Συνέντευξη με τον Ιωάννη Φριτζαλά*Αρχικά το σχόλιο σας για την μετατροπή της Αγία Σοφίας σε τζαμί και πώς βλέπετε τις αντιδράσεις τόσο της κυβέρνησης όσο και της Εκκλησίας, καθώς επίσης και των συμμάχων μας;
Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε ισλαμικό τέμενος συνιστά μία ενέργεια βεβήλωσης του σεπτού Ιερού Ναού της Ορθοδοξίας, μία πράξη προσβολής του θρησκευτικού συναισθήματος των απανταχού Χριστιανών και μία εχθρική ενέργεια, η οποία στρέφεται κατά κύριο λόγο εναντίον της Ελλάδος και της Ρωσίας. Μία ακόμα δεδηλωμένη επιδίωξη του Ρ.Τ. Ερντογάν υλοποιήθηκε, γεγονός το οποίο υποδηλώνει την σαφέστατη βούληση του Τούρκου Προέδρου να κλιμακώσει την πολωτική ατμόσφαιρα μεταξύ Χριστιανικού και Ισλαμικού κόσμου, μεταξύ «απίστων» και «πιστών», και να αναδείξει εαυτόν ως τον αδιαφιλονίκητο ηγέτη της ummah (σ.σ. της παγκόσμιας κοινότητας του Ισλάμ). Το προσωποπαγές και αυταρχικό ισλαμικό status quo του επίδοξου χαλίφη εγκαινίασε την 24η Ιουλίου το επόμενο στάδιο εφαρμογής του μακροπρόθεσμου στρατηγικού του σχεδιασμού, το οποίο αφορά την σταδιακή διαμόρφωση μίας πανισλαμικής ηγεμονίας, με επίκεντρο την «ανωτέρα τουρκοϊσλαμική κληρονομιά». Ως προς τις αντιδράσεις κυβερνήσεως και ελλαδικής Εκκλησίας, θα έλεγα πως ήταν επιδερμικές και μάλλον σε αναντιστοιχία με την στάση που θα όφειλαν να επιδείξουν οι πολιτικοί και θρησκευτικοί ταγοί ενός κράτους που θέλει να λέγεται κληρονόμος της ενδόξου κληρονομιάς της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ως προς τις τοποθετήσεις ξένων ηγετών ή εκπροσώπων τους (κανείς εκ των οποίων δεν θα υποστήριζα πως συγκαταλέγεται στους «συμμάχους» μας), αυτές κινήθηκαν σε ένα αναμενόμενο διπλωματικό πλαίσιο, άνευ ουσίας. Μοναδική εξαίρεση αποτελεί η ιστορικής σημασίας τοποθέτηση του Πατριάρχη Μόσχας και πασών των Ρωσιών, Κυρίλλου.
Θεωρείτε ότι η 24η Ιουλίου ορίστηκε τυχαία ως ημερομηνία «επαναλειτουργίας» της Αγίας Σοφίας ως μουσουλμανικός χώρος λατρείας;
Όχι, προφανώς δεν ορίστηκε τυχαία. Η συγκεκριμένη ημερομηνία συμπίπτει αφ’ ενός με την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης (1923), αφ’ ετέρου με τον θάνατο (δολοφονία) του ιδρυτή του μειονοτικού κόμματος D.E.B., Δρ. Σαδίκ Αχμέτ (1995). Ο Τούρκος Πρόεδρος, αξιοποιώντας την σημειολογία της ημέρας, έδωσε το σύνθημα για την καθολική αποδέσμευση της νεο-οθωμανικής Τουρκίας από τις δεσμεύσεις της συνθήκης, επί της οποίας θεμελιώθηκε η σύγχρονη «τουρκική δημοκρατία», την ολοκληρωτική κατάλυση του κοσμικού χαρακτήρα του τουρκικού κράτους, καθώς και την εντατικοποίηση των επιθετικών ενεργειών του τουρκικού παρακράτους στην Θράκη. Δεν είναι τυχαίο πως στην πρώτη μουσουλμανική προσευχή, εξέχουσα θέση είχε ο πρόεδρος της Διεύθυνσης Θρησκευτικών Υποθέσεων της Τουρκίας, Αλί Ερμπάς (σ.σ. προϊστάμενος των δύο ψευτομουφτήδων Ξάνθης και Κομοτηνής, Μετέ και Σερίφ). Φέροντας ανά χείρας ξίφος που συμβολίζει την ισχύ των ισλαμικών κατακτήσεων, επιβεβαίωσε περίτρανα την διαχρονική διαπίστωση του Κωνσταντίνου Λαμέρα ότι «έγκειται στην φύση των Τούρκων το κακουργείν, μία κακουργική φύση που ενισχύει και προάγει το ιερό τους βιβλίο, το οποίο επιτάσσει την σφαγή των “απίστων” εν παντί καιρώ». Δυστυχώς, μετά λύπης συμπεραίνει κανείς ότι ελλείψει αποτελεσματικής αντιδράσεως εκ μέρους του Ελληνισμού (ελλαδικού, κυπριακού και οικουμενικού), οι Τούρκοι προχωρούν ακάθεκτοι στην υλοποίηση της μόνης πολιτικής που γνωρίζουν, η οποία ως φαινόμενο προκύπτει αποκλειστικά από δράσεις πολιτιστικής και φυσικής γενοκτονίας.
Ο εκπρόσωπος του Βλαντιμίρ Πούτιν, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί θα διευκολύνει την προσέλευση των Ρώσων τουριστών, διότι θα πληρώνουν φθηνότερο εισιτήριο, καθώς επίσης ότι το κράτος σέβεται τη στάση του Πατριάρχη τους, η οποία όμως διαφέρει από την κρατική θέση. Ποιο το σχόλιό σας;
Εκ πρώτης όψεως, η δήλωση του κ. Πεσκόφ μπορεί να χαρακτηριστεί τουλάχιστον προσβλητική και αναντίρρητα κυνική. Αν δεν σταθούμε στην επιφάνεια, εν τούτοις, θα μπορέσουμε να διακρίνουμε ένα στοιχείο της πολυδιάστατης και ενίοτε δυσερμήνευτης ρωσικής στρατηγικής σκέψης. Όπως προανέφερα, η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε ισλαμικό τέμενος συνιστά εχθρική ενέργεια εις βάρος της Ρωσίας, ως φορέα προστασίας και ανάδειξης της Ορθοδόξου κληρονομιάς και οντολογίας. Επειδή ο ευφυής και διορατικός χαρακτήρας της ρωσικής στρατηγικής δεν αφήνει περιθώρια σε θυμικές εκτονώσεις και βεβιασμένες αντιδράσεις, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου εξέφρασε με έναν – ενδεχομένως υπερβολικό – λεκτικό ελιγμό την βούληση της ρωσικής κυβερνήσεως να μην υποκύψει στην τουρκική πρόκληση, αλλά να «διασκεδάσει» τις αρνητικές εντυπώσεις. Κατά τ’ άλλα, έχω την αίσθηση πως στην ουσία η ρωσική ηγεσία όχι μόνο δεν διαφοροποιείται από την τοποθέτηση του Ρώσου Πατριάρχη, αλλά ευθυγραμμίζεται πλήρως με αυτήν. Απλώς η πολιτική και θρησκευτική ηγεσία της χώρας, τοποθετήθηκαν, ως όφειλαν, βάσει των αρμοδιοτήτων που αντιστοιχούν στον διακριτό θεσμικό τους ρόλο.
Εχθρικά πλοία στο Αιγαίο και εναέριες παραβιάσεις, ενώ ο κύριος Μητσοτάκης ζήτησε κυρώσεις. Ποιά η άποψη σας;
Κατ’ αρχήν, θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι εχθρικές ενέργειες της Τουρκίας εις βάρος της πατρίδος μας δεν είναι αυθύπαρκτες, αλλά έχουν κλιμακωθεί τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω της κατευναστικής, ενδοτικής και εθνοαποδομητικής πολιτικής που εφαρμόζει με αυτοκαταστροφική μεθοδικότητα το ελληνικό σύστημα εξουσίας, ανεξαρτήτως κυβερνώντος κόμματος. Όταν ζητάς επιβολή κυρώσεων από δυνάμεις οι οποίες, υπό την αιγίδα επίπλαστων συμμαχιών, υπονομεύουν δια χρονικώς τα ελληνικά συμφέροντα, επωφελούμενες από την διαιώνιση της ελληνοτουρκικής κρίσης, τότε το μήνυμα που δίνεις είναι πως η άσκηση των κυριαρχικών σου δικαιωμάτων δεν βασίζεται στην αποτρεπτική σου ικανότητα, αλλά επαφίεται ουσιαστικά στην βούληση και στις αντιδράσεις τρίτων. Το μόνο που έχεις να περιμένεις είναι την σταδιακή αφομοίωσή σου από αυτόν που γνωρίζει πως η γεωπολιτική του αναβάθμιση και η εδαφική του επέκταση περνά από την κατάλυση της δικής σου συλλογικής υπόστασης.
Ποια η θέση της Ρωσίας στην παγκόσμια αγορά ενέργειας;
Η βιομηχανία ενεργείας της Ρωσίας είναι μία εκ των πλέον ζωτικών βιομηχανιών στην παγκόσμιο αγορά ενεργείας, ενώ συνιστά τον νευραλγικότερο τομέα της ρωσικής οικονομίας. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα Φυσικού Αερίου παγκοσμίως, ενώ βρίσκεται στην πρώτη δεκάδα της λίστας με τις χώρες που διαθέτουν τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα αργού πετρελαίου. Οι τεράστιες δυνατότητες της Ρωσίας, ως προς την παραγωγή και προμήθεια ενεργείας, συμβάλλει στην αύξηση της αποτελεσματικότητας της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής και στην ενίσχυση τόσο της διαπραγματευτικής ισχύος, όσο και της διεθνούς θέσης της χώρας.
Σε περίπτωση πολεμικής σύρραξης με την Τουρκία, θα έχουμε σύμμαχο την Ρωσία; Και αν ναι, γιατί;
Όπως έχω επισημάνει και στο παρελθόν σε αυτό το φιλόξενο βήμα το οποίο ευγενώς μου παρέχετε, η Ελλάδα διαχρονικά έχει ως μόνο σύμμαχό της τον εαυτό της. Καμία πλανητική ή περιφερειακή δύναμη δεν προσδίδει στην πατρίδα μας την αξία της συμμάχου, από την στιγμή που εμείς οι ίδιοι έχουμε απολέσει την εθνική μας ανεξαρτησία και αξιοπρέπεια. Το έθνος εκείνο που αγνοεί την ταυτότητά του και την θέση του στο παγκόσμιο γίγνεσθαι παύει να είναι αξιόπιστο. Και η αξιοπιστία είναι από εκείνες τις ιδιότητες που, κατά την άποψή μου, αποτελούν προαπαιτούμενο για την σύναψη μίας ισότιμης συμμαχίας. Δεν βλέπω, λοιπόν, τον λόγο για τον οποίον η Ρωσία θα εμπλεκόταν σε μία ενδονατοϊκή σύρραξη, διακινδυνεύοντας παράλληλα την εθνική της ασφάλεια και την εδαφική της ακεραιότητα. Αν, όμως, η τουρκική επιθετικότητα διαταράξει το status quo σε Αν. Μεσόγειο, Μ. Ανατολή και Εύξεινο Πόντο σε τέτοιο βαθμό που απειληθούν ζωτικά συμφέροντα της Ρωσικής Ομοσπονδίας, τότε ίσως δούμε μία απ’ ευθείας ρωσοτουρκική σύγκρουση, η οποία προς το παρόν περιορίζεται σε πόλεμο δια πληρεξουσίων στην Συρία και στην Λιβύη. Αν η Ελλάδα (εφ’ όσον υπάρχει στην παρούσα μορφή) επωφεληθεί από την έκβαση ενός τέτοιου πολέμου, το όποιο όφελός της θα προκύψει αποκλειστικά και μόνο με γνώμονα την εξυπηρέτηση των συμφερόντων και των στρατηγικών προτεραιοτήτων της Ρωσίας. Αυτό, όμως, είναι ένα σενάριο το οποίο στην παρούσα φάση ανήκει στην σφαίρα της ουτοπίας.
Η δεύτερη έκδοση του βιβλίου σας, με πλήρη τίτλο «Κριμαία: Η Ενεργειακή Γέφυρα της Ευρώπης – Η ρωσική γεωστρατηγική, η ελληνική στρατηγική φιλοσοφία και η γεωπολιτική της Ορθοδοξίας» ήρθε για να κοσμήσει την βιβλιοθήκη μας. Υπάρχει κάποιο σημείο του βιβλίου που έχει επικαιροποιηθεί σε σχέση με την πρώτη έκδοση και αν ναι ποιο είναι αυτό;
Όντως, η δεύτερη έκδοση του βιβλίου κυκλοφορεί πλέον στα βιβλιοπωλεία από τις Εκδόσεις Πελασγός και είναι στην διάθεση του αναγνωστικού κοινού. Ουσιαστική επικαιροποίηση επί του κειμένου δεν υπάρχει. Έχει διατηρηθεί η αρχική μορφή της μελέτης, όπως αυτή κατατέθηκε στις αρχές του 2018, και παρά τα δύο και πλέον έτη που έχουν παρέλθει διατηρεί αμετάβλητη την επικαιρότητά της. Εν τούτοις, στο παράρτημα του βιβλίου, το οποίο σε γενικές γραμμές παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον, έχει προστεθεί το κείμενο της διάλεξης που παρέθεσα τον περασμένο Οκτώβριο στην ρωσική πρωτεύουσα, κατόπιν προσκλήσεως του «Κέντρου Ελληνικού Πολιτισμού Μόσχας». Ο τίτλος του κειμένου είναι: «Ελλάδα – Ρωσία, Γέφυρα Πολιτισμού και Πνεύματος» και πραγματεύεται την τεράστια σημασία που έχει τόσο για τις δύο χώρες, όσο δυνητικά και για όλη την ανθρωπότητα ο άρρηκτος πνευματικός δεσμός, ο οποίος συνδέει εδώ και μία χιλιετία τον Ελληνισμό με την Ρωσία. Πυρήνας του κειμένου είναι η σύγκληση της αντίληψης του Αγίου Νεκταρίου πως «ὁ Ἓλλην γεννήθηκε, κατά Θεία Πρόνοια, διδάσκαλος τῆς ανθρωπότητας με αυτήν του μακαριστού Μητρ. Πισιδίας Μεθοδίου Φούγια, ο οποίος υποστήριζε πως «ὁ Ἑλληνισμός ὀφείλει νά ἐξελληνίσει την Οἰκουμένη και νά καταστήσει όλο τον κόσμο μέτοχο τοῦ Ελληνικού Πολιτισμοῦ». Ποιά μπορεί να είναι η συμβολή της Ρωσίας σε έναν «εξελληνισμό της Οικουμένης», αυτό θα το διαπιστώσετε μελετώντας το συγκεκριμένο κείμενο, αλλά και όλο το σύγγραμμα. Να είστε βέβαιοι πως η μελέτη του θα σας αποζημιώσει.
Σας ευχαριστώ θερμά
Ευχαριστώ και εγώ κυρία Μπαϊρακτάρη να είστε καλά.
*Ιωάννης Φριτζαλάς
Ψυχομετρικός Αναλυτής Γεωπολιτικός Ερευνητής & Αναλυτής
Εκπαιδευτικός Στρατηγικής Εκπαίδευσης & Ηγεσίας
Psychometric Analyst Geopolitical Researcher & Analyst
Strategic Education & Leadership Instructor
21687555_10213254607952385_7744397534995027521_n.jpg
Τις μακροχρόνιες τάσεις που αναδύονται από την πανδημία, που ήλθε για να μείνει, αναλύει ο Economist. Οι βασικοί λόγοι που δεν συντρέχει… ανησυχία για τη διόγκωση του δημόσιου χρέους. Ποιο είναι το μεγαλύτερο ρίσκο της «νέας εποχής».
Του Αλκη Καλλιαντζίδη, Οικονομολόγου, 
Αναγκάζει δε τις πλατφόρμες των κοινωνικών δικτύων με πάνω από 1 εκατομμύριο 
συνδρομητές, όπως το Facebook, το YouTube, και το Twitter, να ορίσουν εκπροσώπους στην Τουρκία προκειμένου να απαντούν σε προσφυγές σχετικές με τα περιεχόμενά τους εντός 48 ωρών, με τη δαμόκλειο σπάθη της δίωξής τους.
αποθηκεύουν τα δεδομένα των χρηστών τους στην Τουρκία και στην ανάγκη να τα διαβιβάζουν στην κυβέρνηση. Σύμφωνα με την Rumeysa Kadak, βουλευτή του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP, που βρίσκεται στην εξουσία από το 2002) η οποία υπερασπίστηκε τον νόμο στο «Κοινοβούλιο», αυτός θα βοηθήσει στην καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο και θα αποτρέψει τις «προσβολές κατά των γυναικών» . Η μειοψηφούσα κοινοβουλευτική αντιπολίτευση είχε δίκαιο να φωνάζει κάλλιστα για λογοκρισία, όμως ο νόμος 
ψηφίστηκε χάρη στις πλειοψηφικές ψήφους του AKP και του υπερ-εθνικιστικού συμμάχου του, του Εθνικιστικού Κόμματος Δράσης (MHP). «Με αυτόν τον τρόπο, κόβουν τον τελευταίο σύνδεσμο της αντιπολίτευσης με την κοινή γνώμη», δήλωσε ο Garo Paylan, βουλευτής του Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος (HDP, φιλο-κουρδικό, αντιπολιτευόμενο). Το άρθρο 9 του κειμένου ορίζει ότι ο νόμος «διέπεται από τον πρόεδρο», δεδηλωμένο εχθρό των κοινωνικών δικτύων. Ο Ερντογάν δίνει έναν προσωπικό αγώνα. Κατόπιν αιτήματός του εγκρίθηκε ο νέος νόμος. Στις αρχές Ιουλίου 2020, ο Τούρκος πρόεδρος εμφανίστηκε πολύ θυμωμένος στην τηλεόραση, υποσχόμενος να «αποκαταστήσει την τάξη», απαγορεύοντας όλα τα κοινωνικά δίκτυα. Ήταν πρόθυμος να σφραγίσει τα ψηφιακά γραφόμενα των αναιδών χρηστών στο Twitter που ειρωνεύτηκαν την είδηση για τη γέννηση του όγδοου εγγονού του.
απόψεων των χρηστών των κοινωνικών δικτύων», δήλωσε την Τρίτη ο εκπρόσωπος της Προεδρίας της Δημοκρατίας, Ιμπραήμ Καλίν, στο φιλοκυβερνητικό κανάλι CNN Türk. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι «οτιδήποτε συνιστά έγκλημα στον πραγματικό κόσμο και επίσης 
έγκλημα στον κόσμο του κυβερνοχώρου… πρέπει να έχει όρια στην κριτική». Λαμβάνοντας υπόψη όμως το ιστορικό του τουρκικού καθεστώτος που υπονομεύει την ελευθερία έκφρασης και χειραγωγεί τη δικαιοσύνη για καταπιεστικούς σκοπούς, πολλοί ανησυχούν.
καταστρατήγηση της κρατικής λογοκρισίας», ανέφερε ο Gürkan Özturan, κυβερνο-ακτιβιστής και δημοσιογράφος του αντιπολιτευόμενου on line μέσου Dokuz8haber (
Berlioux. Ωστόσο, και το ίδιο το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ερντογάν έχει επίσης προωθήσει τη δημιουργία ενός στρατού από τρολ που επιτίθενται σε προσωπικότητες και μέσα ενημέρωσης της αντιπολίτευσης.
εκπόνησε το Twitter, η Τουρκία, το πρώτο εξάμηνο του 2019, ήταν στην κορυφή των κρατών που ζήτησαν την κατάργηση περιεχομένου σε αυτό το κοινωνικό δίκτυο,
με περισσότερα από 6.000 αιτήματα. Στο τέλος του 2019, 408.494 ιστότοποι μπλοκαρίστηκαν, συμπεριλαμβανομένης και της Wikipedia.
Ερντογάν. Αυτές οι αναστολές αποτελούσαν μέρος μιας ευρύτερης επιχείρησης στην οποία το Twitter κατάργησε 32.242 λογαριασμούς προπαγάνδας που υπηρετούν τις κυβερνήσεις της Κίνας, της Ρωσίας 
και της Τουρκίας. Όλες τις γνωστές «δημοκρατίες» του κόσμου δηλαδή. Ο διευθυντής επικοινωνιών του Τούρκου προέδρου, ο Fahrettin Altun, κατήγγειλε τότε «την μηχανή προπαγάνδας του Twitter».
ταχύτητας. Στερούμενοι από ποιοτικές πληροφορίες, ως αποτέλεσμα του στραγγαλισμού του κυβερνώντος κόμματος των ΜΜΕ, οι Τούρκοι βασίζονται όλο και περισσότερο σε διαδικτυακά μέσα και δίκτυα για να μάθουν ή να εξοικειωθούν με κριτικές απόψεις. Αυτό
αποκαλύπτει μια έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2020 από την ερευνήτρια Didem Tali με την υποστήριξη του Freedom House και σύμφωνα με την οποία το 54% των ερωτηθέντων προτιμούν να χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο για να ενημερώνονται, ενώ μόνο το 31% παραμένει πιστό στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση, πραγματικές ντουντούκες της τουρκικής εξουσίας. Έτσι θα μπορούσε να εξηγηθεί η πτώση της δημοτικότητας του Ερντογάν-πασά, ο οποίος, παρά την μαύρη προπαγάνδα στα παραδοσιακά ΜΜΕ και τις συνεχείς διώξεις των αντιφρονούντων που κάνει, υπολείπεται σε θετικές γνώμες του Δημάρχου της Κωνσταντινούπολης.
γεννήθηκαν μετά την ανάληψη της εξουσίας το 2002. Το AKP είχε υποσχεθεί τότε ότι θα δημιουργούσε μια «χρυσή γενιά» που θα τρέφεται από την αφθονία και τη δημοκρατία. Πρόκειται για μια αποτυχία. Η ανεργία των νέων είναι στο υψηλότερο σημείο και η τουρκική εξουσία είναι κωφή στις προσδοκίες της Generation Z. Δηλαδή της γενιάς που γεννήθηκε, όταν η ψηφιακή τεχνολογία είχε ήδη καθιερωθεί στην τουρκική κοινωνία.
Αλέξανδρος Δρίβας