Διαδηλωτές στο Χονγκ Κονγκ καίνε φωτογραφίες του ηγέτη του Πεκίνου Ξι Τζι Πινγκ. Η Δύση δεν κούνησε ούτε το δαχτυλάκι της για την επέκταση του κομμουνιστικού καθεστώτος…

Atlantico.fr: Τι διακυβεύεται στην επίθεση του Πεκίνου στις ελευθερίες του Χονγκ Κονγκ; Σε ποιο γεωπολιτικό πλαίσιο εγγράφεται αυτή η επίθεση;

Emmanuel Lincot: Αυτή είναι μια πολυπρισματική προειδοποίηση που απευθύνεται προς τη δημοκρατική κοινή γνώμη του Χονγκ Κονγκ βέβαια, αλλά και προς εκείνη της ηπείρου, η οποία, αναπόφευκτα, θα διαπερνάται από ρεύματα αμφισβήτησης, ενώ η οικονομική κατάσταση επιδεινώνεται έντονα ακόμα και στην ηπειρωτική Κίνα. Στο στόχο βρίσκονται  επίσης οι Αμερικανοί καθώς και η Ταϊβάν. Το status quo (“μία χώρα, δύο συστήματα”) που είχε επικρατήσει από το 1997, έτος παράδοσης του Χονγκ Κονγκ, έχει οριστικά ανατραπεί. Αυτή η επιβεβαίωση ισχύος του Πεκίνου είναι επομένως μέρος μιας παγκόσμιας στρατηγικής, η οποία βασίζεται σε συνεχή πρόκληση, μη συμμόρφωση με τις δεσμεύσεις της Κίνας και την επιλογή – όπως και της Ρωσίας – να θέτει συστηματικά τους αντιπάλους της προ τετελεσμένου γεγονότος. Το βλέπουμε επίσης στις ενέργειές της που συνίστανται στη διαμόρφωση αναχωμάτων νότια της Θάλασσας της Κίνας που κατέχει τώρα στρατιωτικά ή, έναντι της Ινδίας, στο οροπέδιο Doklam το 2017, και πιο πρόσφατα, πριν από 15 μέρες στα Ιμαλάια. Αυτή η στρατηγική έχει ένα όνομα: είναι αυτή της άρνησης πρόσβασης. Υπάρχει λόγος να φοβόμαστε ότι το δεύτερο στάδιο θα είναι, πέραν του Χονγκ Κονγκ, μια βίαιη προσάρτηση της Ταϊβάν, της οποίας η Πρόεδρος στηρίζει ενεργά τα δημοκρατικά στοιχεία του Χονγκ Κονγκ.

Edouard Husson: Από τη δεκαετία του 1970, οι ΗΠΑ και ο Δυτικός κόσμος είχαν πλησιάσει την Κίνα, σε σημείο να την κάνουν σταδιακά προνομοιούχο εταίρο. Τη δεκαετία του 1980, οι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ αντάλλαζαν συχνά πληροφορίες με κινεζικές υπηρεσίες που δεν μοιράζονταν με τους ευρωπαίους ομολόγους τους. Με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και την έλευση της παγκοσμιοποίησης, στα τέλη της δεκαετίας του 1980, έγινε ένα νέο βήμα στην προσέγγιση με την Κίνα. Ενάντια στις αρχές που της επέτρεψαν να κερδίσει τον Ψυχρό Πόλεμο, η Δύση «ξέχασε» τα γεγονότα στην πλατεία Tian An Men. Είναι σαν να είπαν στους Κινέζους: Μπορείτε να ασκήσετε εσωτερική καταστολή, αλλά θα την αγνοήσουμε. Επειδή οι οικονομικές σχέσεις μαζί σας είναι σημαντικότερες. Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη ενθάρρυναν τον κινεζικό πληθυσμό να αποδεχτεί το “Πλουτίστε  χωρίς να είστε ψηφοφόροι” του Ντενγκ Σιάο Πινγκ. Αυτό το σύμφωνο με τον διάβολο συνεχίστηκε μέχρι την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ. Ο σημερινός πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν ο πρώτος που ήθελε να διορθώσει τις ασυμμετρίες που δημιουργήθηκαν από την τύφλωση μας έναντι της Κίνας. Αυτή αντικατέστησε αποτελεσματικά τη βιομηχανία μας με τη δική της, συσσωρεύοντας δολαρια. Η είσοδος της Κίνας στον ΠΟΕ συνέβη υπό όρους που δεν θα είχαμε αποδεχτεί για καμία άλλη χώρα.

Μνημείο των θυμάτων της πλατείας Τιεν Αν Μεν (1989) στο Χονγκ Κονγκ. Εως πότε θα τιμάται ακόμα η μνήμη τους;

Βρισκόμαστε στην καρδιά ενός νέου ψυχρού πολέμου; Η επιθετική στρατηγική της Κίνας αποδίδει καρπούς;

Emmanuel Lincot: Ο ψυχρός πόλεμος βασιζόταν σε ισορροπία δυνάμεων μέσω τρόμου. Ο κίνδυνος είναι ότι αυτή η ισορροπία δεν υπάρχει πλέον. Ο δυτικός κόσμος είναι βαθιά κατακερματισμένος. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ακολουθεί πλέον την πολυμέρεια, ενώ η Γαλλία του Εμμανουήλ Μακρόν προσκολλάται σε αυτήν, πεπεισμένος ότι η Γαλλία και η ΕΕ δεν   «μετρούν» διαφορετικά. Ο ίδιος ο κινεζικός κόσμος είναι κατακερματισμένος: η κομμουνιστική ηπειρωτική Κίνα εναντίον της Ταϊβάν, της οποίας η γεωστρατηγική θέση και το δημοκρατικό καθεστώς παραμένουν η κύρια πρόκληση που αντιμετωπίζει το Πεκίνο. Αυτό που μπορούμε να φοβόμαστε είναι μια ολίσθηση, ένας παραλογισμός και μια όλο και πιο παθιασμένη σχέση που θα φέρει την Κίνα απέναντι στους αντιπάλους της. Το πάθος στις διεθνείς σχέσεις δεν είναι ποτέ καλό. Αυτό το επιβλαβές κλίμα δεν ενθαρρύνει τους ξένους επενδυτές – που ωστόσο χρειάζεται η Κίνα – να παραμείνουν στην Κίνα όσο και στο Χονγκ Κονγκ όπου εδρεύουν πολλές δυτικές εταιρείες. Η κοινή γνώμη της Ταϊβάν θα ριζοσπαστικοποιηθεί επίσης επιλέγοντας τη μη αναστρέψιμη οδό της ανεξαρτησίας. Και αυτή η επιλογή θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε έναν πόλεμο που δεν θα περιορίζεται στο περιφερειακό πλαίσιο αλλά θα οδηγήσει σε  παγκόσμια έκρηξη. Είναι πιθανό το Πεκίνο να περάσει στην επίθεση το φθινόπωρο, δηλαδή την παραμονή των αμερικανικών προεδρικών εκλογών. Εκτός, εάν οι πρωταγωνιστές αποφασίσουν να παίξουν το χαρτί του κατευνασμού.

Edouard Husson: Ο Ντόναλντ Τραμπ ήθελε πρώτα να αποκαταστήσει τα νομισματικά και εμπορικά ισοζύγια. Η Κίνα έχει διατηρήσει το νόμισμά της εκτός της αγοράς συναλλάγματος με υποτιμημένη τιμή. Αυτό της δίνει ένα ακόμη εξαγωγικό πλεονέκτημα μεγαλύτερο από την είσοδο του Deutsche Mark στο ευρώ με υποτιμημένο επιτόκιο. Ο Τραμπ είναι ένας τρομερός διαπραγματευτής και κατάφερε να ασκήσει πίεση στην Κίνα καθώς το κομμουνιστικό καθεστώς σκληραίνει ξανά επειδή φοβάται τις αυξανόμενες μεσαίες τάξεις. Η Λαϊκή Δημοκρατία δεν αντέχει να χάσει πάρα πολλές εξαγωγικές αγορές και αναγκάζεται να στοιχηματίσει στην εσωτερική της αγορά, πράγμα που θα σημαίνει εκτεταμένο πλουτισμό και, ως εκ τούτου, πίεση για εκδημοκρατισμό. Η κρίση του Coronavirus έφερε γενική αναστάτωση επειδή το κυβερνόν ΚΚΚ εμφανίστηκε ξαφνικά αυτό που δεν είχε πάψει ποτέ να είναι: ψεύτης και αναξιόπιστος (όπως όλα τα κυβερνώντα ΚΚ). Χωρίς μάσκα, το ΚΚΚ πέρασε σε μια πολύ επιθετική στάση έναντι της Δύσης. Ετσι, αρχίζουμε να μιλάμε για έναν νέο ψυχρό πόλεμο.

Το σχέδιο παγκόσμιας κυριαρχίας του Xi Jinping θα στραφεί εναντίον του;

Emmanuel Lincot: Αντιμετωπίζει περιορισμούς που συνδέονται με την εσωτερική πολιτική. Δεν ξέρουμε σε ποιο βαθμό ο Xi Jinping συναντά αντιρρήσεις στο Politburo, αλλά υπάρχουν. Η δοκιμασία του Covid-19 επέτρεψε στον κομματο-κρατικό μηχανισμό να επιταχύνει τις εκκαθαρίσεις, για παράδειγμα στο Wuhan. Τι να πούμε; Ο Xi Jinping έχει μια εύθραυστη βάση που δεν είναι ομόφωνη. Αυτή η ολομέτωπη επίθεση του Πεκίνου είναι φυγή προς τα μπρος. Ακόμη και ανώτεροι αξιωματικοί όπως ο Qiao Liang, συγγραφέας ενός σημαντικού έργου της σύγχρονης κινεζικής στρατιωτικής σκέψης – “Ο πόλεμος εκτός ορίων” – τολμά να υποστηρίξει δημόσια μια λιγότερο επιθετική, πιο προσεκτική στρατηγική, έχοντας επίγνωση χωρίς αμφιβολία την πολύ μεγάλη ευθραυστότητά της τόσο στρατιωτικά όσο και οικονομικά. Η Κίνα, όχι περισσότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, απέχει πολύ από το να είναι ηγεμονική δύναμη. Ωστόσο, κάθε μέρα που περνάμε, πλησιάζουμε περισσότερο σ’ αυτό που ο Graham Allison ονόμασε «παγίδα του Θουκυδίδη». Δηλαδή, κινδυνεύουμε να εισέλθουμε σε μια λογική πολέμου. Θα ήταν καταστροφικό. Για τον λαό της Κίνας ιδιαίτερα που, μετά από σαράντα χρόνια τεράστιων προσπαθειών, θα βιώσει μια από τις χειρότερες καταστροφές στην ιστορία τους.

Edouard Husson: Η Κίνα είναι περιφερειακή ηγεμονική δύναμη. Αλλά πρέπει να τα βρει με τις άλλες πυρηνικές δυνάμεις και οικονομικούς γίγαντες, ξεκινώντας από την Ινδία και την Ιαπωνία, για να μην αναφέρουμε ότι οι ΗΠΑ έχουν έντονη παρουσία στην Ασία. Η Λαϊκή Δημοκρατία ανέπτυξε το σχέδιο «νέοι δρόμοι του μεταξιού» για να επενδύσει τα χιλιάδες δις δολάρια του αποθεματικού της και να εδραιώσει την επιρροή της και να εξαρτάται λιγότερο από την αμερικανική αγορά: προς την Ευρώπη και ειδικά η Ασία. Ωστόσο, η εμπιστοσύνη στο εσωτερικό της Κίνας καταρρέει. Όπως η ΕΣΣΔ της μεγάλης εποχής, η Κίνα καταπιέζει σε μεγάλο βαθμό τις εθνότητες που είναι εγκατεστημένες στη σφαίρα κυριαρχίας της, πολλαπλασιάζει τις προσπάθειες επέκτασης των συνόρων της. Και απαντά αλαζονικά στα νόμιμα αιτήματα του υπόλοιπου κόσμου. Όσο περνά ο χρόνος, όσο σιωπά για την προέλευση του Coronavirus δίνει αξιοπιστία στη θέση ενός ατυχήματος: ο ιός μπορεί κάλλιστα να δραπέτευσε από ένα εργαστήριο στο Wuhan. Η Κίνα έχασε καθαρά την εμπιστοσύνη – σφετερισμένη – στην οποία στηρίζονται οι σχέσεις με τον υπόλοιπο κόσμο. Σε αντίθεση με πολλούς αναλυτές, τείνω να πιστεύω ότι η κρίση Coronavirus συνιστά την αρχή της παρακμής της Κίνας. Οι αδυναμίες της χώρας εμφανίζονται έντονα. Μια μέρα θα έχουμε τους πραγματικούς αριθμούς: αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στην Κίνα, σίγουρα, υπάρχουν τα περισσότερα θύματα του Coronavirus. Οι κινεζικές αρχές μιλούν για αυτήν την ανεξέλεγκτη πανδημία όταν δεν μπορεί πλέον να ξεφύγει από ξένο έλεγχο· στο Γουχάν, φυσικά, αλλά και στη Σαγκάη και το Πεκίνο.

Πώς εξηγείτε την αδράνεια των δυτικών χωρών; Τι προμηνύει αυτή για το μέλλον;

Emmanuel Lincot: Υπάρχουν οι συνηθισμένες καταδίκες, όπως στο ζήτημα των Ουιγούρων και του Θιβέτ, αλλά τίποτα συγκεκριμένο από την ευρωπαϊκή πλευρά. Στις ΗΠΑ, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Και για τους Δημοκρατικούς και για τους Ρεπουμπλικανούς, ο εχθρός είναι τώρα η Κίνα. Το τέλος της πανδημίας σημαίνει την  εκτέλεση του αποδιοπομπαίου τράγου. Στις ΗΠΑ έχει ήδη υποδειχθεί. Είναι επείγον να εργασθεί η ΕΈ για τον κατευνασμό αυτών των δυνητικά εκρηκτικών σχέσεων. Μόνο αυτή ως μεσολαβητής έχει ακόμα τα μέσα γι’ αυτό. Και η Γαλλία μπορεί να διαδραματίσει βασικό ρόλο.

Edouard Husson: Ένα ολόκληρο τμήμα της δυτικής ελίτ είναι τόσο στενά συνδεδεμένο με την Κίνα, από οικονομική άποψη, που συνιστά μια θλιβερή αναθεώρηση. Και μετά βρίσκουμε την παλιά έλξη των δυτικών προοδευτικών προς τους ολοκληρωτισμούς: φασισμούς ή κομμουνισμούς. Ο Νέμεσις της εφησυχασμού μας απέναντι στο Πεκίνο μετά την Tian An Men είναι η εμφάνιση ενός νέου κύματος μαρξισμού και αριστερισμού. Όλοι οι πρώην Δυτικοί Μαοϊκοί και Τροτσκιστές όχι μόνο ανακυκλώθηκαν στον αναρχο-καπιταλισμό και στον ακραίο ατομικισμό, αλλά μιμήθηκαν τον «συμβουλευτικό μπολσεβικισμό» της κινεζικής διακυβέρνησης. Το Αμερικανικό Δημοκρατικό Κόμμα ή οι Ευρωπαϊστές σε μας τρελαίνονται στην ιδέα μιας περιορισμένης δημοκρατίας, στα πρότυπα εν πολλοίς του κινεζικού καθεστώτος. Οι δημοκράτες Αμερικανοί προτιμούν να διεξάγουν πόλεμο εναντίον του Τραμπ, συντηρητή του κράτους δικαίου, αντί να καταγγέλλουν επιθέσεις κατά της θρησκευτικής ελευθερίας ή την καταπίεση των Μουσουλμάνων στην Κίνα. Προτιμούν τους καινούριους ερυθροφρουρούς του Black Lives Matter από την υπεράσπιση του Χονγκ Κονγκ και της Ταϊβάν. Ακριβώς όπως οι συνοδοιπόροι του Ναζισμού και του Κομμουνισμού τον 20ο αιώνα. Στη Δύση, τίποτα δεν είναι καινούργιο!

Πηγή: https://www.atlantico.fr/decryptage/3590821/2020-fin-de-l-hegemonie-occidentale-et-premiere-victoire-de-la-chine-dans-la-nouvelle-guerre-froide–hong-kong-pekin-libertes-loi-sur-la-securite-opposition-xi-jinping-carrie-lam-arrestations-emmanuel-lincot-edouard-husson

Τα δημοκρατικά δικαιώματα στο «γύψο»

Συνέντευξη του ιστορικού Jean-Baptiste Noé στον Paul Sugy

FIGAROVOX.- Ποιος ακριβώς είναι αυτός ο «αμφιλεγόμενος» νόμος που υιοθετήθηκε από το κινεζικό κοινοβούλιο και ίσως φιμώσει περαιτέρω την αντιπολίτευση στο Χονγκ Κονγκ; Στον τομέα των πολιτικών ελευθεριών, η Κίνα δεν ήταν χρόνια τώρα παγκόσμιος πρωταθλητής …

Διαδηλωτές στο Χονγκ Κονγκ διαμαρτύρονται για την ενσωμάτωσή του στο κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας.

Jean-Baptiste NOÉ.- Είναι μια παλιά διαδικασία που επιταχύνθηκε τα τελευταία δύο χρόνια. Από την παράδοση το 1997, το Χονγκ Κονγκ έχει ένα ειδικό νομικό καθεστώς το οποίο του παρέχει ορισμένη αυτονομία σύμφωνα με τον τύπο «μία χώρα, δύο συστήματα». Το Πεκίνο δεν ενέκρινε ποτέ αυτήν τη διαφορά και επιδιώκει να ενσωματώσει πλήρως την πόλη στο νομικό της σύστημα.

Ο νόμος περί έκδοσης, που επιβλήθηκε από το Πεκίνο και υποστηρίχθηκε από τον σημερινό κυβερνήτη του Χονγκ Κονγκ, Κάρι Λαμ, επιτρέπει την έκδοση ενός ατόμου που έχει παραβιάσει το νόμο, ώστε να μπορεί να δικαστεί. Τα πεδία έκδοσης καλύπτουν την απόσχιση, την ξένη επιρροή, την τρομοκρατία. Στα χαρτιά, δεν υπάρχει τίποτα επικίνδυνο. Όμως όλοι γνωρίζουν ότι αυτές οι έννοιες μπορούν να αποκτήσουν ευρύτερο νόημα. Οποιαδήποτε κριτική για το κινεζικό καθεστώς μπορεί να ερμηνευθεί ως απόσχιση ή ξένη επιρροή. Με αυτόν τον νόμο, είναι επομένως δυνατό να εκδοθεί, να δικαστεί και να φυλακιστεί οποιοσδήποτε πολιτικός και πολιτιστικός αντίπαλος του κομμουνιστικού καθεστώτος. Εξ ου και η μεγάλη ανησυχία του λαού του Χονγκ Κονγκ και οι τεράστιες διαδηλώσεις που συνεχίζονται εδώ και ενάμιση χρόνο.

Η αστυνομία κατέστειλε βάναυσα αυτές τις διαδηλώσεις, οι οποίες μερικές φορές συγκέντρωσαν το ένα τρίτο του πληθυσμού της πόλης. Διακυβεύεται η δημοκρατική επιβίωση του Χονγκ Κονγκ και ο σεβασμός των θεμελιωδών ελευθεριών στην Κίνα.

Επιταχύνεται η ενσωμάτωση της πολιτικής του Χονγκ Κονγκ υπό τον ζυγό του Πεκίνου;

Αυτός είναι ο σκοπός αυτού του νόμου. Το Πεκίνο δεν μπορεί να δεχτεί την έννοια «μία χώρα, δύο συστήματα», επειδή αμφισβητεί την ίδια την ουσία του κομμουνιστικού δικτατορικού καθεστώτος. Δεν μπορεί να υπάρξει πολιτικός και νομικός ανταγωνισμός σε ένα τέτοιο σύστημα. Εάν το Χονγκ Κονγκ λειτουργεί με ένα μέτρο ελευθερίας, γιατί να μην απαιτήσουν άλλες μεγαλουπόλεις το ίδιο σύστημα; Το Πεκίνο έχει ψύχωση με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Οι κομμουνιστικές αρχές έχουν καταλάβει ότι οι ελευθερίες λειτουργούν από κοινού και ότι ανεχόμενο την αυτονομία του Χονγκ Κονγκ, διατρέχει τον κίνδυνο κατακερματισμού όλης της χώρας. Αυτός ο νόμος επιτρέπει την επιβολή σιωπής σε όλους τους αντιφρονούντες και αποτρέπει κάθε πολιτικό πλουραλισμό. Πάνω από κάθε αντιφρονούντα κρέμεται ένα σπαθί του Δαμοκλέους, καθώς η κυβέρνηση έχει τώρα τα τεχνικά μέσα να τους συλλάβει και να τους φυλακίσει.

Το κινεζικό καθεστώς συνεχίζει να επικαλείται τις διεθνείς του δεσμεύσεις διαμαρτυρόμενο κατά των νέων αμερικανικών κυρώσεων. Τυπικά, δεν έχει δίκαιο;

Προς το παρόν, οι αναφερόμενες κυρώσεις είναι μάλλον μεγαλόστομες διακηρύξεις παρά  πραγματικότητα. Μετά από μια ήσυχη ανάπτυξη στη σκιά της αυτοκρατορίας της, η Κίνα σήμερα έχει μια επεκτατική λογική. Ο Xi Jinping θέλει να χτίσει τον Μαοϊσμό του 21ου αιώνα, κάτι που δεν είναι ενθαρρυντικό. Πρέπει να κοιτάξουμε πέρα ​​από το Χονγκ Κονγκ για να κατανοήσουμε ολόκληρη την κινεζική πολιτική. Το Πεκίνο εξακολουθεί να θέλει την ανάκτηση της Ταϊβάν και σκοπεύει να την πετύχει πριν από το 2049, το εκατοστό έτος της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Στα μέσα Ιουνίου, συγκρούσεις με τον ινδικό στρατό στο Κασμίρ είχαν είκοσι νεκρούς, και αυτό δεν είναι χωρίς σημασία. Η Θάλασσα της Κίνας είναι επίσης ένας επεκτεινόμενος ορίζοντας για το Πεκίνο, του οποίου η όρεξη μεγαλώνει. Το ερώτημα είναι μέχρι πότε θα επιτρέπουμε στην Κίνα να παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και έχουμε τα μέσα να αντιταχθούμε στην επέκτασή της;

Πρέπει οι Δυτικοί να υποστηρίζουν άνευ όρων τη δημοκρατική αντιπολίτευση στο Χονγκ Κονγκ;

Αυτή η υποστήριξη είναι πολύ αδύναμη. Εκτός από την υπόσχεση θεωρήσεων από την Αγγλία και μια συμπαθητική ματιά από τον Αμερικανό πρόξενο, δεν υπάρχει δημόσια υποστήριξη. Ορισμένοι Δυτικοί, παππούδες ή κληρονόμοι του Μαοϊσμού της δεκαετίας του 1960, έχουν μια καλοπροαίρετη ματιά στην Κομμουνιστική Κίνα, άλλοι τρέφουν ψευδαισθήσεις για την επικινδυνότητα αυτής της ιδεολογίας και τον πολεμικό χαρακτήρα του Πεκίνου. Η μεταχείριση που επιβλήθηκε στους Ουιγούρους, εγκλωβισμένους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και εργασίας, η καταστολή εναντίον χριστιανών στο κέντρο της χώρας, δεν συγκινούν πολλούς. Προτιμούμε να επικεντρωθούμε στο δημοψήφισμα στη Ρωσία ή στον ιό στη Βραζιλία. Είναι λάθος. Αφενός, επειδή η Γαλλία έχει άμεσα συμφέροντα στην περιοχή, αφετέρου επειδή οι γείτονες της Κίνας δεν θα παραμείνουν χωρίς αντίδραση. Ιαπωνία, Βιετνάμ, Νότια Κορέα, Φιλιππίνες κ.λπ. Μπορούμε να φοβόμαστε την αύξηση των εντάσεων και τελικά έναν θερμό πόλεμο όταν το Πεκίνο θα επιδιώξει να πάρει την Ταϊβάν αφού καταβρόχθησε το Χονγκ Κονγκ. Αυτή είναι μια περιοχή του κόσμου που πρέπει να παρακολουθείται γιατί μπορεί να προκύψει πόλεμος εκεί.

Μετάφραση: Ευάγγελος Δ. Νιάνιος

https://www.lefigaro.fr/vox/monde/loi-d-extradition-votee-par-pekin-c-est-la-survie-democratique-de-hong-kong-qui-est-en-jeu-20200702

Του Αλκη Καλλιαντζίδη, Οικονομολόγου,  [email protected]    www.kalkis.eu

Κάποτε που οι άνθρωποι δεν είχαν τα σούπερμαρκετ και ψώνιζαν μια φορά την εβδομάδα από τα παζάρια, μια παλιά θυμόσοφη λαϊκή ρήση έλεγε μεταφορικά : «και το τρύπιο κουκί έχει τον πελάτη του». Εν προκειμένω τρύπιο κουκί είναι η τουρκική λίρα η οποία ενώ διολισθαίνει έναντι των σκληρών νομισμάτων, όπως το δολάριο, το ευρώ, το ελβετικό φράγκο, το γεν, στα κατεχόμενα εδάφη της βορειοδυτικής Συρίας (όπως και στα κυπριακά), από τον περασμένο Ιούνιο 2020 χρησιμοποιείται ως νομισματικό μέσο πληρωμών, σε αντικατάσταση της καταρρέουσας συριακής λίρας.

Αυτό προκύπτει από το χθεσινό (6-7-2020) κοινό ρεπορτάζ, των δημοσιογράφων Marie Jégo και Laure Stephan του ηλεκτρονικού Le Monde, με τίτλο : «Η Άγκυρα ενισχύει την επιρροή της στα συριακά εδάφη υπό τον έλεγχό της» (Ankara renforce son influence dans les territoires syriens sous son contrôle). Η σύνοψη του ρεπορτάζ μάλιστα λέει : «Η χρήση της τουρκικής λίρας έχει γενικευθεί από τον Ιούνιο στα συριακά εδάφη υπό τον έλεγχο της Άγκυρας». Δημοσιεύεται δε η διπλανή σχετική φωτογραφία του Ghaith Alsayed / AP, ως απόδειξη, με τον υπότιτλο : «Ένας άνδρας δίδει τουρκικές λίρες σε έναν πωλητή για να πληρώσει τα εμπορεύματά του, στο Idlib της Συρίας, στις 20 Ιουνίου».

Σύμφωνα με την έρευνα που έκανε ο γράφων στον εξειδικευμένο συναλλαγματικό ιστότοπο https://tauxdechange-euro.fr/devises/SYP-livre-syrie/, πράγματι η συριακή λίρα έχει χάσει περίπου το 105% της ισοτιμίας της από τις αρχές Μαΐου 2020 και σχεδόν το 360% από τον Ιούνιο του 2019. 1 ευρώ άξιζε 579,008 συριακές λίρες στις 1-7-2020. Όταν στις 1-2-2018  1 ευρώ άξιζε 640,557 συριακές λίρες. Αυτή η συναλλαγματική καθίζηση του συριακού νομίσματος  έχει οδηγήσει σε μια ξέφρενη αύξηση των τιμών των βασικών αγαθών, όπως το ψωμί, τα τρόφιμα, η παροχή νερού … κάτι που δεν συνέβη, ακόμη και κατά την κορύφωση του εμφυλίου πολέμου της Συρίας.

Εγκατάλειψη  λοιπόν της συριακής λίρας. Στις βορειοδυτικές περιοχές της Συρίας, που κατακτήθηκαν από τον τουρκικό στρατό και τους Σύριους συμμάχους της μεταξύ Αυγούστου 2016 και Οκτωβρίου 2019, η χρήση της τουρκικής λίρας (TL) έχει ευρέως γενικευθεί από τον Ιούνιο 2020. Η αλλαγή αυτή παρουσιάστηκε ως μια αντίδραση στην κατάρρευση της συριακής λίρας. Πρόκειται όμως μάλλον για την κατάληξη μιας αργής νέο-οθωμανικής διαδικασίας (processus). Για πολλούς Σύριους, αντιπάλους ή φιλο-καθεστωτικούς, αυτή η εξέλιξη είναι ευεξήγητη : η Τουρκία σκοπεύει να εδραιώσει την παρουσία της στις κατεχόμενες περιοχές που ελέγχει, παρά τις συμφωνίες της Αστάνας που υπέγραψε και που θα δούμε παρακάτω. Και ορισμένοι ανησυχούν για μια σταδιακή νομισματική «κατάτμηση» της χώρας τους. Από την πόλη Tall Abyad έως τον θύλακα Afrin όπου πλειοψηφούσαν οι Κούρδοι της Συρίας, περνώντας από το Al–Bab και τις παραμεθόριες πόλεις Djarabulus και Azaz, οι Τούρκοι στρατιώτες, οι Σύριοι μισθοφόροι τους και οι τοπικοί δημόσιοι υπάλληλοι πληρώνονται τους μισθούς τους σε λίρες Τουρκίας. Το τουρκικό νόμισμα κυκλοφορεί επίσης στο Ιντλίμπ, μια περιοχή υπό τον έλεγχο της αντιπολίτευσης του Ασαντ, στην οποία κυριαρχεί η τζιχαντιστική ομάδα Hayat Tahrir Al–Cham (HTC) και όπου βρίσκεται ο τουρκικός στρατός : το προσωπικό του νοσοκομείου, για παράδειγμα, πληρωνόταν σε αυτό το νόμισμα. Τώρα ακόμη και βασικά προϊόντα, όπως το ψωμί, πληρώνονται σε τουρκικές λίρες. Τον περασμένο Ιούνιο, στάλθηκαν χαρτονομίσματα μικρής ονομαστικής αξίας σε ανταλλακτήρια συναλλάγματος και σε γραφεία ταχυδρομείων (Posta Telegraf Telefon, PTT), αναφέρει το παραπάνω ρεπορτάζ. Αυτό δεν θα ήταν εφικτό χωρίς την προγενέστερη  έγκριση της Άγκυρας. Τα ταχυδρομικά γραφεία, που είναι ανοιχτά στη βορειοδυτική Συρία – αλλά όχι στην περιοχή του Idlib – λειτουργούν ως τράπεζες. Μέσω αυτών, και ιδιαίτερα των συριακών ενώσεων που είναι εγκατεστημένες στην Τουρκία, μεταφέρονται τα χρήματα που προορίζονται για τους υπαλλήλους ή για τα σχέδια στο Idlib, μια περιοχή που έχει τεθεί κάτω από ανθρωπιστική βοήθεια.

«Λογική οικονομικής ολοκλήρωσης»

Η ευρεία χρήση της τουρκικής λίρας θεωρήθηκε ως μέτρο σταθεροποίησης, ενόψει της κατάρρευσης της συριακής λίρας, αν και η ισοτιμία και της τουρκικής λίρας είναι επίσης διολισθαίνουσα. 1 ευρώ είχε σήμερα (7-7-2020) 7,774 τουρκικές λίρες (ΤΡΥ). Όταν στις 21-5-2020 1 ευρώ είχε 7,33 τουρκικές λίρες και το 2011 1 ευρώ άξιζε μόνο 2,25 λίρες !  «Αυτό επιτρέπει μια ενότητα στις συναλλαγές στη βορειοδυτική πλευρά της Συρίας. Αλλά για να αντιμετωπιστεί ο πληθωρισμός των τιμών, θα χρειαστεί ένας έλεγχος των εμπορικών επιχειρήσεων, που δεν υπάρχει», σημειώνει ένας ντόπιος της περιοχής του Idlib, που δραστηριοποιείται στην ανθρωπιστική βοήθεια και εξορισμένος σήμερα στην Τουρκία λόγω των κριτικών του για την τζιχαντζιστική ομάδα HTC. Ο πληθωρισμός είναι δύσκολο να περιοριστεί, καθώς τα εμπορεύματα, όπως και τα γεωργικά προϊόντα, συνεχίζουν να προέρχονται από ελεγχόμενες από την κυβέρνηση Ασαντ περιοχές της Συρίας, όπου οι τιμές υπερίπτανται.

Για να εδραιώσει την επιρροή της στη βορειοδυτική Συρία, η Τουρκία τι κάνει ; Επικεντρώνεται στην ανοικοδόμηση. Οι δρόμοι, τα σχολεία ή τα δίκτυα διανομής νερού και ηλεκτρικής ενέργειας έχουν αποκατασταθεί εν μέρει. Οι συνοριακοί σταθμοί βλέπουν να περνούν όλα τα είδη αγαθών, από τα καταναλωτικά αγαθά έως τα δομικά υλικά. «Βρισκόμαστε υπό την παρουσία μιας λογικής οικονομικής ολοκλήρωσης που στοχεύει να καταστήσει αυτά τα εδάφη, τα οποία κατέχει η Τουρκία και οι Σύριοι σύμμαχοί της, μια αγορά που προορίζεται για την εξαγωγή τουρκικών προϊόντων. Ο στόχος είναι να οικοδομηθεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τις εμπορικές συναλλαγές. Έτσι διευκολύνεται και η κυκλοφορία της τουρκικής λίρας», εξηγεί ο Yohanan Benhaim, ερευνητής και συνιδρυτής της Noria Research και συνεργαζόμενος με το Κέντρο Πολιτικής της Κωνσταντινούπολης.

Οι τουρκικές περιοχές Gaziantep και Hatay, που είναι γειτονικές της Συρίας, συμμετέχουν ενεργά στην ανάπτυξη των εμπορικών συναλλαγών. Δημιουργήθηκαν τοπικά εμπορικά επιμελητήρια, που συνδέονται στενά με τα τουρκικά εμπορικά επιμελητήρια. Βιομηχανικές ζώνες έχουν εμφανιστεί στο Azaz και το Al–Bab. Παρακολουθούμε τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης σφαίρας επιρροής ενσωματωμένης στην Τουρκία. Το γεγονός ότι οι κυβερνήτες των περιοχών Gaziantep και Hatay είναι υπεύθυνοι για την επίβλεψη των συριακών περιοχών υπό τουρκικό έλεγχο, τούτο αποτελεί μια λαμπρή απεικόνιση αυτής της κατάστασης. Η εκπαίδευση δεν θα μπορούσε να έχει μείνει απέξω. Τον Οκτώβριο του 2019, το πανεπιστήμιο του Gaziantep δημιούργησε τρεις σχολές, μία στο Afrin (για τις επιστήμες εκπαιδευτικών) και δύο άλλες στο Azaz (ισλαμικές επιστήμες) και το Al–Bab (οικονομικά και διοίκηση επιχειρήσεων).

Ενισχυμένη ανασφάλεια

Αυτή όμως η λογική έχει τα όριά της, ισχυρίζονται οι Marie Jégo και Laure Stephan. Οι επενδύσεις δεν είναι εγγυημένες από τους κύριους παίχτες  στη Συρία, όπως είναι η Ρωσία. Οι σύμμαχοι της Άγκυρας στη διαδικασία της Αστάνα, δηλαδή η Μόσχα και η Τεχεράνη, δεν χάνουν ποτέ μια ευκαιρία να επαναλάβουν ότι : η τουρκική παρουσία είναι ανεκτή εκεί προς το παρόν, αλλά μακροπρόθεσμα, αυτές οι περιοχές θα πρέπει να επιστρέψουν στην αγκαλιά της Δαμασκού . Καθώς οι υπογράφοντες τις Συμφωνίες Astana έχουν αναγνωρίσει την αρχή της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας, καμία πολιτική αξίωση δεν μπορεί να αναγνωριστεί ως νόμιμη. Φέξε μου και γλίστρησα δηλαδή. Δεν ήξερε η Μόσχα και η Τεχεράνη με ποιον πλιατσικατζή έχει να κάνει ; Κι αν δεν ήξεραν, δεν ρώταγαν κι εμάς ;

Η Τουρκία έχει προσαρμοστεί σε αυτό το ενδεχόμενο, υποστηρίζουν οι Marie Jégo και Laure Stephan. Το σύστημα διακυβέρνησης που έχει δημιουργήσει εκεί «χαρακτηρίζεται από επενδύσεις σε βασικές υποδομές : ηλεκτρισμό, δρόμοι, συνοριακοί σταθμοί. Με ορισμένες εξαιρέσεις, οι επενδύσεις στη βιομηχανία είναι περιορισμένες. Ο επιζητούμενος στόχος είναι να οικοδομηθεί ένα πλαίσιο ικανό να επιτρέψει σε αυτές τις περιοχές να γίνουν μια αγορά καθώς και ένας χώρος που προορίζεται να υποδεχθεί πρόσφυγες που προέρχονται από άλλες περιοχές της Συρίας ή που θα αποστέλλονται εκεί από την Τουρκία», υπογραμμίζει ο ερευνητής Yohanan Benhaim. Φυσικά ο ερευνητής δεν αναφέρεται στην δυνητική εθνοκάθαρση των Σύριων Κούρδων στην οποία προχωράει ο Ερντογάν από την εν λόγω «περιοχή ασφαλείας», όπως αγγελικά τον ακούμε να την αποκαλεί. Κάποιος που πάει κάπου για να φύγει σύντομα, δεν νομίζω ότι κάνει επενδύσεις υποδομών, όπως η Τουρκία. Κάνει βραχυπρόθεσμες έως σπεκουλαδόρικες επενδύσεις της αρπαχτής. Ο νέο-οθωμανισμός δεν μπορεί να χτιστεί με «υπό ατμόν επενδύσεις».

Αυτή η μορφή διαχείρισης που δημιουργήθηκε και εφαρμόζεται από την Τουρκία, εν μέσω αστάθειας, όπως στο Afrin, θυμίζει στον γράφοντα τη διαχείριση και την τουρκική λίρα στα κατεχόμενα της Κύπρου από το 1974 και εντεύθεν. Πήγε και έμεινε, στο όνομα των συμφερόντων του Τουρκοκυπρίων. Διότι στην κατά πλειοψηφία κουρδική αγροτική περιοχή της βορειοδυτικής Συρίας, πολλοί Κούρδοι ιδιοκτήτες έχουν απογυμνωθεί από τη γη τους, ό,τι έπαθαν δηλαδή και οι Ελληνοκύπριοι. Τους έχουν πάρει τα χωράφια τους οι κατακτητές. Από τότε που η περιοχή κατακτήθηκε από τον τουρκικό στρατό το 2018, η παραγωγή της εξάγεται στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας. Κάτι που αποτελεί ένα σημαντικό εισόδημα για τους Τούρκους και τους συνεργάτες τους, τους Σύριους πολιτοφύλακες. Αυτό λένε, οι Marie Jégo και Laure Stephan, συμβάλλει στην αύξηση της ανασφάλειας. Διότι το οικονομικό απροσδόκητο αυτό μάννα εξ ουρανού, από  τις εξαγωγές, είναι συχνά η πηγή συγκρούσεων μεταξύ των διαφορετικών ένοπλων ομάδων, των πλατσικατζήδων δηλαδή.

Ο γράφων θεωρεί ότι η Τουρκία προσθέτει, διαρκώς και ελαφρόμυαλα, ψηφίδες στην νέο-οθωμανική πολιτική της :

Εν προκειμένω επενδύει σε υποδομές και χρησιμοποιεί την τουρκική λίρα, ως μέσο πληρωμών στα κατεχόμενα συριακά εδάφη.

Στις  29-6-2020 διαβάσαμε στις Ανιχνεύσεις ότι «ο νέος επικεφαλής της ομάδας του Ισλαμικού Κράτους (IΚ) δεν είναι Άραβας, αλλά Τούρκος».

Η συμμετοχή της στον εμφύλιο της Λιβύης καλά κρατεί, με απώλειες στρατιωτικού εξοπλισμού.

Εμάς μας απειλεί καθημερινά και παραβιάζει με τα αεροπλάνα της τον εναέριο χώρο μας.

Ως πότε θα αντέξει η οικονομία της ; Άτρωτη είναι, επειδή θα βάλει το χέρι του ο Αλλάχ ;

του John Helmer   johnhelmer.net

(με μετάφραση της ανάλυσης του Gevorg Mirzayan)

Τετάρτη, 27 Μαΐου 2020, Μόσχα

Αν ο πόλεμος στη Λιβύη συνεχιστεί όπως ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν πιστεύει ότι προχωρά τον τελευταίο καιρό, η Ανατολική Μεσόγειος θα γίνει τουρκική θάλασσα για πρώτη φορά από τότε που ο Ναπολέων νίκησε τους Οθωμανούς και κατέλαβε την Αίγυπτο και τη Συρία, μεταξύ 1798 και 1801. Με τους Ρώσους όμως να μάχονται εναντίον των Τούρκων σε ξηρά, αέρα, και θάλασσα, αυτό δε μπορεί να γίνει ακόμα.

Με την κλιμάκωση του εμφύλιου πολέμου στη Λιβύη τον Απρίλιο και τον Μάιο, η Τουρκία πρόσθεσε δυνάμεις ξηράς από τη Συρία, ναυτικές φρεγάτες, F16 της αεροπορίας της, καθώς και την κατάληψη της αεροναυτικής βάσης Al-Watiya, δυτικά της Τρίπολης. Η τουρκική πλευρά έχει τώρα δημιουργήσει έναν ενισχυμένο διάδρομο για τη μεταφορά ανδρών και όπλων από αέρος και θαλάσσης στη Λιβύη, προς υπεράσπιση της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας (GNA) του Fayez al-Sarraj.

Η αεροπορία της Ελλάδας παρακολούθησε την προέλαση των Τούρκων με κάποια χαλαρή δράση στο αέρα και με διπλωματικές διαμαρτυρίες που μπορούν να θεωρηθούν ουσιαστικά ως επίδειξη λευκής σημαίας. Καμία στρατιωτική πηγή της Ελλάδας ή της Κύπρου δεν έχει εκφράσει ούτε καν την εκτίμησή της, πόσο μάλλον κριτική, για την ιστορική υποχώρηση των Ελλήνων από τα δικά τους κυριαρχικά δικαιώματα στη θάλασσα.

Η Ρωσία έχει ενισχύσει τη δυνατότητα του Λιβυκού Εθνικού Στρατού υπό τον Στρατηγό Khalifa Haftar για την απώθηση των Τούρκων, και χρησιμοποιώντας ΜiG-29 στις αρχές αυτής της εβδομάδας [γύρω στις 21 Μαίου], επιτέθηκαν σε μια Τουρκική φρεγάτα στα ανοιχτά των ακτών της Λιβύης και σε ένα τουρκικό φορτηγό σε λιμάνι της Τρίπολης.

Οι ΗΠΑ έχουν συνταχθεί με την τουρκική πλευρά, ανακοινώνοντας από την Φρανκφούρτη μέσω του Στρατηγού Stephen Townsend, διοικητή της αμερικανικής Μεραρχίας στην Αφρική: «Η Ρωσία εμφανώς προσπαθεί να γείρει τη ζυγαριά προς το μέρος της στην Λιβύη. Ακριβώς όπως είδα να κάνουν και στη Συρία».

Λεπτομερείς αναφορές της κατάστασης από τις στρατιωτικές μυστικές υπηρεσίες (GRU) έχουν εμφανιστεί στον ιστότοπο της Μόσχας, το Vzglyad. Στην μετάφραση που ακολουθεί, μια στρατηγική εκτίμηση του αναλυτή Gevorg Mirzayan υποδεικνύει τί ακριβώς διακυβεύεται τώρα στη Λιβύη.

(Για το Ρωσικό κείμενο  πατήστε εδώ:  Για στρατηγική ανάλυση της υπηρεσίας GRU που εστιάζει στο πεδίο της μάχης για την κατάληψη της Al-Watiya από τους Τούρκους, διαβάστε:  εδώ. Για περισσότερα σε σχέση με την αντεπίθεση των MiG-29, πατήστε: click και:  εδώ. )

Ο GEVORG MIRZAYAN μεταδίδει:

Μέχρι πρόσφατα, φαινόταν ότι ο στρατάρχης Haftar ήταν μόλις ένα βήμα από την τελική νίκη. Σίγουρα, οι Αραβες, η Γαλλία, η Ρωσία, ακόμη και οι ΗΠΑ τον είχαν βοηθήσει. Παρ’όλα αυτά, η Τουρκία ήταν βέβαιο ότι θα επενέβαινε σε αυτή την σύγκρουση, και τώρα φαίνεται ότι ο Haftar βρίσκεται στα πρόθυρα ολοκληρωτικής ήττας. Γιατί η Τουρκία αποκόμισε τέτοια οφέλη, και τί θέλει ο Ερντογάν από τη Λιβύη;

Η Λιβύη είναι ήδη δύσκολο πλέον να ονομαστεί κράτος. Είναι, μάλλον, μια περιοχή που κυβερνάται από πολυάριθμες φυλές, ομάδες, συμμορίες, και στρατιωτικές ομάδες οι οποίες προβαίνουν σε συγκαιριακές συμμαχίες μεταξύ τους. Και ο επίσημος εμφύλιος είναι μεταξύ δύο από τις μεγαλύτερες αυτές συλλογικές δυνάμεις, Από τη μία, η Ισλαμική κυβέρνηση που οι περισσότερες χώρες αναγνωρίζουν, η αποκαλούμενη Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας (GNA) με αρχηγό τον Fayez Sarraj. Από την άλλη, το κοινοβούλιο της Λιβύης και ο στρατός που διοικεί ο στρατάρχης Khalifa Haftar.

Ο χαρακτήρας των [αντίπαλων] δυνάμεων

Πρόσφατα, φαινόταν ότι οι Ισλαμιστές του GNA βρίσκονταν στα πρόθυρα στρατιωτικής ήττας. Πίσω από τον Haftar δεν βρισκόταν μόνο ένας απαρχαιωμένος αν και ακόμη ικανός στρατός, αλλά και σοβαροί εξωτερικοί παίκτες. Επομένως, δέχτηκε στρατιωτική-τεχνική βοήθεια από τη Ρωσία (η οποία ήλπιζε να εγκαθιδρυθεί στη Λιβύη, να υπογράψει συμβόλαια για την ανασυγκρότηση της χώρας, και γενικά έχει καλές σχέσεις με τον Haftar.)

Επιπροσθέτως, ο Haftar βοηθήθηκε από την Αίγυπτο, της οποίας η στρατιωτική ηγεσία ανησυχούσε για την ανάδυση Λίβυων ισλαμιστών στα δυτικά της σύνορα, και τη μεταμόρφωση της ανατολικής Λιβύης σε οχυρό των Αιγύπτιων ισλαμιστών. Στρατιωτική-τεχνική βοήθεια ήρθε επίσης από τη Γαλλία, (το Παρίσι έβλεπε τον Haftar ως εργαλείο για να τραβήξει το Λιβυκό χώρο στη σφαίρα επιρροής του. Στο παρελθόν ήταν ιταλική ζώνη, αλλά η Ρώμη, αν και χαλαρά, στηρίζει τον Sarraj).

Το μεγάλο στρατιωτικό στρατηγείο του Haftar χρηματοδοτήθηκε από ευυπόληπτους ανθρώπους των ΗΑΕ και της Σαουδικής Αραβίας. Εκεί, για τις ελίτ τους, η Μουσουλμανική αδελφότητα (μετριοπαθές ισλαμικό κίνημα που εστιάζει στο πολιτικό Ισλάμ, και είναι παρόν σε πολλά αραβικά κράτη, όπως και στην κυβέρνηση της Λιβύης), είναι θανάσιμος εχθρός και υπαρξιακή απειλή για την ίδια την επιβίωση των Γουαχαμπιτικών μοναρχιών της Μέσης Ανατολής. Τα ΗΑΕ και το Σαουδικό Βασίλειο έκαναν ότι είναι δυνατόν για να διώξουν την Μουσουλμανική Αδελφότητα από τους διαδρόμους της εξουσίας, και έχουν τώρα αναλάβει τη Λιβύη.

Με τέτοιους επιφανείς φίλους πίσω τους, τα στρατεύματα του Haftar επανακατέλαβαν τις ανατολικές επαρχίες της Λιβύης, τις περισσότερες από τις περιοχές με τα κοιτάσματα πετρελαίου, τις υποδομές των λιμανιών, και έφτασαν ακόμη να πατήσουν τα περίχωρα της Τρίπολης. Φαινόταν ότι ο Saraj ήταν καταδικασμένος.

Ήρθε όμως βοήθεια από την Άγκυρα, όχι μόνο ηθική και υλική, αλλά και στρατιωτική. Από τις αρχές του χρόνου, η Τουρκία έχει αυξήσει δραματικά τον αριθμό των στρατιωτικών συμβούλων της στις ένοπλες δυνάμεις του Saraj, και έχει χρησιμοποιήσει drones και Σύριους μαχητές στη μισθοδοσία της Άγκυρας για να τον βοηθήσει. Παίρνοντας τον έλεγχο του αέρα, τα Τουρκικά και τα φίλιά τους στρατεύματα κατάφεραν σειρά πληγμάτων στις δυνάμεις του Haftar, παρέσυραν διάφορες στρατιωτικές ομάδες στο πλευρό τους (οι οποίες, παραδοσιακά και τυχοδιωκτικά, παραμονεύουν για τη στιγμή που η ισορροπία δυνάμεων πρόκειται να αλλάξει), και απώθησαν τις δυνάμεις του στρατάρχη από την πρωτεύουσα.

Η αποθήκη, η πύλη και η ασπίδα

Η τουρκική δραστηριότητα είναι εύκολο να εξηγηθεί. Πρώτον, η Άγκυρα έχει πολλά συμφέροντα στη Λιβύη. Έπειτα, υπερασπιζόμενος αυτά τα συμφέροντα, ο Ερντογάν δεν έχει ούτε πολιτική αιδημοσύνη, ούτε ηθικούς φραγμούς. Η Λιβύη είναι μια αποθήκη υδρογονανθράκων με δυνατότητα παραγωγής δισεκατομμυρίων βαρελιών. Οι υδρογονάνθρακες αυτοί δεν είναι μόνο εύκολο να αντληθούν, αλλά και εύκολο να πωληθούν— κάτω από τη μύτη τους είναι η μεγαλύτερη Ευρωπαϊκή αγορά. Και από τη στιγμή που η ΕΕ έχει εξαγγείλει την διεύρυνση των αποθεμάτων (ώστε να μην εξαρτάται από την Gazprom), οι παραγωγοί της Βόρειας Αφρικής, συμπεριλαμβανομένης της Λιβύης, αποτελούν μέρος των ελάχιστων πραγματικών εναλλακτικών αντί του Ρωσικού αερίου για την Ευρώπη.

Η Λιβύη είναι πύλη προς την Αφρική. Που σημαίνει χώρα που θα μπορούσε να γίνει εφαλτήριο για τις τουρκικές προσπάθειες να εκδιωχθεί η Γαλλία από τις μουσουλμανικές χώρες της Μαύρης Ηπείρου, όπως επίσης και πύλη για έξοδο από την Αφρική. Ελέγχοντας τον χώρο της Λιβύης, ο Ερντογάν θα είναι σε θέση να διαχειριστεί τη δεύτερη (μετά την ίδια την Τουρκία) οδό μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη. Να διαχειριστεί και να χρησιμοποιήσει προς όφελός του. Για παράδειγμα, η Τουρκία υποσχέθηκε στη Μάλτα να κλείσει αυτή την πύλη εξόδου, και να αποτρέψει τους Αφρικανούς μετανάστες να πλεύσουν προς το νησί. Η ανταπόκριση της κυβέρνησης της Μάλτας ήταν να μπλοκάρει τη χρηματοδότηση της Επιχείρησης IRINI (λεπτομέρειες  ΕΔΩ: click), που στοχεύει σε θαλάσσιες περιπολίες προς ενίσχυση του εμπάργκο όπλων που επέβαλλε ο ΟΗΕ εναντίον της Λιβύης. Αυτό σημαίνει, πολύ απλά, ότι θα εμποδίζονταν τουρκικά όπλα που στέλνονται στον Sarraj, αφού ο Haftar προμηθεύεται τα δικά του από τα Λιβυοαιγυπτιακά χερσαία σύνορα.

Η Λιβύη είναι επίσης αυτό που η Τουρκία αποκαλεί “Μεσογειακή Ασπίδα”. Η Αγκυρα έχει υπογράψει σύμφωνο με τον Sarraj για τον καθορισμό θαλάσσιων και αιγιαλίτιδων ζωνών στην ανατολική Μεσόγειο. Με μια ματιά στον χάρτη του συμφώνου, (λεπτομέρειες  εδώ: click) βλέπουμε ότι οι αιγιαλίτιδες ζώνες που οι δύο χώρες αποκαλούν δικές τους, εφάπτονται, αποκόπτοντας επομένως τις Κυπριακές, Αιγυπτιακές, Ισραηλινές, Λιβανέζικες, και Συριακές περιοχές από την υπόλοιπη Μεσόγειο.

Κατ’αυτόν τον τρόπο, ο Ερντογάν δεν επισημοποιεί μόνο τις διεκδικήσεις του πάνω σε τεράστια θαλάσσια περιοχή, αλλά επίσης δημιουργεί την περίφημη “Μεσογειακή Ασπίδα”, σταματώντας κάθε σχέδιο κατασκευής υποθαλάσσιου αγωγού (που θα παρέκαμπτε δηλαδή την Τουρκία) από τα πεδία υδρογονανθράκων και αερίου στα ανοιχτά των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου προς την Ευρώπη.

Είναι προφανές ότι οι Έλληνες, οι Κύπριοι, οι Ισραηλινοί, και οι υπόλοιποι δεν αναγνωρίζουν αυτόν τον καθορισμό αλλά η Αγκυρα έχει τη βεβαιότητα ότι θα αναγκαστούν να τον σεβαστούν. Φυσικά, αυτό εξαρτάται από το να διατηρηθεί στην εξουσία η κυβέρνηση του Fayez Sarraj που είναι πιστή στην Αγκυρα, – ή μια άλλη αρχή που θα σεβαστεί τις συμφωνίες για τα θαλάσσια σύνορα. Αυτό το τελευταίο σημαίνει ότι η Τουρκία δεν χρειάζεται μια ολική στρατιωτική νίκη του Sarraj επί του Λιβυκού στρατού του Haftar για να επιτύχει αυτούς τους στόχους.

Είναι αρκετό για την Αγκυρα να εξασφαλίσει τη συγκατάθεση των μελών του συνασπισμού του Haftar και των εξωτερικών χρηματοδοτών του για να απομακρύνουν τον ίδιο τον Haftar. Το βασικό εμπόδιο σ’αυτό είναι, σύμφωνα με κάποιους ειδικούς, να πετύχουν μια συμβιβαστική συμφωνία μεταξύ των Λίβυων παικτών (και, επομένως, των εξωτερικών τους χορηγών). Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών έχει ήδη κατηγορήσει τον στρατάρχη ότι επθυμεί “στρατιωτική δικτατορία” και ολοκληρωτικό έλεγχο πάνω στη χώρα, όπου η Αγκυρα δεν θα έχει πια θέση.

Αν μπορούν να επιτευχθούν συμφωνίες μεταξύ των πλευρών αυτών, η Τουρκία σκοπεύει να διατηρήσει επιρροή στη χώρα ικανή να προασπίσει τα συμφέροντά της. Μέχρι τώρα, η Τουρκία έχει καταφέρει να θέσει σε εφαρμογή αυτή την πολιτική. Ήδη τα ΜΜΕ αναφέρουν δυσαρέσκεια για το πείσμα του Haftar και τις αποτυχίες του στους διαδρόμους της εξουσίας του Καΐρου και της Μόσχας.

Η Τουρκία αντικαθιστά τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ στον κόλπο της Sidra

Φωτογραφία δορυφόρου των Λιβυκών ακτών στα ανοιχτά της Misurata, δείχνει στις 24 Μαΐου το τουρκικό ναυτικό να εξουδετεροποιεί το ιταλικό ναυτικό που βρισκόταν σε περιπολία για την αποτροπή ανθρώπινης διακίνησης προς το εξωτερικό και εισαγωγής όπλων στο εσωτερικό, η οποία θα παραβίαζε το εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ. Αυτή είναι μια περιοχή των θαλασσίων υδάτων της Λιβύης, γνωστή με την ονομασία Κόλπος της Sidra, όπου, τον Αύγουστο του 1981, το αμερικανικό ναυτικό είχε επιτεθεί σε περιπολίες της Λιβυκής αεροπορίας.

Η αμερικανική επιχείρηση, που σχεδιάστηκε αρχικά από την κυβέρνηση Κάρτερ, και τέθηκε σε εφαρμογή από την κυβέρνηση Ρήγκαν, άνοιξε τον δρόμο σε ναυτικές και άλλες επιχειρήσεις μεταξύ του ΝΑΤΟ και των Λιβυκών δυνάμεων, μεταξύ αυτών και για τρομοκρατική δράση, οι οποίες κορυφώθηκαν στον βομβαρδισμό της Τρίπολης από αμερικανικές και νατοϊκές δυνάμεις στην προσπάθειά τους να σκοτώσουν τον ηγέτη της Λιβύης Muammar Qaddafi, τον Αύγουστο του 1986. Τον Ιανουάριο του 1989, έγινε ακόμη μία εναέρια αντιπαράθεση μεταξύ του Qaddafi και του αμερικανικού ναυτικού στα ανοιχτά του Tobruk, δυτικά της Λιβύης.

Φθονούμε και μελετάμε

Τα ευρωπαϊκά και αμερικανικά ΜΜΕ ήδη αναγνωρίζουν ότι η Τουρκία έχει καταστεί κυρίαρχη δύναμη στη Λιβύη. Πως το κατόρθωσε; To μυστικό είναι ένα ιδεώδες, ύφους Ολυμπιακών Αγώνων, πίσω από την τουρκική πολιτική ως προς την Λιβύη: “πιο κοντά, πιο γρήγορα, πιο θαρραλέα”. Ναι, ο Haftar έχει πολλούς δυνατούς υποστηρικτές. Αλλά, δεν υπάρχει συναίνεση μεταξύ τους. Η Ουάσινγκτον και η Μόσχα υποστηρίζουν τον στρατάρχη αλλά παίζουν εναντίον η μία της άλλης. Μέχρι του σημείου που οι Αμερικανοί αντιτίθενται στο ενδεχόμενο ρωσικής στρατιωτικής βοήθειας. “Η παρουσία 2000 περίπου μισθοφόρων και ο σύγχρονος στρατιωτικός εξοπλισμός που διαθέτουν δεν αποτελούν ένδειξη σεβασμού για την κυριαρχία ή την εδαφική ακεραιότητα της Λιβύης. Πιστεύουμε ότι η Ρωσία μπορεί να υπηρετήσει τα νόμιμα συμφέροντα της με πιο συμβατικούς τρόπους”, διακήρυξε ο Αμερικανός πρεσβευτής στη Λιβύη, Richard Norland.

Πηγές:

https://twitter.eom/U SAfricaCommand/ https://www.africom.mil/

Σε μια σειρά νέων κατηγοριών, οι ΗΠΑ εκφράζουν στεντορείως τον φθόνο τους για το γεγονός ότι, υποθετικά, η Μόσχα κινητοποιεί μαχητικά αεροσκάφη για να βοηθήσει τον Haftar, δίνοντάς του έτσι έναν ουσιαστικό τρόπο να επανακτήσει τον έλεγχο στον αέρα, που είναι και ο μόνος τρόπος να ανατρέψει την πορεία του πολέμου. Επιπλέον, οι χορηγοί του Haftar, αν και ισχυροί, είναι διστακτικοί. Τον βοήθησαν όλοι, αλλά κανείς τους δεν ενεπλάκη σε ευθεία σύγκρουση στη Λιβύη. Κάποιοι φοβούνται την αντίδραση των τοπικών πληθυσμών. Για παράδειγμα, η Αίγυπτος — οι Λίβυοι διάκεινται εξαιρετικά αρνητικά προς τους Αιγύπτιους, και η πιθανότητα εμπλοκής του Καΐρου θα μπορούσε να οδηγήσει τη χώρα να ενωθεί εναντίον του Haftar.

Επομένως, η κατάσταση έχει ως εξής: ένας από τους υποστηρικτές του Haftar (τα ΗΑΕ) δεν έχει στρατό, και ο άλλος (π.χ. η Ρωσία ή η Γαλλία), φοβάται να αναμιχθεί στην κινούμενη άμμο της Λιβύης χωρίς απτά ανταλλάγματα. Το Παρίσι έχει ήδη αναμιχθεί μια φορά στο παρελθόν, — στον εκθρονισμό του Qaddafi, όταν υποσχέθηκαν σε γαλλικές εταιρείες το μερίδιο του λέοντος στις πηγές υδρογονανθράκων και αερίου της Λιβύης, σε αναγνώριση της βοήθειας της Γαλλίας, αλλά μετά τις παρέκαμψαν.

Αντιθέτως, η Τουρκία δε βοηθήθηκε, και, όπως δυτικοί αναλυτές σημειώνουν, χρησιμοποίησε το συριακό σενάριο της Ρωσίας προς δικό της όφελος. Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση Sarraj ζήτησε επισήμως και έλαβε τη βοήθεια του Ερντογάν. Και τώρα, θα είναι ακόμη πιο δύσκολο για τις υπόλοιπες χώρες να στείλουν εκστρατευτικές δυνάμεις για να βοηθήσουν τον Haftar, επειδή θα πρέπει να πολεμήσουν όχι μόνο εναντίον Λίβυων ενόπλων, αλλά και τουρκικών στρατευμάτων.

Και τέλος, η Τουρκία φέρεται εξαιρετικά σκληρά και χωρίς αναστολές στη Λιβύη, μέχρι του σημείου να απειλεί με ολικό πόλεμο τη χώρα. Η Άγκυρα έχει ήδη δηλώσει ότι επίθεση σε “τουρκικά συμφέροντα” θα έχει σοβαρές συνέπειες για τον στρατάρχη. Αυτό απευθύνεται στις τοπικές ένοπλες ομάδες που τον στηρίζουν. Και, επίσης, δίνει κίνητρο στις ομάδες αυτές να μη θέλουν να συγκρουστούν με την Τουρκία, αλλά να περιμένουν την κατάλληλη στιγμή που θα αναδειχτεί ο νικητής για να κλίνουν μετά προς την Τουρκική πλευρά (και συνεπώς προς τον Sarraj).

Ποιός έχει χάσει;

Οι τουρκικές νίκες στη Λιβύη είναι σίγουρα ήττα για τους άλλους παίκτες. Αλλά ο μεγάλος χαμένος δεν είναι η Ρωσία, όσο κι αν τα δυτικά ΜΜΕ θέλουν να αναφέρουν ότι είναι έτσι. Πρώτον, γιατί η Ρωσία λειτούργησε χωρίς να επενδύσει μόνο στη μια πλευρά — υποστηρίζοντας τον Haftar και ταυτόχρονα συνεργαζόμενη παράλληλα και με τον Sarraj.

Δεύτερον, η Λιβύη δεν είναι το πιο σημαντικό πεδίο δράσης για μας, και μπορούμε πάντα να επιφέρουμε αλλαγές στο πλαίσιο διαπραγμάτευσης με τον Ερντογάν (π.χ. σε αντάλλαγμα με υποχωρήσεις του στη Συρία). Από την άλλη, ο ίδιος ο Τούρκος πρόεδρος, αν και διαμαρτύρεται για τις σχέσεις της Ρωσίας με τον Haftar, σέβεται τα συμφέροντα της Μόσχας. Η Ρωσία είναι η μόνη μεγάλη δύναμη μεταξύ των γειτόνων της Τουρκίας με την οποία έχει διατηρήσει μια συνεργασία λίγο – πολύ λειτουργική.

Ο μεγάλος χαμένος είναι η Ευρώπη. Η παθητικότητα και η αδυναμία της ΕΕ να κάνει ουσιαστικά βήματα για να αντιμετωπίσει την Τουρκία, — ακόμη και η ίδια η ευρωπαϊκή αποστολή IRINI δεν είναι παρά μια χούφτα πλοία και αεροπλάνα — καθιστούν τη Γηραιά Ήπειρο ακόμη πιο ευάλωτη στον τουρκικό εκβιασμό σε σχέση με τους μετανάστες, το πετρέλαιο και το αέριο. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ακόμη να αντιληφθούν ότι όσο μάχονταν τη ρωσική απειλή στο μυαλό τους, ένας πραγματικός εχθρός δυνάμωνε κάτω από τη μύτη τους. Ένας εχθρός που πραγματικά απειλεί τα ευρωπαϊκά συμφέροντα αλλά και την ενδοευρωπαϊκή σταθερότητα.

Το ερώτημα είναι αν η ΕΕ θα είναι σε θέση να αντιληφθεί όλα αυτά εγκαίρως, και, το πιο σημαντικό, αν θα μπορέσει να βγεί από την κωματώδη πολιτική κατάσταση στην οποία βρίσκεται, και αρχίσει να δρά. Γιατί αν δεν αντισταθείς στην τουρκική επέκταση στη Λιβύη σήμερα, αργότερα θα αναγκαστεί να το κάνεις στην Ιταλία ή τη Γερμανία.

Ο Gevorg Mirzayan είναι τακτικός αρθρογράφος και πολιτικός αναλυτής του Ρωσικού τύπου. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Οικονομικού Πανεπιστημίου της Ρωσικής Ομοσπονδίας, και Λέκτορας στο Τμήμα Παγκόσμιας Πολιτικής του Πανεπιστημίου Ανθρωπιστικών Σπουδών του Ρωσικού Κράτους.

Μετάφραση από τα Αγγλικά

Δρ Κων/νος Λ. Αθανασιάδης

Του Αλκη Καλλιαντζίδη, Οικονομολόγου,  [email protected]    www.kalkis.eu

Εφόσον υπάρχουν κράτη-μέλη της που αρνούνται μέχρι σήμερα την «κοινή εξωτερική πολιτική» και κατ’ επέκταση  την «κοινή πολιτική άμυνας», είναι φυσικό επακόλουθο η Ευρώπη να αδυνατεί να υπερασπιστεί τα εκάστοτε στρατηγικά συμφέροντά της στη Μεσόγειο ή στον κόσμο ευρύτερα. Κι ας θα μπορούσαν σήμερα οι οικονομίες των 27, ως συνόλου, να κλονίσουν, αν το αποφάσιζαν ως μια γροθιά, οικονομίες «φτερά στον άνεμο» σαν της Ρωσίας, και ιδιαίτερα της Τουρκίας που επιχειρούν συνεταιρικά να αλλάξουν βίαια τον χάρτη, όπως αυτός  προέκυψε μέσα από διεθνείς συνθήκες του παρελθόντος.

Προς αυτήν την γνώμη συγκλίνει και η ανάλυση του Jean–Pierre Stroobants, ανταποκριτή στις Βρυξέλλες του  Le Monde, στις 25-6-2020, με τίτλο : «Στη Λιβύη, η αδυναμία της Ευρώπης» (En Libye, l’impuissance de l’Europe).

Ήταν το πιο προφανές σύμβολο μιας δυσκολίας, ή μάλλον μιας ανικανότητας, τον όρο αυτό που μισούν  να χρησιμοποιούν στις Βρυξέλλες, αλλά που αναμφίβολα μεταφράζει, στην καλύτερη περίπτωση, την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι του εμφυλίου στη Λιβύη. Στις 10 Ιουνίου, το Cirkin, ένα τουρκικό εμπορικό φορτηγό που έφερε σημαία Τανζανίας, απέπλευσε  από την Κωνσταντινούπολη. Μετέφερε όπλα στη Λιβύη που προορίζονταν για την κυβέρνηση εθνικής συμφωνίας (GAN) του Faïez Sarraj, κατά παράβαση του εμπάργκο που αποφάσισαν τα Ηνωμένα Έθνη ; Αυτή ήταν η υποψία της διοίκησης της ευρωπαϊκής επιχείρησης Irini, που ξεκίνησε την 1η Απριλίου 2020 από την Ευρωπαϊκή Ένωση με αποστολή τον σχετικό έλεγχο.

Η εν λόγω αποστολή στόχευε στην αναχαίτιση της κλιμάκωσης της στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ του φιλοκυβερνητικού στρατού GAN της Τρίπολης και των δυνάμεων του Khalifa Haftar, ο οποίος είχε ξεκινήσει την επίθεση στη πρωτεύουσα της Λιβύης ένα χρόνο νωρίτερα. Οι υποστηρικτές της GAN (δηλαδή η Τουρκία και το Κατάρ) εξέφρασαν τη λύπη τους για το γεγονός ότι η Irini στοχεύει de facto κυρίως τις τουρκικές παραδόσεις όπλων, αφήνοντας εκτός τη στρατιωτική υποστήριξη των υποστηρικτών του Haftar (Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Αίγυπτος, Ρωσία …) που κατευθύνεται προς την Κυρηναϊκή αεροπορικώς ή από τα αιγυπτιακά σύνορα.

Η υποψία για το Cirkin  ενισχύθηκε από το γεγονός ότι το ίδιο φορτηγό πλοίο είχε ήδη εμπλακεί σε ένα άλλο «περιστατικό» στην ανοικτή θάλασσα, δύο εβδομάδες νωρίτερα : όταν μια γαλλική φρεγάτα, που επέστρεφε από άλλη αποστολή στα στενά του Ορμούζ, προσπάθησε να ελέγξει το φορτίο του, δύο τουρκικές φρεγάτες παρενέβησαν και απέτρεψαν οποιαδήποτε επέμβαση. Το πλοίο προσποιήθηκε ότι κατευθυνόταν προς την Τυνησία, πριν να φτάσει στη Μισράτα, στα δυτικά της Λιβύης, όπου κυριαρχεί η φιλοτουρκική εξουσία της GAN, και ξεφόρτωσε εκεί όπλα και, αναμφίβολα, μια ομάδα μισθοφόρων, σύμφωνα με πληροφορίες που έλαβε η Στρατιωτική Επιτροπή της ΕΕ.

Το ΝΑΤΟ σε δύσκολη θέση

Διπλασιάζοντας την επαγρύπνησή της στις 10 Ιουνίου, η Eunavfor Med – το επίσημο όνομα της Irini – απογείωσε ένα ελικόπτερο από την ελληνική φρεγάτα Spetsai, ένα από τα δύο πλοία της αποστολής της ΕΕ. Δύο φρεγάτες και τρία αεροπλάνα : αυτή είναι στην πραγματικότητα η πενιχρή δύναμη αυτής της αποστολής στο σημερινό της στάδιο … Εξάλλου, μια μεγαλύτερη ναυτική παρουσία θα ήταν άχρηστη, δεδομένου ότι ένα τουρκικό στρατιωτικό πλοίο (το «Orucreis» εμπόδισε, με άκρως επιθετικές κινήσεις, τη γαλλική φρεγάτα «Courbet»), στην σχετική απόπειρα ελέγχου.  Απάντησε ότι το Cirkin ήταν υπό την προστασία του !!! Το δίκαιο της θάλασσας ορίζει ότι ένα πολεμικό  πλοίο δεν μπορεί να ελέγξει ένα σκάφος που εκτελεί μια αποστολή δημοσίου συμφέροντος. Και οι τουρκικές αρχές αναφέρουν ότι ο μεταφορέας μετέφερε ιατρικά υλικά. Το  Cirkin παρακολουθήθηκε  σίγουρα, αλλά μπόρεσε να αγκυροβολήσει χωρίς εμπόδια στη Μισράτα.

Στη συνέχεια μάθαμε ότι το ίδιο πλοίο της Τανζανίας είχε επίσης εμπλακεί σε ένα σοβαρό περιστατικό με τη γαλλική φρεγάτα, Courbet, κατά της οποίας οι τουρκικές φρεγάτες απείλησαν σαφώς να ανοίξουν πυρ, εμφανιζόμενες ως «πλοία του ΝΑΤΟ», κάτι που ήταν ψέμα. Η Ατλαντική Συμμαχία διεξάγει, υποτίθεται, μια άλλη επιχείρηση επιτήρησης στην περιοχή, την Sea Guardian, με την οποία η ΕΕ προσπάθησε μια προσέγγιση. Μάταια όμως. Η Άγκυρα αντιτίθεται σ’αυτήν διότι λέει ότι «η Γαλλία υποστηρίζει τον πραξικοπηματία και πειρατή  Haftar», όπως ανέφερε, στις 16 Ιουνίου 2020, το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών. Το Παρίσι κατάφερε, με την υποστήριξη 8 χωρών-μελών, να ξεκινήσει μια έρευνα από το ΝΑΤΟ, κάτι περισσότερο από αμήχανο από αυτήν τη σύγκρουση μεταξύ δύο από τα κύρια μέλη του. Η εν λόγω έρευνα δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα από το Παρίσι, εξ ου και η ανακοίνωσή του για «προσωρινή απόσυρση της Γαλλίας» από την επιχείρηση Sea Guardian.

Οι εντάσεις στην ΕΕ είναι λιγότερο σαφείς, αλλά αν ο Josep Borrell, Ύπατος Εκπρόσωπος Εξωτερικών Υποθέσεων, λέει ότι η Λιβύη θα είναι «το τεστ αξιοπιστίας» για τη διπλωματία των 27, δεν αγνοεί ότι η ικανότητα δράσης του είναι μειωμένη. Λόγω των διχασμών μεταξύ των κρατών μελών ή της αδιαφορίας τους (ορισμένες χώρες βλέπουν την Ε.Ε. ως ένα σούπερ μάρκετ, από το οποίο παίρνουν μόνο ό,τι τους αρέσει) : οι σκανδιναβικές χώρες, οι χώρες της Βαλτικής ή της Ανατολής ενδιαφέρονται πολύ περισσότερο για την κατάσταση στην Ουκρανία , π.χ., παρά για ό,τι συμβαίνει στη νότια πλευρά της Ένωσης, «ακόμη και αν η παρουσία της Ρωσίας στη Λιβύη μαρτυρεί τη βούλησή της να επεκτείνει την επιρροή της στη Βόρεια Αφρική», όπως εξέφρασε τη λύπη του ένας διπλωμάτης. Στην πραγματικότητα, μισθοφόροι από την ομάδα Wagner, εγκάθετης της Μόσχας, προσλήφθηκαν στο πλευρό του Haftar.

Κίνδυνος μιας «αφγανοποίησης της Λιβύης»

Η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία δεν κρύβουν τις έντονες ανησυχίες τους, αλλά η υποστήριξη του Παρισιού στον στρατάρχη Χάφταρ – ακόμα κι αν συχνά αποκαλείται «διφορούμενη» στις Βρυξέλλες – θολώνει το παιχνίδι. «Καταλαβαίνουμε τη γαλλική θέση, που ανησυχεί για το Σαχέλ, δηλαδή τον υποσαχάριο ισλαμικό κίνδυνο και έχει εμπλακεί σε μια συγκρουσιακή σχέση με την Τουρκία, αλλά ελπίζουμε τουλάχιστον ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει τη δύναμή της και την ικανότητά της επιρροής για την προώθηση μιας διπλωματικής λύσης», σχολίασε η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης.

Ελλείψει οτιδήποτε καλύτερου, οι 27 παραμένουν εν πάση περιπτώσει ομόφωνοι, καθ ‘όλη τη διάρκεια των δηλώσεών τους, για να υποστηρίξουν μια «πολιτική λύση» και να εκφράσουν την προσήλωσή τους στη διαδικασία της διάσκεψης του Βερολίνου : τον Ιανουάριο 2020, οι κύριοι παράγοντες της σύγκρουσης συναντήθηκαν για να προσπαθήσουν – μάταια – να τερματίσουν τις λιβυκές αντιπαραθέσεις, να σταματήσουν τις ξένες παρεμβάσεις και να προωθήσουν ένα αποτέλεσμα με διαπραγμάτευση. «Όλοι αναμένουν μια λύση από την Ευρώπη, αλλά αυτή σαφώς δεν είναι ένας πραγματικός παίχτης σε αυτήν τη σύγκρουση», καυτηρίασε μια υψηλά ιστάμενη πηγή. Ωστόσο, ο Josep Borrell δεν σκοπεύει να τα παραιτήσει, αν και αρκετοί αφήνουν υπονοούμενα σε βάρος του για τα ισπανικά ναυπηγικά συμφέροντα στην Τουρκία.  Εξ ου και  βρίσκεται σήμερα και αύριο στην Τουρκία, 6 και 7 Ιουλίου 2020. «Θα θέσει το θέμα στο τραπέζι σε κάθε ευκαιρία, θα ασκήσει πίεση, θα προσπαθήσει να κινητοποιηθεί. Και θα επαναλάβει ότι, περισσότερο από τη δημιουργία μιας δεύτερης Συρίας, υπάρχει κίνδυνος μιας αυγανοποίησης της Λιβύης », υπογράμμισε το περιβάλλον του Ύπατου Εκπροσώπου.

Προς το παρόν, η ΕΕ περιορίζεται στη χρήση της συνηθισμένης «κατηγορίας και ντροπής» (blaming and shaming) και ελπίζει να παίξει τον ρόλο του διαιτητή, όταν υπάρξει μια επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο  Borrell θα ήθελε, εν τω μεταξύ, να διορθώσει την έλλειψη συγκεκριμένης δέσμευσης των περισσότερων από τα κράτη μέλη της  για την αποστολή ελέγχου της «Ειρήνης» (Irini). Πιστεύει ότι είναι δυνατόν να γίνει μια πραγματικά αποτελεσματική αποστολή, παρά τους κανόνες που την καθιστούν δύσκολη : η εν λόγω επιχείρηση έχει μέχρι στιγμής διενεργήσει περίπου 150 ελέγχους για το εμπάργκο όπλων και πετρελαίου, αλλά η εντολή του Συμβουλίου ασφάλειας  είναι περιοριστική. Οι «χαιρετισμοί» – ή οι έρευνες – που πραγματοποιούνται από τους Ευρωπαίους συνίστανται ουσιαστικά σε μια συλλογή πληροφοριών, οι οποίες στη συνέχεια διαβιβάζονται στα Ηνωμένα Έθνη, τα οποία η Τουρκία τα γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων της, εκτός κι αν πρόκειται για τον αχυράνθρωπό της τον Φάραζ, για τον οποίο διατυμπανίζει διαρκώς ότι «είναι ο διεθνώς αναγνωρισμένος ηγέτης της Λιβύης» !

«Εάν οι πληροφορίες είναι ικανοποιητικές, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα περισσότερο. Μόνο αν ένα πλοίο δεν απαντάει, μπορούμε να αναλάβουμε μια άλλη μορφή  δραστηριότητας», δήλωσε ο Borrell στις 16 Ιουνίου μετά από μια συνάντηση των υπουργών Άμυνας. Και η «άλλη μορφή δράσης» (δηλαδή η στρατιωτική) δεν είναι προφανώς ούτε λεπτομερής ούτε επιθυμητή.

Η αποστολή «Ειρήνη» φαίνεται, στην πραγματικότητα, να αναπαράγει τα μειονεκτήματα και τις αβεβαιότητες της αποστολής «Σοφία», η οποία προηγήθηκε. Ξεκίνησε το 2015, αυτή η άλλη επιχείρηση για την επιτήρηση της εμπορίας ανθρώπων και έπειτα του εμπάργκο λιβυκού πετρελαίου, και σταμάτησε επίσημα τον Μάρτιο. Προηγουμένως, είχε αντιμετωπίσει μια κατάφωρη έλλειψη αναγκαίων μέσων, χωρίς πλοία και μετά με λιγοστά αεροπλάνα.

«Όλοι όσοι θέλουν την ειρήνη στη Λιβύη πρέπει να στηρίξουν την αποστολή Irini. Ελπίζω ότι το κάλεσμά μου θα εισακουστεί», είπε ο Borrell.

Χωρίς να γνωρίζουμε αν οι παλιοί ευρωπαϊκοί δαίμονες του παραπάνω εθνικού συμφεροντολογισμού θα μπορούσαν πραγματικά να ξεπεραστούν.

Θα περιμένουμε, χωρίς αυταπάτες, να δούμε τι θα αποδώσει η κοινοτική παρέμβαση του ισπανού Borrell στην Τουρκία.

Και κυρίως το αίτημα της Γαλλίας, για τη συνεδρίαση στις 13 Ιουλίου 2020 των υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε. με μοναδικό θέμα το «τουρκικό πρόβλημα».

Οι επόμενες εβδομάδες διαγράφονται κρίσιμες για το μέλλον των σχέσεων Ε.Ε. – Τουρκίας, καθώς και για την «εγκεφαλικά νεκρή», κατά τον Μακρόν, Βορειοατλαντική Συμμαχία.