Αρχική Blog Σελίδα 2404

As Armenia and Azerbaijan Fight, Here’s Where U.S., Russia, Turkey, Iran Stand

0
Armenia and Azerbaijan fight over disputed Nagorno-Karabakh region

With Armenia and Azerbaijan engaged in their deadliest ethno-territorial dispute in years, major world powers are scrambling to respond to the burgeoning crisis in the Caucasus region that bridges Europe and Asia.

On Tuesday, both Turkey and Iran reportedly found themselves directly involved in the battle, while the U.S. and Russia remained closely engaged, calling for an immediate de-escalation.

The Armenia-Azerbaijan conflict is rooted in a century of bloodshed that first erupted in the brief period of the neighboring countries’ independence after the collapse of the Russian Empire and before the rise of the Soviet Union in the final years of the Ottoman Empire during World War I. It has erupted once again almost exactly 100 years later, escalating rapidly and dangerously in recent days. Both sides are already claiming to have inflicted dozens of casualties, while accusing the other of targeting civilians.

At the heart of this conflict is a disputed territory known as Nagorno-Karabakh. The 1,700- square-mile stretch of territory is internationally recognized as part of Azerbaijan, but is mostly ruled by the ethnic Armenian-run separatist government of the Arstakh Republic.

Armenia and Azerbaijan fought their worst conflict yet amid the collapse of the Soviet Union in the late 1980s and early 1990s, but their dispute rekindled with exchanges of fire in April of 2016 and July of this year. Efforts to keep the peace in the months came to no avail as the rivalry ignited again over the weekend, this time threatening to devolve into all-out war.

Such a conflict has the potential to drag in Russia and Turkey, which back Armenia and Azerbaijan, respectively, as well as neighboring Iran, which shares cultural and religious ties to Azerbaijan but has traditionally been closer to Armenia. Meanwhile, the U.S. eyes yet another border spat abroad, testing Washington’s traditional global leadership just weeks ahead of a divisive national election at home.

armenia, artillery, azerbaijan, nagorno, karabakh
An Armenian soldier fires artillery in this photo published on September 29, as conflict with Azerbaijan raged over the disputed territory of Nagorno-Karabakh. The land is internationally-recognized as belonging to Azerbaijan but mostly ruled by a majority-ethnic Armenian government known as the Artsakh Republic.ARMENIAN MINISTRY OF DEFENSE  

Russia has kept up close ties with Armenia since the fall of the Soviet Union, with Moscow and Yerevan both being members of the Collective Security Treaty Organization (CSTO). Azerbaijan was also once part of the mutual defense pact, but left in 1999.

Still, Moscow and Baku also have strong relations and Azerbaijani representatives even observed the joint Caucasus 2020 exercises involving Russia along with Armenia, Belarus, China, Iran, Myanmar and Pakistan just days before the latest fighting broke out.

Led by Russian President Vladimir Putin for the past two decades, Russia has sought to reclaim former spheres of influence both near and afar. While the U.S. and partnered Western countries have attempted to block Russia in Eastern Europe, it was another rival NATO alliance member, Turkey, that has stepped up its presence in Syria and Libya.

Russia has so far succeeded in avoiding major state-versus-state violence in these other theaters, but Armenian ambassador to Moscow Vardan Toganyan told a Moscow radio station on Monday that Yerevan was prepared to formally request military support from its ally if necessary.

Turkey

Armenia accused Turkey of already getting involved in the vicious flare-up by shooting down an Armenian Su-25 with an F-16 guiding Azerbaijani attacks. Turkish President Recep Tayyip Erdogan’s office has denied the charge.

Turkey has also denied mounting reports that it was diverting Sunni Muslim insurgents it sponsors against the Russia-backed government in Syria to majority-Shiite Muslim Azerbaijan to battle mostly Christian Armenian forces and Artsakh separatists, though Ankara has vowed to back Baku against what it called “the biggest threat to peace in the region.” Turkish drones are currently operating on behalf of Azerbaijani forces in the conflict.

Turkey and Armenia’s troubled history date back to the late Ottoman era, when authorities of modern-day Turkey targeted Armenians and other ethnic minorities during and after World War I in an ethnic cleansing campaign seen by many countries as a genocide. Use of the term to describe these events has divided the international community, but Turkey and its top oil supplier Azerbaijan are the only two countries to outright reject such a classification of what occurred.

Despite their multi-regional feud, Turkey and Russia have also worked together in attempting to broker peace in Libya and Syria. Turkey has also purchased Russia’s advanced S-400 surface-to-air missile system, the next generation of the S-300 fielded by Armenia.

azerbaijan, armenia, military, conflict
Azeri forces strike what was said to be an Armenian military position in this footage published on September 29 by the Azerbaijan Ministry of Defense. Both sides have claimed to have inflicted dozens of casualties, while accusing the other of targeting civilians in and around the disputed Nagorno-Karabakh region, or Artsakh.AZERBAIJAN MINISTRY OF DEFENSE

Iran

Footage circulating across social media on Tuesday also placed Iran in the heat of the conflict, as an unconfirmed clip allegedly shows Iranian air defenses downing an Azerbaijani drone that strayed into the airspace of the Islamic Republic.

Though both Iran and Azerbaijan host Shiite Muslim majorities, the latter has warm ties with Iran’s archfoe, Israel, the region’s only majority-Jewish state. Iran also is home to a potentially larger population of ethnic Azeris than Azerbaijan itself and is wary of separatist movements looking to split from the central government in Tehran.

At the same time, Iran has grown notably close to Armenia. Earlier this month, Tehran’s embassy in Baku denied social media reports that Iranian trucks were transferring Russian arms to Moscow’s ally in the Caucasus. Iran also enjoyed positive relations with Turkey, another non-Arab Middle Eastern power with growing influence.

Iranian officials have offered to mediate between the two belligerent forces as they have alongside fellow pro-government Russia and pro-opposition Turkey.

United States

The U.S., which enjoys good relations with both Armenia and Azerbaijan, has also offered its support in rebuilding peace as part of the Organization for Security and Co-operation in Europe’s (OSCE) Minsk Group it co-chairs with France and Russia. Other permanent members include Turkey, as well as Armenia and Azerbaijan, and Belarus, Finland, Germany, Italy and Sweden.

Both the U.S. and Turkey are members of NATO, but Washington has been reluctant to back Ankara’s endeavors in countries like Libya and especially in Syria, where Turkish-led incursions target local Pentagon-backed Kurdish forces. These actions have earned Ankara bipartisan rebuke by Washington lawmakers.

But with President Donald Trump entering a tight race with rival Vice President Joe Biden, much of the administration’s recent messaging has focused on domestic moves. Foreign policy mentions have been largely confined to rhetorical attacks on China and Iran, the U.S. leader’s two top designated foes.

Ahead of the first presidential debate scheduled to air Tuesday evening, Biden tweeted that Trump “needs to call the leaders of Armenia and Azerbaijan immediately to de-escalate the situation, and that he “also demand others — like Turkey — stay out of this conflict.”

This article has been updated to reflect that modern-day Armenia and Azerbaijan were under Russian Empire rule in the period before declaring independence, warring and eventually joining the Soviet Union.

Newsweek

O πόλεμος Αζερμπαϊτζάν Αρμενίας και oι διεθνείς προεκτάσεις-Ο υπόγειος ρόλος του Ισραήλ και της Ινδίας στην περιοχή

0

O πόλεμος Αζερμπαϊτζάν Αρμενίας και oι διεθνείς προεκτάσεις-Ο υπόγειος ρόλος του Ισραήλ και της Ινδίας στην περιοχή

Χωριανόπουλος Άγγελος

Οι εντάσεις μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας βρίσκονται στο αποκορύφωμά τους με θανατηφόρες επιθέσεις που ταρακούνησαν το Καραβάχ, το οποίο ελέγχεται από την Αρμενία τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής, σκοτώνοντας τουλάχιστον 23 ανθρώπους (αμάχους).

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αρχηγός της αυτοανακηρυχθείσας κυβέρνησης στο Καραμπάχ δήλωσε στα ΜΜΕ για την επίθεση. Το υπουργείο Άμυνας της Αρμενίας ανέφερε ότι μη επανδρωμένα αεροσκάφη συμμετείχαν σε επίθεση στην επαρχία Ταβούς. Τουρκικά ΜΜΕ ισχυρίστηκαν ότι η Αρμενία πραγματοποίησε “επιθέσεις εναντίον του Αζερμπαϊτζάν”.

Εν τω μεταξύ, ο Hikmet Hajiyev, επικεφαλής του Τμήματος Εξωτερικών Υποθέσεων του Αζερμπαϊτζάν κατηγόρησε την Αρμενία για τις επιθέσεις.

“Η νέα επίθεση της Αρμενίας εναντίον του Αζερμπαϊτζάν αποτελεί πράξη επιθετικότητας και χρήσης βίας. Πρόκειται για μια ακόμη πρόκληση της Αρμενίας μετά το περιστατικό στο Τοβούζ. Η πολιτικοστρατιωτική ηγεσία της Αρμενίας φέρει την πλήρη ευθύνη”, ανέφερε σε tweet του με φωτογραφίες τραυματιών και κατεστραμμένων περιουσιακών στοιχείων.

Ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν καταδίκασε την Αρμενία για την επίθεση και καλεί σε άμεσο τερματισμό της κατοχής εδαφών γου Αζερμπαϊτζάν. “Η Τουρκία εξακολουθεί να στέκεται στο φιλικό και αδελφικό Αζερμπαϊτζάν με όλες της τις δυνάμεις”, δήλωσε ο Ερντογάν προσθέτοντας ότι οι πρόσφατες εξελίξεις έχουν δώσει την ευκαιρία σε όλες τις χώρες με επιρροή στην περιοχή να εισαγάγουν ρεαλιστικές και δίκαιες λύσεις.

Εκτός από την Τουρκία, το Πακιστάν έχει επίσης παράσχει τη στήριξή του στο Αζερμπαϊτζάν. “Το Πακιστάν στέκεται στο αδελφικό έθνος του Αζερμπαϊτζάν και υποστηρίζει το δικαίωμά του στην αυτοάμυνα”, ανέφερε δήλωση του Υπουργείου Εξωτερικών του Πακιστάν.

“Υποστηρίζουμε τη θέση του Αζερμπαϊτζάν για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, η οποία είναι σύμφωνη με τα αρκετά ομόφωνα εγκριθέντα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ”, πρόσθεσε.

Το τρίτο έθνος που στηρίζει το Αζερμπαϊτζάν εκτός από την Τουρκία και το Πακιστάν είναι το Ισραήλ, το οποίο έχει κοινές μακροχρόνιες σχέσεις με τη χώρα, αλλά έχει εξαιρετικά τεταμένους δεσμούς με την Άγκυρα και το Ισλαμαμπάντ.

Σύμφωνα με έκθεση ανάλυσης του Seth J. Frantzman της Jerusalem Post, το ζήτημα για το Ισραήλ είναι ότι η Τουρκία αποτελεί ένα από τα πιο εχθρικά κράτη στην Μέση Ανατολή. “Τουρκία και Ιράν αγωνίζονται με υβριδικό τρόπο εναντίον του Ισραήλ. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην πολιτική του σημερινού κυβερνώντος κόμματος της Τουρκίας, το οποίο βρίσκεται σε ένα κύμα εθνικισμού και μιλιταρισμού με σκοπό να αποσπάσει την προσοχή από τα οικονομικά προβλήματα στην πατρίδα του”, ανέφερε.

Επιπλέον, το Πακιστάν δεν έχει αναγνωρίσει καν το Ισραήλ ως έθνος και δεν έχει διπλωματικές σχέσεις με τη χώρα. Σύμφωνα με ειδικούς που μίλησαν στους Eurasian Times, το Πακιστάν θα μπορούσε να είναι μία από τις ελάχιστες χώρες εκτός από το Ιράν που μπορεί να μην αναγνωρίσει ποτέ το Ισραήλ, καθιστώντας έτσι αυτή τη συμμαχία εξαιρετικά περίπλοκη.

Από την άλλη πλευρά, η Αρμενία υποστηρίζεται από τον μακροπρόθεσμο εταίρο της στον τομέα της ασφάλειας, την Ρωσία. Εκτός από την παροχή βαλλιστικών πυραύλων και νέων μαχητικών αεροσκαφών SU-30SM, η Μόσχα παρέχει επίσης τη στήριξή της μέσω στρατιωτικής βοήθειας.

Επιπλέον, η Αρμενία είναι μέρος του CSTO – Συλλογική Συνθήκη Ασφάλειας – μία οργάνωση παρόμοια με το ΝΑΤΟ, υπό την ηγεσία της Ρωσίας. Αποτελεί μία στρατιωτική συμμαχία των επτά πρώην σοβιετικών κρατών, με το Αζερμπαϊτζάν να μην  αποτελεί μέρος της ομάδας. Αποστολή του CSTO είναι να εξασφαλίσει τη συλλογική άμυνα οποιουδήποτε μέλους αντιμετωπίζει εξωτερική απειλή και εάν κλιμακωθούν οι εντάσεις, η Αρμενία μπορεί πάντα να επικαλεστεί το CSTO.

Μια άλλη χώρα που θα μπορούσε να επεκτείνει κάποια υποστήριξη στην Αρμενία είναι η Ινδία. Πρόσφατα, η Ινδία εξασφάλισε μια αμυντική συμφωνία 40 εκατομμυρίων δολαρίων με την Αρμενία για την προμήθεια τεσσάρων όπλων SWATHI που εντοπίζουν ραντάρ. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Πολωνία και η Ρωσία  επίσης ανταγωνίζονται για υπογραφή συνεργασίας με την Αρμενία.

Σύμφωνα με τον Φουάντ Σαχμπαζόφ, ανώτερο αναλυτή ερευνών με έδρα το Μπακού, θέτει το ερώτημα εάν η Μόσχα θα κάνει τα στραβά μάτια στο αυξανόμενο ινδικό αποτύπωμα στη γεωπολιτική αυλή της, παρά την ανακοίνωση του υπουργείου Άμυνας της Αρμενίας τον Δεκέμβριο ότι ο Ερεβάν θα υπογράψει νέα συμφωνία με τη ρωσική εταιρεία ORSIS (Promtexnologiya), τον μεγαλύτερο προμηθευτή στρατιωτικών πυρομαχικών της Αρμενίας.

“Το δίδυμο Ινδίας-Αρμενίας είναι πράγματι μια αντίδραση στο στρατηγικό τρίγωνο Αζερμπαϊτζάν-Πακιστάν-Τουρκίας. Για αρκετά χρόνια, Αζερμπαϊτζάν, Πακιστάν και Τουρκία έχουν συντονίσει τις θέσεις τους σε αρκετά σημαντικά ζητήματα όπως η οικονομική συνεργασία και η υποστήριξη της εδαφικής ακεραιότητας ο ένας του άλλου”, έγραψε.

Η Ινδία και η Τουρκία έχουν επίσης δει μια επιδείνωση των δεσμών τους, με την Άγκυρα να υποστηρίζει το Ισλαμαμπάντ στη διαφωνία με θ’έμα το Κασμίρ. Η Τουρκία επικρίνει ανοιχτά την Ινδία, κατόπιν εντολής του Πακιστάν, για την κίνησή της για ανάκληση του ειδικού καθεστώτος του Τζαμού και Κασμίρ το προηγούμενο έτος.

Όσον αφορά την Τεχεράνη, η παραδοσιακή πολιτική του Ιράν αποτελεί εδώ και καιρό μια πράξη εξισορρόπησης τόσο κατά του Αζερμπαϊτζάν όσο και της Αρμενίας, ωστόσο, παρασκηνιακά, το Ιράν στηρίζει σθεναρά την Αρμενία για να αντιμετωπίσει την τουρκική επιρροή στο Αζερμπαϊτζάν.

Επιπλέον, λόγοι όπως οι χερσαίες διαφορές μεταξύ Ιράν και Αζερμπαϊτζάν, ο αυξανόμενος εθνικισμός μεταξύ των Αζέρων-Τούρκων, οι ανησυχίες σχετικά με το πώς να μοιραστούν τις φυσικές πηγές της Κασπίας Θάλασσας, οι στενοί δεσμοί του Αζερμπαϊτζάν με το Ισραήλ και η πολιτική επιθυμία να εξισορροπηθούν οι δεσμοί Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν είναι μερικοί λόγοι για τους οποίους το Ιράν στηρίζει την Αρμενία έναντι ενός μουσουλμανικού Αζερμπαϊτζάν.

Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός πως το Ισραήλ έχει εγκαταστήσει αντιβαλλιστικό ραντάρ εντός των Αζερικών εδαφών, με σκοπό να καλύψει ολόκληρο το γεωγραφικό σύμπλοκο της Κασπίας θάλασσας (συμπεριλαμβανομένης και ανίχνευσης Ιρανικών υποβρυχίων). Σημαντικός αριθμός Ισραηλινών UCAV Ηermes έχει αναπτυχθεί στο Αζερμπαϊτζάν μέσω Τουρκίας, καθώς αφέθησαν στην περιοχή, μαζί και με πληθώρα άλλων εξοπλισμών, έπειτα από κοινή άσκηση Αζέρων-Τούρκων προ ενός μηνός.

Σε περίπτωση που Τουρκία-Γεωργία συνεχίσουν να κλείνουν τον αεροπορικό διάδρομο Μόσχα-Αρμενία, η Ρωσία μέσω βαλλιστικών πυραύλων Iskander έχει την ικανότητα να χτυπήσει τον αγωγό φυσικού αερίου που συνδέει του Αζερμπαϊτζάν με την υπόλοιπη Ευρώπη, προκαλώντας πολυάριθμες πολιτικο-οικονομικές επιπτώσεις. Μέχρι στιγμής η Ρωσία χρησιμοποιεί εκτεταμένα δύο Ιρανικές βάσεις για εφοδιασμό της Αρμενίας.

Με πληροφορίες από: eurasianmonitor, eurasiadaily, southfront

infognomonpolitics.gr

Τι γυρεύει ο Ερντογάν στο Ναγκόρνο–Καραμπάχ -Πώς μπορεί να του γυρίσει μπούμερανγκ το νέο μέτωπο

1

ΝΕΟ ΠΕΔΙΟ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΡΩΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΥΤΙΝ


Τι γυρεύει ο Ερντογάν στο Ναγκόρνο Καραμπάχ

Η ευκαιριακή, οπορτουνιστική συμμαχία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Βλαντιμίρ Πούτιν μπορεί να έχει επιβιώσει μέχρι τώρα από άλλες συγκρούσεις των συμφερόντων τους, αλλά η σχέση τους δοκιμάζεται τώρα ακόμη πιο έντονα με αφορμή την ανάφλεξη στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.

Και δεδομένου ότι η σχέση της Τουρκίας με την ΕΕ δοκιμάζεται και βρίσκεται σε τροχιά σύγκρουσης με ευρωπαϊκές δυνάμεις, αλλά και με τις ΗΠΑ, ο Ερντογάν σίγουρα δεν έχει το πάνω χέρι σε αυτό το νέο μέτωπο.

Το Ναγκόρνο-Καραμπάχ βρίσκεται σε μια περιοχή όπου αλληλεπικαλύπτονται η ρωσική και η τουρκική σφαίρα επιρροής. Αν και οι δημοκρατίες του Καυκάσου αυτονομήθηκαν μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, η Ρωσία θεωρεί εαυτήν χωροφύλακα της περιοχής, όπου ενεργεί με βάση τα συμφέροντά της. Ο Ερντογάν φρόντισε να μη βρεθεί απέναντι στον Πούτιν αναφορικά με ορισμένους χειρισμούς του στην περιοχή μεταξύ της Μαύρης Θάλασσας και της Κασπίας Θάλασσας, π.χ. κατά τη ρωσική εισβολή στη Γεωργία το 2008. Αλλά το Αζερμπαϊτζάν είναι ένα άλλο θέμα για την Άγκυρα.

Η Τουρκία συνδέεται εδώ και χρόνια με το Αζερμπαϊτζάν με μια στενή σχέση υπό το σύνθημα «δύο κράτη, ένα έθνος». Οι δύο χώρες έχουν στενούς πολιτισμικούς και στρατιωτικούς δεσμούς, αλλά ουδέποτε μέχρι το τελευταίο διάστημα η Άγκυρα δεν παρείχε τόση στήριξη στο «αδελφό κράτος».

Ο νέος ρόλος της Τουρκίας του Ερντογάν στην κόντρα για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ
Ο νέος ρόλος που διεκδικεί η Τουρκία του Ερντογάν στην περιοχή έγινε ορατός ήδη από τον περασμένο Ιούλιο, μετά τις φονικές συγκρούσεις στα σύνορα Αρμενίας – Αζερμπαϊτζάν,  όταν προχώρησε σε κοινά στρατιωτικά γυμνάσια με το «αδελφό κράτος» με τη συμμετοχή μαχητικών αεροσκαφών, πολεμικών ελικοπτέρων και μονάδων πυροβολικού, στέλνοντας ένα προειδοποιητικό μήνυμα στο Γερεβάν, ενώ δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα να παραμένει στη χώρα ένα μέρος των πολεμικών δυνάμεων της Τουρκίας.

Τουρκία και Αζερμπαϊτζάν δεν συνδέονται, ωστόσο, μόνον ιστορικά, θρησκευτικά και γλωσσικά, αλλά και με τους αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου, που είναι ζωτικής σημασίας για τα σχέδια του Ερντογάν να μετατρέψει τη χώρα του σε ενεργειακό διάδρομο μεταξύ της Κασπίας και της Ευρώπης. Η Τουρκία συντάσσεται μόνιμα στο πλευρό των αξιώσεων του Αζερμπαϊτζάν για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, η πλειοψηφία του πληθυσμού του οποίου είναι Αρμένιοι. Όταν κατέρρευσε η ΕΣΣΔ η Αρμενία κατέλαβε την ορεινή περιοχή μαζί με επτά γειτονικές περιφέρειες. Η Ρωσία μεσολάβησε στην εκεχειρία μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν το 1994 και έκτοτε  το Ναγκόρνο-Καραμπάχ παραμένει υπό αρμενικό έλεγχο, αν και διεθνώς αναγνωρίζεται ως τμήμα της επικράτειας του Αζερμπαϊτζάν και οι δύο χώρες δεν έχουν καταφέρει να προχωρήσουν σε μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία παρά τις μεσολαβητικές προσπάθειες της Ρωσίας, των ΗΠΑ και της Γαλλίας.

Τώρα ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίγεφ, προσπαθεί να λύσει το θέμα με στρατιωτικά μέσα με την ανοικτή στήριξη του Ταγίπ Ερντογάν, που ρίχνει το φταίξιμο για τις νέες συγκρούσεις αποκλειστικά στην Αρμενία χαρακτηρίζοντάς την «μέγιστη απειλή για την ειρήνη στην περιοχή» και καλώντας τους Αρμένιους να ξεσηκωθούν κατά της ηγεσίας της χώρας τους. «Η Τουρκία άνοιξε εδώ ένα νέο μέτωπο σύρραξης», λέει ο αναλυτής σε θέματα Καυκάσου, Στέφαν Μάιστερ, του Ιδρύματος Heinrich-Böll στο γερμανικό περιοδικό Der Spiegel. Και οι λόγοι, όπως λέει, είναι αρκετοί:

Από τη μία πλευρά ο Ερντογάν τελεί στο εσωτερικό της χώρας του υπό αυξανόμενη πίεση, με την τουρκική οικονομία εδώ και μήνες σε κρίση. Στις δημοσκοπήσεις ο Τούρκος πρόεδρος δεν πιάνει πλέον την πλειοψηφία που χρειάζεται για την επανεκλογή του σε τρία χρόνια κι η εμπλοκή της Τουρκίας στο Αζερμπαϊτζάν μπορεί να του αποφέρει πόντους στους συντηρητικούς, εθνικιστές ψηφοφόρους. Τουρκία κι Αρμενία αντιμετωπίζουν η μία την άλλη στην καλύτερη περίπτωση με έντονη καχυποψία που φθάνει στα όρια της εχθρότητας. Η Τουρκία απορρίπτει μετά βδελυγμίας την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων επί Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Πίσω από την Αρμενία στέκεται η Ρωσία ως προστάτιδα δύναμη και σύμφωνα με αναλυτές πίσω απ’ αυτό πιθανώς κρύβεται άλλος ένας λόγος της τουρκικής εμπλοκής στη σύγκρουση για το Ναγκόρνο Καραμπάχ, με τον Ερντογάν να προσπαθεί να εδραιώσει τη χώρα του ως περιφερειακή δύναμη από τη μία, αλλά και να στείλει κι ένα μήνυμα στη Μόσχα που επιδιώκει  επίσης τον απόλυτο έλεγχο της περιοχής.

Ο ρόλος του Πούτιν

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ωστόσο, δείχνει να θέλει να φέρει τις δύο χώρες στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αποφεύγοντας να ρίξει το φταίξιμο στη μία ή την άλλη πλευρά. Κι είναι σίγουρο, υπογραμμίζουν διεθνή ΜΜΕ, ότι κάθε άλλο παρά ευχαριστημένος είναι με τη ρητορική του ευκαιριακού του συμμάχου Ερντογάν, ούτε ότι θα ανεχθεί μια τουρκική στρατιωτική επέμβαση.

Και σίγουρα, όπως επισημαίνει το Bloomberg, δεν διαφεύγει του Ρώσου προέδρου ότι η Τουρκία του Ερντογάν έχει ήδη απλωθεί σε πολλά μέτωπα με στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία και τη Λιβύη και τη γεωπολιτική αντιπαράθεση για τα ενεργειακά στην Ανατολική Μεσόγειο. Μια επέμβαση στον Καύκασο θα αυξήσει ακόμη περισσότερο τις πιέσεις στην τουρκική οικονομία, με τη λίρα να κατρακυλά τις τελευταίες μέρες σε νέο επίπεδο ρεκόρ λόγω των φόβων που πυροδοτεί μια τέτοια προοπτική.

Ο Πούτιν γνωρίζει ότι έχει τον χρόνο με το μέρος του και ότι σ’ αυτόν θα στραφούν στο τέλος για μια μεσολάβηση, αφού η Ρωσία είναι η μόνη μεγάλη δύναμη που τη συμφέρει η σταθερότητα στον Καύκασο κι έχει την ισχύ για να την επιβάλει. Και η μόνη ελπίδα του Ερντογάν, παρά την πολεμόχαρη ρητορική του για να σώσει τα προσχήματα, σημειώνει το Bloomberg, «θα είναι να του προσφέρει ο Ρώσος ομόλογός του μια θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, πιθανώς με κάποιες υποχωρήσεις που θα αναγκαστεί να κάνει ο Τούρκος πρόεδρος σε άλλους τομείς όπου τα συμφέροντα της χώρας του συγκρούονται με εκείνα της Ρωσίας».

BBC: Τι βρίσκεται πίσω από τη σύγκρουση στο Ναγκόρνο Καραμπάχ -Η ιστορία σε 100 και σε 500 λέξεις


Ναγκόρνο-Καραμπάχ, 5 Απριλίου 2016 / Φωτογραφία: Vahan Stepanyan/PAN Photo via AP

Βίαιες συγκρούσεις ξέσπασαν το Σαββατοκύριακο στην ανατολική άκρη της Ευρώπης και η προσοχή του πλανήτη στράφηκε στο Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Οι μάχες στην περιοχή κλιμακώνονται ημέρα με την ημέρα, με τις δύο πλευρές να σφυροκοπούν η μία την άλλη, ενώ η διεθνής κοινότητα εκφράζει φόβους για ολοκληρωτικό πόλεμο. Πρόκειται για τη σοβαρότερη κλιμάκωση των τελευταίων ετών.

Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν, δύο πρώην σοβιετικά κράτη, συγκρούονται στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, έναν θύλακα που ελέγχεται από την Αρμενία και αναγνωρίζεται διεθνώς ως τμήμα του Αζερμπαϊτζάν, για τρεις δεκαετίες.

Η σύγκρουση αυτή, ωστόσο, είναι κάτι περισσότερο από απομεινάρι του Ψυχρού Πολέμου. Και οι δύο πλευρές απολαμβάνουν την υποστήριξη ισχυρών κρατών, και με τον Νότιο Καύκασο να κατέχει στρατηγική θέση στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, οι μάχες μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν θα μπορούσαν να ηχήσουν πέρα από την περιοχή.

Οι δύο χώρες βρέθηκαν στο πεδίο της μάχης, σε έναν αιματηρό πόλεμο στην περιοχή στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Αν και κήρυξαν κατάπαυση του πυρός, δεν κατάφεραν ποτέ να συνάψουν μια ειρηνευτική συνθήκη. Με αφορμή τις εξελίξεις στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, το BBC επιχειρεί να εξηγήσει την ιστορία.

Ναγκόρνο-Καραμπάχ: Η ιστορία σε περίπου 100 λέξεις

Το Ναγκόρνο-Καραμπάχ είναι μέρος του Αζερμπαϊτζάν, αλλά ο πληθυσμός του αποτελείται στην πλειονότητά του από Αρμενίους. Καθώς η Σοβιετική Ενωση κατέρρευσε τη δεκαετία του 1980, το Ναγκόρνο-Καραμπάχ ψήφισε να γίνει μέρος της Αρμενίας -πυροδοτώντας έναν πόλεμο που τερματίστηκε με εκεχειρία το 1994.

Από τότε, το Ναγκόρνο-Καραμπάχ παρέμεινε μέρος του Αζερμπαϊτζάν, αλλά ελέγχεται από αυτονομιστές Αρμενίους που υποστηρίζονται από την κυβέρνηση του Ερεβάν. Οι διαπραγματεύσεις επί δεκαετίες, με τη μεσολάβηση διεθνών δυνάμεων, δεν απέδωσαν ποτέ και δεν έχει υπάρξει ειρηνευτική συνθήκη.

Η Αρμενία στο μεγαλύτερο μέρος της είναι ορθόδοξη, ενώ το πλούσιο σε πετρέλαιο Αζερμπαϊτζάν αποτελείται στην πλειονότητά του από μουσουλμάνους. Η Τουρκία έχει στενούς δεσμούς με το Αζερμπαϊτζάν, ενώ η Ρωσία είναι σύμμαχος με την Αρμενία -αν και έχει επίσης καλές σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν.


Αρμένιοι πρόσφυγες καταφεύγουν στο υπόγειο της ερειπωμένης εκκλησίας στο χωριό Khzadberd στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, την Τετάρτη 23 Απριλίου 1993, κατά τη διάρκεια βομβαρδισμού από το Αζερμπαϊτζάν. (Φωτογραφία: AP)

Ναγκόρνο-Καραμπάχ: Η ιστορία σε περίπου 500 λέξεις

Ο Καύκασος αποτελεί μια στρατηγικά σημαντική ορεινή περιοχή στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Για αιώνες, διαφορετικές δυνάμεις στην περιοχή -τόσο Χριστιανοί όσο και Μουσουλμάνοι- έδωσαν μάχες για να πάρουν τον έλεγχο. Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν έγιναν μέρος της Σοβιετικής Ενωσης όταν ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1920, και το Ναγκόρνο-Καραμπάχ ήταν μια αρμενική περιοχή στην πλειονότητα, αλλά οι Σοβιετικοί έδωσαν τον έλεγχο της περιοχής στις δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν.

Οι Αρμένιοι στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ έκαναν εκκλήσεις, προκειμένου να λάβει τον έλεγχο το Ερεβάν, τις επόμενες δεκαετίες, ωστόσο μόνον όταν άρχισε η κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης, τη δεκαετία του ’80, το Περιφερειακό Κοινοβούλιο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ ψήφισε επίσημα να γίνει μέρος της Αρμενίας. Η απόφαση προκάλεσε την αντίδραση του Αζερμπαϊτζάν, το οποίο επιχείρησε να καταστείλει το αυτονομιστικό κίνημα, το οποίο υποστήριζε η Αρμενία. Αυτό οδήγησε σε συγκρούσεις, και αφού Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν ανεξαρτητοποιήθηκαν από τη Μόσχα οδηγήθηκαν σε έναν πόλεμο πλήρους κλίμακας. Δεκάδες χιλιάδες πέθαναν και έως και 1.000.000 άνθρωποι εκτοπίστηκαν εν μέσω αναφορών για εθνοκάθαρση και σφαγές που διαπράχθηκαν και από τις δύο πλευρές.

 

Ενας κάτοικος του Στεπανακέρτ, στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, στέκεται μέσα σε έναν κρατήρα που δημιουργήθηκε από βόμβα, προσπαθώντας να επισκευάσει έναν σπασμένο σωλήνα νερού στις 14 Απριλίου 1994, αφού τα πολεμικά αεροσκάφη του Αζερμπαϊτζάν έριξαν δύο βόμβες 500 λιβρών μπροστά από μια πολυκατοικία, σκοτώνοντας 4 πολίτες και τραυματίζοντας άλλους 15. (Φωτογραφία AP / Kevork Djansezian)
Οι αρμενικές δυνάμεις κέρδισαν τον έλεγχο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ πριν από την κατάπαυση του πυρός το 1994. Μετά από αυτό, το Ναγκόρνο-Καραμπάχ παρέμεινε μέρος του Αζερμπαϊτζάν, αλλά έκτοτε κυβερνήθηκε ως επί το πλείστον από μια αυτονομιστική δημοκρατία, που διοικείται από Αρμένιους εθνικιστές που υποστηρίζονται από την κυβέρνηση του Ερεβάν.

Από τότε έχουν πραγματοποιηθεί ειρηνευτικές συνομιλίες με μεσολάβηση της Ομάδας του Μινσκ, του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη, ωστόσο, δεν έχει υπογραφεί συνθήκη ειρήνης. Οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, με σοβαρότερη αυτή του 2016, όταν στρατιώτες και των δύο πλευρών έχασαν τη ζωή τους σε μάχη.

Οι σχέσεις με Τουρκία και Ρωσία
Η σύγκρουση περιπλέκεται περαιτέρω στο γεωπολιτικό πεδίο. Η Τουρκία ήταν το πρώτο έθνος που αναγνώρισε την ανεξαρτησία του Αζερμπαϊτζάν το 1991. Ο πρώην πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Χέινταρ Αλίγιεβ κάποτε χαρακτήρισε τα δύο ως «ένα έθνος με δύο κράτη». Και οι δύο μοιράζονται μια τουρκική κουλτούρα και πληθυσμούς, ενώ ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει δεσμευτεί να υποστηρίξει το έθνος του Αζερμπαϊτζάν. Παράλληλα, η Τουρκία δεν έχει επίσημες σχέσεις με την Αρμενία. Το 1993 η Αγκυρα έκλεισε τα σύνορά της με την Αρμενία προς υποστήριξη του Αζερμπαϊτζάν κατά τη διάρκεια του πολέμου κατά του Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Η Αρμενία εν τω μεταξύ έχει καλές σχέσεις με τη Ρωσία. Στη χώρα, υπάρχει μια ρωσική στρατιωτική βάση, ενώ και οι δύο είναι μέλη της στρατιωτικής συμμαχίας του Οργανισμού της Συνθήκης Συλλογικής Ασφαλείας (CSTO). Ωστόσο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει επίσης καλές σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν και η Μόσχα ζήτησε την κατάπαυση του πυρός. Το 2018, μετά από αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, ο πρωθυπουργός Σερζ Σαρκισιάν υπέβαλε την παραίτησή του. Μετά από προσφυγή στις κάλπες, τα ηνία της χώρας ανέλαβε ο Νικολ Πασινιάν.

 

Στρατιώτες του Αζερμπαϊτζάν, 27/9/2020 (Φωτογραφία: Azerbaijan’s Defense Ministry via AP)

Ο νέος Αρμένιος πρωθυπουργός συμφώνησε με τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν Ilham Aliev για την αποκλιμάκωση των εντάσεων και τη δημιουργία επείγουσας επικοινωνίας μεταξύ των δύο χωρών σε περίπτωση κλιμάκωσης. Το 2019, και τα δύο έθνη εξέδωσαν μια δήλωση που τόνισε την ανάγκη για «λήψη συγκεκριμένων μέτρων για προετοιμασία των πληθυσμών για ειρήνη».

Ωστόσο, μέχρι στιγμής, τίποτα δεν έγινε πράξη από αυτές τις λέξεις. Οπως αναφέρει το BBC, δεν είναι σαφές ποιο έθνος ξεκίνησε την τελευταία βίαιη διένεξη, αλλά οι εντάσεις ήταν στο «κόκκινο» για μήνες, καθώς οι συγκρούσεις τον Ιούλιο άφησαν θύματα και στις δύο πλευρές.
iefimerida.gr

Στρατηγική σύμμαχος αξίας

0

Η Ελλάδα έχει αποδείξει και στις πιο δύσκολες περιόδους ότι παραμένει μια σύμμαχος την οποία οι ΗΠΑ μπορούν να εμπιστευθούν και στην οποία μπορούν να στηριχθούν. Στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας, παρά τις σφοδρές αντιδράσεις της ορθόδοξης ελληνικής κοινωνίας, η κυβέρνηση Σημίτη σεβάσθηκε τις υποχρεώσεις της χώρας και επέτρεψε τη διέλευση των αμερικανικών δυνάμεων από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Σε ανάλογες περιπτώσεις, άλλες χώρες δεν έκαναν το ίδιο.

Η ελληνοαμερικανική κοινότητα, με την ψήφο και την οικονομική της επιρροή, διαδραματίζει ρόλο που καμία κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν μπορεί να αγνοήσει.

Η Ελλάδα έχει οικοδομήσει μια πολυεπίπεδη συνεργασία με το Ισραήλ. Σε ανάλογο πλαίσιο έχει αναπτύξει άλλη μια σημαντική σχέση, αυτή με την Αίγυπτο, στενή σύμμαχο των ΗΠΑ και μια χώρα που για θρησκευτικούς και γεωγραφικούς λόγους αποτελεί πρωταγωνιστή κάθε εξέλιξης στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά και τη Μέση Ανατολή.

Στα Βαλκάνια, μετά και την πλήρη ομαλοποίηση των σχέσεων με τη Βόρεια Μακεδονία, η Ελλάδα είναι η χώρα με τη σημαντικότερη επιρροή στην περιοχή. Η επιλογή της Θεσσαλονίκης ως πρώτου σταθμού του κ. Πομπέο δεν ήταν τυχαία.

Παρά τον σημαντικό ρόλο της Ορθοδοξίας, η Ελλάδα τηρεί τις σωστές ισορροπίες και αποστάσεις, επιδεικνύοντας γεωπολιτική ωριμότητα και σοβαρότητα.

Στο εσωτερικό, σχεδόν το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων της χώρας –που εκπροσωπούν το 85% του λαού– κινείται σε ευρωατλαντικό προσανατολισμό και τάσσεται υπέρ της στρατηγικής σχέσης με την Αμερική. Το έχουν αποδείξει όλες οι κυβερνήσεις της τελευταίας τριακονταετίας, ακόμη και του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό διευκολύνει πολύ τη χάραξη μακροπρόθεσμων σχεδιασμών από τις ΗΠΑ σε μια ευαίσθητη περιοχή.

Η επίσκεψη του κ. Πομπέο στη Σούδα, όπου η Ελλάδα εδώ και πολλές δεκαετίες φιλοξενεί μια νευραλγικής σημασίας βάση, την οποία οι συνθήκες ίσως καταστήσουν ακόμη πιο σημαντική, επιβεβαιώνει τις προοπτικές που διανοίγονται για εκατέρωθεν οφέλη από τη σύσφιγξη της διμερούς συνεργασίας.

Η Ελλάδα έχει αποδείξει τα τελευταία τριάντα χρόνια ότι αποτελεί έναν πιστό, σταθερό και προβλέψιμο σύμμαχο ο οποίος, σε συνδυασμό και με την Κύπρο, προσφέρει πολλαπλά γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα τα οποία η Αμερική μπορεί και πρέπει να αξιοποιήσει καθώς χαράσσει τη στρατηγική της στην Ανατολική Μεσόγειο.

“Καθημερινή”

Το 100% των αιτήσεων ασύλου (431) που υπέβαλαν Τούρκοι πολίτες απορρίφθηκαν στη Βουλγαρία

0

Του Αλκη Καλλιαντζίδη, Οικονομολόγου, [email protected]  www.kalkis.eu

Σε σύγκριση με μόνο το 37% στη Γερμανία και το 9% στην Ολλανδία

Αυτά τα στοιχεία προέρχονται από το σχετικό ρεπορτάζ της Nelly Didelot στην ηλεκτρονική έκδοση της Libération στις 25 Σεπτεμβρίου 2020, με τίτλο : «Στη Βουλγαρία, o Γολγοθάς των Τούρκων προσφύγων» (En Bulgarie, le calvaire des réfugiés turcs).

Την πολιτικάντικη εξάρτηση του Μπόϊκο Μπορίσοφ από το εν Βουλγαρία τουρκικό κόμμα, «Κινήματος για τα Δικαιώματα και τις Ελευθερίες» (MDL), που κατηγορείται σήμερα από πολλούς Βούλγαρους ακτιβιστές ότι έχει βάλει χέρι σε ολόκληρα τμήματα της βουλγαρικής οικονομίας και του Κράτους, την κατέδειξα στο άρθρο μου στις Ανιχνεύσεις στις 19-7-2020 :    ΕΔΩ

 

Θα έμενε απέξω η βουλγαρική αργυρώνητη δικαιοσύνη η οποία καλείται να εξετάσει αιτήσεις ασύλου  Τούρκων αντιφρονούντων ; Μα εναντίον της γίνονται ακατάπαυστα οι διαδηλώσεις με το σύνθημα «μαφία», όπως δείχνει και η σχετική διπλανή φωτογραφία. Τι κάνει λοιπόν η βουλγαρική δικαιοσύνη ; Απορρίπτει συστηματικά όλες τις αιτήσεις ασύλου των Τούρκων αντιφρονούντων που κάνουν το λάθος να καταφύγουν παράνομα στη Βουλγαρία, όπως συνοψίζει παρακάτω το ρεπορτάζ της Nelly Didelot : «Η διοίκηση επιστρέφει συστηματικά Τούρκους πολίτες που προσπαθούν να υποβάλουν αίτηση ασύλου στη Βουλγαρία, παρά τους κινδύνους φυλάκισης που αντιμετωπίζουν. Μια παραβίαση διεθνών συμβάσεων η οποία διασφαλίζει τις καλές σχέσεις που διατηρεί ο Βούλγαρος πρωθυπουργός με τον Ερντογάν».

Το ένα τρίτο των αποτυχημένων αιτούντων άσυλο εγκαταλείπουν την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πολύ λίγοι για την Επιτροπή, της οποίας το νέο Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση προβλέπει επιτάχυνση των απελάσεων. Ωστόσο, υπάρχει μια χώρα στην Ένωση όπου οι επιστροφές είναι ταχύτατες, για μια συγκεκριμένη εθνικότητα. Στη Βουλγαρία, οι αρμόδιες αρχές δεν είναι ποτέ αργές για να επαναπροωθήσουν  τους Τούρκους πολίτες στα σύνορα. Τις περισσότερες φορές παράνομα.

Η τελευταία περίπτωση χρονολογείται από τις 18 Σεπτεμβρίου 2020. Εκείνο το πρωί, ο Selahattin Urün, ένας 39χρονος Τούρκος κουρδικής καταγωγής, ετοιμάζεται να φύγει από το κέντρο κράτησης του Kazichene, στα περίχωρα της Σόφιας. Η εννεάμηνη ποινή του για παράνομη διέλευση των συνόρων μόλις έληξε και έχει ραντεβού στις 29 Σεπτεμβρίου, μπροστά στο διοικητικό δικαστήριο, για να κάνει ένσταση για την απόρριψη της αίτησης ασύλου του. Ένας ακτιβιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ευαίσθητος στο κουρδικό δίκιο, τον περιμένει έξω από τη φυλακή. Αλλά ο Selahattin Urün δεν θα μπει ποτέ στο αυτοκίνητό του. Αντ’αυτού, θα παραληφθεί από ένα όχημα της συνοριακής αστυνομίας, κατά το μεσημέρι. Τέσσερις ώρες αργότερα, ο αιτών άσυλο παραδίδεται στις τουρκικές αρχές. Από τότε επέστρεψε στο κελί του, αυτή τη φορά στη φυλακή της Αδριανούπολης.

 Συστηματική απόρριψη των αιτήσεων

«Ο Selahattin έχει ήδη φυλακιστεί τρεις φορές στην Τουρκία από το 2011. Την άνοιξη του 2019, εντούτοις, έβαλε υποψηφιότητα στις δημοτικές εκλογές στη μικρή του πόλη Uludere, εξ ονόματος του «Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος» [HDP, φιλο-κουρδική αριστερά]. Οι πολιτικές πιέσεις έχουν αυξηθεί. Διώχθηκε για «τρομοκρατική προπαγάνδα» και «κατέληξε να δραπετεύσει», εξηγεί ο Gueorgui Zelengora, ιστορικός και ακτιβιστής για την κουρδική υπόθεση, ο οποίος επισκέφθηκε τον Selahattin Urün μια εβδομάδα πριν την απέλαση του. Για αυτόν, όπως και για την δικηγόρο του Selahattin Urün, αυτή η απέλαση στα σύνορα είναι παράνομη, αφού πραγματοποιείται πριν από το τέλος της διαδικασίας ασύλου. Ωστόσο, είχαν πολύ μικρή ελπίδα για αυτό το αίτημα. Πέρυσι, όπως και το 2018, το 100% των αιτήσεων που υπέβαλαν Τούρκοι πολίτες απορρίφθηκαν στη Βουλγαρία, σε σύγκριση με μόνο το 37% στη Γερμανία και το 9% στην Ολλανδία, για παράδειγμα.

Για το Υπουργείο Εσωτερικών της Βουλγαρίας, το οποίο αρνείται ότι παραβίασε τις διεθνείς συμβάσεις, αυτή η απέλαση δεν αποτελεί παρά μόνο μια επιχείρηση ρουτίνας. Συγκεκριμένα, μία από τις 431 άλλες περιπτώσεις που πραγματοποιήθηκαν από το 2016. Όλες στο όνομα της συμφωνίας επαναπροώθησης που συνήφθη μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας, η οποία υποτίθεται ότι επικεντρώνεται στην επιστροφή στην Τουρκία μεταναστών από τη Συρία. Οι πιο σημαντικές επιστροφές στα τουρκο-βουλγαρικά σύνορα έλαβαν χώρα το 2016. Τον Αύγουστο, λιγότερο από ένα μήνα μετά την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία, που αποδόθηκε από τον Ερντογάν στην Γκιουλενιστική αδελφότητα, ο Abdullah Büyük απελάθηκε στην Τουρκία, και στη συνέχεια φυλακίστηκε. Ο επιχειρηματίας, ο οποίος κατηγορείται από τις τουρκικές αρχές ότι είναι ο χρηματοδότης της αδελφότητας, προστατεύθηκε ωστόσο από μια διπλή δικαστική απόφαση που έκρινε αδύνατη την έκδοσή του. Σύμφωνα με το γερμανικό εβδομαδιαίο περιοδικό Der Spiegel, το οποίο είχε πρόσβαση σε διπλωματικά κανάλια που έστειλε η τουρκική πρεσβεία στη Σόφια, η απέλασή του επικυρώθηκε προσωπικά από τον Γενικό Εισαγγελέα και από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό, Μπόικο Μπορίσοφ, κατόπιν αιτήματος της Άγκυρας. Την ίδια χρονιά του 2016, επτά άλλοι άνθρωποι που κατηγορούνταν για συνωμοσία των Γκουλενιστών συνελήφθησαν τον Οκτώβριο, ενώ προσπαθούσαν να ταξιδέψουν στη Ρουμανία. Επέστρεψαν στην Τουρκία την ίδια μέρα, παρά το εχθρικό νομικό πλαίσιο της Τουρκίας.

Σιωπηρή συνεργασία

«Υπάρχει μια σιωπηρή συνεργασία σε θέματα μετανάστευσης μεταξύ των δύο χωρών», εκτιμά η Birgul Demirtas, καθηγήτρια διεθνών σχέσεων στο τουρκο-γερμανικό πανεπιστήμιο στην Κωνσταντινούπολη. Τα τελευταία χρόνια, ο Μπόικο Μπορίσοφ προσπάθησε να διευκολύνει τις σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και της ΕΕ, ιδίως προσπαθώντας να οργανώσει μια σύνοδο κορυφής που θα συγκέντρωνε Τούρκους, Έλληνες και Βούλγαρους ηγέτες τον Μάρτιο του 2020, όταν η Άγκυρα αποφάσισε να ωθήσει τους πρόσφυγες στην Ευρώπη».  Στη συνέχεια, ως εκ θαύματος,  τα βουλγαρικά σύνορα αποφεύχθηκαν από τα λεωφορεία από όλη την Τουρκία που μετέφεραν τους μετανάστες στα σύνορα της Ελλάδας, λόγω της σχέσης που οικοδομήθηκε μεταξύ του Μπορίσοφ και του Ερντογάν. «Οι δύο άνδρες έχουν παρόμοιες προσωπικότητες και οι χώρες τους υποφέρουν από παρόμοια προβλήματα, που συνδέονται με την τάση για από-ευρωπαϊσμό. Όλα αυτά δημιούργησαν προσωπικούς δεσμούς μεταξύ τους», σημειώνει η Birgul Demirtas. Η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται έτοιμη να κλείσει τα μάτια στις παραβιάσεις των διεθνών συμβάσεων που απορρέουν από αυτήν τη σχέση, τουλάχιστον όσο τα σύνορα της Βουλγαρίας παραμένουν σταθερά κλειστά. Στις 18 Σεπτεμβρίου 2020, δηλαδή την ημέρα που ο Selahattin Urün απελάθηκε, η Επιτροπή ενέκρινε μια επέκταση του προϋπολογισμού κατά 12,8 εκατομμύρια ευρώ που ζήτησε η Σόφια για να αυξήσει τον αριθμό των συνοριοφυλάκων που περιπολούν.

Μήπως έχουμε την αφέλεια, εμείς και οι ελληνοκύπριοι, να περιμένουμε να εγκρίνει ο Μπόικο Μπορίσοφ τις κυρώσεις που ζητάμε ενάντια στην Τουρκία ; Κι αν ναι, τότε πώς θα επιβιώσει πολιτικά στη χώρα του ο εν λόγω πολιτικάντης του ευρωπαϊκού Λαϊκού κόμματος ; Δεν θα του τραβήξει το χαλί (το τουρκικό «Κίνημα για τα Δικαιώματα και τις Ελευθερίες») κάτω από τα πόδια του ο Σελίμ πασάς ;

 

 

Η ανάμιξη της Τουρκίας περιπλέκει τη σύγκρουση στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ

0

των Henry Foy και Laura Pitel (*)

Οποτε έχουν ξεσπάσει εχθροπραξίες μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν για τα διαμφισβητούμενα εδάφη, οι δύο πλευρές έχουν καταλήξει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Αυτή τη φορά, όμως, οι εκκλήσεις της Μόσχας για αυτοσυγκράτηση δεν είχαν αποτέλεσμα και ο βασικός λόγος είναι η ανάμιξη της Τουρκίας που αλλάζει τη λεπτή ισορροπία στα βουνά του Καυκάσου.

Η υποστήριξη της Αγκυρας προς το Αζερμπαϊτζάν έχει οδηγήσει στις πιο βίαιες μάχες των τελευταίων ετών και έχει προκαλέσει πονοκέφαλο στον Βλαντίμιρ Πούτιν. Η Ρωσία, που προσπαθούσε ως τώρα να κρατήσει ουδέτερη στάση, διατηρεί μια στρατιωτική βάση στην Αρμενία και έχει υπογράψει μαζί της σύμφωνο στήριξης σε περίπτωση επίθεσης από τρίτες χώρες.

Την ίδια στιγμή, η στήριξη της Τουρκίας προς το Αζερμπαϊτζάν έχει ενθαρρύνει το Μπακού και έχει διαβρώσει την επιρροή της Μόσχας στην αζερική ηγεσία.

«Η αυξανόμενη ανάμιξη της Τουρκίας στον Νότιο Καύκασο μέσω του Αζερμπαϊτζάν είναι κάτι που δεν αρέσει στη Ρωσία», σημειώνει ο Ντμίτρι Τρένιν, επικεφαλής του Carnegie Moscow Center. «Τα ρωσικά και τουρκικά συμφέροντα συγκρούονται εδώ περισσότερο από οπουδήποτε αλλού. O Πούτιν και ο Ερντογάν ούτε ήταν ούτε θα είναι ποτέ πραγματικοί σύμμαχοι. Αυτό που κάνουν είναι να δίνουν έμφαση στα παράλληλα συμφέροντά τους και να υποβαθμίζουν τις διαφορές τους, ώστε να μην υπάρξει ευθεία σύγκρουση Ρωσίας και Τουρκίας.»

Η μαχητική απάντηση του Ερντογάν στις συγκρούσεις και η επίθεσή του στην αρμενική ηγεσία αποτυπώνουν μια μεγάλη στροφή στην τουρκική πολιτική, επισημαίνει από την πλευρά του ο Τόμας ντε Βάαλ, ειδικός για την περιοχή. «Η Τουρκία ανέκαθεν παρείχε πολιτική στήριξη στο Αζερμπαϊτζάν, αλλά επέμενε ότι η διένεξη πρέπει να λυθεί με ειρηνικά μέσα. Υπήρχε ως τώρα μια γεωπολιτική ισορροπία όπου κανείς δεν υποστήριζε πραγματικά τη μία πλευρά. Τώρα ξαφνικά ένας από τους πρωταγωνιστές στηρίζει το Αζερμπαϊτζάν.»

Ο υπουργός Εξωτερικών της Αρμενίας κατηγόρησε τη Δευτέρα την Τουρκία για ενεργή παρουσία στο έδαφος του Αζερμπαϊτζάν, με όπλα και μαχητικά αεροσκάφη. Τούρκος αξιωματούχος χαρακτήρισε αυτούς τους ισχυρισμούς ανυπόστατους.

Η προσπάθεια της Ρωσίας να κρατά ικανοποιημένες και τις δύο πλευρές θα οδηγήσει μοιραία τη Μόσχα να προτιμήσει τη διπλωματία έναντι των στρατιωτικών λύσεων που είχε επιλέξει στις περιπτώσεις της Ουκρανίας και της Γεωργίας. Το αμυντικό σύμφωνό της με την Αρμενία δεν καλύπτει το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, οπότε το Γερεβάν μπορεί να ζητήσει ρωσική στρατιωτική βοήθεια μόνο αν δεχθεί επίθεση σε μη διαμφισβητούμενα εδάφη.

«Θα δούμε πιθανότατα μια προσεκτική απάντηση από τη Μόσχα», εκτιμά ο Ρίτσαρντ Γκιραγκοσιάν, διευθυντής του Κέντρου Περιφερειακών Σπουδών που εδρεύει στο Γερεβάν. Όπως επαναλαμβάνει άλλωστε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, η Ρωσία έχει καλές σχέσεις τόσο με την Αρμενία όσο και με το Αζερμπαϊτζάν.

Ο Σινάν Ουλγκέν, ένας τούρκος πρώην διπλωμάτης που διευθύνει σήμερα το ίδρυμα Edam στην Κωνσταντινούπολη, πιστεύει ότι η Ρωσία και η Τουρκία θα προσπαθήσουν να βρουν λύση στη σύγκρουση χωρίς να βλάψουν τη διμερή τους σχέση. Αν όμως οι μάχες επεκταθούν σε περιοχές όπως ο αυτόνομος θύλακας του Ναχτσιβάν, που συνορεύει με την Αρμενία και που η Τουρκία είναι υποχρεωμένη να προστατεύει με βάση μια συμφωνία του 1921, τα πράγματα θα περιπλακούν.

(*) Ο Χένρι Φόι και η Λάουρα Πιτέλ είναι ανταποκριτές των Financial Times στη Μόσχα και την ‘Αγκυρα αντιστοίχως

(Πηγή: Financial Times)

The Transatlantic Tragedy

0

Project Syndicate

While today’s mounting global disruptions have accelerated an ongoing shift in global power dynamics, neither China’s rise nor the emergence of COVID-19 can be blamed for the West’s lost primacy. The United States and the United Kingdom took care of that on their own, with a complacent Europe watching it happen.

BERLIN – Between the intensifying Sino-American drama and the persistent COVID-19 crisis, the world is undeniably undergoing fundamental, historic change. Seemingly immutable structures built up over many decades are suddenly exhibiting a high degree of malleability, or simply disappearing altogether.

In the ancient past, today’s unprecedented developments would have put people on guard for signs of a coming apocalypse. In addition to the pandemic and geopolitical tensions, the world is also confronting the climate crisis, the balkanization of the global economy, and the far-reaching technological disruptions brought on by digitization and artificial intelligence.

Gone are the days when the West – led by the United States, with the support of its European and other allies – enjoyed unchallenged political, military, economic, and technological primacy. Thirty years after the end of the Cold War – when Germany was reunified and the US emerged as the world’s sole superpower – the case for Western leadership is no longer credible, and East Asia, with an increasingly authoritarian and nationalistic China at the helm, is moving swiftly to replace it.

But it wasn’t the escalating rivalry with China that weakened the West. Rather, the West’s decline has been driven almost entirely by internal developments on both sides of the Atlantic, particularly – though not exclusively – within the Anglo-Saxon world. The United Kingdom’s Brexit referendum and US President Donald Trump’s election in 2016 marked a definitive break in the transatlantic commitment to liberal values and a global rules-based order, heralding the revival of a narrow-minded fixation on national sovereignty that has no future.

The transatlantic West, a concept embodied in the establishment of NATO after World War II, was the result of the military triumph of the US and UK in the Pacific and European theaters. It was these two countries’ leaders who created the post-war order and its principal institutions, from the United Nations and the General Agreement on Tariffs and Trade (the precursor to the World Trade Organization) to the World Bank and the International Monetary Fund. As such, the “liberal world order” – and indeed “the West” generally – was wholly an Anglo-Saxon initiative, one that victory in the Cold War further vindicated.

But in the ensuing decades, the Anglo-Saxon world’s powers have been exhausted, and many of its people have begun to long for a return to a mythical imperial golden age. The prospect of reclaiming past greatness has become a successful political slogan in both countries. Between Trump’s “America First” doctrine to UK Prime Minister Boris Johnson’s effort to “take back control,” the common denominator is a yearning to relive idealized moments of the nineteenth and twentieth centuries.

In practice, these slogans amount to a self-defeating reversal. The founders of an international order that enshrines democracy, the rule of law, collective security, and universal values are now dismantling it from within, thereby undercutting their own power. And this Anglo-Saxon self-destruction has created a vacuum, leading not to a new order but to chaos.

Of course, Europeans – starting with the Germans – are in no position to sit back complacently or point the finger at the Anglo-Saxons. By free-riding on security matters and simply shrugging their shoulders at persistently high trade surpluses, they, too, bear responsibility for today’s nationalist resurgence.

If the West – as an idea and as a political bloc – is to survive, something will have to change. The US and the European Union will each be weaker alone than as a united front. But Europeans now have no other choice but to transform the EU into a genuine power player in its own right. A deep rift has opened up between continental Europeans – who must hold on to the traditional Western construct – and increasingly nationalistic Anglo-Saxons.

After all, Brexit is not really about pragmatic questions of trade; rather, it represents a fundamental break between two value systems. More to the point, what happens if Trump is re-elected in November? The transatlantic West almost certainly would not survive the next four years, and NATO would probably face an existential crisis, even if Europeans increase their defense spending in response to US demands. For Trump and his followers, the money isn’t really the issue. Their primary concern is with American supremacy and European fealty.

By contrast, if former US Vice President Joe Biden is elected, the tone of transatlantic relations would certainly become friendlier. But there is no going back to the pre-Trump era. Even under a Biden administration, Europeans would not quickly forget the deep distrust that has been sown these past four years.

Whoever wins in November, the US will have to deal with a Europe that puts much greater stock in its own sovereignty – particularly on technological matters – than it has in the past. The cozy interdependencies of the immediate post-Cold War years are long gone. The relationship will have to be remodeled, and both sides will need to adjust. Europe will have to do much more to safeguard its own interests, and America would do well to understand that Europe’s interests may diverge from its own.

Project Syndicate

Mistake to leave Turkey out of new East Med gas club – international expert

0

Cooperation must include adversaries, says energy expert Brenda Shaffer, doubting that either East Med gas pipe to Europe or big Israeli role in Europe-bound Gulf oil will take off

Sue Surkes
An undated photo of Energy Minister Yuval Steinitz (R) and Egyptian Petroleum Minister Tarek El-Molla speaking during a meeting of the Eastern Mediterranean Gas Forum, in Cairo, Egypt. (Israeli Energy Ministry/courtesy)

An undated photo of Energy Minister Yuval Steinitz (R) and Egyptian Petroleum Minister Tarek El-Molla speaking during a meeting of the Eastern Mediterranean Gas Forum, in Cairo, Egypt. (Israeli Energy Ministry/courtesy)

Sounds of celebrations coming from the Energy Ministry in the wake of this month’s normalization agreements with the United Arab Emirates and Bahrain, as well as Tuesday’s formal launch of the East Mediterranean Gas Forum (EMGF), may be premature, experts say.

Israel currently has two functioning commercial gas fields — Tamar and Leviathan — with the smaller Karish and Tanin fields set to start production in 2021.

For the past three years, Israel and Egypt, co-founders of the EMGF, have been working hard to bring Jordan, Greece, Cyprus, Italy and the Palestinian Authority on board.

After all those parties signed on Tuesday, Israel’s Energy Ministry said in a statement that the forum would aid “development of the natural gas economy in Israel, and especially the export of natural gas from Israel to its neighbors, Europe and other regions.”

Israel’s Energy Minister Yuval Steinitz poses with a copy of the East Mediterranean Gas Forum (EMGF) statute signed by Israel, Egypt, Jordan, Greece, Cyprus, Italy and the Palestinian Authority; on September 22, 2020. (Energy Ministry)

Israel sees the EMGF as a platform for advancing what Energy Minister Yuval Steinitz has in the past called a “very realistic” plan to lay an undersea pipeline that will carry natural gas from Israel, Cyprus, and Egypt to Italy, the gateway to Europe. It would be the longest and deepest underwater gas pipeline in the world. The EU has contributed 70 million euros ($81.5 million) for a feasibility study, which is being led by the Athens-based company, IGI Poseidon.

Poseidon said in April that it aimed to reach a FID (final investment decision) in two years. This is the stage where a company or conglomerate signals to investors that it has the money to implement a project and start a commercially profitable operation.

When work was starting on the EMGF, Steinitz declared that the then-estimated 6.2 billion euro ($7.36 billion) pipeline could take six to seven years to build and that the countries involved in the project were “serious about it, it will happen.”

In a separate development, the Globes business daily reported that following Israel’s normalization deals with the UAE and Bahrain, discussions within Israel’s Foreign Ministry and security circles have gathered pace over the possibility of offering the Gulf a land bridge between Saudi Arabia and European oil markets — using an old pipe that connects the Red Sea (at Eilat) with the Mediterranean (at Ashkelon).

But according to Brenda Shaffer, an international energy expert at Georgetown University, the East Med pipeline is unlikely to be realized and the land bridge idea may be implemented, but only for emergency use.

International energy expert Brenda Shaffer (Courtesy)

“Currently, commercial prospects for this proposed [EMGF] pipeline are very low,” she told the Times of Israel from Washington DC. “There is not one company that’s committed to this project. Companies in general don’t like to invest in pipelines, because they mean a lot of risk and not a great return. And Italy is not on board.”

Italy, she continued, gets gas from Russia, Central Europe and Algeria, and is currently carrying out testing for the Trans Adriatic Pipeline (TAP), which will transport gas from Azerbaijan’s massive Shah Deniz gas field to Europe. TAP will channel gas to Europe from Azerbaijan via Greece and Italy. “Italy is not committed to the [EMGF] pipeline anymore and it’s the only important market along that route,” Shaffer said.

In a lucid analysis published last month, Sir Michael Leigh, whose expertise includes Europe, energy, Turkey, the Mediterranean and the Middle East, said that while gas reserves discovered by Israel and Cyprus are valuable to the countries themselves, they are “insignificant in terms of international energy markets.”

Sir Michael Leigh. (YouTube screenshot)

He wrote, “The attractive notion of a pipeline from the region to Europe, agreed in principle by the governments of Cyprus, Greece and Israel, faces technical and financial obstacles and will not happen unless considerable additional quantities are discovered.”

Cyprus, he added, is importing gas because it lacks the infrastructure to exploit its own reserves, while Greece has so far made no commercially significant offshore gas discoveries.

A land bridge for Gulf oil to Europe?

The Globes newspaper last week reported on discussions within the Foreign Ministry involving senior officials from the state-owned Europe-Asia Pipeline Company (EAPC) about the possibility of providing a land bridge for Gulf countries to transport their oil, gas and fuel distillates to Europe.

View of the Europe-Asia Pipeline Company after an oil leak in the Arava area of southern Israel caused the country’s biggest environmental disaster, December 9, 2014. (Marc Israel Sellem/Jerusalem Post/POOL)

The oil would go from Abkeik in eastern Saudi Arabia (which has not yet signed any agreements with Israel) via an existing pipe to Yanbu on its western coast. A 700-kilometer (435-mile) overland pipe would be built to connect into Israel’s southernmost port of Eilat, on the Red Sea. From there, the oil would be taken — via the existing state-owned Europe Asia Pipeline Company — to Ashkelon on the Mediterranean coast for departure by ship to Europe and North America.

Globes pointed out that the peace agreement signed by Israel and the United Arab Emirates includes the clause, “the sides will advance and develop cooperation in projects in the area of energy including regional transport systems to increase energy security.”

Today, Saudi Arabia only supplies around six percent of the EU’s oil.

‘Not commercially viable’

Shaffer — a former energy policy adviser to the Israeli Prime Minister’s Office and Energy Ministry, who currently serves as a faculty member of the US Naval Post-Graduate School, a senior adviser for energy at the Foundation for Defense of Democracies think tank in Washington, DC, and a Senior Fellow at the Atlantic Council’s Global Energy Center — doubts this vision will get off the ground either.

The Shah of Iran Mohammad Reza Pahlavi and wife Empress Farah Pahlavi of Iran during a visit to Aswan, Egypt in 1979. (AP Photo/Bill Foley)

“When this pipeline was built [before the shah of Iran was ousted by the current Islamic regime], the idea was to bring Iranian oil to markets in Europe and at that time it made sense,” she said. “Europe was an importing market. The Soviet Union was exporting far less oil than Russia does now. Today, Russia supplies most of Europe’s oil, together with Kazakhstan and Azerbaijan.

“The Gulf exports mainly to Asia. So if it is to be used at all, I think this pipe line would serve only in an emergency, for example if Iran blocked the Persian Gulf. But it doesn’t make sense on a daily commercial basis. It would make the oil too expensive. It could be a boutique pipeline.”

She added, “There isn’t a lot of oil from the Gulf to Europe – and tankers are still cheaper and safer than pipelines, so if you can go by tanker [from  the Red Sea], you’ll do that instead.”

A Saudi Arabian oil facility (Photo credit: Shutterstock images)

Illustrative photo of a Saudi Arabian oil facility. (Shutterstock images)

Going back to Tuesday’s official launch of the East Mediterranean Gas Forum, Shaffer said it was a “huge mistake” not to invite Turkey.

“There’s no meaning to regional cooperation if you don’t include adversaries,” she opined. “It’s exacerbated the situation with Turkey, which sees the forum as anti-Turkish. [Ankara has already called it an “alliance of malice.”] Imagine that everyone was invited other than Israel. Israel would see this as anti-Israeli. The forum has neither money nor troops.

“Its establishment has raised tensions in the region. Turkey is still a very important power. Israel’s relations with Greece and Turkey should not be a zero sum game.”

A backdrop of escalating Greek-Turkish rivalry

The official launch of the EMGF took place against the backdrop of an escalating Greek-Turkish power struggle in the Eastern Mediterranean, which Germany has warned could spark a war.

A screenshot of an online ceremony during which Israel, Egypt, Jordan, Greece, Cyprus, Italy and the Palestinian Authority formally signed the statute of the East Mediterranean Gas Forum (EMGF), to be based in Cairo, September 22, 2020. (Energy Ministry)

Israel, whose relations with Islamist Ankara have long been in decline, has joined the European Union and the US in taking Greece and Cyprus’s side. Shaffer thinks that Israel, France, and the UAE should “sit this one out and let Washington resolve this with Greece, Cyprus, and Turkey.” Moscow, she says, is doing what it can to fan the flames and take Turkey away from NATO — something that would not only deal a victory to Russia but be a “huge loss for the US and NATO,” given that Turkey is a large and powerful state that borders Russia and the Black Sea.

Greek-Turkish enmity is currently focused on maritime drilling rights, but reflects a much wider, bilateral rift that has flared on and off since the 19th century, only to be strengthened by Turkey’s invasion of northern Cyprus in 1974.

Turkish President Recep Tayyip Erdogan after a cabinet meeting at the Presidential Complex in Ankara on August 10, 2020. (Adem ALTAN/AFP)

Turkey has a 1,600-kilometer (just under 1,000-mile) long Mediterranean coastline. But together with Israel and a handful of other nations, it has not signed the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS). The convention gives signatories — which include Greece and Cyprus — the right to establish offshore Exclusive Economic Zones (EEZ). Turkey claims that its national rights override this treaty. Shaffer says that the law on maritime delimitations is “very murky.”

In November, Turkey signed an accord with Libya on the “delimitation of maritime jurisdictions,” with Greece angrily pointing out that Crete lay between these two countries.

In this photo provided by the Turkish Defense Ministry, Turkey’s research vessel, Oruc Reis, in red and white, is seen surrounded by Turkish navy vessels as it heads to the west of Antalya on the Mediterranean, Aug 10, 2020. (Turkish Defense Ministry via AP, Pool)

Last month, Ankara upped the ante by sending a vessel, accompanied by warships, to survey for oil and gas in waters claimed by Greece. At one point, according to Reuters, Greek and Turkish warships collided.

Egypt and Greece struck back, signing their own maritime-boundary agreement. The Egyptians want to curb Turkey’s influence in the Eastern Mediterranean and have little in common with Ankara following the 2013 ouster of Mohamed Morsi’s Islamist regime.

‘Any spark could lead to disaster’

Calling for a de-escalation of tensions last month, German Foreign Minister Heiko Maas warned, “The current situation in the Eastern Mediterranean is … playing with fire, and any spark, however small, could lead to a disaster.”

German Foreign Minister Heiko Maas at the Ministry of Foreign Affairs in Jerusalem on June 10, 2020. (Olivier Fitoussi/Flash90)

Germany, home to a large Turkish population and keenly aware of Turkey’s role as a buffer against refugees and migrants, currently holds the EU presidency. EU ministers have reaffirmed full solidarity with Greece and Cyprus, but called for an approach based on “solidarity, de-escalation, and dialogue.”

France, on the hand, is taking an aggressive anti-Turkish stance. Last month, the French joined military exercises with Greece, Cyprus and Italy, just off southern Cyprus. The French have also asked to join Israel and Egypt’s new regional forum, in which the EU and the US are observers.

French President Emmanuel Macron, wearing a face mask at the Elysee Palace in Paris, on August 26, 2020. (Ludovic Marin / AFP)

This tough, partisan position, wrote Michael Leigh, could undermine the EU’s efforts to prevent a conflagration.

Leigh, a senior fellow at the European economics think tank Bruegel and an adjunct professor at the School of Advanced International Studies at Johns Hopkins University in Bologna, suggests that Turkey’s recent discovery of large gas deposits in the Black Sea could be a “game changer,” limiting Ankara’s eagerness to find gas in the Eastern Mediterranean and opening a window for talks with Greece.

Turkey’s drilling ship, Fatih, heads toward the Black Sea in this May 29, 2020, photo, with the Hagia Sophia in the background, in Istanbul. (AP Photo/Emrah Gurel)

“But mediation will only stand a chance if there are convincing incentives for both parties,” he continues. “For example, the EU could double down on its rejection of any resort to force by Turkey and, at the same time, press for Turkish participation in the Eastern Mediterranean Energy Forum.”

timesofisrael.com

Πόσο αξιοποιήσιμα είναι τα κοιτάσματα στην Αν. Μεσόγειο;

0

Η επιμονή Ερντογάν στην Αν. Μεσόγειο είναι περισσότερο γεωπολιτικό παιχνίδι. Καλύτερα θα ήταν να αξιοποιήσει τα κοιτάσματα στη Μαύρη Θάλασσα, όπου δεν υπάρχει θέμα συνόρων, υποστηρίζουν ειδικοί στη Neue Zürcher Zeitung.

Ο “πόλεμος για το φυσικό αέριο” αποφεύχθη στην Ανατολική Μεσόγειο για να δοθεί μια ακόμη ευκαιρία στον διάλογο. Ήταν όλο αυτό το διάστημα και το πάγιο αίτημα του Βερολίνου, αποκλιμάκωση και διάλογος. Τα εύσημα λοιπόν σύμφωνα με τους αναλυτές ανήκουν κυρίως στη Γερμανία αλλά και την ΕΕ που τις τελευταίες εβδομάδες κίνησαν παρασκηνιακά τα νήματα της διπλωματίας με αποτέλεσμα να κατεβάσει ο Τούρκος πρόεδρος τους τόνους και να εμφανιστεί πιο διαλλακτικός. Τουλάχιστον προς τα έξω. Γιατί στον πυρήνα της διένεξης με την Ελλάδα και την Κύπρο φαίνεται να μην έχει μετακινηθεί. Από την δική του οπτική γωνία οι αξιώσεις του έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο είναι απόλυτα νόμιμες και η χώρα του έχει κάθε δικαίωμα να ψάχνει για φυσικό αέριο στην περιοχή των δυτικών ακτών. Και δεν αποκλείεται αναζωπύρωση της διένεξης στη περίπτωση που ο πρόεδρος Ερντογάν αποφασίσει να στείλει γεωτρύπανο στις θαλάσσιες περιοχές ανάμεσα στο Καστελόριζο, τη Ρόδο και την Κρήτη.

“Μεγάλο δυναμικό” στις θαλάσσιες περιοχές της Τουρκίας

H αμφισβητούμενη περιοχή στις νότιες ακτές της Τουρκίας έχει μεγάλο γεωλογικό δυναμικό, λέει ο γερμανός καθηγητής ΜπόρμανH αμφισβητούμενη περιοχή στις νότιες ακτές της Τουρκίας έχει μεγάλο γεωλογικό δυναμικό, λέει ο γερμανός καθηγητής Μπόρμαν

Πόσο πιθανό είναι όμως να βρεθούν στην αμφισβητούμενη από την Τουρκία θαλάσσια περιοχή μεγάλα κοιτάσματα φυσικού αερίου; Και πόσο οικονομικά αξιοποιήσιμα θα ήταν; Η ελβετική εφημερίδα Neue Zürcher Zeitung αναζήτησε τεκμηριωμένες απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα και αποτάθηκε σε δύο εμπειρογνώμονες. Ο καθηγητής Γκέρχαρντ Μπόρμαν, από το Κέντρο Ναυτικών Επιστημών Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου της Βρέμης πιστεύει ότι η αμφισβητούμενη περιοχή στις νότιες ακτές της Τουρκίας έχει μεγάλο δυναμικό και παραπέμπει στις ανακαλύψεις στις εκβολές του Νείλου, στη θαλάσσια περιοχή που περικλείεται από το Ισραήλ την Κύπρο και την Αίγυπτο. “Μέσω αυτών των ανακαλύψεων η Ανατολική Μεσόγειος απέκτησε μεγάλο ενδιαφέρον, κυρίως η ανακάλυψη του υπεργιγαντιαίου κοιτάσματος Zohr στη θαλάσσια περιοχή της Αιγύπτου προκάλεσε ηλεκτρισμό στους ενεργειακούς κολοσσούς. Για την ιστορία αξίζει να σημειωθεί ότι το 2015 ο ιταλικός ενεργειακός κολοσσός ENI ανακάλυψε σε βάθος 1500 μέτρων έναν πραγματικό θησαυρό, ένα κοίτασμα φυσικού αερίου με εκτιμώμενο όγκο 850 δις κυβικών μέτρων. Είναι και το μεγαλύτερο στην Μεσόγειο.

Έπειτα από δικές του έρευνες στο βάθος της θαλάσσιας περιοχής της Τουρκίας ο Μπόρμαν έχει πειστεί ότι υπάρχουν και εκεί κοιτάσματα φυσικού αερίου. Ο Γερμανός καθηγητής μαζί με συναδέλφους του έκανε ερευνητική αποστολή στην υποθαλάσσια οροσειρά του Αναξίμανδρου στη θαλάσσια περιοχή της τουρκικής πόλης Κας και ανακάλυψε ηφαιστειακή λάσπη, που παραπέμπει στην ύπαρξη υδρογονανθράκων κάτω από τον βυθό. Το επόμενο μήνα μάλιστα πρόκειται να ξεκινήσει νέα αποστολή με γερμανικό πλοίο για να ερευνήσει το βυθό νότια της Κρήτης. Ακόμη κι αν οι αμφισβητούμενες θαλάσσιες περιοχές της Τουρκίας είναι μακρυά από το Δέλτα του Νείλου, ο ίδιος δεν αποκλείει να έχουν συσσωρευτεί λόγω ρευμάτων οργανικά υλικά. Γι αυτό και θεωρεί από γεωλογική οπτική γωνία ότι είναι σκόπιμο να ερευνηθεί πιο συστηματικά η περιοχή.

Αμφιβολίες για τις τουρκικές ικανότητες εξόρυξης 

Μεγάλο ρίσκο στις έρευνες για κοιτάσματα στην Αν. Μεσόγειο, βλέπει ο Ρόμπερτ Μόρις από την Wood MackenzieΜεγάλο ρίσκο στις έρευνες για κοιτάσματα στην Αν. Μεσόγειο, βλέπει ο Ρόμπερτ Μόρις από την Wood Mackenzie

Αλλά και ο Ρόμπερτ Μόρις, εμπειρογνώμων σε θέματα ενέργειας και αναλυτής της συμβουλευτικής εταιρείας Wood Mackenzie, στον οποίο απευθύνθηκε η ελβετική εφημερίδα NZZ, είναι καταρχήν της άποψης ότι καταρχήν θα είχαν νόημα έρευνες αυτών των περιοχών. “Αναμφίβολα υπάρχει δυναμικό, αλλά επειδή δεν έχουν γίνει πολλές έρευνες, το ρίσκο είναι σχετικά μεγάλο”, λέει. Εκείνο που τον προβληματίζει είναι ότι επειδή μεγάλες υποθαλάσσιες περιοχές έχουν καλυφθεί από παχύ στρώμα άλατος, είναι δύσκολο να διερευνηθεί τι βρίσκεται ακριβώς από κάτω. “Ασαφές παραμένει επίσης εάν η Τουρκία θα είναι σε θέση να εκμεταλλευτεί οικονομικά πιθανά κοιτάσματα, ιδιαίτερα τώρα με τις χαμηλές τιμές φυσικού αερίου” εκφράζει τον προβληματισμό του. Το βάθος σε αυτήν την θαλάσσια περιοχή φτάνει μέχρι τα 3.000 μέτρα.

“Και ναι μεν η τεχνολογία έχει προχωρήσει ώστε να επιτρέπει την εκμετάλλευση ορυκτών καυσίμων σε μεγάλο βάθος, αλλά η Τουρκία θα πρέπει να απευθυνθεί σε ξένες ειδικές εταιρείες για να αντλήσουν το φυσικό αέριο, και πολλές τέτοιες εταιρείες σε τέτοιες δύσκολες περιοχές θα ήταν δύσκολο για την Τουρκία να τις πείσει να το κάνουν” επισημαίνει ο αναλυτής. “Η τουρκική κρατική εταιρεία πετρελαίων TPAO διαθέτει δικά της πλωτά γεωτρύπανα σε αντίθεση με τις περισσότερες πετρελαϊκές εταιρείες, και είναι ανεξάρτητη να κάνει γεωτρήσεις χωρίς της συνδρομή άλλων εταιρειών, κάτι που απέδειξε με την ανακάλυψη φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσας, αλλά δεν διαθέτει εμπειρία στην εξόρυξη κοιτασμάτων σε μεγάλο βάθος και έτσι αναπόφευκτα θα πρέπει να αναζητήσει βοήθεια από ξένες εταιρείες” λέει ο Μόρις.

Προσανατολισμός στα κοιτάσματα της Μαύρης Θάλασσας

Mεγαλύτερες προοπτικές πραγματικής εκμετάλλευσης φαίνεται να έχουν τα κοιτάσματα στη Μαύρη ΘάλασσαMεγαλύτερες προοπτικές πραγματικής εκμετάλλευσης φαίνεται να έχουν τα κοιτάσματα στη Μαύρη Θάλασσα

Ο εμπειρογνώμων σε θέματα ενέργειας υποστηρίζει ότι εάν η Τουρκία καταφέρει να εκμεταλλευτεί τα κοιτάσματα στη Μαύρη Θάλασσα, θα μειώσει αισθητά την ενεργειακή της εξάρτησης από εισαγωγές φυσικού αερίου, που μόνο πέρυσι κόστισε  στη χώρα 41,2 δις δολάρια. Αλλά από εμπορικής άποψης μάλιστα θα είχε περισσότερο νόημα να επικεντρώσει την προσοχή της στη Μαύρη Θάλασσα, όπου δεν υπάρχουν συνοριακές διενέξεις. Τα επιχειρήματά του; “Η στρατηγική της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο φαίνεται να είναι περισσότερο ένα γεωπολιτικό παρά εμπορικό παιχνίδι” θεωρεί ο Ρόμπερτ Μόρις, “αλλιώς δεν εξηγείται η επίμονη προσήλωσή του σε αυτή τη λεγόμενη διαμάχη για το φυσικό αέριο. Πολύ περισσότερο φαίνεται να ενδιαφέρει τον Ερντογάν να καθιερώσει την Τουρκία ως θαλάσσια δύναμη. Επιπλέον του επιτρέπει να αποπροσανατολίζει την προσοχή από την οικονομική κρίση και να κρατά συσπειρωμένη την εθνικιστική του εκλογική βάση. Αλλά και τυχόν συμφωνία για μοίρασμα των κοιτασμάτων που θα ανακαλύπτονταν, δεν θα αρκούσε για να λύθεί αυτήν τη διένεξη (με Ελλάδα και Κύπρο).

Ειρήνη Αναστασοπούλου   

DW

Η Τουρκία εργάζεται κρυφά σε πυρηνικά όπλα;

1

Απο Hans Rühle

National Interest.

September 22, 2015

Ενώ ο κόσμος ανησυχεί για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, θα μπορούσε ένα άλλο έθνος στη Μέση Ανατολή να έχει ατομικές επιθυμίες;

Πριν από μερικούς μήνες έγινε γνωστό ότι η Γερμανική Υπηρεσία Πληροφοριών (Bundesnachrichtendienst – BND) κατασκοπεύει την Τουρκία. Η πολιτική ηγεσία της Τουρκίας δεν ήταν πολύ χαρούμενη. Ωστόσο, η BND έχει λόγους να παρακολουθεί την Άγκυρα. Δεν είναι μόνο οι κρίσεις στο Ιράκ και τη Συρία, το λαθρεμπόριο ναρκωτικών, το λαθρεμπόριο ανθρώπων και οι δραστηριότητες του PKK που καθιστούν την Τουρκία θεμιτό στόχο για τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες. Εδώ και αρκετό καιρό, υπάρχουν στοιχεία ότι η Άγκυρα προσπαθεί να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Τις δύο τελευταίες δεκαετίες, οι συζητήσεις της πυρηνικής κοινότητας για τις αναδυόμενες πυρηνικές δυνάμεις επικεντρώνονταν πάντα στους «συνηθισμένους υπόπτους»: Ιράν, Σαουδική Αραβία, Βραζιλία, Αίγυπτος, Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Τουρκία. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι οι απόψεις σχετικά με την πιθανότητα ενός στρατιωτικού πυρηνικού προγράμματος διέφεραν. Στην περίπτωση του Ιράν, για παράδειγμα, τα στοιχεία φαίνονται σταθερά. Αντίθετα, η περίπτωση της Τουρκίας βασίστηκε σε ασαφείς ενδείξεις.

Αυτός ο κατάλογος πιθανών πυρηνικών υποψηφίων δεν έχει αλλάξει από τότε, αλλά η πιθανότητα ενός τουρκικού προγράμματος πυρηνικών όπλων έχει αυξηθεί δραματικά. Με απλά λόγια: η δυτική κοινότητα πληροφοριών, τώρα, συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό ότι η Τουρκία εργάζεται τόσο για πυρηνικά οπλικά συστήματα όσο και για τα μέσα  διανομής τους. Το Ιράν είναι το μοντέλο που μπορεί να μιμηθεί. Κατά συνέπεια, η Τουρκία ξεκίνησε ένα πυρηνικό πρόγραμμα μεγάλης κλίμακας, το οποίο δικαιολογείται από τις επείγουσες ενεργειακές ανάγκες της χώρας. Το 2011, η Τουρκία συνήψε σύμβαση 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων με τη ρωσική εταιρεία ROSATOM για ένα μεγάλο συγκρότημα αντιδραστήρων. Δύο χρόνια αργότερα, μια παρόμοια συμφωνία συνήφθη με μια ιαπωνο-γαλλική κοινοπραξία, αυτή τη φορά πάνω από 22 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο Πρόεδρος Ερντογάν ανακοίνωσε επίσης ένα ακόμη εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο θα κατασκευαστεί εξ ολοκλήρου από εγχώριο προσωπικό.

Μέχρι εδώ καλά, θα μπορούσε κανείς να πει. Σε τελική ανάλυση, η πυρηνική ενέργεια φαίνεται σαν μια λογική επιλογή να καλύψει τουλάχιστον εν μέρει τη ζήτηση της Τουρκίας για προσιτή ενέργεια. Ωστόσο, μια ενδελεχής ανάλυση των συμβάσεων αποκαλύπτει ότι αυτά τα έργα δεν αφορούν μόνο τη βελτίωση του ενεργειακού εφοδιασμού της Τουρκίας. Η Τουρκία έχει επίσης ανοίξει συνειδητά την πόρτα σε μια στρατιωτική πυρηνική επιλογή.

Οι προτάσεις για την κατασκευή αντιδραστήρα ελαφρού ύδατος συνήθως δεν συνίστανται μόνο στη δέσμευση για κατασκευή του εργοστασίου με συμφωνημένες προδιαγραφές και χρονοδιαγράμματα, αλλά και δεσμεύσεις για να τρέξει το έργο για εξήντα χρόνια, για την παροχή του απαιτούμενου, χαμηλού εμπλουτισμού, ουρανίου και για την ανάκτηση των ράβδων αναλωμένου καυσίμου. Τέτοιες προσφορές υποβλήθηκαν τόσο από τη Rosatom όσο και από την ιαπωνο-γαλλική κοινοπραξία. Ωστόσο, και στις δύο περιπτώσεις, η Τουρκία επέμεινε ότι η συμφωνία δεν θα περιλαμβάνει ούτε την προμήθεια ουρανίου ούτε την ανάκτηση των ράβδων αναλωμένου καυσίμου. Η Άγκυρα ήθελε να ασχοληθεί ξεχωριστά με αυτό το θέμα σε μεταγενέστερο στάδιο. Η Τουρκία δεν παρείχε ποτέ εξήγηση για αυτήν την απόφαση. Ωστόσο, η πρόθεση πίσω από αυτόν το ασυνήθιστο ελιγμό δεν είναι δύσκολο να κατανοηθεί. Η Τουρκία θέλει να διατηρήσει την επιλογή λειτουργίας των αντιδραστήρων με το δικό της χαμηλού εμπλουτισμού ουράνιο και να επανεπεξεργαστεί η ίδια τις ράβδους αναλωμένου καυσίμου. Αυτό, με τη σειρά του, σημαίνει ότι η Τουρκία σκοπεύει να εμπλουτίσει ουράνιο, τουλάχιστον σε χαμηλό επίπεδο.

Και υπάρχουν περισσότερα. Η επιλογή παροχής χαμηλού εμπλουτισμού ουρανίου σε οκτώ συμφωνημένους αντιδραστήρες επί του παρόντος – η Τουρκία σχεδιάζει συνολικά είκοσι τρία έργα – υποδηλώνει το εύρος της προβλεπόμενης προσπάθειας εμπλουτισμού της Τουρκίας. Ο δρόμος που θέλει να ακολουθήσει η Τουρκία είναι ξεκάθαρος: να ακολουθήσει τα βήματα του Ιράν. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο Ρουχανί, το Ιράν θέλει να κατασκευάσει δεκαέξι αντιδραστήρες έως το 2030, οι οποίοι υποτίθεται ότι θα τροφοδοτούνται από  εμπλουτισμένο, στο εσωτερικό της χώρας, ουράνιο, αν και μεγάλο μέρος αυτού του χαμηλού εμπλουτισμού ουρανίου προορίζεται για υψηλό εμπλουτισμό και επομένως για την παραγωγή καυσίμων για πυρηνικά όπλα. Φυσικά, η Τουρκία αρνείται έντονα οποιαδήποτε πρόθεση εμπλουτισμού ουρανίου. Ωστόσο, η Τουρκία έχει δηλώσει σε πολλές περιπτώσεις ότι θα επιμένει πάντα στα «δικαιώματά της» που απορρέουν από τη Συνθήκη για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων (NPT) και ότι θεωρεί τον εμπλουτισμό για ειρηνική χρήση ως απολύτως νόμιμο. Η τουρκική κυβέρνηση προσπαθεί να δικαιολογήσει την απόρριψη της εξωτερικής προμήθειας χαμηλού εμπλουτισμού ουρανίου, ενώ δεν παραδέχεται ότι το εθνικό συμφέρον για τον εμπλουτισμό διευκρινίστηκε από δήλωση του Τούρκου Υπουργού Ενέργειας, Τάνερ Γιλντίζ, τον Ιανουάριο του 2014. Ο Γιλντίζ υποστήριξε ότι η άρνηση συμβατικού διακανονισμού της προμήθειας ουρανίου με τις προαναφερθείσες εταιρείες οφείλεται στην επιθυμία της Τουρκίας να κατανοήσει τον πλήρη κύκλο πυρηνικών καυσίμων. Όχι μόνο η εξήγηση του Γιλντίζ φαίνεται αδύναμη, αλλά η διακηρυκτική πυρηνική πολιτική της Τουρκίας φαίνεται επίσης να ακολουθεί την πορεία που ακολουθεί το Ιράν: παραδέχεται κανείς ό, τι υπό το φως των γεγονότων δεν μπορεί πλέον να αμφισβητηθεί.

Τα κίνητρα της Τουρκίας για απόρριψη της συνεχούς προσφοράς ουρανίου από τους Ρώσους και τους Ιαπωνο-Γάλλους επιχειρηματικούς εταίρους της μπορεί να φαίνονται αμφίβολα, η απόρριψη, όμως, να επιστρέψει τις ράβδους αναλωμένου καυσίμου στις προμηθεύτριες χώρες είναι απολύτως καταστροφική, καθώς επιτρέπει μόνο ένα συμπέρασμα: η Τουρκία έχει την τάση να παράγει πλουτώνιο για την κατασκευή όπλων. Ενώ η επανεπεξεργασία θα επέτρεπε πράγματι την επαναχρησιμοποίηση του εξαντλημένου ουρανίου, μια τέτοια επιλογή είναι απλώς θεωρητική, καθώς οι ράβδοι καυσίμου που κατασκευάζονται από επανεπεξεργασμένο υλικό είναι πολύ ακριβότερες από αυτές που κατασκευάζονται από «νέο» ουράνιο. Αυτός είναι ο λόγος που η επανεπεξεργασία του εξαντλημένου ουρανίου δεν γίνεται πλέον.

Με την άρνηση να επιστρέψει τις ράβδους αναλωμένου καυσίμου, η Τουρκία ξεκινάει στο δρόμο προς τη βόμβα. Το κοινό αντεπιχείρημα, σύμφωνα με το οποίο ο διαχωρισμός του «βρώμικου» πλουτωνίου θα απαιτούσε ένα εξελιγμένο εργοστάσιο επανεπεξεργασίας που επί του παρόντος δεν υπάρχει στην Τουρκία, παραμένει μη πειστικό. Μελέτες έχουν δείξει ότι ένα τέτοιο εργοστάσιο μπορεί να κατασκευαστεί εντός μισού έτους και θα έχει το μέγεθος ενός κανονικού κτιρίου γραφείων. Επιπλέον, η διαδεδομένη πεποίθηση ότι για να κατασκευαστεί ένα πυρηνικό όπλο, απαιτείται πλουτώνιο σε ποσότητα κατασκευής όπλου με επίπεδο μη καθαρότητας το πολύ 7 τοις εκατό, είναι απόλυτα ξεπερασμένο. Ήδη το 1945, ο Στρατηγός Γκρόβς, ο ηγέτης του «Σχεδίου Μανχάταν», σημείωσε ότι λόγω της έλλειψης καθαρού πλουτωνίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες σύντομα θα αναγκαστούν να χρησιμοποιήσουν υλικό με επίπεδο μη καθαρότητας έως και 20 τοις εκατό. Το 1962, οι Ηνωμένες Πολιτείες πυροδότησαν μια βόμβα πλουτωνίου στη Νεβάδα που είχε επίπεδο μη καθαρότητας 23 τοις εκατό. Τέλος, εάν οι ράβδοι καυσίμου ενός αντιδραστήρα ελαφρού ύδατος δεν παραμείνουν μέσα στον αντιδραστήρα για αρκετά χρόνια, κάτι που είναι η οικονομικά βιώσιμη επιλογή, αλλά αφαιρούνται μετά από μόνο έξι έως δώδεκα μήνες, καταλήγουν με πλουτώνιο ποιότητας όπλου. Ο Ιρανικός αντιδραστήρας Bushehr προσφέρει ένα εντυπωσιακό παράδειγμα. Εάν ο αντιδραστήρας απενεργοποιηθεί μετά από οκτώ μήνες και οι ράβδοι καυσίμου αφαιρεθούν, το Ιράν θα είχε 150 κιλά πλουτωνίου με επίπεδο μη καθαρότητας μόνο 10 τοις εκατό – το ισοδύναμο των είκοσι πέντε βομβών κατηγορίας Ναγκασάκι. Εν ολίγοις, ο οπλισμός του πλουτωνίου έχει πολλές πτυχές.

Η υπόθεση ότι η Τουρκία στοχεύει σε πυρηνικά όπλα υποστηρίζεται επίσης από τις δραστηριότητες της χώρας για τη δημιουργία ολόκληρου του κύκλου πυρηνικών καυσίμων. Όπως έχει αποκαλυφθεί από μια καλά συνδεδεμένη υπηρεσία πληροφοριών, η γερμανική υπηρεσία πληροφοριών ανέφερε ότι ήδη από τον Μάιο του 2010, ο πρωθυπουργός Ερντογάν είχε απαιτήσει να ξεκινήσει κρυφά η προετοιμασία για την δημιουργία τοποθεσιών για τον εμπλουτισμό του ουρανίου. Κατά συνέπεια, η Τουρκία άρχισε να παράγει Yellowcake, ένα χημικά συμπιεσμένο μετάλλευμα ουρανίου. Το Yellowcake μετατρέπεται σε αέριο, το οποίο στη συνέχεια εμπλουτίζεται σε φυγοκεντρωτές. Μέχρι σήμερα, τίποτα δεν είναι γνωστό δημοσίως σχετικά με ένα εργοστάσιο μετατροπής στην Τουρκία, ωστόσο, σύμφωνα με την BND, η Τουρκία διαθέτει ήδη εμπλουτισμένο ουράνιο που προέρχεται από μια πρώην Σοβιετική δημοκρατία και το έλαβε λαθραία μέσω Κοσσυφοπεδίου και Βοσνίας-Ερζεγοβίνης με τη βοήθεια της Μαφίας.

Δεν θα προκαλούσε έκπληξη εάν η Τουρκία είχε ήδη φυγοκεντρωτές για να εμπλουτίσει το ουράνιο. Σε τελική ανάλυση, η Τουρκία συμμετείχε στις δραστηριότητες του λαθρέμπορου πυρηνικών πακιστανού Αμπντούλ Καντίρ Χάν, ο οποίος μεταξύ 1987 και 2002 πούλησε χιλιάδες φυγοκεντρωτές στο Ιράν, τη Βόρεια Κορέα και τη Λιβύη.

Τα ηλεκτρονικά αυτών των φυγοκεντρωτών προήλθαν από την Τουρκία.

Ο Χαν είχε ακόμη σκεφτεί να μεταφέρει ολόκληρη την παράνομη παραγωγική του δραστηριότητα φυγοκεντρωτών στην Τουρκία. Το 1998, ο τότε πακιστανός πρωθυπουργός Nawaz Sharif προσέφερε στην Τουρκία μια «πυρηνική εταιρική σχέση» για την πυρηνική έρευνα. Επιπλέον, υπάρχει ακόμη μια οργανική εταιρική σχέση μεταξύ των δύο χωρών που χρονολογείται από την υποστήριξη της Τουρκίας στο πυρηνικό πρόγραμμα του Πακιστάν. Τότε, πολλά από τα στοιχεία που το Πακιστάν δεν μπορούσε να αποκτήσει ανοιχτά στάλθηκαν μέσω Τουρκίας στο Πακιστάν. Με αυτό το φόντο, δεν αποτελεί έκπληξη όταν οι υπηρεσίες πληροφοριών αναφέρουν ότι μέχρι σήμερα υπάρχει μια δυναμική επιστημονική ανταλλαγή μεταξύ των δύο χωρών.

Το ερώτημα εάν η Τουρκία έχει ήδη φυγοκεντρωτές και από πού προέρχονται μπορεί πιθανώς να απαντηθεί χωρίς την προσφυγή σε αποκαλύψεις υπηρεσιών πληροφοριών. Ταυτόχρονα, αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει στην επίλυση ενός από τα τελευταία αινίγματα της ιστορίας του πυρηνικού πολλαπλασιασμού: η αναζήτηση του «τέταρτου πελάτη» του  Χάν.

Στα μέσα του 2003, μια αποστολή ανταλλακτικών και εργαλείων φυγοκέντρισης που προορίζονταν για τη Λιβύη «εξαφανίστηκε» κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού από τη Μαλαισία, μέσω του Ντουμπάι, προς την Τρίπολη. Είχε παραγγελθεί –και μάλλον ήδη πληρώθηκε– από τον Πρόεδρο Καντάφι ως μέρος μιας μεγάλης συμφωνίας για 10.000 φυγοκεντρικές συσκευές που είχαν σκοπό να μετατρέψουν τη Λιβύη σε πυρηνική δύναμη. Ο αποστολέας  ήταν ο Χαν, ο οποίος είχε ζητήσει από μια εταιρεία στη Μαλαισία να αγοράσει τα εξαρτήματα από όλο τον κόσμο και να τα στείλει στη Λιβύη.

Αν και ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) προσπάθησε για χρόνια να επιλύσει αυτήν την υπόθεση, αυτό που συνέβη σε αυτήν την αποστολή δεν θα μπορούσε ποτέ να καθοριστεί. Ωστόσο, ο ΔΟΑΕ δεν μπορούσε απλώς να παραλείψει αυτήν την υπόθεση, καθώς η εξαφάνιση αυτής της αποστολής θα μπορούσε να σημαίνει μόνο ένα πράγμα: εκτός από τους γνωστούς τρεις πελάτες του Χαν, πρέπει να υπήρχε ακόμη ένας. Κατά συνέπεια, πολλοί ειδικοί αναφέρονται σε έναν μυστηριώδη «τέταρτο πελάτη».

Μετάφραση: Παντελής Σαββίδης

National Interest

Ελληνοτουρκικά : Στα άδυτα των διερευνητικών επαφών

1

Η συνεννόηση Αθήνας – Βερολίνου – Αγκυρας τον περασμένο Ιούλιο για την επανέναρξη συζητήσεων αφορά αποκλειστικά την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών – Οι κόκκινες γραμμές της κυβέρνησης και η διαπραγματευτική ομάδα

Ελληνοτουρκικά : Στα άδυτα των διερευνητικών επαφών | tovima.gr

Οι διερευνητικές επαφές και το περιεχόμενό τους αποτελούν το «ιερό δισκοπότηρο» της ελληνικής διπλωματίας κατά τη διάρκεια της τελευταίας 20ετίας. «Παιδί» της κρίσης των Ιμίων του 1996 και της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ στο Ελσίνκι το 1999, οι διερευνητικές συνομιλίες (exploratory talks) – όπως είναι ο ακριβής όρος – είναι ένα από τα ελάχιστα εναπομείναντα καλά κρυμμένα μυστικά των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Μετά από τέσσερα χρόνια ακινησίας, οι διερευνητικές επαφές επανήλθαν δυναμικά στο προσκήνιο (κατόπιν γερμανικής επιμονής) ως ένας τρόπος αποκλιμάκωσης της έντασης μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας εξαιτίας της εξαναγκαστικής πολιτικής που ασκεί η δεύτερη στην Ανατολική Μεσόγειο με αιχμή το σεισμογραφικό σκάφος «Oruc Reis». Οι διερευνητικές επαφές, ο 61ος γύρος των οποίων θα πραγματοποιηθεί αφού η Ελλάδα και η Τουρκία συμφωνήσουν επί μιας κοινά αποδεκτής ημερομηνίας πιθανότατα στις αρχές Οκτωβρίου, έχουν περάσει από διάφορες φάσεις. Γύρω από αυτές έχει αναπτυχθεί μια μυθολογία που ορισμένες φορές ξεπερνά τα όρια, τόσο σε σχέση με το αν όντως οι δύο πλευρές βρέθηκαν κοντά σε συμφωνία (και πόσο) όσο και για το εύρος των συζητήσεων.

Ο στρατός στα νησιά

Το τελευταίο δε διάστημα συγκεκριμένοι κύκλοι επιμένουν ότι η ελληνική πλευρά έχει αναλάβει δεσμεύσεις να συζητήσει θέματα που υπερβαίνουν το ζήτημα της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών, δηλαδή της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, και εκτείνονται σε αυτό της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων, όπως ζητεί η Αγκυρα. Η επιμονή στη θέση αυτή προκύπτει από ερμηνείες δηλώσεων ξένων αξιωματούχων, όπως εκείνη του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάικ Πομπέο περί «μείωσης του στρατιωτικού αποτυπώματος» Ελλάδας και Τουρκίας, χωρίς όμως σαφή πληροφόρηση πέρα από την αναπαραγωγή δηλώσεων της… Τουρκίας ότι επιθυμεί την αποστρατιωτικοποίηση λόγω παραβίασης, σύμφωνα με την άποψή της, των Συνθηκών της Λωζάννης του 1923 και των Παρισίων του 1947, στην οποία η Τουρκία δεν ήταν καν μέρος. Ο αμερικανός πρεσβευτής στην Ελλάδα Τζέφρι Πάιατ υποχρεώθηκε μάλιστα να διαψεύσει, μέσω Twitter, σχετικά διαδικτυακά δημοσιεύματα. Επιπλέον, τόσο από το Μέγαρο Μαξίμου όσο και από το υπουργείο Εξωτερικών αυτές οι υποθέσεις διαψεύδονται κατηγορηματικά. Δεν πρέπει άλλωστε να λησμονείται ότι η Αθήνα έχει διατυπώσει την ξεκάθαρη επιφύλαξή της στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης με την οποία αποκλείει τα θέματα της αποστρατιωτικοποίησης από τη δικαιοδοσία του. Μάλιστα το 2015, όταν η Ελλάδα ανανέωσε τις επιφυλάξεις της, προσέθεσε άλλο ένα ζήτημα προς εξαίρεση από τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου: αυτό των θεμάτων κυριαρχίας, άρα και των «γκρίζων ζωνών».

Διαπραγματευτική ομάδα

Σύμφωνα δε με πληροφορίες του «Βήματος», η συνεννόηση Αθήνας – Βερολίνου – Αγκυρας σε σχέση με την επανέναρξη των διερευνητικών επαφών υπήρξε ξεκάθαρη ήδη από τον περασμένο Ιούλιο: το μόνο ζήτημα που θα συζητήσουν οι δύο πλευρές είναι η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών. Αυτή είναι η ξεκάθαρη εντολή που έχει η ελληνική διαπραγματευτική ομάδα υπό τον πρέσβη ε.τ. Παύλο Αποστολίδη, ο οποίος ασχολείται με τις διερευνητικές επαφές από το 2010. Μαζί του θα εργάζονται ο πρέσβης Αλέξανδρος Κουγιού, που στο παρελθόν έχει ηγηθεί και της αρμόδιας Διεύθυνσης Α4 περί Τουρκίας στο υπουργείο Εξωτερικών, καθώς και η Ιφιγένεια Καναρά, διευθύντρια του γραφείου του πρέσβη Θεμιστοκλή Δεμίρη, γενικού γραμματέα του υπουργείου Εξωτερικών. Από τουρκικής πλευράς, παραμένει ασαφές αν θα αναλάβει τον ηγετικό ρόλο ο υφυπουργός Εξωτερικών Σεντάτ Ονάλ καθώς και ποια θα είναι η ανάμειξη του πρέσβη Τσαγκαπτάι Ερτζιγες, σήμερα γενικού διευθυντή για Διμερή Πολιτικά Αεροναυτιλιακά και Συνοριακά Θέματα, που έχει μακρά εμπειρία στις διερευνητικές επαφές όντας επί χρόνια αυτός που κρατούσε τα πρακτικά της τουρκικής πλευράς. ΑΘΗΝΑ - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ "ΚΑΛΗΝ ΕΣΠΕΡΑΝ ΑΡΧΟΝΤΕΣ" (EUROKINISSI/ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΙΣΙΝΑΣ)

Η επέκταση των χωρικών υδάτων και η μεθοδολογία

Δεν αμφισβητείται πλέον από κανέναν ότι ένα από τα κομβικότερα σημεία των διερευνητικών επαφών υπήρξε η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων. Προφανώς, η επέκταση συνιστά μονομερές δικαίωμα ενός κράτους και αυτός ήταν ο λόγος που ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Βενιζέλος (όπως είναι σε θέση να γνωρίζει «Το Βήμα», έστειλε τουλάχιστον δύο σχετικά απόρρητα σημειώματα στον τότε πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά) έδωσε εντολή το 2014 στον πρέσβη Αποστολίδη να επικεντρωθεί η συζήτηση στην οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας αλλά και ΑΟΖ, επεκτείνοντας πλέον το γεωγραφικό αντικείμενο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Και άλλωστε ο καθορισμός της αιγιαλίτιδας ζώνης δεν αποτελεί προϋπόθεση για την οριοθέτηση. Η τουρκική πλευρά δεν ήταν αρνητική, αλλά ήθελε να ολοκληρωθεί πρώτα η συζήτηση για το Αιγαίο και μετά για την Ανατολική Μεσόγειο, όπως παραδέχεται ο ίδιος ο κ. Βενιζέλος («Καθημερινή», 30/8/2020).

Κοντά σε λύση το 2003

Στα τέλη του 2003 οι δύο πλευρές είχαν προσεγγίσει αρκετά σε μια λύση. Συζητούνταν διάφορα σενάρια μερικής επέκτασης των χωρικών υδάτων μεταξύ 8 και 10 ναυτικών μιλίων για το Αιγαίο, ενώ οι ηπειρωτικές ακτές θα είχαν 12 ναυτικά μίλια. Αναλόγως θα προσαρμοζόταν ο εθνικός εναέριος χώρος. Η Αγκυρα θα ήθελε επίσης να καταγραφεί επισήμως ότι η Αθήνα παραιτείται από κάθε περαιτέρω επέκταση – κάτι πολιτικά αδύνατο. Παράλληλα, η γενικότερη ιδέα ήταν ότι η Τουρκία θα μπορούσε να λάβει σημαντικό κομμάτι υφαλοκρηπίδας σε σημεία ανοικτής θάλασσας (π.χ. στο άνοιγμα των Δαρδανελλίων) ή και δυτικά των Δωδεκανήσων. Προβλέπονταν επίσης δίαυλοι διεθνούς ναυσιπλοΐας, ιδιαίτερα στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο. Αυτό που κατά βάση «φρέναρε» την κυβέρνηση Σημίτη ήταν η άποψη ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων και η προσαρμογή του εναερίου χώρου πρέπει να γίνει με νόμο (βάσει του άρθρου 27 του Συντάγματος), ενώ κατά ορισμένους μπορεί να γίνει και με προεδρικό διάταγμα βάσει του άρθρου 2 του νόμου 2321/1995 με τον οποίο κυρώθηκε η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η κυβέρνηση Σημίτη, λίγους μήνες πριν από τις εκλογές, δεν το τόλμησε.

ΕΛΛΑΣ - ΤΑΣΟΣ ΓΙΑΝΝΙΤΣΗΣ - ΠΡΩΗΝ ΥΠΟΥΡΓΟΣ - ΣΚΕΠΤΙΚΟΣ

«Φρένο» από το 2004

Φυσικά δεν ήταν όλα ρόδινα. Η Αγκυρα επέμενε να θέτει διάφορα παρεμπίπτοντα ζητήματα (π.χ. γκρίζες ζώνες), ο μετέπειτα υπουργός Εξωτερικών Τάσος Γιαννίτσης τα είχε επισημάνει σε υπόμνημα που παρέδωσε στον διάδοχό του Πέτρο Μολυβιάτη, όταν ο τελευταίος παρέλαβε τη σκυτάλη μετά τη νίκη της ΝΔ στις εκλογές του 2004. Την περίοδο 2004-2009, όταν επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας ανέλαβε ο πρέσβης ε.τ. Βασίλης Πισπινής, η διαδικασία ατόνησε, χωρίς να διακοπεί. Παράλληλα, όταν οι ευρωτουρκικές σχέσεις «πήραν την κάτω βόλτα» από το 2007 και μετά, οι Τούρκοι φόρτωσαν την ατζέντα με όλες τις πάγιες διεκδικήσεις τους.

Οταν ο Γιώργος Παπανδρέου ανήλθε στην πρωθυπουργία, το 2009, αποφάσισε να αναζωογονήσει τον δίαυλο. Τη διετία 2010-2011 σημειώθηκε πρόοδος, αλλά η πολιτική αστάθεια στην Ελλάδα εν μέσω μνημονίων οδήγησε ξανά σε στασιμότητα. Επί ΣΥΡΙΖΑ οι συζητήσεις υπήρξαν αναιμικές, αν και επανήλθε η προ Βενιζέλου μεθοδολογία. Από τον Μάρτιο του 2016 οι διερευνητικές επαφές σταμάτησαν, με τις τουρκικές θέσεις να έχουν σκληρύνει: η Αγκυρα δεχόταν επέκταση των χωρικών υδάτων (στα 12 ναυτικά μίλια) μόνο για την ηπειρωτική Ελλάδα και πουθενά αλλού. Υπό αυτό το φως, κάθε πρόβλεψη για την εξέλιξή τους θα ήταν παρακινδυνευμένη.

Από τα Ιμια και το Ελσίνκι, επί κυβερνήσεως Σημίτη, στο Παρίσι

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κρίση των Ιμίων τον Ιανουάριο του 1996 υπήρξε η θρυαλλίδα που οδήγησε την τότε κυβέρνηση υπό τον πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη να επιδιώξει μια συνολική λύση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Μια σειρά παραγόντων συνδυάστηκαν στην εν λόγω εξίσωση. Η διευθέτηση των ελληνοτουρκικών, η ισχυρή επιδίωξη τόσο των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και της ΕΕ για ένταξη της Τουρκίας στη δεύτερη, αλλά και η επίλυση του Κυπριακού διαμόρφωσαν ένα τρίγωνο εντός του οποίου διαμορφώθηκε η στρατηγική που οδήγησε τελικά στα Συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ στο Ελσίνκι τον Δεκέμβριο του 1999.

Τα Συμπεράσματα

Η περίφημη παράγραφος των Συμπερασμάτων σύμφωνα με την οποία το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο «παροτρύνει τα υποψήφια κράτη (σ.σ.: κατά κύριο λόγο την Τουρκία) να καταβάλουν κάθε προσπάθεια για την επίλυση κάθε εκκρεμούς συνοριακής διαφοράς και άλλων συναφών θεμάτων», σημειώνοντας παράλληλα ότι «άλλως, θα πρέπει να φέρουν τη διαφορά ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος», δίχασε την ελληνική πολιτική τάξη, όπως είχε συμβεί και με τη Συμφωνία της Μαδρίτης το 1997. Στα Συμπεράσματα αναφερόταν επίσης ότι «το αργότερο στα τέλη του 2004, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα επανεξετάσει την κατάσταση ως προς κάθε εκκρεμή διαφορά, ιδίως όσον αφορά τις επιπτώσεις στην ενταξιακή διαδικασία προκειμένου να προαγάγει την επίλυσή τους μέσω του Διεθνούς Δικαστηρίου».

Η Επιτροπή Σοφών

Ηδη από το 1997, διάφοροι τρίτοι δρώντες είχαν αποπειραθεί να διαμεσολαβήσουν μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας σε μια προσπάθεια να αποσοβηθεί η επανάληψη μιας κρίσης, αλλά και για να μπορέσει να ανοίξει ο δρόμος της ευρωτουρκικής προσέγγισης. Ηδη από το πρώτο εξάμηνο του 1997 η Ολλανδία, που ασκούσε την εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, πρότεινε τη σύσταση μιας Επιτροπής Σοφών, στην οποία θα συμμετείχαν δύο εμπειρογνώμονες εγνωσμένου κύρους από την Ελλάδα και την Τουρκία αντιστοίχως, με σκοπό να διερευνηθούν οι δυνατότητες προσέγγισης. Από ελληνικής πλευράς συμμετείχαν οι έγκριτοι νομικοί Αργύρης Φατούρος και Κρατερός Ιωάννου. Στα μέσα του 1998 οι δυνατότητες αυτής της Επιτροπής Σοφών έδειξαν τα όριά τους – έπειτα από την ανταλλαγή ορισμένων επιστολών –, καθώς η Αγκυρα αποχώρησε ζητώντας απευθείας διάλογο. Ηδη όμως και στην Αθήνα είχε αρχίσει να ωριμάζει η ιδέα ότι αν είναι να υπάρξει ελληνοτουρκικός διάλογος θα ήταν προτιμότερο η Ελλάδα να έχει τον έλεγχο και όχι να τον αφήσει σε τρίτους. Την άποψη αυτή υποστήριζαν, σύμφωνα με πληροφορίες, τόσο ο αείμνηστος Γιάννος Κρανιδιώτης όσο και ο Χρήστος Ροζάκης, στενός σύμβουλος και προσωπικός φίλος του τότε πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, ενώ κομβικός ήταν ο ρόλος του Νίκου Θέμελη.

Τετ α τετ Ροζάκη – Λόγογλου

Αλλωστε, μετά τα Συμπεράσματα του Ελσίνκι, ήταν ο κ. Ροζάκης εκείνος που ανέλαβε να ιχνηλατήσει τις διαθέσεις της τουρκικής πλευράς. Ελάχιστα έχουν αποκαλυφθεί για τις προκαταρκτικές επαφές τις οποίες πραγματοποίησε ο έγκριτος έλληνας καθηγητής, υπό συνθήκες άκρας μυστικότητας, στο Παρίσι με τον τότε μόνιμο υφυπουργό του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών Οσμάν Φαρούκ Λόγογλου εντός του 2000. Οι πληροφορίες παραμένουν συγκεχυμένες για το αν πραγματοποιήθηκαν δύο ή τρεις συναντήσεις, αλλά αυτό έχει ελάχιστη σημασία. Εκείνο που έμεινε είναι ότι η Αθήνα και η Αγκυρα συμφώνησαν επί του μηχανισμού των διερευνητικών επαφών, που επισήμως ξεκίνησε το 2002 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, έχοντας ολοκληρώσει 60 γύρους. Ο σκοπός ήταν η έκδοση ενός Κοινού Ανακοινωθέντος που θα ξεκαθάριζε το περίπλοκο τοπίο των διμερών θεμάτων πριν από μια πιθανή διαπραγμάτευση για σύνταξη συνυποσχετικού με σκοπό την προσφυγή στη Χάγη.

Στο τραπέζι το Αιγαίο

Ο πρώτος γύρος πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2002 και από ελληνικής πλευράς συμμετείχε ο πρέσβης Αναστάσιος Σκοπελίτης, ενώ από τουρκικής πλευράς ο Ουγούρ Ζιγιάλ, μόνιμος υφυπουργός Εξωτερικών (με νομικό σύμβουλο τον «πολύ» Ντενίζ Μπολούκμπασι). Συνολικά, επί κυβερνήσεως Σημίτη πραγματοποιήθηκαν 23 συναντήσεις ως και τον Φεβρουάριο του 2004. Το γεωγραφικό αντικείμενο των συνομιλιών σε εκείνη την πρώτη φάση περιοριζόταν στο Αιγαίο Πέλαγος (Aegean proper) σύμφωνα με τον ορισμό του Διεθνούς Γεωγραφικού Οργανισμού. Η Ανατολική Μεσόγειος, σήμερα εστία της αντιπαράθεσης, ήταν εκτός συζήτησης.

Νομική προετοιμασία

Η τότε ελληνική κυβέρνηση έδινε μεγάλη σημασία στην επιτυχή κατάληξη των διερευνητικών επαφών. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από τη σύσταση μιας υποστηρικτικής ομάδας που διασφάλιζε την αρμονική συνεργασία του Μεγάρου Μαξίμου και του υπουργείου Εξωτερικών του οποίου προΐστατο τότε ο Γιώργος Παπανδρέου. Μία από τις βασικές επιλογές της Αθήνας ήταν η άρτια νομική προετοιμασία. Τα πρόσωπα που διαδραμάτισαν κρίσιμο ρόλο σε αυτήν ήταν ο Χάρης Παμπούκης, ο οποίος ήταν τότε ίσως ο πλέον έμπιστος συνεργάτης του Γιώργου Παπανδρέου, ο έγκριτος καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Εμμανουήλ Ρούκουνας και ο Νικόλαος Βαλτικός, αντιπρόεδρος και πρόεδρος του Ινστιτούτου Διεθνούς Δικαίου. Κεντρικός ήταν επίσης πάντα ο ρόλος του Χρήστου Ροζάκη. 

Οι γνωμοδοτήσεις από κορυφαίες προσωπικότητες

Η ελληνική πλευρά ζήτησε σειρά γνωμοδοτήσεων από κορυφαίες προσωπικότητες του διεθνούς νομικού κόσμου μέσω και του ινστιτούτου του γνωστού συνταγματολόγου Γιώργου Κασιμάτη. Ανάμεσα σε αυτούς ήταν ο Μάικλ Ρίσμαν του Πανεπιστημίου Yale, o Tόμας Φρανκ του New York University, ο Πρόσπερ Βέιλ, ο οποίος ήταν ο αντιπρόσωπος της Γαλλίας στην περίφημη υπόθεση της οριοθέτησης μεταξύ Καναδά και Γαλλίας για τα νησιά Σεν-Πιερ και Μικελόν (μια υπόθεση που κατά πολλούς έχει ομοιότητες με το Καστελλόριζο), και ο Στίβεν Σβέμπελ, ο οποίος την περίοδο 1997-2000 διετέλεσε πρόεδρος του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης.

Παράλληλα, είχε υπάρξει συνεργασία με το νομικό γραφείο Freshfields, το στέλεχος του οποίου Γιαν Πόλσον ήταν νομικός παραστάτης του Μπαχρέιν στη γνωστή υπόθεση οριοθετήσεως Κατάρ – Μπαχρέιν (2001), στην οποία ένα από τα σημεία-αγκάθια ήταν η κυριαρχία του Μπαχρέιν επί νησιών κοντά στις ακτές του Κατάρ. Υπήρξε επίσης συνεργασία με κορυφαίο βρετανικό ινστιτούτο με ειδίκευση στη σύνταξη χαρτών.

Κυριαρχία και «χρησικτησία»

Οι γνωμοδοτήσεις ζητήθηκαν με βάση συγκεκριμένα κριτήρια. Οπως «Το Βήμα» πληροφορείται χαρακτηριστικά, ο Μάικλ Ρίσμαν ανέλαβε να συντάξει γνωμοδότηση επί της τουρκικής θεωρίας των «γκρίζων ζωνών» με την οποία η Αγκυρα αμφισβητεί την κυριαρχία ελληνικών νησιών και βραχονησίδων.

Ο αμερικανός καθηγητής ανέφερε στη γνωμοδότησή του, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ότι η πρόβλεψη της Συνθήκης της Λωζάννης πως κάθε νησί και νησίδα πέραν των 3 ναυτικών μιλίων από τις τουρκικές ακτές ανήκει στην Ελλάδα καλύπτει πλήρως την ελληνική πλευρά.
Για δε την περίπτωση των Δωδεκανήσων, τα οποία μεταβιβάστηκαν από την Ιταλία στην Ελλάδα το 1947, η άσκηση συγκεκριμένων πράξεων κυριαρχίας από την Ιταλία, όπως μεταξύ άλλων η διαταγή από το ιταλικό Ναυαρχείο της Ρόδου περί εξόδου από την αιγιαλίτιδα ζώνη σε περίπτωση της παραβίασης της αβλαβούς διέλευσης αλλοδαπών πλοίων, έχει επίσης μεταβιβαστεί στην Ελλάδα ως διάδοχο.
Παράλληλα, το γεγονός ότι η Τουρκία δεν είχε επί δεκαετίες αμφισβητήσει όσα νησιά, νησίδες και βραχονησίδες μεταβιβάστηκαν από την Ιταλία στην Ελλάδα και αποφάσισε αιφνιδίως να το πράξει μετά την κρίση των Ιμίων αντίκειται σε αυτό που στο Διεθνές Δίκαιο ονομάζεται «acquisitive prescription» και θα μπορούσε να μεταφραστεί με τον όρο «χρησικτησία».

Το Βήμα

The Dangerous New Iran-Qatar-Turkey-Hamas Alliance

0