to a report in Turkey’s state-run news agency Anadolu Ajansı, in his speech at the conference, Tanrıverdi “emphasized that it was not possible for the Islamic world to give up on Jerusalem,” and that “Israel governed 85 percent of Palestinian land.” Tanrıverdi said: “The Islamic world should prepare an army for Palestine from outside Palestine. Israel should know that if it bombs [Palestine] a bomb will fall on Tel Aviv as well.”[3]

Tanrıverdi’s Biography

Adnan Tanrıverdi served in the Turkish army’s Artillery Corps and headed the Home Front Command in northern Cyprus. He is an expert on asymmetric warfare and was dismissed from the Turkish military in 1996 for his Islamist leanings. Former Turkish army officer Ahmet Yavuz described Tanrıverdi as “an enemy of Atatürk,” referring to Mustafa Kemal Atatürk, founder of the Republic of Turkey, who organized the state on secular principles. Yavuz also said that Tanrıverdi’s dismissal from the army was not surprising. Tanrıverdi later became chairman of the board of the Association Of Justice Defenders (ASDER),[4] which, through its Justice Defenders Strategic Research Center (ASSAM),[5] made recommendations about the restructuring of the Turkish military. Some in the press have said that the changes to the Turkish military following the July 2016 attempted coup are similar to the changes that ASSAM recommended.[6]

Tanrıverdi can be seen in a photo taken at a high-level meeting in January 2018 ahead of Turkey’s invasion of northern Syria in that month, one aim of which was to take the city of Afrin, Syria. In the photo, from left to right, appear: Presidential Press Secretary İbrahim Kalın; then Undersecretary to the Prime Minister and now Vice President Fuat Oktay; then Defense Minister Nurettin Canikli; Foreign Minister Mevlüt Çavuşoğlu; then deputy Prime Minister Bekir Bozdağ; then Prime Minister Binali Yıldırım; President Recep Tayyip Erdoğan; then Chief of the General Staff and now Defense Minister Hulusi Akar; then Deputy Prime Minister Recep Akdağ; Interior Minister Süleyman Soylu; Secretary General of the Presidency Fahri Kasırga; Hakan Fidan, head of the Milli İstibahrat Teşkilatı (MİT), which is Turkey’s national intelligence organization; Chief Advisor Adnan Tanrıverdi; and then Chief Advisor and now Minister Of Industry And Technology Mustafa Varank.

Tanrıverdi,second from right, in a meeting of the most senior Turkish officials ahead of a major military operation in January 2018.

Past Content From Turkish Security Firm SADAT, Which Tanrıverdi Founded

On December 12, 2017, ahead of the summit of the Organization of Islamic Cooperation (OIC) in Istanbul, the Turkish daily Yeni Şafak, which is close to President Erdoğan and his ruling Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), published an article titled “A Call for Urgent Action,” which also appeared on the paper’s website under the title “What If an Army of Islam Was Formed against Israel?” The article called on the 57 member states of the OIC to form a joint “Army of Islam” to besiege and attack the state of Israel.[7] The main points of the article were taken from the website of SADAT International Defense Consulting, which Tanrıverdi founded. For a detailed report of this event, see MEMRI Special Dispatch No 7371 Turkish Newspaper Close To President Erdogan Calls To Form Joint Islamic Army To Fight Israel, March 7, 2018.[8]

[1] Sadat.com.tr, accessed December 2, 2019,

[2] Twitter.com/IDSB_Birlik/status/1200088424889360386, November 28, 2019.

[3] Aa.com.tr/tr/turkiye/bombalar-asagi-yukari-her-gun-filistinlilerin-uzerine-dusuyor/1659485, November 29, 2019.

[4] Asder.org.tr, accessed December 2, 2019.

[5] Assam.org.tr, accessed December 2, 2019.

[6] Cnnturk.com/turkiye/erdogana-basdanisman-atanan-adnan-tanriverdi-kimdir-sadat-nedir, August 17, 2016.

[7] See MEMRI Special Dispatch No. 7371 Turkish Newspaper Close To President Erdogan Calls To Form Joint Islamic Army To Fight Israel, March 7, 2018.

[8] Sadat.com.tr/about-us/our-mission.html, accessed December 2, 2019.

https://www.memri.org

Exclusive: U.S. defense chief calls on Turkey to stop holding up NATO readiness plan

Από

pcuser

December 3, 2019

Phil Stewart

LONDON (Reuters) – U.S. Defense Secretary Mark Esper urged Turkey on Monday to stop holding up support for a NATO defense plan for the Baltics and Poland, as Ankara presses the alliance to support its fight against U.S.-backed Kurdish YPG militia in Syria.

In an interview with Reuters ahead of the NATO summit, Esper warned Ankara that “not everybody sees the threats that they see” and added he would not support labeling the YPG as terrorists to break the impasse.

He called on Ankara to focus on the larger challenges facing the North Atlantic Treaty Organization.

“The message to Turkey … is we need to move forward on these response plans and it can’t be held up by their own particular concerns,” Esper said as he flew to London.

“Alliance unity, alliance readiness, means that you focus on the bigger issues – the bigger issue being the readiness of the (NATO) alliance. And not everybody’s willing to sign up to their agenda. Not everybody sees the threats that they see.”

NATO envoys need formal approval by all 29 members for the plan to improve the defense of Poland, Lithuania, Latvia and Estonia against any threat from neighboring Russia.

The dispute, as NATO prepares to hold its 70th anniversary summit, is a sign of deep divisions between Ankara and Washington over everything from the war in Syria to Turkey’s growing defense relationship with Russia.

Turkey wants NATO to formally recognize the YPG militia, the main component of the U.S.-backed Syrian Democratic Forces (SDF), as terrorists and is infuriated that its allies have given the militia support.

Ankara has blamed Washington for the current impasse, saying it was caused by the U.S. withdrawal of support from a separate defense plan for Turkey, covering any possible attack from the south where it borders Syria.

Asked whether Washington might agree to branding the YPG as terrorists in order to break the deadlock, Esper said: “I wouldn’t support that.”

“We’re going to stick to our positions, and I think NATO will as well,” Esper said.

The issue is the latest source of friction between the NATO allies, which have also been at loggerheads over Turkey’s purchase of advanced Russian air defenses, which Washington says are incompatible with NATO defenses and pose a threat to Lockheed Martin Corp’s (LMT.N) F-35 stealth fighter jets.

Washington said in July it was removing Turkey from the F-35 program and has warned of possible U.S. sanctions.

Two U.S. senators pressed the Trump administration on Monday to impose sanctions on Turkey over its purchase of the Russian missile defense system and said the failure to do so sent a “terrible signal.”

Reporting by Phil Stewart; Additional reporting by Robin Emmott in Brussels, Ece Toksabay in Ankara and Patricia Zengerle in Washington; Editing by Peter Cooney

Our Standards:The Thomson Reuters Trust Principles.

https://www.reuters.com

Ποια είναι η πραγματική κατάσταση και τι κάνουμε με την Τουρκία.

Από

anixneuseis

December 3, 2019

Του ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ

Η Τουρκία υλοποιεί σταθερά και μεθοδικά το δηλωμένο στόχο της και δεν υπάρχει κανείς να της θέσει εμπόδια.

Ποιος είναι ο στόχος της; Όπως δήλωσε στο παρελθόν ο Ερντογάν, η Τουρκία στα 100 χρόνια από της ιδρύσεώς της ως σύγχρονου εθνικού κράτους (2023) θα κυριαρχεί στην περιοχή. Στην ουσία αυτός ο στόχος τέθηκε από την Τουρκία το 1920 με τον καλούμενο Εθνικό Όρκο που δέσμευε για επανάκτηση των απωλειών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ποιάς περιόδου απωλειών δεν είναι γνωστό αλλά αν ο όρκος αναφερόταν στην εποχή που οι Οθωμανοί πολιορκούσαν τη Βιέννη (1683) πρέπει να ανησυχούν πολλοί που σήμερα εφησυχάζουν.

Το ελληνικό πολιτικό σύστημα και ο ελληνικός λαός συνηθισμένα από τους βερμπαλισμούς των δικών τους ταγών, δεν έδωσαν σημασία στα λόγια του Ερντογάν. Και την εποχή των καλών αγελάδων το έριξαν στη διασκέδαση.

Αντί να διαμορφώσουν έναν σύγχρονο, αποτελεσματικό στρατό, αντί να σφυρηλατήσουν την οικονομία, αντί να καλλιεργήσουν ένα υψηλό φρόνημα στον λαό, αντί να διαμορφώσουν μια ικανή διπλωματία και δημόσια διοίκηση, το έριξαν, όπως ο τζίτζικας στο τραγούδι.

Η χώρα έφθασε στα πρόθυρα της πτώχευσης και, τώρα, είναι λίγο αργά. Υπάρχουν, πάντως, περιθώρια.

Εστιάζοντας σε ορισμένα σημεία της γενικής αυτής εικόνας η Τουρκία αδιαφορεί για τις προβλέψεις του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας και έκανε σαφές με τη δημοσιοποίηση του χάρτη που επιδιώκει να διαμορφώσει στην Ανατολική Μεσόγειο ποιες είναι οι επιδιώξεις της. Έχει καθορίσει τα θαλάσσια σύνορά της (αυτά που ο Τσίπρας αγνοεί ότι υπάρχουν), με βάση την αρχή ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ και θεωρώντας ότι η Κύπρος δεν έχει κρατική υπόσταση αλλά είναι ένα νησί που ανήκει στο πουθενά. Ως νησί, δίνει στην Κύπρο 12 μίλια χωρικά ύδατα σε σχέση με τα 6 μίλια που δίνει στα ελληνικά νησιά. Γιατί; Γιατί έτσι θέλει.

Γιατί όταν ένα κράτος με ανατολίτικη νοοτροπία δεν ενδιαφέρεται για το Διεθνές Δίκαιο, κάνει, απλώς, ό,τι νομίζει. Διαμορφώνει δικό του δίκαιο. Και καλεί τους άλλους να το αμφισβητήσουν στο πεδίο της στρατιωτικής αντιπαράθεσης.

Είναι εδώ που όλες οι μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις ευθύνονται για την αδυναμία της Ελλάδας να προβάλλει πειστική στρατιωτική αποτροπή. Οι ευθύνες τους είναι τεράστιες.

Κόντρα σε όλους η Τουρκία αλωνίζει σε όλη την έκταση της κεντρικής και Ανατολικής Μεσογείου. Δεν υπάρχει δύναμη που να μπορεί να τη σταματήσει εκτός των ΗΠΑ. Και στο σημείο που βρίσκονται οι ΗΠΑ όχι, μόνο, δεν θα το κάνουν αλλά αν η Τουρκία επιστρέψει στις δυτικές αγκάλες θα αποδεχθούν και τα τετελεσμένα της.

Θα δούμε, όμως, πιο συγκεκριμένα τη θέση της Ουάσιγκτον μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ που αρχίζει σήμερα Τρίτη και ολοκληρώνεται αύριο Τετάρτη στο Λονδίνο.

Η Τουρκία φώναζε εδώ και καιρό αυτό το οποίο επεδίωκε. Απο την εποχή που ο Νταβούτογλου έγραψε το βιβλίο του «Στρατηγικό Βάθος» και συμμετείχε σε εκείνη την τουρκική dream team που διαμόρφωσε τη σημερινή Τουρκία με τα οθωμανικά της οράματα.

Ο Νταβούτογλου προείδε αυτό που θα συνέβαινε. Και στο βιβλίο του, το οποίο οι ημέτεροι αναλυτές προσπάθησαν να απαξιώσουν, έκανε προτάσεις για το πως θα μπορούσε να αντιδράσει η Τουρκία. Βοήθησε και ο ίδιος. Η Τουρκία προετοιμάστηκε και σήμερα βρίσκεται στη θέση που παρακολουθούμε.

Τα βιβλία δεν υλοποιούνται κατά γράμμα. Το Στρατηγικό βάθος επιβεβαιώθηκε.

Έχω κάνει απεγνωσμένες προσπάθειες να βρω ελληνικό φορέα να καλέσει τον Νταβούτογλου να μιλήσει στη Θεσσαλονίκη ως ακαδημαϊκός και με θέμα: «Μετά το στρατηγικό βάθος τι»; Να μας πει, δηλαδή, πως βλέπει να εξελίσσονται τα πράγματα απο δω και πέρα.

Αντέδρασαν όλοι αρνητικά και με το άκουσμα του ονόματός του. Είμαι σίγουρος πως κανείς, απο όσους απευθύνθηκα δεν έχει διαβάσει το βιβλίο του.

Ελπίζω κάποιοι στην Ελλάδα που βλέπουν μακριά και να τον καλέσουν. Αυτόν και τον δήμαρχο Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, ο οποίος θα διαδραματίσει ρόλο στους κεμαλιστές. Ο Νταβούτογλου, που θέλει να ιδρύσει και κόμμα στην Τουρκία, είναι ένας αναλυτής που έχει κάτι να πει. Και θα παίξει ρόλο. Αν, όχι, μόνος, σίγουρα με άλλους.

Στη Θεσσαλονίκη, δυστυχώς, αυτά είναι ψιλά γράμματα.

Πώς διαμορφώνεται, τώρα, το τοπίο μετά την ανακοίνωση ότι η Τουρκία και η παραπαίουσα «Κυβέρνηση της Τρίπολης», υπέγραψαν Μνημόνιο Συναντίληψης για τον καθορισμό θαλασσίων ζωνών μεταξύ των δύο χωρών;

Ο υπουργός εξωτερικών Νίκος Δένδιας επισκέφθηκε την Αίγυπτο επιδιώκοντας την έναρξη διαδικασίας οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου.

Από τη δήλωση Δένδια ( επιτάχυνση των τεχνικών διαδικασιών για οριοθέτηση) προκύπτει ότι οι Αιγύπτιοι αποφεύγουν την συμφωνία με την Ελλάδα. Το γιατί, θέλει διερεύνηση.

Αν μετρήσει κανείς την επιτάχυνση που δόθηκε στις τεχνικές διαδικασίες τόσες φορές που βρέθηκαν επίσημοι από τις δύο χώρες, οι διεργασίες πρέπει να τρέχουν με την ταχύτητα του φωτός.

Την επομένη της επίσκεψης Δένδια στο Κάϊρο η Τουρκία διαρρέει τη θέση της με χάρτη που απεικονίζει τα όρια που έχει στείλει στον ΟΗΕ.

Το Λιβυκό Κοινοβούλιο, ο Αραβικός Σύνδεσμος και επίσημοι της πλευράς του στρατάρχη Χαφτάρ, αλλά και κάποιοι επίσημοι της «Κυβέρνησης της Τρίπολης» αμφισβητούν το δικαίωμα του επικεφαλής της να υπογράφει συμφωνίες σαν και αυτές που υπέγραψε με την Τουρκία. Αλλά αυτό, μικρή σημασία έχει για την Τουρκία. Σε έναν κόσμο που ενδιαφέρεται για τα δικά του προβλήματα η Τουρκία θα επικαλείται μια ανυπόστατη συμφωνία με τη Λιβύη για να δικαιολογεί διεθνώς τις παράνομες κινήσεις της. Για την Τουρκία σημασία έχει το αποτέλεσμα που προκύπτει από τα τετελεσμένα.

Στην Ελλάδα, ένας έγκυρος δημοσιογράφος, ο Αλέξης Παπαχελάς, σε σχόλιό του στην «Καθημερινή» γράφει μεταξύ άλλων πως οι διαμορφωτές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής υποστηρίζουν πως δεν πρέπει να ΑΟΖοποιήσουμε την εξωτερική μας πολιτική. Τι σημαίνει αυτό; Προετοιμασία της κοινής γνώμης για αποδοχή τετελεσμέων.

Η ΑΠΟαζοποίηση της εξωτερικής μας πολιτικής σημαίνει ότι δεν πρέπει να ασχολούμαστε με τα χωρικά ύδατα της Ελλάδας, ούτε με τις «γκρίζες ζώνες», ούτε με τον εναέριο χώρο, ούτε με τις βραχονησίδες, ούτε με την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας. Όλα αυτά, και άλλα, έχουν σχέση με την οριοθέτηση της ΑΟΖ.

Τα ίδια έλεγαν οι «διαμορφωτές της εξωτερικής πολιτικής» της Ελλάδας και όταν στο επίκεντρο βρίσκονταν βαλκανικά ζητήματα. Δεν πρέπει να βαλκανοποιήσουμε την εξωτερική μας πολιτική.

Αν το υπουργείο εξωτερικών δεν ασχολείται με την βαλκανική πολιτική και την ΑΟΖ (με όσα η ενασχόληση με την ΑΟΖ συνεπάγεται) τότε ποιος είναι, ακριβώς, ο ρόλος της ύπαρξής του;

Και ενώ οι διαμορφωτές της εξωτερικής πολιτικής μας προετοιμάζουν να μην πολυενδιαφερόμαστε με την ΑΟΖ, ο βουλευτής της ΝΔ και καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στο Πάντειο Άγγελος Συρίγος, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου με τα τετελεσμένα που επιδιώκει και διαμορφώνει η Άγκυρα.

Σε άρθρο του στην «Καθημερινή» αναφέρει: «Τι σημαίνουν όλα αυτά για την ελληνική εξωτερική πολιτική; Για να ανταποκριθούμε στις νέες ταχύτητες που αναπτύσσει η Τουρκία, πρέπει να αλλάξουμε κι εμείς τους ρυθμούς μας. Οι υπάρχουσες συμμαχίες δεν μας προστατεύουν από την εντεινόμενη τουρκική επιθετικότητα. Πρέπει, παράλληλα με τους παραδοσιακούς συμμάχους, να επικεντρωθούμε στα νέα σχήματα συμμαχιών της Ανατολικής Μεσογείου. Καλές οι τριμερείς διασκέψεις, αλλά εάν δεν περάσουμε στον τομέα της ασφάλειας, οι σχέσεις μας με το Ισραήλ και την Αίγυπτο δεν θα αποκτήσουν ποτέ στρατηγικό χαρακτήρα».

Θα προσέθετα και ορισμένα μεσομακροπρόθεσμα στοιχεία, αν καταφέρουμε να ξεπεράσουμε, χωρίς απώλειες, την παρούσα κρίση.

Το υπουργείο εξωτερικών θα πρέπει να συνθέτει. Να έχει, όπως έχει, ένα τμήμα αναλύσεων αλλά θα πρέπει, κυρίως, να συνθέτει προτάσεις που του υποβάλλονται.

Είναι, γι αυτό αναγκαία η δημιουργία κάποιων πολύ σοβαρών ινστιτούτων εξωτερικής πολιτικής.

Το υπάρχον ΕΛΙΑΜΕΠ, κάνει μια δουλειά και είναι το πιο παλιό και πιο προχωρημένο. Έχει, όμως, έναν τρόπο ανάλυσης που ναι μεν είναι η κύρια κατεύθυνση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής αλλά δεν φτάνει. Η σύνθεση εξωτερικής πολιτικής πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τη Ρωσία και την Κίνα. Ανάλογων κατευθύνσεων κέντρα θα πρέπει να δημιουργηθούν. Αλλά σοβαρά.

Πρέπει, επίσης, να αναβαθμιστούν ως προς τον ρόλο τους τόσο η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, όσο και και το ΙΜΧΑ. Δεν αρκούν οι ιστορικές αναλύσεις. Χρειάζονται προτάσεις σύγχρονης πολιτικής.

Αλλά και τα σχετικά ιδρύματα των κομμάτων πρέπει να δώσουν βάθος στις αναλύσεις τους και να περιλάβουν και την εξωτερική πολιτική.

ΔΕΥΤΕΡΟΝ: Ο Στρατός. Ο παλιός γνωστός στρατός που βασιζόταν στους έφεδρους έχει τελειώσει. Στους εννέα μήνες θητείας, με το πληθυσμιακό μέγεθος της Ελλάδας και τη σύγχρονη νοοτροπία, δεν μπορεί ένας στρατός που αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις να βασίζεται στους κληρωτούς.

Ναι, χρειάζονται για πολλούς λόγους οι κληρωτοί αλλά δεν μπορεί να είναι ο κύριος πυρήνας συγκρότησης ενός σύγχρονου στρατού.

Πρέπει ο στρατός να γίνει περισσότερο επαγγελματικός. Οι κληρωτοί να κάνουν τις καθημερινές υπηρεσίες και εργασίες γραφειοκρατικές, να φυλάνε σκοπιές και τα σύνορα αλλά τα κύρια σώματα του στρατού θα τα στελεχώνουν επαγγελματίες.

Η τεχνολογία, επίσης, παρέχει σήμερα δυνατότητες απόκτησης στρατιωτικών δυνατοτήτων με λιγότερα απο ό, τι στο παρελθόν χρήματα.

Στρατός, λοιπόν, επαγγελματικός, με τη βοήθεια των κληρωτών και εξοπλισμός με τα πλέον σύγχρονα αποτρεπτικά όπλα.

Και κάτι τελευταίο. Υψηλού επιπέδου δημόσια διοίκηση και, κυρίως, υψηλού επιπέδου διπλωματικό σώμα.

Θεσσαλονίκη 03.12.19

Η ευκαιρία της Γαλλίας να ηγηθεί της Ευρώπης

Από

anixneuseis

December 3, 2019

euro2day.gr/stratfor
του Adriano Bosoni

Η εύθραυστη κυβέρνηση της Γερμανίας και το επερχόμενο Brexit έχουν δημιουργήσει ευκαιρίες για το Παρίσι. Οι πολιτικές που προωθεί ο Μακρόν και τα εμπόδια που καλείται να αντιμετωπίσει.

Δημοσιεύθηκε: 2 Δεκεμβρίου 2019 – 08:03

Τον Μάιο του 2017, ο Εμανουέλ Μακρόν έγινε πρόεδρος της Γαλλίας. Δυόμισι χρόνια αργότερα, έχει την ευκαιρία να γίνει ουσιαστικά ο ηγέτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πράγματι, η Γαλλία βρίσκεται στα πρόθυρα ενός μεγαλύτερου ρόλου στο μπλοκ, καθώς οι άλλες ισχυρές χώρες αντιμετωπίζουν τα δικά τους ζητήματα: η Γερμανία, που ήταν η de facto ηγέτιδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τουλάχιστον μια δεκαετία, είναι πολύ απασχολημένη τώρα με τα εσωτερικά της ζητήματα για να διευθύνει την Ήπειρο, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, οδεύει προς την έξοδό της από την Ένωση.

Επιπλέον, η γαλλική οικονομία αναπτύσσεται με αξιοπρεπή ρυθμό, δίνοντας στο Παρίσι τη νομιμότητα που δεν είχε στο παρελθόν. Όμως οι ίδιοι ακριβώς παράγοντες που δημιούργησαν μια ασυνήθιστη ευκαιρία για τη Γαλλία, θα είναι αυτοί που θα περιορίσουν και το περιθώριό της για δράση, καθώς ο Μακρόν θα έρθει αντιμέτωπος με αντιδράσεις από το εσωτερικό και το εξωτερικό στο όραμά του. Παρά τις διπλωματικές προσπάθειες του κ. Μακρόν, η επίπτωση της προσπάθειας του Παρισιού να αναμορφώσει την Ευρώπη σε διάφορους τομείς, από την άμυνα μέχρι την οικονομία, πιθανότατα θα είναι μέτρια και όχι μνημειώδης.

Η Γερμανία σε φθίνουσα φάση

Κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, η εύρωστη οικονομία της Γερμανίας την κατέστησε την κορυφαία «φωνή» στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Βερολίνο πρόσεχε να συμπεριλαμβάνει το Παρίσι στις περισσότερες αποφάσεις του, ώστε να διατηρήσει την εικόνα της Γαλλο-Γερμανικής συν-ηγεσίας στην Ευρώπη (δεδομένης της ιστορίας της κατά τον 20ό αιώνα, η Γερμανία ανησυχεί μήπως καλλιεργηθεί η αντίληψη πως κυβερνά μόνη της την Ευρώπη). Αλλά ιδιαίτερα στο αποκορύφωμα της οικονομικής κρίσης των τελών της δεκαετίας του 2000-αρχών της δεκαετίας του 2010, η ενίσχυση της Γερμανίας και αποδυνάμωση της Γαλλίας σήμαιναν πως οι περισσότερες από τις κρίσιμες αποφάσεις της Ευρώπης (από την έγκριση των προγραμμάτων διάσωσης για τη Νότια Ευρώπη μέχρι την εισαγωγή των μεταρρυθμίσεων της ευρωζώνης) απαιτούσαν τις «ευλογίες» του Βερολίνου για να προχωρήσουν.

Το γεωπολιτικό περιβάλλον στην Ευρώπη πλέον αλλάζει, δημιουργώντας ευκαιρίες για μια πιο ενεργή Γαλλία. Η Γερμανία κυβερνάται από μια εύθραυστη συμμαχία μεταξύ της κεντροδεξιάς και της κεντροαριστεράς, ενώ η δηλωμένη πρόθεση της καγκελαρίου Άγκελα Μέρκελ να παραιτηθεί από την πολιτική μετά τη λήξη της τρέχουσας θητείας της το 2021, την έχει αχρηστεύσει. Αυτό έχει αφήσει ένα μεγάλο πολιτικό κενό στην καρδιά της Ευρώπης, το οποίο προσπαθεί να καλύψει ο Μακρόν.

Οι οικονομικές πολιτικές του Μακρόν (μια άσκηση ισορροπίας που συνδυάζει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις με υψηλά επίπεδα δημοσίων δαπανών) αρχίζουν να αποδίδουν καρπούς. Η γαλλική οικονομία είναι πλέον μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες στη Δυτική Ευρώπη και το ΑΕΠ της Γαλλίας επεκτάθηκε με πολύ ταχύτερο ρυθμό απ’ ό,τι της Γερμανίας τόσο το 2018 όσο και το 2019. Επιπλέον, η ανεργία έχει μειωθεί κοντά στο 8%, το χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας. Από την αρχή της προεδρίας του, ο Μακρόν είχε δύο συμπληρωματικούς στόχους: να μεταρρυθμίσει τη γαλλική οικονομία για να γίνει πιο ανταγωνιστική, και να χρησιμοποιήσει το βελτιωμένο οικονομικό κλίμα στη Γαλλία προκειμένου να ανυψώσει τον ρόλο του Παρισιού στις ευρωπαϊκές υποθέσεις. Τώρα που ο Μακρόν έχει δείξει τα εσωτερικά διαπιστευτήριά του ως μεταρρυθμιστής, προωθεί ενεργά το όραμά του για μια πιο ενοποιημένη Ευρωπαϊκή Ένωση που εξαρτάται λιγότερο από μη ευρωπαϊκούς παράγοντες.

Εν τω μεταξύ, το Brexit σημαίνει πως η Ευρωπαϊκή Ένωση θα χάσει έναν από τους βασικούς υπέρμαχους της απορρύθμισης και της απελευθέρωσης της αγοράς στην Ευρώπη, καθώς και έναν δυναμικό υπερασπιστή των συμφερόντων των χωρών της ΕΕ που δεν είναι στην ευρωζώνη και μια «γέφυρα» μεταξύ της Ευρώπης και των ΗΠΑ.

Με την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου, η ισορροπία δυνάμεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα κινηθεί προς τον νότο, καθώς η σχετική βαρύτητα (σε όρους πληθυσμού και ΑΕΠ) των χωρών της Μεσογείου θα αυξηθεί, εις βάρος αυτών της Βόρειας Ευρώπης. Η Γαλλία σχεδιάζει να εκμεταλλευτεί αυτή τη στροφή προς τα νότια, προτείνοντας μέτρα για να αυξηθεί η παρεμβατικότητα της ΕΕ στην οικονομία και να υιοθετηθεί μια πιο προστατευτική προσέγγιση στο εμπόριο και στις ξένες επενδύσεις -απόψεις που ευθυγραμμίζονται περισσότερο με αυτές της Νότιας Ευρώπης παρά με αυτές του Ηνωμένου Βασιλείου και ορισμένων χωρών του Βορρά.

Τα εμπόδια της Γαλλίας

Η ειρωνεία είναι πως οι ίδιοι παράγοντες που δημιουργούν ευκαιρίες για τη Γαλλία, είναι αυτοί που θα περιορίσουν και το περιθώριο κινήσεών της. Μια πιο αδύναμη Γερμανία δεν σημαίνει απαραίτητα πως η Γαλλία θα μπορέσει να επιβάλει τις απόψεις της στα ζητήματα της ΕΕ· αντιθέτως, ένα Βερολίνο σε παράλυση είναι πιο πιθανό να οδηγήσει σε μια ΕΕ σε παράλυση παρά σε μια πιο δραστήρια ΕΕ. Άλλωστε, η Γερμανία παραμένει η μεγαλύτερη οικονομία στην Ευρώπη, καθαρή συνεισφέρουσα στον προϋπολογισμό της ΕΕ και μια φωνή με μεγάλη επιρροή στη Βόρεια και Ανατολική Ευρώπη.

Χωρίς τη συναίνεση του Βερολίνου, το Παρίσι δεν μπορεί να κάνει και πολλά σε ό,τι αφορά τη διαρθρωτική μεταρρύθμιση στο μπλοκ. Την ίδια ώρα, οι κυβερνήσεις στη Βόρεια Ευρώπη ανησυχούν για τον κίνδυνο μιας αδύναμης Γερμανίας, και χώρες όπως η Ολλανδία μάχονται δυναμικά κατά των προτάσεων της Γαλλίας για βαθύτερη οικονομική ενοποίηση και μεγαλύτερο διαμοιρασμό του ρίσκου στην ευρωζώνη.

Υπάρχουν χώρες στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη που επίσης ανησυχούν για τις απόψεις της Γαλλίας για την Ευρώπη, αν και για διαφορετικούς λόγους. Το Παρίσι έχει απαιτήσει μεγαλύτερη στρατιωτική ενοποίηση στην Ευρώπη, υποστηρίζοντας πως η Ευρώπη δεν μπορεί να εξαρτάται από το ΝΑΤΟ (πρόσφατα μάλιστα ο Μακρόν έφτασε μέχρι να χαρακτηρίζει τη συμμαχία ως «εγκεφαλικά νεκρή»). Όμως τα κράτη-μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης εξακολουθούν να θεωρούν το ΝΑΤΟ, και ιδιαίτερα τις ΗΠΑ, ως τον υπέρτατο προστάτη τους από την ξένη επιθετικότητα, κάτι που σημαίνει πως αντιτίθενται σε οποιαδήποτε σχέδια θα μπορούσαν να απειλήσουν τους δεσμούς τους με ΝΑΤΟ και ΗΠΑ. Έτσι, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αυξήσει τη χρηματοδότηση για κοινά εγχειρήματα στην αμυντική βιομηχανία και έχει αναζητήσει τρόπους μείωσης των πλεονασμάτων στις στρατιωτικές προμήθειες τα τελευταία χρόνια, απέχει πολύ ακόμα η δημιουργία ενός αληθινού «ευρωπαϊκού στρατού».

Την ίδια ώρα, πολλές χώρες και θεσμοί της ΕΕ ανησυχούν επίσης για τις κάπως ελιτίστικες απόψεις της Γαλλίας ως προς την ευρωπαϊκή ενοποίηση. Ο Μακρόν έχει επανειλημμένως προτείνει πως μια «εμπροσθοφυλακή» δυτικοευρωπαϊκών χωρών θα πρέπει να προχωρήσει με τη διαδικασία της ενοποίησης, ακόμα και αν αυτό σημαίνει να μείνουν πίσω οι χώρες στην Ανατολή. Αν και ήδη υπάρχουν διαφορές μεταξύ των μελών της ΕΕ (για παράδειγμα, ορισμένα είναι μέλη της ευρωζώνης ενώ άλλα όχι), η ιδέα πως αυτός ο διαχωρισμός θα μπορούσε να γίνει επίσημος αντίκειται στην αρχή μιας πλήρως ενοποιημένης Ευρώπης -ενός στόχου που διαμόρφωνε για δεκαετίες τις πολιτικές του μπλοκ.

Αυτή η συμπεριφορά δείχνει μια από τις βασικές διαφορές μεταξύ της Γαλλίας και της Γερμανίας, καθώς το Βερολίνο είναι πιο πρόθυμο από το Παρίσι να ανεχθεί έναν βραδύτερο ρυθμό μεταρρυθμίσεων, προκειμένου να γίνουν πιο αποδεκτές οι αλλαγές από έναν μεγαλύτερο αριθμό χωρών. Για το Βερολίνο, η θέση αυτή έχει λογική· άλλωστε, οι περισσότερες χώρες που ενδεχομένως θα έμεναν πίσω από την ταχεία ενοποίηση της οποίας θα ηγούνταν η Γαλλία, βρίσκονται στην «πίσω αυλή» της Γερμανίας, και το Βερολίνο φοβάται πως θα γίνονταν φτωχότερες, λιγότερο δημοκρατικές και πιο ανοικτές στην επιρροή μη ευρωπαϊκών παραγόντων, αν το μπλοκ στείλει το μήνυμα πως δεν τις θέλει πια.

Η γαλλική κυβέρνηση αντιμετωπίζει επίσης προβλήματα στο εσωτερικό. Το Παρίσι μεταρρύθμισε την εργατική νομοθεσία ώστε να την καταστήσει πιο ευέλικτη, εισήγαγε κανόνες που καθιστούν δυσκολότερη την απαίτηση για επιδόματα ανεργίας, καθώς και φοροαπαλλαγές, ιδιαίτερα για τους εύπορους. Ορισμένα από αυτά τα μέτρα υπήρξαν μη δημοφιλή, οδηγώντας σε κοινωνικές αναταραχές που κορυφώθηκαν στα τέλη του 2018 με τις διαμαρτυρίες των «κίτρινων γιλέκων». Ως αντίδραση, ο Μακρόν μείωσε τους φόρους για τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα και αύξησε τις δημόσιες δαπάνες, αποδεχόμενος πως η μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος της Γαλλίας θα ήταν να γίνει με πολύ βραδύτερο ρυθμό από το αρχικώς προβλεπόμενο -κάτι που δεν είναι μικρής σημασίας για μια χώρα όπου το δημόσιο χρέος αντιπροσωπεύει γύρω στο 100% του ΑΕΠ.

Ασχέτως των παραχωρήσεων του Μακρόν, το έδαφος παραμένει πρόσφορο για απρόσμενες κοινωνικές αναταραχές, διότι υπάρχουν μεγάλα τμήματα του γαλλικού πληθυσμού που δεν νιώθουν τα οφέλη των πολιτικών του προέδρου. Η ανεργία των νέων, για παράδειγμα, εξακολουθεί να επηρεάζει γύρω στο 20% του ενεργού πληθυσμού κάτω των 24 ετών (το τέταρτο μεγαλύτερο ποσοστό στην ευρωζώνη). Εν τω μεταξύ, γαλλικό think tank ανέφερε πρόσφατα πως οι μεγαλύτεροι κερδισμένοι από τις φορολογικές πολιτικές του Μακρόν ήταν στην πραγματικότητα το πλουσιότερο 1% της Γαλλίας. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως μόλις ένα τρίτο του εκλογικού σώματος υποστηρίζει τις πολιτικές του Μακρόν, κάτι που αποκαλύπτει πως υπάρχει αποσύνδεση μεταξύ των γενικά καλών μακροοικονομικών επιδόσεων της Γαλλίας και της εγχώριας αντίληψης για τις ενέργειες της κυβέρνησης.

Η πρόταση του Μακρόν για την επόμενη μεγάλη μεταρρύθμιση, ένα σχέδιο για την απλοποίηση του συνταξιοδοτικού συστήματος, πιθανότατα θα εγκριθεί. Πράγματι, το κόμμα του ελέγχει την πλειονότητα των εδρών στην Εθνοσυνέλευση και τα συνδικάτα είναι διχασμένα. Όμως η προοπτική για διαδηλώσεις θα παραμείνει μεγάλη, και καθώς η παγκόσμια οικονομία επιβραδύνεται, το υψηλό επίπεδο δημοσίων δαπανών της Γαλλίας (ένας κεντρικός παράγοντας για να διατηρούνται υπό έλεγχο οι κοινωνικές αναταράξεις) θα είναι όλο και δυσκολότερο να διατηρηθεί. Επιπλέον, ένας σημαντικός τομέας του εκλογικού σώματος, τόσο της ακροδεξιάς όσο και της ακροαριστεράς, καλλιεργεί ευρωσκεπτικιστικές απόψεις που έρχονται σε αντίθεση με τα ιδανικά του Μακρόν για μεγαλύτερη ενοποίηση.

Η Γαλλία δεν μπορεί να ηγηθεί μόνη της

Το πρώτο ήμισυ της θητείας του Μακρόν περιελάμβανε έναν συνδυασμό από νίκες και ήττες, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Ο Μακρόν κατάφερε να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις που φαίνονταν δύσκολες όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του, όμως το τίμημα ήταν οι αυξανόμενες κοινωνικές αναταράξεις, η μείωση της δημοφιλίας του και οι συμβιβασμοί στη δημοσιονομική πολιτική που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν πρόβλημα στο μέλλον.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Μακρόν έχει πιέσει για αυτό που αποκαλεί «στρατηγική αυτονομία» -δηλαδή μια ΕΕ που είναι περισσότερο αυτάρκης και καλύτερα εξοπλισμένη να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις από παγκόσμιες δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία. Όμως, όπως και με τις εσωτερικές πολιτικές, οι προσπάθειες του Μακρόν βρήκαν αντίσταση στον Βορρά, βαθύτατο σκεπτικισμό στην Ανατολή και ενόχληση από τους κυβερνώντες θεσμούς του μπλοκ.

Παράδειγμα, η αποφασιστικότητα του Μακρόν να εισάγει έναν προϋπολογισμό για την ευρωζώνη. Ο Γάλλος ηγέτης το μόνο που κατάφερε να εξασφαλίσει ήταν μια μετριασμένη συμφωνία, κυρίως λόγω της αντίθεσης από τη Βόρεια Ευρώπη. Το αν αυτό συνιστά νίκη ή ήττα για το Παρίσι είναι θέμα πολιτικής ερμηνείας, διότι θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει πως ένας μικρός προϋπολογισμός με περιορισμένο όραμα είναι καλύτερο από το να μην υπάρχει καθόλου προϋπολογισμός. Όμως η διαμάχη γύρω από τη δημιουργία του έδειξε πως, παρά την ρητορική του, ο Μακρόν δεν μπορεί να ελέγξει την πολιτική διαδικασία του μπλοκ.

Παρόμοια αποτελέσματα προδιαγράφονται και κατά το δεύτερο ήμισυ της προεδρίας του Μακρόν. Η Γερμανία θα παραμείνει σε κατάσταση ημιπαράλυσης, κάτι που σημαίνει πως πιθανότατα δεν θα υπάρξουν βαθύτατες μεταρρυθμίσεις στην ευρωζώνη. Εν τω μεταξύ, η Βόρεια Ευρώπη έχει αποδείξει πως είναι ικανή να οργανώνεται και να δημιουργεί «στρατόπεδο» κατά του Μακρόν, ενώ η Ανατολική Ευρώπη -ασχέτως των τωρινών διαχωρισμών της- θα μπορούσε να μπλοκάρει τις προτάσεις του Παρισιού αν φτάσει εκεί.

Την ίδια ώρα, ορισμένοι από τους φυσικούς συμμάχους της Γαλλίας στο Νότο (η Ιταλία και η Ισπανία), έχουν υπερβολικά πολλά δικά τους εσωτερικά προβλήματα για να διαμορφώσουν αποτελεσματικά την πολιτική της ΕΕ. Και στο εσωτερικό, η αιωρούμενη απειλή των κοινωνικών αναταραχών και το ισχυρό ευρωσκεπτικιστικό αίσθημα θα περιορίσουν το περιθώριο δράσης της κυβέρνησης.

Εντούτοις, η Γαλλία είναι η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει και την αποφασιστικότητα και την ενέργεια να βγάλει το μπλοκ από τον λήθαργό του -ακόμα και αν τελικά χρειαστεί να βολευτεί με έναν συνδυασμό από μισές νίκες και μισές ήττες.

euro2day.gr/stratfor

ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΣ

Από

anixneuseis

December 3, 2019

Η εκ των υστέρων, συνήθως, αντιμετώπιση θεμάτων της εξωτερικής πολιτικής αν δεν οφείλεται σε ένα δόγμα απόλυτης αδράνειας, έχει ως βασική αιτία ότι το υπουργείο εξωτερικών με τη σημερινή δομή δεν μπορεί να αναλύει τον πολύπλοκο κόσμο ο οποίος εξελίσσεται εξίσου πολύπλοκα.
Το υπουργείο εξωτερικών θα πρέπει να συνθέτει. Να έχει, όπως έχει, ένα τμήμα αναλύσεων αλλά θα πρέπει, κυρίως, να συνθέτει προτάσεις που του υποβάλλονται.
Είναι, γι αυτό αναγκαία η δημιουργία κάποιων πολύ σοβαρών ινστιτούτων εξωτερικής πολιτικής.
Το υπάρχον ΕΛΙΑΜΕΠ, κάνει μια δουλειά και είναι το πιο παλιό και πιο προχωρημένο. Έχει, όμως, έναν τρόπο ανάλυσης που ναι μεν είναι η κύρια κατεύθυνση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής αλλά δεν φτάνει. Η σύνθεση εξωτερικής πολιτικής πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τη Ρωσία και την Κίνα. Ανάλογων κατευθύνσεων κέντρα θα πρέπει να δημιουργηθούν. Αλλά σοβαρά.
Πρέπει, επίσης, να αναβαθμιστούν ως προς τον ρόλο τους τόσο η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, όσο και και το ΙΜΧΑ. Δεν αρκούν οι ιστορικές αναλύσεις. Χρειάζονται προτάσεις σύγχρονης πολιτικής.
Αλλά και τα σχετικά ιδρύματα των κομμάτων πρέπει να δώσουν βάθος στις αναλύσεις τους και να περιλάβουν και την εξωτερική πολιτική.
ΔΕΥΤΕΡΟΝ: Ο Στρατός. Ο παλιός γνωστός στρατός που βασιζόταν στους έφεδρους έχει τελειώσει. Στους εννέα μήνες θητείας, με το πληθυσμιακό μέγεθος της Ελλάδας και τη σύγχρονη νοοτροπία, δεν μπορεί ένας στρατός που αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις να βασίζεται στους κληρωτούς.
Ναι, χρειάζονται για πολλούς λόγους οι κληρωτοί αλλά δεν μπορεί να είναι ο κύριος πυρήνας συγκρότησης ενός σύγχρονου στρατού.
Πρέπει ο στρατός να γίνει περισσότερο επαγγελματικός. Οι κληρωτοί να κάνουν τις καθημερινές υπηρεσίες και εργασίες γραφειοκρατικές, να φυλάνε σκοπιές και τα σύνορα αλλά τα κύρια σώματα του στρατού θα τα στελεχώνουν επαγγελματίες.
Η τεχνολογία, επίσης, παρέχει σήμερα δυνατότητες απόκτησης στρατιωτικών δυνατοτήτων με λιγότερα απο ό, τι στο παρελθόν χρήματα.
Στρατός, λοιπόν, επαγγελματικός, με τη βοήθεια των κληρωτών και εξοπλισμός με τα πλέον σύγχρονα αποτρεπτικά όπλα.
Και κάτι τελευταίο. Υψηλού επιπέδου δημόσια διοίκηση και, κυρίως, υψηλού επιπέδου διπλωματικό σώμα.

Κοζλοντούι – Ειρηνική και Στρατιωτική Πυρηνική Απειλή

Από

anixneuseis

December 3, 2019

Του Δρ. Παντελή Οικονόμου*

Η προ ημερών γνωστοποίηση μιας βλάβης στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Κοζλοντούι δημιούργησε εύλογες ανησυχίες στη χώρα μας . Είναι κατανοητό το ενδιαφέρον της Ελλάδας και ειδικά η ευαισθησία των κατοίκων στα βόρεια της χώρας για τα πυρηνικά συμβάντα στη γειτονική μας Βουλγαρία. Οι μνήμες του Τσερνόμπιλ είναι ακόμη ζωντανές. Το πυρηνικό συγκρότημα Κοζλοντούι απασχόλησε επανειλλημμένα στο παρελθόν την ελληνική αλλά και τη διεθνή κοινή γνώμη με συνέπεια να γραφτούν πολλά και να λεχθούν περισσότερα, όχι πάντοτε πλήρως διαφωτιστηκά ή έστω ανταποκρινόμενα στην πραγματικότητα.

Ας μου επιτραπεί εν προκειμένω να παραθέσω ενημερωτικά, στο μέτρο των γνώσεων μου φυσικά, κάποια σχετικά στοιχεία.

Α. Ως προς το πρόσφατο συμβάν:

Η «βλάβη στο πυρηνικό εργοστάσιο του Κοζλοντούι» όπως μεταδόθηκε από διεθνή ΜΜΕ στις 16 Νοεμβρίου 2019 αφορούσε δυσλειτουργία σε ένα περιφεριακό σύστημα του αντιδραστήρα-5. Τα συστήματα ασφαλείας λειτούργησαν ως όφειλαν και η ισχύς λειτουργίας του αντιδραστήρα μειώθηκε κατά 50% μέχρι την αποκατάσταση της βλάβης. Δεν υπήρξε διαρροή ραδιενέργειας και κατά συνέπεια κίνδυνος ραδιενεργούς μόλυνσης. Δεν νομίζω, με κάποια επιφύλαξη, ότι το συμβάν καταγράφηκε από το διεθνές κέντρο πυρηνικών-ραδιολογικών περιστατικών ή ατυχημάτων INES. Στο INES μετέχουν 74 χώρες, μεταξύ αυτών και η Βουλγαρία και μέσω αυτού γνωστοποιούνται στα MME και στην τεχνολογική κοινότητα συμβάντα με αναφορά σε επίσημη κλίμακα επικινδυνότητας σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια.

Β. Ως προς την ιστορία αλλά και την σημερινή πυρηνική κατάσταση στο Κοζλοντούι.

Στη γειτονική μας Βουλγαρία υπάρχουν οι ακόλουθες πυρηνικές εγκαταστάσεις:

2 ρωσικής κατασκευής αντιδραστήρες παραγωγής ηλεκτρισμού ισχύος 1000 MWe ο καθένας, η Μονάδα 5 και η Μονάδα 6. Και οι δύο είναι σε λειτουργία
4 παλαιότερης γενεάς ρωσικούςαντιδραστήρες παραγωγής ηλεκτρισμού ισχύος 440 MWe ο καθένας, οι Μονάδες 1 έως 4. Είναι όλοι τους παροπλισμένοι, εκτός λειτουργίας, και βρίσκονται στη διαδικασία αποσυναρμολόγησης και απόσυρσης (decommissioning) .
2 εγκαταστάσεις αποθήκευσης αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων των παροπλισμένων τεσσάρων αντιδραστήρων. Είναι και οι δύο σε λειτουργία.
1 ερευνητικός αντιδραστήρας σε κατάσταση παρατεταμένης μη-λειτουργίας χωρίς καθόλου πυρηνικά καύσιμα, ενεργά ή αναλωμένα.
1 εγκατάσταση αποθήκευσης βραχύβιων ραδιενεργών αποβλήτων που είναι υπό κατασκευή.

Η Βουλγαρία αποφάσισε να κλείσει τους τέσσερεις πρώτους πυρηνικούς της αντιδραστήρες, από τους οποίους σημειωτέον έπερνε ηλεκτρικό ρεύμα και η Ελλάδα. Οι αντιδραστήρες 1 και 2 σταμάτησαν την λειτουργία τους το 2004. Οι αντιδραστήρες 3 και 4 μετά από νομικές και πολιτικές πιέσεις της Ευρώπης, παρόλο που προηγουγουμένως είχαν αναβαθμιστεί τεχνολογικά, σταμάτησαν την λειτουργία τους το 2006 λίγο πρίν την ένταξη της Βουλγαρίας στην ΕΕ. Τώρα πλέον στόχος των αρμόδιων αρχών της Βουλγαρίας είναι να έχει ολοκληρωθεί το 2030 η πλήρης διαδικασία αποσυναρμολόγησης και απόσυρσης των τεσσάρων πρώτων αντιδραστήρων του Κοζλοντούι.

Η χώρα μας και συγκεκριμένα το ελληνικό ΥΠΕΞ συνέβαλε αποφασιστηκά στην Ευρωπαϊκή απόφαση-απαίτηση του 2003 για απόσυρση των τεσσάρων παλαιάς γενιάς ρωσικών πυρηνικών αντιδραστήρων του Κοζλοντούι πριν την ένταξη της Βουλγαρίας στην ΕΕ το 2007. Επιπλέον, διακεκριμμένοι έλληνες επιστήμονες συμμετείχαν ενεργά στις σχετικές διεργασίες, κατέχοντας μάλιστα κατά το πρώτο εξάμηνο του 2003 την προεδρία στην αρμόδια Ευρωπαϊκή Επιτροπή AQG (Atomic Question Group) που χειρίστηκε το θέμα Κοζλοντούι αναφορικά με την επικείμενη ένταξη της Βουλγαρίας στην ΕΕ.

Συγχρόνως ο αντιδραστήρας-5 του Κοζλοντούι ο οποίος είναι νεώτερης γενιάς και με ισχύ μεγαλύτερη των πρώτων τεσσάρων, τέθηκε σε λειτουργία το 1988 και έχει αναβαθμισθεί το 2005 με αποτέλεσμα να επεκταθεί η αρχική άδεια λειτουργίας του που έληγε το 2017 για άλλα 30 χρόνια.

Ο δεύτερος σε λειτουργία αντιδραστήρας-6 του Κοζλοντούι, ιδίου ακριβώς τύπου με τον αντιδραστήρα-5, τέθηκε σε λειτουργία το 1993 μετά όμως από αναβάθμισή του το 2006 έλαβε και αυτός πρόσφατα, τον Οκτώβριο 2019, επέκταση της άδειας λειτουργίας του για 10 χρόνια. Θα μπορεί δηλαδή να παράγει ηλεκτρισμό μέχρι το 2029. Συνολικά, το δίδυμο των αντιδραστήρων 5 και 6 του Κοζλοντούι παράγει σήμερα περισσότερο από το 34% της ηλεκτρικής ενέργειας της Βουλγαρίας.

Τέλος, τον Μάρτιο του 2019 η κρατική βουλγαρική εταιρία DPRAO υπέγραψε τριετή συμφωνία με μία ισπανο-βρετανική κοινοπραξία για την διαχείρηση του προγράμματος απόσυρσης των τεσσάρων πρώτων παροπλισμένων αντιδραστήρων του Κοζλοντούι, όπως και για την κατασκευή στον ίδιο χώρο μιας εγκατάστασης εναπόθεσης των ραδιενεργών αποβλήτων της χώρας. Σημειωτέον ότι τα εν λόγω απόβλητα θα είναι τα ραδιενεργά υλικά που θα επιστρέφονται από τη Ρωσία μετά την επεξεργασία των αναλωμένων καυσίμων των αντιδραστήρων και την κατακράτηση από την Ρωσία των παραχθέντων στο Κοζλοντούι επικίνδυνων αλλά και στρατηγικής σημασίας ραδιενεργών υλικών (π.χ. πλουτώνιο).

Η προσπάθεια κατασκευής μία ακόμη πυρηνικής εγκατάστασης στο Μπελένε, στη βόρεια Βουλγαρία παρά τον Δούναβη όπως και το Κοζλοντούι, ναυάγησε μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και την προσχώρηση της Βουλγαρίας στη Δύση. Επρόκειτο για την κατασκευή τεσσάρων ρωσικών αντιδραστών παραγωγής ηλεκτρισμού, σχύος 1000 MWe ο καθένας, σε αντικατάσταση των τεσσάρων πρώτων μικρότερων αντιδραστήρων στο Κοζλοντούι. Η θεμελείωση του πρώτου αντιδραστήρα στο Μπελένε πραγματοποιήθηκε το 1987 και μέχρι το 1990 είχε επιτευχθεί το 40% της κατασκευής του, όπως και το μεγαλύτερο μέρος του τεχνολογικού εξοπλισμού του πρώτου αντιδραστήρα είχε μεταφερθεί στο χώρο. Πλήν όμως, όπως και σε παρόμοια περίπτωση στην Κούβα, η οικονομικές και κυρίως πολιτικές συνθήκες στις εμπλεκόμενες δύο χώρες, Ρωσία και Βουλγαρία, δεν επέτρεψαν τη συνέχιση του έργου. Σήμερα, μετά από μακρές και δύσκολες διαπραγματεύσεις μεταξύ Βουλγαρίας και Ρωσίας, αρχικού ιδιοκτήτη του πανάκριβου εξοπλισμού, και λόγω συγκεκριμμένων τεχνολογικών δυσκολειών συνέχισης του έργου από άλλον κατασκευστή υπάρχει μια συνεχής παλινδόμηση των σχετικών κυβερνητικών αποφάσεων στη Σόφια, με συνέπεια το μέλλον του Μπελένε να θεωρείται, επιεικώς, αβέβαιο.

Η Ελλάδα δικαιούται αλλά και επιβάλλεται, στο πλαίσιο των επιστημονικών δυνατοτήτων της – τις οποίες υπερεπαρκώς διαθέτει – και πέραν από συμπλεγματικές μικροψυχίες – τις οποίες δυστυχώς συχνά επιδεικνύουμε – να επαγρυπνάει, να συμμετέχει ενεργά και να συνδράμει τους αρμόδιους διεθνείς θεσμούς στην διαφύλαξη της πυρηνικής ασφάλειας και πυρηνικής προστασίας των πυρηνικών εγκαταστάσεων της Βουλγαρίας αλλά γενικότερα της ευρύτερης περιοχής. Τόσο στον ειρηνικό τομέα όσο και ενδεχόμενα στον στρατιωτικό. Η υποχρέωση αυτή της χώρας μας εξυπηρετεί προτίστως και κυρίως το δικό της εθνικό συμφέρον και συνάμα την ασφάλεια του λαού της.

Η αντιμετώπιση της πυρηνικής απειλής, καθότι η ραδιενέργεια και οι συνέπειες της δεν αναγνωρίζουν γεωγραφικά αλλά και χρονικά σύνορα, φρονώ ότι υπερβαίνει τις υποχρεώσεις περιορισμένων εθνικών οντοτήτων. Οι ειρηνικές εφαρμογές της πυρηνικής ενέργειας, όπως είναι η λειτουργία εκατοντάδων ανά την υφήλιο πυρηνικών αντιδραστήρων παραγωγής ηλεκτρισμού, αλλά και οι εκατοντάδες άλλες πυρηνικές εγκαταστάσεις και χιλιάδες τόνοι πυρηνικά υλικά και εκατομμύρια ραδιενεργές πηγές που σκοπό έχουν να εξυπηρετήσουν τις ανθρώπινες ειρηνικές επιδιώξεις εγκυμωνούν μεγάλους κινδύνους για τον άνθρωπο και το περιβάλλον. Οι κίνδυνοι αυτοί μεγιστοποιούνται όταν σε οποιαδήποτε πρωτοποριακή τεχνολογική εφαρμογή δίνουμε προτεραιότητα στο μέγιστο όφελος και όχι στην ελαχιστοποίηση της ζημιάς.

Στην περίπτωση της πυρηνικής απειλής, της μεγαλύτερης ανθρώπινης απειλής κατά του ανθρώπου, όπως αναφέρω και στο πρόσφατο βιβλίο μου «Παγκόσμια Πυρηνική Απειλή – η καταγραφή ενός πυρηνικού επιθεωρητή», το μερίδιο κινδύνων που καταλαμβάνουν οι ειρηνικές εφαρμογές της πυρηνικής ενέργειας αν και είναι αρκετά σημαντικό – αφορά την αντιμετώπιση της πυρηνικής ασφάλειας από πυρηνικά ατυχήματα και λάθη και της πυρηνικής προστασίας από ανθρώπινο δόλο και τρομοκρατία – είναι κατά πολύ μικρότερο από τους κινδύνους που προέρχονται από την ενδεχόμενη χρήση, ακούσια ή εκκούσια, των πυρηνικών όπλων.

Επιτρέψτε μου να κλείσω με μια αναφορά στον επίλογο του αναφερθέντος βιβλίου μου:

«…Την πυρηνική απειλή. Την από πολλούς θεωρούμενη κορυφαία απειλή του ανθρώπου από τον άνθρωπο. Την απειλή που τόσο παραστατικά περιγράφει ο γνωστός Έλληνας φυσικός υψηλών ενεργειών καθηγητής Γιώργος Γραμματικάκης σαν τη “δαμόκλειο σπάθη πάνω από ολόκληρο το ανθρώπινο είδος και τον πολιτισμό του”. Επί του προκειμένου, θα πρέπει να αναφερθώ και στον μεγάλο σύγχρονο αστροφυσικό Στέφεν Χόκινγκ, ο οποίος, μιλώντας για τις απειλές που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα, ανέφερε ότι “ο πυρηνικός πόλεμος παραμένει ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την επιβίωση του ανθρώπινου γένους”. Προειδοποίησε ότι η ανθρώπινη επιθετικότητα θα μπορούσε να οδηγήσει σε παράλογες ενέργειες, πυροδοτώντας έναν πυρηνικό πόλεμο».

Ο Δρ. Παντελής Οικονόμου

Είναι Πρώην επιθεωρητής μη-διασποράς πυρηνικών όπλων (ΙΑΕΑ).

Το τελευταίο του βιβλίο έχει τίτλο: «Παγκόσμια πυρηνική απειλή».

Βιέννη

27 Νοεμβρίου 2019

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη “Μακεδονία” της Κυριακής 1 Δεκεμβρίου 2019

Με σοβαρούς «τριγμούς» λόγω Μακρόν η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ

Από

anixneuseis

December 2, 2019

liberal.gr

Του Κωνσταντίνου Λουκόπουλου*

Δευτέρα 02 Δεκεμβρίου 2019, 00:03

Τρεις και πλέον εβδομάδες μετά τον «σεισμό» που ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προκάλεσε στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, με τις γνωστές δηλώσεις του περί «εγκεφαλικού θανάτου του ΝΑΤΟ» αλλά και με αναφορές σε αρκετά άλλα υπαρκτά ζητήματα που αφορούσαν την Ευρωπαϊκή Άμυνα και Ασφάλεια σε συνέντευξη του στο περιοδικό Economist την 7 Νοεμβρίου και οι… «μετασεισμοί» συνεχίζονται. Ίσως τελικά η Ατλαντική Συμμαχία όντως να «ασθενεί» όταν με τέτοιου είδους δηλώσεις εισέρχεται με τόση ευκολία σε περίοδο έντονου προβληματισμού που φθάνει στα όρια υπαρξιακής κρίσεως.

Σε αυτήν την αναντίρρητα προβληματική ατμόσφαιρα, συναντώνται οι Ηγέτες της Ατλαντικής Συμμαχίας (σημ. Οι οργανωτές την χαρακτήρισαν απλώς …Συνάντηση και όχι Σύνοδο Κορυφής –Summit όπως συνήθως) μεθαύριο 4 Δεκεμβρίου στα ΒΔ περίχωρα του Λονδίνου, στο Watford του Hertfordshire. Είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι οι «πετριές» Macron θα αποτελέσουν το βασικό θέμα συζήτησης στην μόλις 3ωρών «Σύνοδο», για την οποία υπήρχε εξ αρχής πρόβλεψη για μία «light» ατζέντα μιας και ο κύριος λόγος της συνάντησης ήταν ο εορτασμός των 70 χρόνων της Συμμαχίας σε ανώτατο επίπεδο. Βέβαιο επίσης είναι ότι οι τοποθετήσεις Macron θα απασχολήσουν και τα «πηγαδάκια» που θα σχηματιστούν στην Δεξίωση που θα δώσει την παραμονή της Συνόδου 3 Δεκεμβρίου η Βασίλισσα Ελισάβετ στα Ανάκτορα του Buckingham για τους Ηγέτες των 29 κρατών-μελών της Συμμαχίας που στην νατοϊκή ορολογία ονομάζονται «Έθνη».

Εκτιμάται ότι ο Γάλλος Πρόεδρος αντιγράφοντας τις πρακτικές του Αμερικανού ομόλογου του, επέλεξε συνειδητά μία αμφιλεγόμενη «σεισμική» ρητορική στην συγκεκριμένη συνέντευξη προκειμένου να τραβήξει την προσοχή και να δημιουργήσει ένα είδος … υπαρξιακού προβληματισμού. Το αξιοσημείωτο είναι ότι την ίδια ακριβώς ημέρα με την συνέντευξη Macron, την 7 Νοεμβρίου, η Υπουργός Άμυνας της Ομοσπονδιακής Γερμανίας Annegret Kramp-Karrenbauer (AKK) μιλώντας στην Στρατιωτική Ακαδημία στο Μόναχο είπε με διαφορετική ρητορική σχεδόν τα ίδια σε σημείο που η Ulrike Esther Franke έγραψε στο ECFR ότι ο «πρόκειται για δύο ανθρώπους που τους χωρίζει μία κοινή ιδέα». Και κάποιοι άλλοι Ευρωπαίοι Ηγέτες, ακόμα και φυσικά ο Πρόεδρος Τραμπ έχουν θίξει αυτά τα άκρως ενδιαφέροντα και δυστυχώς υπαρκτά ζητήματα ή μέρος αυτών από άλλη σκοπιά και βεβαίως με διαφορετικό ύφος όπως:

– Τους ασαφείς στρατηγικούς στόχους του ΝΑΤΟ και την ανάγκη επανεκτίμησης του ρόλου του στην διαμορφούμενη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας.

– Την έλλειψη συντονισμού και προβλήματα στην λήψη αποφάσεων αλλά και την μειωμένη συνοχή της Ατλαντικής Συμμαχίας.

– Την αναγκαιότητα αύξησης των αμυντικών δαπανών (είτε μέσα στο ΝΑΤΟ, είτε στην ΕΕ)

– Τις ανεπιθύμητες επιπλοκές που μπορεί να δημιουργηθούν από τους ακραίους τυχοδιωκτισμούς της Τουρκίας στην Συρία με την ανοχή των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τις προβλέψεις του άρθρου 5 του Βορειοατλαντικού Συμφώνου που αφορά στη συλλογική Άμυνα

– Την αναγκαιότητα για στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης προκειμένου να διεκδικήσουν παγκόσμιο ρόλο και στο ότι οι οι Ευρωπαϊκές χώρες δεν μπορεί να επαφίενται πλέον στην προστασία των ΗΠΑ.

– Την ανάγκη διαλόγου με την Ρωσία.

O Μακρόν πέτυχε μάλλον αυτό που επεδίωκε. Πυροδότησε λίγο πριν την Σύνοδο Κορυφής, συζήτηση πάνω σε όλο τα φάσμα των ζητημάτων που έθιξε, με σφοδρές επικρίσεις και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Ακόμα και ο Ερντογάν δεν έχασε την ευκαιρία να του επιτεθεί προσωπικά υπεραμυνόμενος του… ΝΑΤΟ! Οι επικριτές του όμως ξέχασαν ότι την συζήτηση για την αναποτελεσματικότητα της Ατλαντικής Συμμαχίας την είχε ανοίξει πρώτος ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, της χώρας που είναι θεματοφύλακας της Συμμαχίας και το βασικό μέλος της. Θυμόμαστε όλοι ότι τις δηλώσει περί απηρχαιωμένου ΝΑΤΟ τις οποίες μετά αναίρεσε και τις επιφυλάξεις για αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας στα πλαίσια της συλλογικής άμυνας όπως προβλέπονται στο άρθρο 5 του Συμφώνου.

Παρά τα προβλήματα του, το ΝΑΤΟ εγκεφαλικά νεκρό δεν είναι. Όπως δεν είναι και απηρχαιωμένο. Συνιστά γεωπολιτικό δεδομένο και αποτελεί το βασικό οικοδόμημα της Ευρωατλαντικής Ασφαλείας από το οποίο επωφελούνται και οι ΗΠΑ και οι Ευρωπαίοι. Ένας από τους παράγοντες της 70χρονης επιτυχούς ζωής του ως Οργανισμός Συλλογικής Ασφάλειας είναι πρωτίστως η προσαρμοστικότητα στις εκάστοτε επικρατούσες γεωπολιτικές συνθήκες και δευτερευόντως ότι οι παρουσιαζόμενες διαφορές ξεπερνιούνται εύκολα. Οι κύριοι όμως αποδέκτες των δηλώσεων του ήταν οι Ευρωπαίοι Σύμμαχοι και Εταίροι και όχι οι ΗΠΑ, που στα λόγια είναι καλοί σχετικά με την Στρατηγική Αυτονομία της Ευρώπης (σύντομα θα επανέλθουμε με σχετική ανάλυση στο liberal) και ιδιαίτερα της ΕΕ βασιζόμενη στην συμπληρωματικότητα με το ΝΑΤΟ. Στις πράξεις όμως παρά τις αξιόλογες πρωτοβουλίες (PESCO, EDF, CARD) όπως… είναι ακόμα πολύ πίσω.

Μπαίνουμε στον πειρασμό να σκεφθούμε ότι ο Μακρόν πιστεύει ότι ήλθε η ώρα να αρχίζει να προβάλει την δική του εμπνεύσεως Πρωτοβουλία Ευρωπαϊκής Επέμβασης (European Intervention Initiative) ή ΕΙ2 που αφορά σε στρατιωτική δύναμη, εκτός δομών ΝΑΤΟ και ΕΕ που να μπορεί να αναπτυχθεί ταχέως σε περίοδο κρίσεως. Αυτή ιδρύθηκε τον Ιούνιο 2018, αριθμεί σήμερα 14 μέλη, Γαλλία, Βέλγιο, Δανία, Εσθονία, Φιλανδία, Γερμανία, Ολλανδία, Νορβηγία, Πορτογαλία, Ισπανία, Σουηδία , Ιταλία, Ρουμανία και… Ηνωμένο Βασίλειο το οποίο επισημαίνεται ότι παραδοσιακά αντιτίθετο σε οποιαδήποτε άλλη πρωτοβουλία Άμυνας και Ασφάλειας πέρα του ΝΑΤΟ. Η χώρα μας δεν έχει μέχρι τώρα τοποθετηθεί ανοικτά στην πρωτοβουλία αυτή, αν και ίδιος ο Macron άφησε να εννοηθεί ότι «θα ήθελε αλλά το σκέφτεται». Κρίνεται εδώ σκόπιμο να επισημανθεί ότι η Γαλλία με το ΗΒ συνδέονται με την Συμφωνία Στρατηγικής Στρατιωτικής Συνεργασίας του Lancaster House του 2010 (Cameron-Sarkozy) που επαναβεβαιώθηκε και ενισχύθηκε στην Γάλλο-βρετανική Συνάντηση Κορυφής στο Sandhurst τον Ιανουάριο 2018. Επίσης η Γαλλία και η Γερμανία τον Ιανουάριο 2019 υπέγραψαν το Σύμφωνο του Άαχεν ως ενίσχυση του ισχύοντος από το 1963 Συμφώνου Elysee. Αρκετοί πιστεύουν ότι ο Γάλλος Πρόεδρος μάλλον βλέπει την χώρα του να ηγείται και την Γερμανία να βάζει τα χρήματα.

Βέβαια έχουμε και τα θέματα που συμπεριλήφθηκαν στη «light» ατζέντα που και αυτά θα επηρεαστούν από το γενικότερο κλίμα. Εκτός από το γνωστό θέμα της αύξησης των αμυντικών δαπανών που έχει γίνει σημαία του Trump, αν και η δέσμευση για το 2% είχε αποφασιστεί στην Ουαλία το 2014 επί Obama, κατ’ απαίτηση των ΗΠΑ θα τεθεί και η κοινή στάση του ΝΑΤΟ απέναντι στην Κίνα. Οι ΗΠΑ για να αντιμετωπίσουν αυτό που αντιλαμβάνονται ως στρατηγικό ανταγωνισμό της Κίνας χρειάζονται τους Συμμάχους τους, κάτι που είχε τονίσει στη επιστολή παραίτησης του ο Υπουργός Άμυνας Στρατηγός Mattis.

Πάντως ο Γάλλος Πρόεδρος την Πέμπτη 28 Νοεμβρίου κατά την διάρκεια της… πυροσβεστικής επίσκεψης του ΓΓ της Ατλαντικής Συμμαχίας Jens Stoltenberg στο Παρίσι ενώ διευκρίνισε ότι η δήλωση του για το «εγκεφαλικά νεκρό» ΝΑΤΟ συνιστούσε απλά μία σκληρή προειδοποίηση προς την μεθαυριανή Σύνοδο Κορυφής υπερασπίστηκε όλα τα άλλα ερωτήματα που έθεσε. Η για μία ακόμα φορά δήλωση του μπροστά στον ΓΓ/ΝΑΤΟ, ότι «ο πραγματικός κοινός εχθρός της Ευρώπης δεν είναι η Ρωσία και η Κίνα, αλλά η τρομοκρατία» εκτιμάται ότι θα απαντηθεί τόσο από τις Βαλτικές χώρες και την Πολωνία, σχετικά με την Ρωσία όσο και από τις ΗΠΑ σε ότι αφορά στην Κίνα αντίστοιχα. Οι διοργανωτές για να αφήσουν περισσότερο χρόνο στους Νατοϊκούς Ηγέτες σε διμερείς επαφές που θα βοηθούσαν στην αποφόρτιση του κλίματος, αφαίρεσαν από την ατζέντα το γεύμα εργασίας.

Έτσι λοιπόν ενώ αναμενόταν μία βαρετή Σύνοδος όπου θα κυριαρχούσαν τα μεγάλα λόγια για τα 70 χρόνια του ΝΑΤΟ και για το πως ισχυρό και ενωμένο θα προχωρήσει στην επόμενη δεκαετία θα έχουμε από αύριο στο Λονδίνο ένα άκρως ενδιαφέρον διήμερο και με δεδομένο ότι ο Πρόεδρος Τραμπ δεν έχει …μιλήσει ακόμα. Όπως ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει για την χώρα μας και η πρώτη εμφάνιση στο ΝΑΤΟ του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.

* Ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Λουκόπουλος είναι επικεφαλής στο «Παρατηρητήριο Liberal». Είναι απόφοιτος της ΣΕΘΑ και έχει περατώσει Στρατηγικές Σπουδές Ασφαλείας. Διατέλεσε εκπρόσωπος Τύπου του Α/ΓΕΕΘΑ, διευθυντής Διεθνών Σχέσεων στο ΥΕΘΑ/ΓΓΟΣΑΕ, και υπηρέτησε σε διοικητικές και επιτελικές θέσεις στην Ελλάδα ενώ στο ΝΑΤΟ ως Συντονιστής Αμυντικής Σχεδίασης στο Διεθνές Στρατιωτικό Επιτελείο (IMS) στο Στρατηγείο του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες και ως Εκπαιδευτής στο NATO School στο Oberammergau στην Γερμανία.

liberal.gr

Η ‘Κυβέρνηση της Τρίπολης” καταπατά την, υπάρχουσα, ελληνική υφαλοκρηπίδα.

Από

anixneuseis

December 2, 2019

Η ΑΟΖ είναι ένα δικαίωμα που απορρέει από το Δίκαιο της Θάλασσας αλλά μέχρι να οριοθετηθεί υπάρχει δυνάμει. Μια χώρα που δεν έχει οριοθετήσει ΑΟΖ δεν την έχει ως πρακτική εφαρμογή.
Υπάρχει, όμως, εξ αρχής, ipso facto, που λένε και στο Δ.Δ. το δικαίωμα της υφαλοκρηπίδας. Το κράτος με την ίδρυσή του έχει και υφαλοκρηπίδα. Δεν χρειάζεται να κάνει τίποτε για να την αποκτήσει.
Το Μνημόνιο Συναντίληψης Τουρκίας- “Κυβέρνησης της Τρίπολης” παραβιάζει ένα υπαρκτό δικαίωμα της Ελλάδας, την υφαλοκρηπίδα.
Και, καλά, η Τουρκία έχει μια μόνιμη τάση αμφισβήτησης της υφαλοκρηπίδας των νησιών.
Η “κυβέρνηση της Τρίπολης” γνωρίζει ότι αν οριοθετήσει ΑΟΖ με την Τουρκία καταπατά ένα κυριαρχικό δικαίωμα της Ελλάδας που ήδη, υπάρχει και ασκείται;

The Phenomenon of “Global Russia”

Από

anixneuseis

December 1, 2019

By Emil AvdalianiDecember 1, 2019

The Kremlin at night, image via maxpixel.net

BESA Center Perspectives Paper No. 1,360, December 1, 2019

EXECUTIVE SUMMARY: As Russia increases its geopolitical involvement across the globe, the concept of “Global Russia” has been gradually taking hold. Though Russia is inherently weak, it is likely that Moscow will continue its global initiatives throughout the 2020s. Only by the end of that decade and into the next is there likely to be a gradual decline in Russia’s adventurism abroad.

Ever since the Ukraine crisis of 2014 there has been a significant uptick in Russian activity beyond its borders. This includes direct military moves in Syria, eastern Ukraine, and Georgia’s breakaway territories as well as semi-military moves in Venezuela, African states, and other locations to which Moscow sends paramilitary units to support existing governments or uphold a failing security environment.

There is also significant internet activity emanating from Russia that targets not only westernized former Soviet states and European states but also the US and Latin American countries. Washington recently accused Moscow of fomenting instability in Chile, for example, which has been experiencing protests and general upheaval.

Intriguingly, these internet, military, and semi-military moves are backed by diplomatic moves. President Vladimir Putin just held the first Russia-Africa summit. Though criticized for the lack of any corresponding major Russian economic investment on the continent, the event can still be considered a good starting point for the Kremlin after the decades of Russian absence from Africa that followed the break-up of the Soviet Union.

Moreover, a grand strategic shift has been taking place in Eurasia since 2014 in which Russia is pivoting to China. Many perceive this pivot as a short-lived nuisance, but Russia’s overall shift to Asia (including MENA) represents much more than mere disenchantment with the West. It is rooted deep in the Russian historical tradition of searching for a means of de-Europeanizing the country’s foreign policy.

Russians are calling this the period of “Global Russia,” an era in which Moscow’s policies are unrestricted and directed around the globe. The “Global Russia” concept hearkens closely to the Soviet approach to foreign policy.

How long might the “Global Russia” phenomenon last? Many believe that as Russia is inherently weak, the Kremlin will be precluded from continuing its active policies abroad into the 2020s. True, Russia’s population is declining and its share of Slavs is set to diminish as the number of Muslims increases. Also, Russia lost Ukraine and Georgia, two lands that are strategically located for the projection of Russian power into the former Soviet space. The Russian economy is performing poorly and is unlikely to improve radically in the coming decade. Technologically, in terms of education, and even militarily, the country is increasingly less competitive than it was during the Soviet period.

Still, Russia is large and powerful enough to prompt neighboring countries to watch developments in Moscow’s foreign policy carefully and with apprehension. It is worth bearing in mind that as long as the US-China confrontation grows, the West will be less likely to concern itself with containing Russia in the Middle East or anywhere else. In other words, Russia’s inherent weaknesses are not the point, but rather the strategic shift (caused by China) in Eurasia that enables Russia to position itself as “global.”

In short: the growing probability of a China-US confrontation in the coming decade may look to Russia like an opportunity to continue and possibly ramp up its high-level economic and military involvement around the world.

One element could be a problematic development for the “Global Russia” phenomenon: the evolution of the Russian elites. The late 2020s will be decisive in many ways for Russia’s development. The country is now run by people born in the 1960s and raised during the Cold War and the traumatic 1990s. The late 2020s should see a shift to those born in the 1980s. The 2030s could be even more telling, as those born in the late 1980s and 1990s—people with no living memory of either Soviet or imperial culture, on other words—will be running Russia. It is very likely that their strategic vision will be more inward-looking, with more attention paid to internal development.

The Russian ruling elite will be more focused on the near-abroad than on risky geopolitical gambles in far-flung territories of Eurasia or elsewhere. This will be a natural development, as the country will contain more people born in Russia following the break-up of the Soviet Union and without any psychological attachment to Soviet-era geopolitical ambitions. The Russians are now in a traumatic post-imperialist period: most remember the imperial traditions of the past but understand that rejuvenating those ideas would be suicidal.

In this light, “Global Russia” is a temporary (perhaps two-decade-long) concept that will be gradually reversed as incentives decline for the Russian elites to spend national resources abroad. Russia’s current adventures in Syria and Venezuela might seem strange and unnecessary and Putin’s Africa ambitions not of primary importance.

This is not to say that Russia will not actively pursue its geopolitical ambitions. The former Soviet Union will continue to attract Russian attention, but internal economic development will remain the focus of the Russian elites.

Thus “Global Russia” is not as futile as many in the West believe. The phenomenon is likely to continue as the US-China confrontation mounts over the coming years. However, as Russia experiences internal changes among the elites, particularly by the late 2020s, it is likely that we will see a gradual decline in Russia’s geopolitical adventurism in the 2030s. The Russians will be paying more attention to the internal development of the country.

Emil Avdaliani teaches history and international relations at Tbilisi State University and Ilia State University. He has worked for various international consulting companies and currently publishes articles on military and political developments across the former Soviet space.

Η Παγκόσμια Νήσος και το γεωπολιτικό πόκερ του Ερντογάν

Από

anixneuseis

December 1, 2019

slpress.gr

Γρίβας Κώστας

26 Νοεμβρίου 2019

Δυσκολεύεται κανείς να παρακολουθήσει την αλματώδη εξέλιξη της τουρκικής ιμπεριαλιστικής ρητορικής. Ο Ερντογάν δηλώνει ευθαρσώς ότι η χώρα του δεν δέχεται τα «σύνορα που της επεβλήθησαν» και «θα πάρει ζωές» για να την επαναφέρει στις ιστορικές της διαστάσεις. Την ίδια στιγμή στην Ελλάδα επιμένουμε να παραμένουμε εγκλωβισμένοι σε εξαιρετικά περιοριστικές ερμηνείες της τουρκικής συμπεριφοράς.

Έτσι, συνεχίζουν ακάθεκτες οι ερμηνείες ότι όλα αυτά γίνονται για εσωτερική κατανάλωση, ενώ αποκλειστικός υπεύθυνος εμφανίζεται να είναι ο “παρανοϊκός” Ερντογάν. Ο γράφων επανειλημμένως έχει εκφράσει την άποψη ότι η πειρατική αυτή πολιτική εκφράζει την Τουρκία γενικώς και προκύπτει ως αποτέλεσμα της μετάλλαξης του διεθνούς συστήματος και του ρόλου της Τουρκίας μέσα σε αυτό.

Το διεθνές σύστημα βρίσκεται σε μια διαδικασία μετατροπής του σε πολυπολικό, χωρίς όμως να έχει ακόμη αποκρυσταλλωθεί, με την Τουρκία να διεκδικεί μια θέση μεσαίας ευρασιατικής δύναμης μέσα σε αυτό. Για να το επιτύχει πρέπει να κινηθεί γρήγορα και αποφασιστικά για να πλασαριστεί σε μια καλή θέση, πριν το σύστημα σταθεροποιηθεί. Επίσης, εκμεταλλεύεται την επισφαλή θέση ισορροπίας που έχει επιτύχει μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ, αδρανοποιώντας τον παρεμβατισμό της μίας με την απειλή της δραστικής ενίσχυσης των σχέσεών της με την άλλη. Την διευκολύνει, μάλιστα, η μεταβατική φάση στην οποία βρίσκεται η διαμόρφωση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.

Ωστόσο, αυτή η ανάγνωση είναι επίσης περιοριστική. Για να κατανοήσουμε πληρέστερα τους παράγοντες που ωθούν την Τουρκία να επιδεικνύει μια τόσο επιθετικά αναθεωρητική πολιτική έναντι του περίγυρού της, θα πρέπει να προσδιορίσουμε το γεωπολιτικό κέρδος που επιδιώκει να επιτύχει. Για να το κάνουμε θα πρέπει να κατανοήσουμε τη γεωπολιτική λειτουργία του χώρου όπου επιχειρεί να κυριαρχήσει η Τουρκία, την Ανατολική Μεσόγειο. Και για να μπορέσουμε να αντιληφθούμε τον ρόλο και τη λειτουργία της Ανατολικής Μεσογείου θα πρέπει να δούμε τη μεγάλη, την παγκόσμια εικόνα.

Η τήξη των αρκτικών πάγων

Και θα ξεκινήσουμε από ένα σημείο που φαντάζει πολύ μακρινό και άσχετο με τη Μεσόγειο. Τον Αρκτικό. Μετά λοιπόν τη διαρκή μείωση του στρώματος των αρκτικών πάγων, προκύπτει το ενδεχόμενο ότι σε μερικά χρόνια ο Αρκτικός θα ενταχθεί πλήρως στο διεθνές σύστημα θαλάσσιων μεταφορών. Με απλά λόγια, αυτό σημαίνει ότι οι εγγύς θάλασσες γύρω από την Ευρασία ενδέχεται να ενοποιηθούν σε μια αδιαίρετη ζώνη, διαμορφώνοντας ένα είδος δακτυλίου ταχείας κυκλοφορίας στην ευρασιατική περιφέρεια, περιορίζοντας τον ρόλο των ανοικτών ωκεάνιων θαλάσσιων διαδρομών, δηλαδή τον προνομιακό χώρο κυριαρχίας των ΗΠΑ.

Ταυτοχρόνως, μια σειρά από νέες πολεμικές τεχνολογίες και μεθοδολογίες, οι οποίες αναπτύχθηκαν καταρχάς από την Κίνα και εν συνεχεία και από άλλα ευρασιατικά κράτη, αμφισβητούν την πρωτοκαθεδρία της αμερικανικής αεροναυτικής ισχύος ακριβώς σε αυτήν τη ζώνη των εγγύς υδάτων στην ευρασιατική περιφέρεια. Δημιουργείται, δηλαδή, μια ζώνη ασαφούς κυριαρχίας μεταξύ της ευρασιατικής χερσαίας μάζας, όπου κυριαρχούν οι μεγάλες ευρασιατικές δυνάμεις, με προεξάρχουσες την Κίνα και τη Ρωσία, και των ανοιχτών ωκεάνιων εκτάσεων, που παραμένουν ο προνομιακός χώρος κυριαρχίας της μεγάλης ναυτικής δύναμης του πλανήτη, των ΗΠΑ.

Ο νέος Δρόμος του Μεταξιού

Ταυτοχρόνως, η OBOR (One Belt One Road) της Κίνας, ο περιβόητος “Νέος Δρόμος του Μεταξιού”, μετασχηματίζει το “βαθύ εσωτερικό” της Ευρασίας σε ένα εσωτερικό αίθριο, το οποίο τείνει να ενοποιηθεί με ένα νέο, ανοιχτό στη ναυσιπλοΐα, “αποψυγμένο” Αρκτικό. Μάλιστα, εδώ και λίγο καιρό φαίνεται πως προωθείται μια προέκταση της OBOR προς τον απώτατο Βορρά, που αναφέρεται ως Polar Silk Road ή Ice Silk Road.

Δημιουργείται, λοιπόν, ένα καινοφανές ανθρωπογεωγραφικό μέγεθος, στην περιφέρεια, αλλά και στο εσωτερικό της Ευρασίας. Αυτό ωθεί την Κίνα και τη Ρωσία, αλλά και τις χώρες της Κεντρικής Ασίας, σε μια πορεία τοποθέτησής τους σε ένα ενιαίο γεωπολιτικό σχήμα, στο οποίο εισέρχονται σταδιακά και άλλες χώρες, με σημαντικότερη εξ αυτών το Ιράν.

Προκύπτει, λοιπόν, μια πολυδιάστατη τάση γεωπολιτικής συσπείρωσης της Ευρασίας, που δημιουργεί το πρόπλασμα μιας πανευρασιατικής γεωπολιτικής οντότητας. Εμφανίζεται έτσι το πρόπλασμα ενός νέου διπολικού διεθνούς συστήματος. Από τη μία θα υπάρχει ένα χαλαρό αλλά διακριτό πανευρασιατικό σχήμα. Από την άλλη η μεγάλη ναυτική δύναμη του πλανήτη, οι ΗΠΑ, με τα μεγάλα νησιωτικά συμπλέγματα στην περιφέρεια της Ευρασίας και το “προγεφύρωμα” της Δυτικής Ευρώπης στην ευρασιατική χερσαία μάζα.

Η Παγκόσμια Νήσος

Και αυτά τα δύο εν δυνάμει υπερσυστήματα έρχονται σε επαφή σε ένα κρίσιμο, ασταθές και εξαιρετικά δυναμικό σημείο. Την Ανατολική Μεσόγειο. Με δύο λόγια, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Ανατολική Μεσόγειος είναι ένας χώρος που μπορεί να διαχωρίσει το ευρασιατικό σύστημα σε δύο κομμάτια.

Στο πλαίσιο μιας ευρύτερης γεωπολιτικής ανάγνωσης, σε έναν πλανήτη όπου ο Αρκτικός θα έχει απαλλαγεί από τους πάγους και θα έχει τοποθετηθεί στο παγκόσμιο δίκτυο θαλάσσιων επικοινωνιών, δεν αυτονομείται μόνο η Ευρασία από τις ανοικτές ωκεάνιες εκτάσεις, αλλά ολόκληρη η “Παγκόσμια Νήσος”. Κατά την κλασική ορολογία του θεμελιωτή της αγγλοσαξονικής γεωπολιτικής σκέψης Sir Halford Mackinder, πρόκειται για το σύμπλεγμα Ευρασίας-Αφρικής.

Και μια απλή ματιά σε έναν χάρτη αρκεί να μας δείξει ότι το σύμπλεγμα αυτό έχει ένα κεντρικό σημείο, την Ανατολική Μεσόγειο. Με άλλα λόγια, ενδέχεται στο μεταλλαγμένο διεθνές σύστημα του μέλλοντος, η Ανατολική Μεσόγειος να αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά κέντρα του. Κατά συνέπεια, μπορούμε να πούμε, παραφράζοντας τον Mackinder, ότι αυτός που θα κυριαρχεί στην Ανατολική Μεσόγειο θα έχει ρυθμιστικό ρόλο σε ολόκληρο το διεθνές σύστημα.

Ο τουρκικός ρόλος

Και αυτόν ακριβώς τον ρόλο φαίνεται πως διεκδικεί για τον εαυτό της η Τουρκία, που φιλοδοξεί να εξελιχθεί στην κυρίαρχη δύναμη της Ανατολικής Μεσογείου και συνακόλουθα σε μια από τις πιο σημαντικές ρυθμιστικές δυνάμεις του διεθνούς συστήματος. Γι’ αυτό λοιπόν ενδέχεται να λειτουργεί με τόσο ασύδοτο, πειρατικό και ριψοκίνδυνο τρόπο. Όχι γιατί είναι μεγαλομανής ο Ερντογάν, ούτε για να εξωτερικεύσει την εσωτερική της κρίση η Τουρκία. Απλά, γιατί είναι πολύ μεγάλο το διακύβευμα. Και αυτό χωρίς να έχουμε αναφερθεί καθόλου στον επίσης πολύ μεγάλο ρόλο των ενεργειακών κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου, που είναι μια άλλη ιστορία.

Βέβαια, η παραπάνω προσέγγιση Συνέχεια στο slpress.gr

1...2,5732,5742,575...3,034 Σελίδα 2,574 από 3,034

Anixneuseis.grΑνιχνεύσεις - Καθημερινή Ενημέρωση

Anixneuseis.grΑνιχνεύσεις - Καθημερινή Ενημέρωση

Anixneuseis.grΑνιχνεύσεις - Καθημερινή Ενημέρωση

Η κουρδική αφύπνιση

A Common Theme of Global Unrest

Chief Advisor To Turkish President Erdoğan: ‘The Islamic World Should Prepare An Army For Palestine From Outside Palestine’

Exclusive: U.S. defense chief calls on Turkey to stop holding up NATO readiness plan

Ποια είναι η πραγματική κατάσταση και τι κάνουμε με την Τουρκία.

Η ευκαιρία της Γαλλίας να ηγηθεί της Ευρώπης

Η Γερμανία σε φθίνουσα φάση

Τα εμπόδια της Γαλλίας

Η Γαλλία δεν μπορεί να ηγηθεί μόνη της

ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΣ

Κοζλοντούι – Ειρηνική και Στρατιωτική Πυρηνική Απειλή

Με σοβαρούς «τριγμούς» λόγω Μακρόν η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ

liberal.gr

Του Κωνσταντίνου Λουκόπουλου*

liberal.gr

Η ‘Κυβέρνηση της Τρίπολης” καταπατά την, υπάρχουσα, ελληνική υφαλοκρηπίδα.

The Phenomenon of “Global Russia”

By Emil AvdalianiDecember 1, 2019

Η Παγκόσμια Νήσος και το γεωπολιτικό πόκερ του Ερντογάν

slpress.gr

Η τήξη των αρκτικών πάγων

Ο νέος Δρόμος του Μεταξιού

Η Παγκόσμια Νήσος

Ο τουρκικός ρόλος