protagon.gr

Μαρκ Λέοναρντ 7 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2020, 16:00

Η σχέση ΕΕ – Τουρκίας χρειάζεται ένα νέο και αποδεκτό από αμφότερες τις πλευρές σύνολο αρχών, όπως επίσης και ξεκάθαρων κόκκινων γραμμών, με στόχο να αποτραπεί η περαιτέρω αποσταθεροποίηση στην ευρύτερη περιοχή

Είναι η Τουρκία η νέα Ρωσία; Το ερώτημα αυτό τίθεται ολοένα συχνότερα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες καθώς ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υιοθετεί μια πιο επιθετική εξωτερική πολιτική.

Πέρα από το να χρησιμοποιεί τους πρόσφυγες και τους μετανάστες για να απειλεί και να εξαπατάει την ΕΕ, ο Ερντογάν αξιοποιεί τη στρατιωτική του ισχύ για να διευρύνει τη σφαίρα επιρροής της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή.

Από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και μετά οι Ευρωπαίοι έβλεπαν την περιφερειακή ασφάλεια μέσα από ένα μονοπολικό δυτικό φακό. Την ώρα που το NATO εγγυόταν την ασφάλεια, η ΕΕ – με τους 80.000 σελίδων κανόνες της περί παντός επιστητού, από τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ έως τα όρια εκπομπής θορύβου για τις χλοοκοπτικές μηχανές – παρείχε την έννομη τάξη.

Κατά τη δεκαετία του 1990 επικρατούσε ευρέως η άποψη ότι οι δύο μεγάλοι μη-δυτικοί περιφερειακοί παράγοντες, η Ρωσία και η Τουρκία, θα προσαρμόζονταν βαθμιαία σε αυτήν τη διευθέτηση. Ομως τα τελευταία 15 χρόνια, το όνειρο της ευρωπαϊκής μονοπολικότητας αποκάλυψε μια πολυπολική πραγματικότητα. Τόσο η Ρωσία όσο και η Τουρκία είχαν μια μακρά, βασανιστική σχέση αγάπης – μίσους με την Ευρώπη ενώ αμφότερες κατέστησαν πιο δυναμικές υπό την ηγεσία ηγετών που περιφρονούν τους κανόνες και τις αξίες της Δύσης.

Η κατάρρευση της σχέσης μεταξύ της ΕΕ και της Ρωσίας έχει καταγραφεί επαρκώς ενώ η τουρκική περίπτωση είναι λιγότερο γνωστή.

Ο πόλεμος στο Ιράκ το 2003 περιέπλεξε τη σχέση της Τουρκίας με το ΝΑΤΟ ενώ η σχέση της με την ΕΕ άρχισε να επιδεινώνεται το 2007, όταν η Γαλλία μπλόκαρε ένα σημαντικό κομμάτι των διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Τουρκίας στην Ενωση. Από τότε η Τουρκία χαράσσει και ακολουθεί τη δική της πορεία στη Συρία, τα Βαλκάνια και τη Λιβύη ενώ επιδιώκει να αναπτύξει νέες σχέσεις με τη Ρωσία και την Κίνα.

Φυσικά η σχέση Τουρκίας – Ρωσίας είναι εξίσου πολύπλοκη κυρίως γιατί ο Ερντογάν και ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν υποστήριξαν διαφορετικές παρατάξεις στο εμφύλιο πόλεμο της Συρίας. Οι σχέσεις τους βρέθηκαν στο ναδίρ όταν η Τουρκία κατέρριψε ένα ρωσικό μαχητικό αεροσκάφος το 2015. Ο Πούτιν απάντησε με κυρώσεις που προκάλεσαν χάος στην τουρκική οικονομία και ανάγκασαν τον Ερντογάν να απολογηθεί.

Από τότε, παρότι είναι μέλος του NATO, η Τουρκία αποφάσισε να αποκτήσει τα ρωσικά πυραυλικά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας S-400 παρά τις ενστάσεις των ΗΠΑ. Και παρόλο που οι εντάσεις για τη Συρία δεν έχουν κοπάσει, ο Ερντογάν δεν κρύβει ότι θαυμάζει το πώς η Ρωσία κατάφερε να αναδειχθεί εκ νέου – με σχετικά μικρό κόστος – ως σημαντικός παίκτης στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Δίπλα στον Τραμπ, τον Μακρόν και την Μέρκελ για την αναμνηστική φωτογραφία από τη σύνοδο του ΝΑΤΟ τον Δεκέμβριο του 2019 (REUTERS/Peter Nicholls)

Αφότου ενεπλάκη και παγιδεύτηκε σε έναν πόλεμο που δεν μπορεί να κερδηθεί στην Ανατολική Ουκρανία, διεξάγοντας μια επιτυχημένη σε γενικές γραμμές εκστρατεία στη Συρία ο Πούτιν κατάφερε να αποκαταστήσει εν μέρει την ισχύ του στο εσωτερικό της Ρωσίας.

Επί πέντε χρόνια η Δύση επέμενε να δηλώνει ότι δεν μπορεί να υπάρξει στρατιωτική λύση στη σύρραξη και πως ο σύρος πρόεδρος Μπασάρ Αλ Ασαντ πρέπει να φύγει. Αλλά ενώ οι συνομιλίες υπό την αιγίδα του ΟΗΕ στη Γενεύη δεν κατέληξαν πουθενά, στις συνομιλίες υπό την αιγίδα της Ρωσίας στην Αστάνα έγιναν κάποια βήματα.

Συμπεριλαμβάνοντας στις συνομιλίες την Τουρκία και το Ιράν και αποκλείοντας τις δυνάμεις της Δύσης, το Κρεμλίνο δημιούργησε την εντύπωση πως η Ρωσία αναδύεται από τις στάχτες, πως είναι μια αναγεννημένη υπερδύναμη.

Αντιμετωπίζοντας πολλά προβλήματα στην πατρίδα του, ο Ερντογάν υιοθέτησε τη μέθοδο του Πούτιν. Οντας απρόθυμη η Δύση να επέμβει στρατιωτικά (για δεύτερη φορά) στη Λιβύη, ο Ερντογάν διέκρινε μια ευκαιρία για την Τουρκία. Ακολουθώντας τη στρατηγική της Ρωσίας στη Συρία, εξασφάλισε μια επίσημη πρόσκληση από την κυβέρνηση της Τρίπολης να επέμβει στη χώρα. Και στα τέλη της προηγούμενης χρονιάς κατάφερε και να ενισχύσει την εικόνα της πατρίδας του και να υπογράψει ένα μνημόνιο οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας.

Στη Διάσκεψη του Βερολίνου αναζητήθηκε μια λύση για να τερματιστεί ο πόλεμος στη Λιβύη, αλλά η στρατιωτική εμπλοκή της Τουρκίας άλλαξε τον συσχετισμό δυνάμεων στα πεδία των μαχών. Για ακόμη μια φορά το μέλλον μιας χώρας που σχετίζεται άμεσα με τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, θα το καθορίσουν η Ρωσία και η Τουρκία, αλλά αυτήν τη φορά τον πρώτο λόγο τον έχει η Τουρκία.

Φαίνεται πως ο Ερντογάν εμπνεύστηκε και από τη στρατηγική του «διαίρει και βασίλευε» που εφαρμόζει το Κρεμλίνο στις σχέσεις του με την Ευρώπη, ασκώντας ισχυρές πιέσεις στα μέλη της ΕΕ που εξαρτώνται από τους υδρογονάνθρακες και τις αγορές της Ρωσίας. Οπως ακριβώς ο Πούτιν μετέτρεψε σε ισχυρό όπλο του την παροχή ενέργειας, ο Ερντογάν αποπειράθηκε να μετατρέψει σε ισχυρό όπλο του τις ροές των μεταναστών και των προσφύγων που εγκαταλείπουν τα μέτωπα της Μέσης Ανατολής.

Επί χρόνια, οι Ευρωπαίοι θεωρούσαν ότι η Ρωσία ήταν ένα είδος άσωτου υιού και ότι η ευρωπαϊκή μονοπολική τάξη πραγμάτων παρέμενε ασφαλής. Ωστόσο αυτό κατέστησε την Ευρώπη έναν εύκολο στόχο για το Κρεμλίνο. Μόνο σχετικά πρόσφατα η ΕΕ εκπόνησε νέες πολιτικές και ένα συμπαγές καθεστώς κυρώσεων με στόχο να αποτρέψει τη ρωσική επιθετικότητα. Αλλά ακόμη και σήμερα – παρά τις προσπάθειες της Ανγκελα Μέρκελ και του Εμανουέλ Μακρόν – η ΕΕ δεν έχει καταφέρει να δημιουργήσει αποτελεσματικούς διαύλους επικοινωνίας με τη Ρωσία για την αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων.

Η Τουρκία δεν έχει γίνει ακόμα μια νέα Ρωσία αλλά θα μπορούσε να καταστεί στην περίπτωση που η κατάσταση δεν αντιμετωπιστεί σωστά. Προς το παρόν οι περισσότεροι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την Τουρκία περισσότερο ως περίπλοκο εταίρο παρά ως «συστημικό αντίπαλο». Ομως, οι Ευρωπαίοι πρέπει να λάβουν υπόψη τα σκληρά μαθήματα που πήραν από τις σχέσεις τους με τη Ρωσία κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαπέντε ετών.

Η σχέση ΕΕ – Τουρκίας χρειάζεται ένα νέο και αποδεκτό από αμφότερες τις πλευρές σύνολο αρχών, όπως επίσης και ξεκάθαρων κόκκινων γραμμών, με στόχο να αποτραπεί η περαιτέρω αποσταθεροποίηση στην ευρύτερη περιοχή. Υπό αυτό το πρίσμα οι Ευρωπαίοι πρέπει να καταστήσουν σαφές στην Τουρκία ότι η διαδικασία ένταξης στην ΕΕ μπορεί είτε να ανατραπεί είτε να λάβει νέα ώθηση αλλά και πως στο πλαίσιο μιας πιο στενής σχέσης προβλέπεται η χρήση και καρότων και μαστιγίων. Πρόκληση, ωστόσο, αποτελεί το να διασφαλιστεί ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο για κοινή πολιτική δράση όσον αφορά ζητήματα που σχετίζονται με την κοινή ασφάλεια, σε μια περιοχή όπου ρόλο στις εξελίξεις δεν διαδραματίζουν μόνον η Ευρώπη και η Τουρκία αλλά επίσης η Ρωσία, οι ΗΠΑ και η ανερχόμενη Κίνα.

* Ο Mark Leonard είναι διευθυντής του European Council on Foreign Relations. Το άρθρο αυτό εγράφη για το Project Syndicate Πηγή: Protagon.gr

Protagon Team 7 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2020, 22:00

Η «Χιροσίμα της Βηρυτού» αποτελεί το επιστέγασμα δεκαετιών κάκιστης διακυβέρνησης στον Λίβανο. Αλλά η σπουδή του γάλλου προέδρου να δείξει την αλληλεγγύη του, δεν είναι και τόσο συμπτωματική. Ενα μεγάλο παιχνίδι παίζεται στη Μεσόγειο και το Παρίσι πρωτοστατεί, σε συντονισμό με την Ελλάδα και την Αίγυπτο.

Η ασύλληπτη έκρηξη που ισοπέδωσε τη μισή Βηρυτό και βύθισε στο πένθος ολόκληρο τον Λίβανο συνδέει όλα τα νήματα που συνθέτουν την πολυεπίπεδη κρίση που μαστίζει τη χώρα εδώ και πολλά χρόνια. Συγχρόνως, όμως, είναι πιθανό να αποτελέσει αφορμή ούτως ώστε να τεθούν οι βάσεις για ένα τελικό ξεκαθάρισμα λογαριασμών, όπως επισημαίνουν πολλοί αναλυτές, και την εξεύρεση μιας βιώσιμης λύσης.

Τέσσερις πρώην πρωθυπουργοί του Λιβάνου ζητούν τη σύσταση ειδικής ερευνητικής επιτροπής υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και του Αραβικού Συνδέσμου με στόχο τη διαλεύκανση των αιτιών της ανείπωτης καταστροφής. Ωστόσο μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται και ο Σαάντ Χαρίρι (γιος του δολοφονηθέντος Ραφίκ Χαρίρι) ο οποίος πριν από έξι μήνες αναγκάστηκε να παραιτηθεί ενώπιον ενός κύματος λαϊκής οργής για την κατάρρευση της οικονομίας που έφερε τη χώρα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας.

Να αποδοθεί δικαιοσύνη ζητά και ο (μαρωνίτης χριστιανός) πρόεδρος της χώρας Μισέλ Αούν, αλλά η συμμαχία του με τη σιιτική Χεζμπολάχ αναπόφευκτα γεννά αμφιβολίες για την αμεροληψία του.

Η περιοχή όπου έως το απόγευμα της Τρίτης έστεκε το λιμάνι της Βηρυτού ελέγχεται από τους άνδρες του Χασάν Νασράλα, ο οποίος κατά πάσα πιθανότητα θα επιτρέψει τη απρόσκοπτη εξέλιξη των ερευνών μην παραλείποντας, φυσικά, να διαφυλάξει τα συμφέροντα της οργάνωσής του.

Πολλοί γνώριζαν πως οι 2.750 τόνοι νιτρικού αμμωνίου που είχαν αποθηκευτεί πριν από χρόνια σε μια αποθήκη του λιμανιού, αποτελούσαν μια ωρολογιακή βόμβα αλλά «η ιδέα ότι μέσω του κατ’ οίκον περιορισμού όλων των αξιωματούχων του λιμανιού τιμωρούνται οι ένοχοι, είναι σαν να αδειάζουμε τη θάλασσα με έναν κουβά», αναφέρει χαρακτηριστικά σε κείμενό του ο Ενρίκο Φραντσεσκίνι της La Repubblica, υποστηρίζοντας πως υπεύθυνοι της τραγωδίας είναι άλλοι.

Σύμφωνα με τον έμπειρο (για περισσότερα από 30 χρόνια) ανταποκριτή της ιταλικής εφημερίδας στο εξωτερικό, η «Χιροσίμα της Βηρυτού» αποτελεί το επιστέγασμα δεκαετιών κάκιστης διακυβέρνησης που έφεραν τη χώρα ένα βήμα πριν από την κατάρρευση.

Ο δεκαπενταετής εμφύλιος πόλεμος (1975 – 1990) και μια σειρά από τρομοκρατικά χτυπήματα που ακολούθησαν κατέστησαν τον Λίβανο έρμαιο «θρησκευτικών φατριών που στη συνέχεια στρατιωτικοποιήθηκαν και πολιτικών δυναστειών οι οποίες πίσω από μια επίφαση δημοκρατίας, διαμοιράζονται την εξουσία με πελατειακές λογικές».

Ο Μακρόν στη συνάντηση του με τον πρόεδρο του Λιβάνου Μισέλ Αούν (REUTERS/Mohamed Azakir)

Εκπρόσωποι του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου διαπραγματεύονταν με τον Λίβανο για παροχή βοήθειας ύψους δέκα δισεκατομμυρίων δολαρίων για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης την οποία επιδείνωσε η πανδημία. Πλέον, ωστόσο, όλα είναι ρευστά πέρα από το γεγονός πως οι απλοί πολίτες για το θλιβερό κατάντημα της πατρίδας τους κατηγορούν αποκλειστικά την άρχουσα τάξη.

Η καταστροφή του κεντρικού λιμανιού της χώρας γονάτισε ακόμη περισσότερο τον Λίβανο και δυστυχώς η αλληλεγγύη που έσπευσε να δείξει όλος ο κόσμος στη βαριά πληγωμένη Βηρυτό δεν είναι αρκετή, όπως επισήμανε την Πέμπτη ο Εμανουέλ Μακρόν κατά την επίσκεψή του στη Βηρυτό, μιλώντας, συγχρόνως, για νέα πολιτική συμφωνία με στόχο να γίνουν μεταρρυθμίσεις, να πάψουν οι διχόνοιες, να καταπολεμηθεί η διαφθορά, να αλλάξει το σύστημα.

Ο Ενρίκο Φραντσεσκίνι επισημαίνει στο κείμενό του πως το ταξίδι-αστραπή του γάλλου ηγέτη συνέπεσε με την ανακοίνωση της συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου για την ΑΟΖ η οποία αντιτίθεται στο μνημόνιο συνεργασίας Λιβύης – Τουρκίας που υπέγραψε η Αγκυρα με την κυβέρνηση της Τρίπολης στο τέλος της προηγούμενης χρονιάς.

Ο ιταλός δημοσιογράφος υποστηρίζει πως πρόκειται για «μια σύμπτωση κατά πάσα πιθανότητα όχι τυχαία», σημειώνοντας πως διαφαίνεται εμπλοκή του Ελιζέ στη συμφωνία: «έχοντας ταπεινωθεί από την Τουρκία στη Λιβύη η Γαλλία είναι αποφασισμένη να απαντήσει στην Αγκυρα. Ενα “μεγάλο παιχνίδι παίζεται στη Μεσόγειο”» και το Παρίσι επιδιώκει πλέον να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο.

Οσον αφορά τον Λίβανο, τα ανοιχτά μέτωπα είναι πολλά: η κατάρρευση της οικονομίας, ο εξτρεμισμός, η διαφθορά, ο κορονοïός και από το απόγευμα της Τρίτης και η κατεστραμμένη Βηρυτός.

Σε διεθνές επίπεδο βάση για τις όποιες περαιτέρω προσπάθειες βελτίωσης της κατάστασης στη χώρα μπορεί να αποτελέσει το υπ’ αριθµόν 1701 ψήφισµα του ΟΗΕ του 2006 που εγκρίθηκε ομόφωνα από το Συμβούλιο Ασφαλείας και προβλέπει τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και την αποστρατικοποίηση της περιοχής πλησίον των συνόρων του Λιβάνου με το Ισραήλ.

Στο εσωτερικό της χώρας, ωστόσο, πρωταγωνιστικό ρόλο πρέπει να διαδραματίσουν κυρίως οι πολίτες του Λιβάνου. Πριν από 15 χρόνια η δολοφονία του Ραφίκ Χαρίρι οδήγησε τον Λίβανο στην ειρηνική Επανάσταση των Κέδρων μέσω της οποίας ο λιβανικός λαός πέτυχε την απόσυρση την ενόπλων δυνάμεων της Συρίας από την πατρίδα του. Ο Ενρίκο Φραντσεσκίνι θεωρεί πως «η διπλή έκρηξη που κατέστρεψε τη μισή Βηρυτό θα μπορούσε να αποτελέσει το έναυσμα για μια νέα παρόμοια επανάσταση».

«Με μια πρωτεύουσα που αποκαλείται “Παρίσι της Μέσης Ανατολής”, μια πολυθρησκευτική κοινωνία με το μισό του πληθυσμού της να ειναι Χριστιανοί, μια τεράστια και σημαντική παράδοση εμπορικών σχέσεων, άριστες τουριστικές προοπτικές, μια πραγματική ποιότητα ζωής παρά το γεγονός ότι βρίσκεται στο επίκεντρο πολεμικών συρράξεων και διάφορους διάσημους ανά την υφήλιο Λιβανέζους (όπως τον συγγραφέα Νασίμ Νίκολας Ταλέμπ και την Αμάλ Αλαμουντίν, σύζυγο του Τζορτζ Κλούνεϊ) να δίνουν επιπλέον λάμψη στη χώρα, ο Λίβανος δύναται κάλλιστα να καταστεί πρότυπο για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, η Δύση και ειδικά η Ευρώπη πρέπει να συνδράμουν με κάθε τρόπο τους Λιβανέζους στην όποια προσπάθειά τους», προσθέτει και καταλήγει: «Και ο Μακρόν πρέπει να βγει στην εμπροσθοφυλακή αυτής της προσπάθειας».

Πηγή: Protagon.gr

Του Αλκη Καλλιαντζίδη, Οικονομολόγου, [email protected]  www.kalkis.eu

Για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι συνέλληνες.

Ο γράφων έχει κατεπανάληψη ασχοληθεί με την αργεντίνικη κρίση χρέους στις Ανιχνεύσεις για να την συγκρίνει, όπου φυσικά είναι εφικτό, με την αντίστοιχη ελληνική. Αλλά κυρίως για να τις υπενθυμίζει στους λωτοφάγους   συμπατριώτες μας του «λεφτά υπάρχουν», των «Ζαπείων 1 και 2» και «της διαγραφής του χρέους με έναν νόμο κι ένα άρθρο». Ποια είναι η σκληρή πραγματικότητα ; Όταν μια οικονομία, όπως της συμπαθούς Αργεντινής ή της ελληνικής, είναι προβληματική, χρειάζεται να κάνει έγκαιρα «διαρθρωτικές αλλαγές», τηρουμένων των αναλογιών προβληματικότητάς τους. Κι όχι να πορεύονται ανέμελα, το πολιτικάντικο σύστημά της αλλά και ο Λαός της, με ξένα λεφτά. Μια μέρα θα σταματήσουν τα δανεικά, ιδιαίτερα των αλλοδαπών, κι η συνέχεια του δανεισμού θα γίνει με σκληρούς συμβατικούς όρους σε αλλοδαπό δίκαιο. Και τότε αριστερο-δεξιοί λεονταρισμοί του «δεν πληρώνω», σαν των περονιστών του 2001 και των συριζανελιτών του 2015, δεν περνάνε στους κατέχοντες. Ούτε και οι «θαυματουργές» φιλελεύθερες «λύσεις» των Ζαπείων του 2009-2010  ή  της «βροχής ξένων επενδυτών» του πρώην Αργεντινού προέδρου Mauricio Macri που όμως δεν πήγαν στην Αργεντινή. Τότε οι δανειστές σου υπαγορεύουν τον κοινωνικά σκληρό δρόμο που θα ακολουθήσεις, διαφορετικά έχεις την τύχη του γειτονικού Λιβάνου που δεν έχει χρήματα να αγοράσει φάρμακα, τρόφιμα πρώτης ανάγκης, καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα, τηλεπικοινωνίες, κλπ.

Εμείς περάσαμε το καλοκαίρι του 2015 ΣΥΡΙΖΑ από την πλέρια καταστροφή και τη σκαπουλάραμε με ένα τριτο-τέταρτο Μνημόνιο, έχουμε διευθετήσει τις δόσεις αποπληρωμής του τεράστιου χρέους μας, για αυτό και δανειζόμαστε σήμερα φτηνότερα από ό,τι η Ιταλία (περίπου με 1,05% επιτόκιο τα δεκαετή όμολογά μας) και μείναμε κάτω από την ομπρέλα ασφαλείας του σκληρού ευρώ (μακάρι κ. Τσίπρα και η Αργεντινή να ήτανε Ελλάδα ως προς αυτό).

Αυτό που έγινε στις 4-8-2020 στην Αργεντινή θα το δούμε λεπτομερώς παρακάτω. Κοντολογίς η χώρα αυτή απέφυγε την 9^η στάση πληρωμών της, επειδή οι κεντροαριστεροί περονιστές στην εξουσία διευθέτησαν ένα μέρος των δόσεων αποπληρωμής του χρέους τους με τους ιδιώτες δανειστές τους, όπως μετέδωσε στις 5-8-2020 η ανταποκρίτρια Aude Villiers–Moriamé της εφημερίδας Le Monde, με τίτλο : «Η Αργεντινή κατέληξε σε μια συμφωνία χρέους με τους ιδιώτες δανειστές της» (L’Argentine trouve un accord sur sa dette avec les créanciers privés).

«Λύσαμε ένα δυσβάστακτο χρέος εν μέσω μιας πανδημίας και της χειρότερης οικονομικής κρίσης που θυμόμαστε», δήλωσε φανερά χαρούμενος ο πρόεδρος Alberto Fernández σε μια συνέντευξη που δόθηκε στο διαδικτυακό μέσο Cenital, μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας, μεταξύ της κυβέρνησης και των ιδιωτών πιστωτών της Αργεντινής για την αναδιάρθρωση ενός μέρους του χρέους της χώρας  : δηλαδή των 66 δισεκατομμυρίων δολαρίων (ή 55,8 δισεκατομμύρια ευρώ), που συνάφθηκε με βάσει το αλλοδαπό δίκαιο. Ποιος καλοπροαίρετος έλληνας δεν θυμάται τις κραυγές όλων εκείνων που φώναζαν για τις αντίστοιχες συμβάσεις που υπέγραψε η Ελλάδα με τους δανειστές της με βάση το αγγλικό δίκαιο ; Το συνολικό δημόσιο χρέος της Αργεντινής ανέρχεται περίπου σε 324 δισεκατομμύρια δολάρια. Δηλαδή είναι σαφώς μικρότερο του ελληνικού : ήτοι 331 δις ευρώ τέλος του 2019.

Οι διαπραγματεύσεις, οι οποίες διήρκεσαν ουσιαστικά αρκετούς μήνες, λόγω της πανδημίας Covid-19, σκάλωναν κυρίως στο θέμα των τόκων και στις ημερομηνίες αποπληρωμής που πρότεινε η Αργεντινή. Η πρώτη προσφορά αναδιάρθρωσης που παρουσίασε η κυβέρνηση στα τέλη Απριλίου 2020 πρότεινε ένα μορατόριουμ για τις αποπληρωμές μέχρι το 2023. Η πέμπτη και τελευταία προβλέπει τελικά ότι οι πρώτες αποπληρωμές τόκων θα αρχίσουν από το 2021. Στην περίπτωση της Ελλάδας θυμίζω ότι οι δανειστές μας κανόνισαν τις δόσεις αποπληρωμής να φτάνουν μέχρι το 2049, ώστε να μην είναι δυσβάστακτες ετησίως στον κρατικό μας προϋπολογισμό.

«Οι κύριες αλλαγές έγιναν μεταξύ της πρώτης προσφοράς και της τέταρτης. Σε αυτό το στάδιο των διαπραγματεύσεων, οι θέσεις μεταξύ των δανειστών και της κυβέρνησης ήταν συγκλίνουσες, μια μικρή βελτίωση στην προσφορά της Αργεντινής ήταν αρκετή για τη σύναψη της συμφωνίας », επισήμανε ο Martín Kalos, οικονομολόγος, διευθυντής της συμβουλευτικής εταιρείας EPyCA.

«Μια προσφορά που όλοι οι πιστωτές οφείλουν να υποστηρίξουν »

«Έχοντας ολοκληρώσει αυτήν την συμφωνία, την πιο δύσκολη από τις διαπραγματεύσεις για την αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους της, αυτό επιτρέπει στην Αργεντινή να έχει μεγαλύτερη ορατότητα στις αναπτυξιακές της δυνατότητες», δήλωσε ο Martín Kalos. Το πρόβλημα της Αργεντινής δεν είναι ότι το χρέος της είναι πολύ υψηλό, αλλά ότι πρέπει να το αποπληρώσει πολύ γρήγορα. Χωρίς μια αναδιάρθρωση, η χώρα δεν θα μπορούσε να τιμήσει τις ημερομηνίες εξόφλησης».

Ο Martín Guzman το επαναλαμβάνει διαρκώς από τότε που ορίστηκε ως υπουργός Οικονομικών τον Δεκέμβριο του 2019: το χρέος της Αργεντινής «δεν είναι βιώσιμο». Ο εν λόγω οικονομολόγος, μοιράστηκε νωρίς την Τρίτη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το επίσημο Δελτίο τύπου της κυβέρνησης που ανακοίνωνε τη συμφωνία. «Επιτέλους επιτύχαμε μια συμφωνία που θα μας εξοικονομήσει 33 δισεκατομμύρια δολάρια τα επόμενα δέκα χρόνια», δήλωσε ο Alberto Fernández. Μήπως θυμόμαστε ότι στην περίπτωση της Ελλάδας οι ιδιώτες δανειστές μας κούρεψαν το χρέος μας κατά 110 δις εκατομμύρια ευρώ ; Το νέο καλωσορίστηκε ευρέως από τα μέλη της πλειοψηφίας των Περονιστών, καθώς και από ορισμένους εκπροσώπους της αντιπολίτευσης, όπως ο φιλελεύθερος πρώην υπουργός Οικονομικών Hernán Lacunza, ο οποίος έγραψε στο Twitter για μια «δίκαιη και λογική συμφωνία». Η κυβέρνηση της Αργεντινής έχει παρατείνει κατά τρεις εβδομάδες, έως τις 24 Αυγούστου 2020, την προθεσμία – αρχικά είχε προγραμματιστεί για την Τρίτη, 4 Αυγούστου – ώστε όλοι οι ιδιώτες δανειστές της να αποδεχθούν την τελική προσφορά της. Μια αποδοχή που θα έπρεπε να είναι σχεδόν καθολική : οι τρεις μεγάλες ομάδες ιδιωτών πιστωτών Ad Hoc (στους οποίους περιλαμβάνεται η εταιρεία Black Rock, μια από τους πιο αδιάλλακτους δανειστές  κατά τη διάρκεια αυτών των διαπραγματεύσεων), η Exchange Bondolders και η ACC  χαιρέτισαν μια «συμφωνία που παρουσιάζει ένα καλό αποτέλεσμα για όλους τους συμμετέχοντες και μια προσφορά που οφείλουν  να υποστηρίξουν όλοι οι πιστωτές», έδωσαν τη γραμμή.

Καλή συνεννόηση και με το ΔΝΤ

«Με αυτήν τη συμφωνία, η Αργεντινή βγαίνει από την επιλεκτική {στάση πληρωμών} στην οποία μπήκε [στα τέλη Μαΐου 2020, αδυνατώντας να τιμήσει μια προθεσμία αποπληρωμής 500 εκατομμυρίων δολαρίων] και αποφεύγει τις συνέπειες μιας πραγματικής χρεοκοπίας», υπογράμμισε ο Martín Kalos. Αυτή η λύση μπορεί, σύμφωνα με τον οικονομολόγο, να βοηθήσει «να εξαλειφθούν οι αβεβαιότητες σχετικά με την οικονομική κατάσταση της χώρας και να της ανοίξει νέους ορίζοντες». Η φτώχεια, η ανεργία και ο πληθωρισμός έχουν αυξηθεί εκθετικά τα τελευταία δύο χρόνια στην Αργεντινή, αντιμετωπίζοντας μια σοβαρή οικονομική και κοινωνική κρίση. Η πανδημία Covid-19 αναμένεται να προκαλέσει ένα ακόμη πλήγμα στο ΑΕΠ της Αργεντινής (όπως και της Ελλάδας και όλου του κόσμου άλλωστε) : σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Οικονομικής Επιτροπής για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, το ΑΕΠ της Αργεντινής θα μπορούσε να συρρικνωθεί κατά 10,5% το 2020.

Οι διαπραγματεύσεις για το δημόσιο χρέος δεν σταματούν εδώ : η κυβέρνηση πρέπει ακόμη να αναδιαρθρώσει το χρέος που έχει συναφθεί σύμφωνα με την τοπική νομοθεσία, καθώς και εκείνο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), το οποίο, κατόπιν αιτήματος του πρώην προέδρου Mauricio Macri, είχε χορήγησε 44 δισεκατομμύρια δολάρια στην Αργεντινή από τα μέσα του 2018 για να την βοηθήσει να αντιμετωπίσει την κρίση. «Οι διαπραγματεύσεις με το ΔΝΤ είναι λιγότερο επείγουσες, καθώς οι πρώτες αποπληρωμές αναμένονται να αρχίσουν το 2021»,  δήλωσε ο Kalos. Φαίνεται να υπάρχει κάποια πολιτική συμπάθεια μεταξύ της κυβέρνησης και του ΔΝΤ. Είναι εκπληκτικό, αλλά είναι καλό πράγμα. Ως απόδειξη αυτής της καλής κατανόησης, η γενική διευθύντρια του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, Kristalina Georgieva, στο Twitter επαίνεσε τη συμφωνία που επιτεύχθηκε με τους ιδιώτες πιστωτές της Αργεντινής: «Είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα. Ανυπομονούμε να βρούμε μια λύση προς όφελος όλων».

Ας αφήσουν λοιπόν τα παραμύθια στους Λαούς τους : οι αριστεροί, οι δεξιοί και οι κεντρώοι Λαϊκιστές.

euro2day.gr/Financial Times

• Του Janan Ganesh

Η βουτιά του πλανητάρχη στις δημοσκοπήσεις δεν πρέπει να οδηγεί σε βιαστικά συμπεράσματα για επιστροφή στη φιλελεύθερη κανονικότητα. Πού απογοήτευσε τους ψηφοφόρους του ο Αμερικανός πρόεδρος.

Δημοσιεύθηκε: 7 Αυγούστου 2020 – 08:04

Oι λαϊκιστές αρέσκονται να χρησιμοποιούν σλόγκαν με τρεις λέξεις, τα οποία ξεκινάνε πάντα με ρήμα. Τα συνθήματα «ανακτήστε τον έλεγχο» και «χτίστε τον τοίχο» φάνηκαν ιδιαίτερα χρήσιμα στους αγγλοσάξονες λαϊκιστές το 2016.

Oι ηγέτες γίνονται φλύαροι όταν αναλάβουν καθήκοντα – οι αυλικοί, αυτοί οι υπομονετικοί ακροατές, ενθαρρύνουν τις κακές συνήθειες – αλλά ένα από τα πιο επιτυχημένα «τιτιβίσματα» του Ντόναλντ Τραμπ ακολουθεί πιστά το μοτίβο. «Ανοίξτε τα σχολεία!!!» έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος, με τις αναδημοσιεύσεις του μηνύματος να φτάνουν τις 400.000 σε 24 ώρες.

Το πνεύμα, όπως θα παρατηρήσατε, είναι το αντίθετο από αυτό ενός απολυταρχικού ηγέτη. Αλλά ανάλογη ήταν και η αρχική του αντίδραση στη Covid-19: η καθυστέρηση να απαγορεύσει δραστηριότητες, να ενθαρρύνει ή ακόμα και να σεβαστεί τη χρήση μάσκας. Και το ίδιο πνεύμα διακρίνει και τη γραμμή του Λευκού Οίκου στη δημοσιονομική ανακούφιση. Ο Λάρι Κάντλοου, ο οικονομικός του σύμβουλος, ανησυχεί για τα «αντικίνητρα» στην εργασία. Όποιο πνεύμα και αν διαπνέει το σχόλιο αυτό, δεν είναι αυτό του κρατικού πατερναλισμού.

Aκόμα και προτού εκλεγεί, οι φιλελεύθεροι διάβαζαν τον Τραμπ πρωτίστως ως απολυταρχικό. Η Αν Απλμπάουμ δεν είναι η μόνη που τον συγκρίνει με τον Ούγγρο πρωθυπουργό, Βίκτορ Όρμπαν, στο νέο της βιβλίο «H Χαραυγή της Δημοκρατίας».

Η αντίληψη αυτή δεν θα είχε ιδιαίτερη σημασία αν δεν οδηγούσε σε απατηλές προσδοκίες. Υπονοεί ότι η εκλογική ήττα του Τραμπ τον Νοέμβριο μπορεί να συνιστά και απόρριψη της απολυταρχίας. Μετά από μια σκοτεινή πενταετία, η ελεύθερη κοινωνία θα μπορεί να στηριχτεί σε μια νέα ψήφο εμπιστοσύνης από τους πολίτες. «Η αρπαγή της ελευθερίας μας θα σας στοιχίσει» θα είναι το μήνυμα των ψηφοφόρων στους ηγέτες.

Είναι τόσο καθησυχαστική η σκέψη αυτή που είναι κρίμα ότι είναι εσφαλμένη. Ο Τραμπ δεν θα χάσει τις εκλογές αυτές λόγω του απολυταρχισμού του. Αντίθετα, έχασε την πίστη των πολιτών λόγω της χαλαρότητας που επέδειξε. Η παθητική προσέγγισή του απέναντι στον ιό (150.000 Αμερικανοί έχασαν τη ζωή τους) είναι αυτό που άλλαξε το τοπίο στις δημοσκοπήσεις εναντίον του. Οι πιο απολυταρχικές συμπεριφορές του δεν είχαν τέτοιο αποτέλεσμα. Μετά τη σκληρότητα που επέδειξε απέναντι στους μετανάστες στα μεξικανικά σύνορα, παρέμεινε σταθερός στις δημοσκοπήσεις. Μετά τις διάφορες ταξιδιωτικές απαγορεύσεις, η δημοτικότητά του ανέκαμψε. Μετά τις επιθέσεις του ενάντια σε δημοσιογράφους, δικαστές, δημοσίους υπαλλήλους και όλους όσους τον αμφισβητούσαν, είχε ισότιμες πιθανότητες επανεκλογής με τον αντίπαλό του.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η επιθετική αντίδρασή του στις διαδηλώσεις αυτού του καλοκαιριού δεν ήταν δημοφιλής. Κάντε το νοητικό πείραμα: αν ο κ. Τραμπ είχε ελέγξει άμεσα και αποτελεσματικά τον ιό, αλλά έδινε εντολή να καθαρίσει η πλατεία Λαφαγιέτ για να βγάλει μια φωτογραφία, θα ήταν 10 μονάδες πίσω από τον Δημοκρατικό Τζο Μπάιντεν;

Οι ψηφοφόροι δεν τιμωρούν την εξαύλωση των φιλελεύθερων αξιών από τον πρόεδρο. Είναι η έλλειψη πυγμής αυτό που δεν μπορεί να συγχωρεθεί σε έναν ηγέτη ο οποίος είχε παρουσιαστεί ως σκληρός. Το πρόβλημα του Τραμπ είναι ότι προσφέρει στους Αμερικανούς τη μορφή και το στιλ της απολυταρχίας αλλά όχι το αίσθημα της ασφάλειας που αποτελεί το ουσιαστικό της χαρακτηριστικό. Είναι αυταρχικός, αλλά όχι ισχυρός. Από αυτό συνάγεται ότι ένας γνήσιος απολυταρχικός ηγέτης – ο οποίος θα έχει πραγματικά πυγμή – θα μπορούσε να κερδίσει τη στήριξή τους. Ακόμα και μια σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών στον Νοέμβριο δεν θα αποδείκνυε το αντίθετο. Ο ενθουσιασμός των φιλελεύθερων τη νύχτα εκείνη θα πρέπει να είναι συγκρατημένος.

Oι λαϊκιστές έχουν δύο διαφορετικές πλευρές όσον αφορά το ζήτημα της ανθρώπινης ελευθερίας. Τάσσονται υπέρ ενός πιο παρεμβατικού κράτους σε κάποιους τομείς (εμπόριο, μετανάστευση, έγκλημα) αλλά αντιπαθούν ακόμα και τα ήπια μέτρα στη δημόσια υγεία, τη φορολογία και το περιβάλλον. H τρομακτική Ουάσιγκτον είναι ταυτόχρονα μια φορτική νταντά και ένας απών σπιτονοικοκύρης, παραμένοντας αμέτοχη, ενώ η καρδιά της Αμερικής γονατίζει από την αποβιομηχανοποίηση και τη χρήση οπιοειδών. Οι Βρετανοί Συντηρητικοί, oι οποίοι τα πήγαν εξίσου άσχημα στη διαχείριση της πανδημίας, περιέχουν αυτή την αντίφαση όσο και οι Αμερικανοί Ρεπουμπλικάνοι.

Οι θεωρητικές αντιφάσεις δεν είναι ντροπή. Αλλά είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι από τις δύο ροπές του λαϊκισμού, την απολυταρχική και αυτή που αντίκειται στην κρατική παρέμβαση, είναι η δεύτερη που βλάπτει τον Τραμπ. Οι ψηφοφόροι θέλουν τα σχολεία να ανοίξουν αργότερα παρά νωρίτερα. Ανησυχούσαν για την πρόωρη άρση των περιοριστικών μέτρων τον Μάιο. Οι δημοσιονομικές μεταβιβάσεις ήταν ιδιαίτερα δημοφιλείς. Από την άλλη, ανέχτηκαν τρία χρόνια δημαγωγίας χωρίς να του γυρίσουν την πλάτη.

Γνωρίζοντας τα παραπάνω, ο Μπάιντεν δεν πολιτεύεται ως το φιλελεύθερο αντίδοτο σε έναν Καίσαρα. Πολιτεύεται απλά ως κάποιος που είναι πιο ικανός να κάνει πράγματα. Η πλατφόρμα του θα σας καθησυχάσει με το σχέδιο της να «επεκτείνει τα επιδόματα ανεργίας μεταρρυθμίζοντας τα βραχυπρόθεσμα προγράμματα αποζημίωσης» και άλλα παρόμοια. Οι επιθέσεις του στον Τραμπ εστιάζουν στην απερισκεψία με την οποία αντιμετώπισε τον ιό τον Ιανουάριο, όχι την αμφίθυμη σχέση του με το κράτος δικαίου.

Δεν χρειάζεται να αναφέρουμε ότι ο Μπάιντεν θα είναι λιγότερο απολυταρχικός σαν πρόεδρος. Αλλά ας μην υποκρινόμαστε ότι οι ψηφοφόροι θα τον εκλέξουν για αυτό τον λόγο.

© The Financial Times Limited 2020. All rights reserved.
FT and Financial Times are trademarks of the Financial Times Ltd.
Not to be redistributed, copied or modified in any way.
Euro2day.gr is solely responsible for providing this translation and the Financial Times Limited does not accept any liability for the accuracy or quality of the translation