Αν εξαιρέσουμε την ακροδεξιά (ΕΛΑΜ) με την οποία δεν παίζουμε, οι κύπριοι ψήφισαν διζωνική-δικοινοτική ομοσπονδία.
Δηλαδή, ουσιαστικά, έλεγχο της Κύπρου απο τον Ερντογάν.
Το μόνο κόμμα που ήταν αντίθετο σε αυτήν την πολιτική ήταν η ΕΔΕΚ που δημιούργησε ο Βάσος Λυσαρίδης και συντήρησε σε μια αξιοπρεπή γραμμή ο Μαρίνος Σιζόπουλος.
Το χαντάκωσαν στην 5η θέση.
Κρίμα.
Οι συνέπειες των επιλογών θα φανούν σύντομα.
Την επομένη του δημοψηφίσματος που απέρριψε το σχέδιο Ανάν οι Κύπριοι έδωσαν συντριπτικό ποσοστό στα δύο κόμματα (ΑΚΕΛ και ΔΗΣΥ) που ήταν υπέρ του σχεδίου.
Το είχε υποσχεθεί ο Ερντογάν ως δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης πριν 27 χρόνια: Να κτίσει ένα τέμενος στην εμβληματική πλατεία Ταξίμ-στην παραδοσιακά κοσμική και φιλελεύθερη «καρδιά» της ευρωπαϊκής Κωνσταντινούπολης. Ένα τζαμί απέναντι από το Μνημείο της Ανεξαρτησίας (İstiklal Anıtı) με το άγαλμα του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Ένα τζαμί που στόχο έχει να αποδομήσει με έναν Ισλαμικό συμβολισμό τον κοσμικό δρόμο που χάραξε ο ιδρυτής της σύγχρονης Τουρκίας. Την περασμένη Παρασκευή ,ο Τούρκος πρόεδρος εγκαινίασε με την πρώτη προσευχή το μεγάλο τζαμί της πλατείας Ταξίμ ,επιλέγοντας προσεκτικά ,αλλά και προκλητικά την ημερομηνία :
Παραμονή της 568ης επετείου από την Αλωση της Πόλης, στις 29 Μαίου 1453 ,εγκαινίασε το νέο τζαμί, που χτίστηκε επίσης ακριβώς μπροστά από την εκκλησία της Αγίας Τριάδας, τη μεγαλύτερη ελληνο-ορθόδοξη εκκλησία της Πόλης.
Η ημερομηνία των εγκαινίων του τεμένους συνέπεσε και με την επέτειο των οκτώ ετών από τις μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο γειτονικό πάρκο Γκεζί , το 2013. Διαδηλώσεις που κράτησαν τρεις εβδομάδες, επεκτάθηκαν σε όλη τη χώρα και κατεστάλησαν διά της βίας, με αποτέλεσμα οκτώ διαδηλωτές να χάσουν τη ζωή ους και κάπου 9.000 να τραυματιστούν.
Ο Ερντογάν, μετά την προσευχή της Παρασκευής, δήλωσε ότι «εδώ και χρόνια, από την παιδική μου ηλικία, άκουγα να λένε: Δεν μπορείτε να το κάνετε. Αλλά ο Θεός όρισε εμάς να χτίσουμε αυτό το τζαμί». Όπως είπε μάλιστα προκλητικά, καθυστέρησε η ανέγερση του τεμένους λόγω των «τρομοκρατών που παρεμπόδισαν την κατασκευή του»: Μια αναφορά στους διαδηλωτές ενάντια στην τσιμεντοποίηση του πάρκου Γκεζί, εναντίον των οποίων το καθεστώς Ερντογάν δεν έχει σταματήσει ακόμη τις διώξεις: Δεκαέξι Τούρκοι διανοούμενοι και εκπρόσωποι οργανώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, που μετείχαν στις διαδηλώσεις, δικάστηκαν για τρομοκρατία. Ανάμεσά τους και ο φιλάνθρωπος επιχειρηματίας Οσμάν Καβαλά ,ο οποίος βρίσκεται στη φυλακή εδώ τρεισήμισι χρόνια.
Πολώνει το κλίμα για να σωθεί
Αν και στην περιοχή Μπέγιογλου υπάρχουν περίπου 100 τεμένη και γύρω από την πλατεία Ταξίμ άλλα τρία, ο Ερντογάν με το νέο τζαμί προσπαθεί να πολώσει ακόμη περισσότερο την τουρκική κοινωνία ανάμεσα στους κοσμικούς και τους μουσουλμανικούς κύκλους, ελπίζοντας ότι θα καταφέρει να προσελκύσει γύρω του το ισλαμο-συντηρητικό τμήμα του πληθυσμού.
Σε μια χρονική στιγμή μάλιστα που ο Τούρκος αρχιμαφιόζος Πεκέρ ανεβάζει συνεχώς βίντεο στο YouTube, καταγγέλλοντας διασυνδέσεις ανθρώπων του καθεστώτος Ερντογάν με το οργανωμένο έγκλημα. Χθες ,ο Πεκέρ από το Ντουμπάι που κρύβεται,ανέβασε το όγδοο βίντεο υποστηρίζοντας ότι πρώην σύμβουλος του Ερντογάν οργάνωνε λαθρεμπόριο όπλων με αποδέκτη την στην ισλαμική τρομοκρατική οργάνωση Al-Nusra ,στη Συρία. Ο αρχιμαφιόζος έχει στριμώξει πολύ το καθεστώς Ερντογάν ,καθώς το κανάλι του στο YouTube έχει 832.000 συνδρομητές και το τελευταίο βίντεό του είχε πάνω από 12 εκατομμύρια προβολές .
Οι αποκαλύψεις του αρχιμαφιόζου σε συνδυασμό με την άσχημη κατάσταση της οικονομίας-η λίρα βυθίζεται καθημερινά σπάζοντας όλα τα αρνητικά ρεκόρ-έχουν στραπατσάρει το φιλολαϊκό προφίλ του Ερντογάν. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μάλιστα ότι αν διεξάγονταν σήμερα προεδρικές εκλογές, ο Ερντογάν θα έχανε σίγουρα από τον δημοφιλή δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου.
Ο δήμαρχος ,που ανήκει στην αντιπολίτευση , απέφυγε φυσικά να παραστεί στα εγκαίνια του τζαμιού στην πλατεία Ταξίμ, καθώς το καθεστώς Ερντογάν προσπαθεί με κάθε τρόπο να τον εξουδετερώσει πολιτικά. Ο Ιμάμογλου που δεν αποκλείεται να είναι τελικά ο αντίπαλος του Ερντογάν στις προεδρικές εκλογές του 2023, αντιμετωπίζει για άλλη μια φορά ποινή φυλάκισης-έως και τεσσάρων ετών. Αυτή τη φορά ο εισαγγελέας έκρινε ότι ο δήμαρχος είχε συκοφαντήσει την Κεντρική εκλογική επιτροπή πριν…δύο χρόνια,στον πρώτο γύρο των δημοτικών εκλογών στην Κωνσταντινούπολη.
.
Εξωτερική πολιτική με σημαία το Ισλάμ
Η όλο και βαθύτερη ισλαμοποίηση της εσωτερικής πολιτικής του Ερντογάν, έχει φυσικά την αντανάκλασή της και στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας. Όπως λέει ο Τούρκος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κόβεντρι , Αχμέτ Ερντί Εζτούρκ , «οΡετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προσπαθεί να εμφανιστεί ως ηγέτης μιας παγκόσμιας μουσουλμανικής ummah(θρησκευτικής κοινότητας), επενδύοντας με το σουνιτικό Ισλάμ στη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας» .
Δεν είναι τυχαίες άλλωστε οι σχέσεις που καλλιεργεί το καθεστώς Ερντογάν με τους Αδελφούς Μουσουλμάνους στη Βόρεια Αφρική και τη Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας. Η εξωτερική πολιτική Ερντογάν «σηματοδοτεί ρήξη με την φιλοδυτική κληρονομιά της χώρας, η οποία υποστηρίχθηκε από τους ιδρυτές της δημοκρατίας», λέει ο καθηγητής Εζτούρκ.
«Η ατμόσφαιρα αυτή έχει ενθαρρύνει την τουρκική κυβέρνηση να αναλάβει μια εξωτερική πολιτική με στόχο να αποκτήσει ηγετικό ρόλο στη Μέση Ανατολή, πράγμα για το οποίο άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής δεν είναι απαραίτητα πρόθυμες να αποδεχτούν. Και επέλεξε να βασιστεί σε στοιχεία που απαιτούν αλλαγή στην περιοχή, κυρίως στη Μουσουλμανική Αδελφότητα», λέει ο δρ Ιλτέρ Τουράν, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Τμήμα Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης Bilgi, σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ και την Αριάνα Φερεντίνου. «Αυτό έχει δημιουργήσει δυσφορία στην περιοχή», προσθέτει ο δρ Τουράν.
«Τα τελευταία δέκα χρόνια, οι πολιτικές του κυβερνώντος κόμματος AKP οδήγησαν τον κόσμο να αντιληφθεί την τουρκική κυβέρνηση ως αρνητική, αυταρχική και επεκτατική» γράφει στην εφημερίδα Duvar, ο δημοσιογράφος Χανλάν Ουζγκέλ. «Η Τουρκία έχει πλέον αποξενωθεί από τους συμμάχους της, είναι αντιμέτωπη με τις γειτονικές χώρες, έγινε μέρος σχεδόν όλων των συγκρούσεων και των διαφορών ,χωρίς να έχει σαφή στρατηγική εξόδου», προσθέτει.
Στρατιωτικοποίηση εξωτερικής πολιτικής
Ο Ρόναλντ Μαϊνάρντους , επικεφαλής του παραρτήματος Κωνσταντινούπολης του Ιδρύματος Φρίντριχ Νάουμαν που πρόσκειται στους Γερμανούς Φιλελεύθερους (FDP), δηλώνει επίσης στην DW ότι «οι σφοδρές ρητορικές επιθέσεις κατά του Ισραήλ και η μεροληπτική θέση της Άγκυρας στην παρούσα κρίση στην Μέση Ανατολή δεν προκαλούν έκπληξη: Αποτελούν σταθερές της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής των τελευταίων ετών. Η αλληλεγγύη με τους Παλαιστινίους δείχνει την αξίωση του Ερντογάν να γίνει ο αδιαφιλονίκητος προστάτης και ηγέτης των Μουσουλμάνων της περιοχής και ανά τον κόσμο».
Η ισλαμική ,νεοαποικιακή εξωτερική πολιτική Ερντογάν αποκτά όμως όλο και πιο επιθετικά χαρακτηριστικά , με αποτέλεσμα να προωθείται όλο και περισσότερο η στρατιωτικοποίησή της. Ο καθηγητής Εζτούρκ ,επικαλούμενος πρόσφατα στοιχεία που δημοσίευσε το Διεθνές Ινστιτούτο Ειρήνης της Στοκχόλμης, σημειώνει ότι οι τουρκικές στρατιωτικές δαπάνες έχουν αυξηθεί κατά 86% τις τελευταίες δύο δεκαετίες, που κυβερνά τη χώρα ο Ερντογάν. «Το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας, το οποίο εισάγεται από την ευρασιατική πτέρυγα στρατιωτικών αξιωματούχων, είναι μια από τις κινητήριες δυνάμεις της στρατιωτικοποίησης της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας» ,τονίζει ο Τούρκος καθηγητής και προσθέτει: «Αντί η Αγκυρα να χρησιμοποιεί ήπια δύναμη , καταφεύγει σε σκληρά μέτρα ,εμπλεκόμενη σε στρατιωτικές συγκρούσεις, προκαλώντας τον πόλεμο και στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Αυτό σηματοδοτεί το τέλος της επονομαζόμενης εποχής των μηδενικών προβλημάτων με τους Γείτονες, που είχε χαράξει ο πρώην πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου».
Ηδη, τη στιγμή που όλες οι δυτικές δυνάμεις ετοιμάζονται να αποχωρήσουν από το Αφγανιστάν έως τις 11 Σεπτεμβρίου, ή ακόμα και πριν από τα τέλη Ιουλίου ,με βάση το επίσημο πρόγραμμα του Αμερικανού προέδρου Τζο Μπάιντεν και τη συμφωνία με τους Ταλιμπάν, ο Ερντογάν δηλώνει πρόθυμος να αναβαθμίσει την τουρκική στρατιωτική παρουσία ,για την προστασία του αεροδρομίου της Καμπούλ.
Δύο «Δούρειοι Ιπποι» στην ΕΕ
Ο Ερντογάν ελπίζει επίσης σε δύο «συμμάχους» του στην Ευρωπαική Ενωση :Την Πολωνία και την Ουγγαρία, που μπορεί να αποδειχτούν «Δούρειοι Ιπποι» της Αγκυρας στους ευρωπαικούς και ατλαντικούς θεσμούς .
Η πρόσφατη επίσκεψη του Πολωνού προέδρου Αντρέι Ντούντα στην Τουρκία ,ενίσχυσε τη στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών με την αγορά από τη Βαρσοβία 24 μη επανδρωμένων τουρκικών Drones,τύπου Bayraktar TB2, που κατασκευάζονται από εταιρεία που ανήκει στον γιο του Ερντογάν. Ταυτόχρονα, η Αγκυρα ελπίζει ότι η παραδοσιακά φιλο-αμερικανική Πολωνία θα μεσολαβήσει για την αποκατάσταση των σχέσεων του καθεστώτος Ερντογάν με την νέα διοίκηση Μπάιντεν στην Ουάσιγκτον.
Πολλές ελπίδες επενδύει όμως η Τουρκία και στην «ιδεολογικά συγγενή» Ουγγαρία του Βίκτορ Ορμπαν . Η Ουγγαρία ανέλαβε την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρώπης στις 21 Μαίου και η Αγκυρα ελπίζει ότι θα αντιμετωπίσει πολύ λιγότερες πιέσεις σε ότι αφορά την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο εσωτερικό της Τουρκίας
Οπως γράφει ο τούρκος δημοσιογράφος Αϊντίν Σελτσέν στην εφημερίδα Duvar, «το σύνθημα του AKP και του Ερντογάν ήταν «νέα Τουρκία». Αυτό αποδείχθηκε μια χειρότερη καρικατούρα . Σήμερα, υπάρχουν δύο βασικά ζητήματα μπροστά από την Τουρκία: Το ένα είναι η «αλλαγή καθεστώτος» αφού ο Ερντογάν χάνει τις επόμενες εκλογές. Το δεύτερο ζήτημα είναι μάλλον ένα ερώτημα: Ποιος θα αναλάβει την εξουσία μετά τον Ερντογάν και αν θα υπάρξει ριζική αλλαγή στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας;»
Εμεις οι Ελληνες θέλουμε να ελπίζουμε ότι η νέα Τουρκία μετά τον Ερντογάν. θα έχει τουλάχιστον μια πιο ορθολογική εξωτερική πολιτική. Μακριά από έννοιες όπως αυταρχισμός , νεποτισμός, κλεπτοκρατία, διαφθορά, καταστολή του κράτους δικαίου και της ελευθερίας έκφρασης. Μπορεί όμως αυτό να γίνει πράξη;
«Η επόμενη κυβέρνηση και το πρώτο καθήκον του νέου προέδρου θα είναι να επιστρέψουμε σε ένα είδος κοινοβουλευτικού συστήματος. Δεν υπάρχει άλλο κοινό έδαφος για την αντιπολίτευση πέρα από αυτό το θέμα στην ημερήσια διάταξη» λέει ο Αϊντίν Σελτσέν .Ισως να κάνουν τη διαφορά οι νέοι και νέες που γεννήθηκαν όταν ο Ερντογάν ανέλαβε την εξουσία πριν 19 χρόνια και θα ψηφίσουν για πρώτη φορά στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση …
Scientists appear to have solved the exhaust problem for compact fusion power plants, making them more economically-viable.
Wednesday 26 May 2021 07:00, UK
Image:Computer simulation of plasma inside the MAST Upgrade experiment
The dream of pollution and radiation-free electricity derived from nuclear fusion could be a step closer to reality thanks to a breakthrough by British scientists.
They have developed an exhaust system that can deal with the immense temperatures created during the fusion process and which so far have limited the viability of commercial fusion power plants.
Initial results from the UK Atomic Energy Authority’s MAST Upgrade experiment suggest that the world-first could mean developing fusion energy becomes easier.
Producing electricity using a fusion reactor is still in the experimental stage but experts have said fusion energy – based on the same principle by which stars create heat and light – could be a safe and sustainable part of our energy supply in the future.
A fusion power station uses a machine called a tokamak to enable hydrogen atoms to fuse together, releasing energy that can make electricity.
But fusion reactions can produce a lot of heat and, without an exhaust system to handle this, materials need to be replaced more often.
This limits the operating ability of the power plant and makes energy cost more.
Image:A fusion power station uses a machine called a tokamak to enable hydrogen atoms to fuse together
The system used by the MAST Upgrade experiment – the Super-X divertor – helped tokamak parts to last longer, however.
Tests showed at least a 10-fold reduction in heat, a result that could make the power plants more economically viable to run, in turn reducing the cost of fusion electricity.
UKAEA’s lead scientist at MAST Upgrade, Dr Andrew Kirk, said the results were “fantastic”, adding: “They are the moment our team at UKAEA has been working towards for almost a decade.
“We built MAST Upgrade to solve the exhaust problem for compact fusion power plants, and the signs are that we’ve succeeded.
“Super-X reduces the heat on the exhaust system from a blowtorch level down to more like you’d find in a car engine.
“This could mean it would only have to be replaced once during the lifetime of a power plant.
“It’s a pivotal development for the UK’s plan to put a fusion power plant on the grid by the early 2040s – and for bringing low-carbon energy from fusion to the world.”
Σχετικά με το δημοσίευμα της Daily Mail περί κατασκευής του κορονοϊού σε κινεζικό εργαστήριο:
Το αν ο κορονοϊός είναι αποτέλεσμα γενετικής μηχανικής (κοπτοραπτικής DNA) σε κινεζικό εργαστήριο της Γιουχάν μπορεί να είναι αλήθεια, μπορεί και προπαγάνδα.
Το ότι γίνονται πειράματα σε γενετικό επίπεδο, όμως, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία.
Και το ερώτημα που προκύπτει είναι:
Αφήνουμε την επιστήμη να εξελίσσεται ανεξέλεγκτα ανεξαρτήτως επιπτώσεων ή πρέπει να υπάρξει κοινωνικός έλεγχος;
Μπορεί να μας πει κανείς τι έχει προσφέρει στην πολιτική ζωή του τόπου η κ. Ντόρα Μπακογιάννη με την μακρόχρονη παρουσία της; Μόνο προβλήματα.
Δημιούργησε έναν κύκλο αγιογράφων δίπλα της οι οποίοι της φτιάχνουν το προφίλ και λειτουργούν ως δόρατα στις εσωτερικές αντιπαραθέσεις της.
Δεν έχω παρακολουθήσει καμιά πολιτική δραστηριότητά της που να απέδωσε κάτι απτό για την χώρα και το λαό της. Σε ό,τι έχει εμπλακεί το προσωπικό συμφέρον, οικονομικό και πολιτικό, είναι τα προεξάρχοντα.
Ο πρωθυπουργός αδελφός της την διόρισε πρόεδρο μιας επιτροπής για την Θράκη. Επιτροπής που θα διαχειριστεί χρήματα. Έχει τη σημασία του αλλά το παραβλέπω.
Εκείνο, όμως, που δεν μπορώ να παραβλέψω και θα ήθελα να τονίσω στο σχόλιο αυτό είναι η επισήμανση του κ. Αχμέτ Ιμάμ, Πρόεδρου του Πανελλήνιου Συλλόγου Πομάκων σε χθεσινή εκπομπή της διαδικτυακής τηλεόρασης Ανιχνεύσεις web tv ότι κατά την επίσκεψή της στη Θράκη οι Πομάκοι της ζήτησαν να την συναντήσουν για να της θέσουν ορισμένα ζητήματα πολιτικής που ακολουθεί η ελληνική πολιτεία και οδηγούν σε αναγκαστικό εκτουρκισμό των Πομάκων.
ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΔΕΧΘΗΚΕ.
Ο κ. Μητσοτάκης είναι ιδιαίτερα τυχερός ως πρωθυπουργός. Θα ξανακερδίσει τις εκλογές, παρά τα λάθη και τις παραλείψεις του διότι η εναλλακτική λύση στο πολιτικό σκηνικό είναι ο κ. Τσίπρας. Και ο κ. Τσίπρας είναι χειρότερος.
Δεν μπορεί, όμως, μια πολιτεία, όπως η ελληνική, να ταλαντεύεται μεταξύ δύο αδιεξόδων.
Όσοι το πιστεύουν ας βοηθήσουν στη δημιουργία ενός νέου πολιτικού φορέα: μετριοπαθούς, χωρίς ακρότητες αλλά που θα θέλει να διαφυλάξει της διαχρονική μας ιδιαιτερότητα και θα ενδιαφερθεί για ένα στοιχειώδες επίπεδο διαβίωσης ολόκληρης της κοινωνίας.
Ο Αχμέτ Ιμάμ μίλησε, χθες, στην διαδικτυακή τηλεόραση “Ανιχνεύσεις web tv και στην εκπομπή του Σταύρου Καλεντερίδη “Εκτός Πλαισίου”.
Στην ίδια εκπομπή, ο πρέσβης ε.τ. Νίκος Κανέλλος έθεσε το ερώτημα “τι σημαίνει ιδιωτική επίσκεψη του Τσαβούσογλου στη Θράκη”; Ιδιωτική επίσκεψη όταν είμαστε μέλος μιας ξένης κυβέρνησης είναι όταν επισκεπτόμαστε συγγενείς μας
Να σημειώσω πως αρχικά ο Τσαβούσογλου ζήτησε η επίσκεψη του να γίνει σήμερα, 29 Μαίου για προφανείς λόγους συμβολισμού. Ευτυχώς, τους έκοψε, ή φοβήθηκαν τον κόσμο και τις αντιδράσεις και δεν του το επέτρεψαν οι άνθρωποι της κυβέρνησης.
Ας ευχηθούμε πως αύριο δεν θα δούμε συγκεντρώσεις ελάχιστων, πληρωμένων από το Προξενείο μειονοτικών με κάτι πράσινες σημαίες που απεικονίζουν γνωστούς χάρτες. Διότι τότε, η επίσκεψη θα γίνει εφιάλτης για την κυβέρνηση.
Δεν έχει όρια η υποκρισία των Γερμανών. Ειδικά όταν πρόκειται να βάλουν το χέρι στην τσέπη για να πληρώσουν. Το Βερολίνο αναγνώρισε χθες επισήμως ως γενοκτονία τις φρικαλεότητες και τις σφαγές που διέπραξε το Ράιχ στις αρχές του 20ου αιώνα στην αφρικανική χώρα που σήμερα αποκαλείται Ναμίμπια ,αλλά από το 1884 ως το 1915 ήταν γερμανική αποικία . Σύμφωνα με ιστορικούς, οι Γερμανοί αποικιοκράτες εξόντωσαν από το 1904 ως το 1908 περίπου 65.000 από τα 80.000 μέλη της φυλής Χερέρο και τουλάχιστον 10.000 από τα 20.000 μέλη της φυλής Νάμα, που ζούσαν στη σημερινή Ναμίμπια.
«Είμαι χαρούμενος και ευγνώμων που καταφέραμε να καταλήξουμε σε συμφωνία με τη Ναμίμπια για το πώς να αντιμετωπίσουμε το πιο σκοτεινό κεφάλαιο της κοινής μας ιστορίας», δήλωσε ο σοσιαλδημοκράτης υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας. Αναγνώριση μεν της γενοκτονίας και ωραία λόγια συγγνώμης από τους Γερμανούς αξιωματούχους για «πολιτική και ηθική υποχρέωση» , αλλά προσοχή : «Δεν υπάρχουν νομικές αξιώσεις αποζημίωσης στις οικογένειες των δεκάδων χιλιάδων θυμάτων», όπως προεξοφλεί η Frankfurter Allgemeine Zeitung. «Η συμφωνία είναι για να θεραπεύσει τις πληγές», τονίζει η γερμανική εφημερίδα .
Το Βερολίνο αποδέχτηκε βέβαια να χορηγήσει ποσό ύψους 1,1 δισεκατομμυρίων ευρώ τα επόμενα …30 χρόνια για έργα στη Ναμίμπια μέσω της ίδρυσης ενός ταμείου αρωγής, αλλά ξεκαθάρισε : Αποζημιώσεις… nein ! «Τα 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ δεν πρέπει να θεωρηθούν ως αποζημιώσεις ή επανορθώσεις , αλλά ως συμβολή στο καλύτερο μέλλον για τη χώρα και τους κατοίκους της» ,προειδοποιεί η FAZ, απευθυνόμενη ουσιαστικά στους απογόνους των θυμάτων της Γενοκτονίας που έχουν προσφύγει σε δικαστήρια στη Νέα Υόρκη και διεκδικούν τεράστια ποσά. Για την ιστορία μάλιστα ,στις διαπραγματεύσεις των δύο κυβερνήσεων που είχαν αρχίσει το 2015, μέχρι πρόσφατα η Γερμανία έδινε στη Ναμίμπια 11,7 εκατομμύρια ευρώ για να κλείσει η συμφωνία, προκαλώντας φυσικά βάναυσα την παγκόσμια κοινή γνώμη. Αλλωστε , το Βερολίνο δεν θέλει να δημιουργήσει παγκόσμιο προηγούμενο! Όταν μάλιστα παραμένει ανοικτός ο φάκελος των φρικαλεοτήτων που διέπραξαν οι Ναζί στην Ελλάδα, στην Πολωνία, στην Ιταλία στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στον Β` Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ενας «φάκελος», που ειδικά για την Ελλάδα (οι διεκδικούμενες επανορθώσεις φτάνουν τα 289 δισ. ευρώ) ,δεν αποκλείεται να ανοίξει η νέα γερμανική κυβέρνηση υπό την ηγεσία ή την καθοριστική συμμετοχή των Πρασίνων, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις ενόψει των εκλογών του Σεπτεμβρίου στη Γερμανία. Οι Πράσινοι μαζί με την Αριστερά κατέθεσαν άλλωστε σχετική ερώτηση που συζητήθηκε στην Ομοσπονδιακή Βουλή στις 25 Μαρτίου- ανήμερα της επετείου των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση- για να ανοίξει διάλογος με την Αθήνα για τις πολεμικές επανορθώσεις και το αναγκαστικό κατοχικό δάνειο . Μπορεί το αίτημα να απορρίφθηκε από την πλειοψηφία Χριστιανοδημοκρατών-Σοσιαλδημοκρατών, αλλά η υπόθεση παραμένει ανοικτή για την νέα ,γερμανική κυβέρνηση. Ισως γι` αυτό η απερχόμενη κυβέρνηση Μέρκελ να βιάστηκε να κλείσει τώρα όπως όπως το θέμα με τη Ναμίμπια. Για να μην υπάρξει «κακό» προηγούμενο με τις Ελληνικές και Πολωνικές διεκδικήσεις.
Σε …Γερμανούς της Ναμίμπια τα κονδύλια
Ο Γερμανός ακαδημαϊκός και ακτιβιστής Χένιγκ Μέλμπερ, ο οποίος έχει μελετήσει την ιστορία της Ναμίμπια, λέει ότι και άλλες πρώην αποικιακές δυνάμεις στην Ευρώπη είχαν εκφράσει ιδιωτικά τις ανησυχίες τους για τη συμφωνία, καθώς θα δώσει το έναυσμα για διεκδικήσεις σε πολλές πρώην αποικίες στην Αφρική, την Νοτιοανατολική Ασία και αλλού . Η Τανζανία για παράδειγμα, μια άλλη πρώην γερμανική αποικία, όπου επίσης διαπράχτηκαν γερμανικές φρικαλεότητες, δεν αποκλείεται να αρχίσει να διεκδικεί αποζημιώσεις.
Η Γερμανία ήταν η τέταρτη μεγαλύτερη αποικιακή δύναμη στα τέλη του 19ου-αρχές 20ου αιώνα, ελέγχοντας το Καμερούν, το Τόγκο, τη Γερμανική Ανατολική Αφρική (Τανζανία), το Κινέζικο Τσίνγκταο και νησιά του Ειρηνικού. Λόγω του γεγονότος μάλιστα ότι η Γερμανία ενώθηκε ως κράτος το 1870 -πολύ αργά σε σχέση με τις άλλες αποικιοκρατικές δυνάμεις της εποχής-μπήκε πολύ βίαια στον αποικιακό ανταγωνισμό πυροδοτώντας σφαγές ,εξεγέρσεις και πολέμους στις αποικίες που κατακτούσε. Με τη γερμανική ήττα στον Α ‘Παγκόσμιο Πόλεμο, οι γερμανικές αποικίες μοιράστηκαν στη συνέχεια μεταξύ των άλλων αποικιακών δυνάμεων.
Αλλά και τα 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ που θα δοθούν στη Ναμίμπια τα επόμενα 30 χρόνια πάλι σε …Γερμανούς θα πάνε. Ναι καλά διαβάσατε: Το 70% της καλλιεργήσιμης γης της αφρικανικής αυτής χώρας ανήκει σε πρώην Γερμανούς έποικους, που παρέμειναν μετά το τέλος της γερμανικής αποικιοκρατίας το 1915. Πόσοι είναι αυτοί οι Γερμανοί στη Ναμίμπια; Το 0,75% του πληθυσμού, αλλά κατέχουν σχεδόν όλη τη γη. Ενας από τους απογόνους των Γερμανών εποίκων μάλιστα ,διαθέτει σήμερα ένα αγρόκτημα επτακοσίων τετραγωνικών χιλιομέτρων .
Μένει να αποδειχτεί βέβαια με την πάροδο του χρόνου αν θα εφαρμοστούν οι υποσχέσεις και για αυτά τα 1,1 δισεκατομμύρια στη Ναμίμπια, γιατί οι Γερμανοί είναι ιστορικά πολύ φειδωλοί όταν πρόκειται να πληρώσουν.
Να θυμηθούμε μάλιστα και τις «αποζημιώσεις» που δεν έλαβε ποτέ η Ελλάδα για τα διαβόητα «μαύρα ταμεία» της Siemens .Με βάση τον εξωδικαστικό συμβιβασμό το 2012 του ελληνικού δημοσίου με την γερμανική εταιρεία, η Siemens θα δαπανούσε τα επόμενα πέντε χρόνια 90 εκατομμύρια ευρώ στην Ελλάδα «σε φορείς που υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον και έχουν ως σκοπό την καταπολέμηση της διαφθοράς, της απάτης και του ξεπλύματος χρήματος, αλλά και για πανεπιστημιακά προγράμματα και 100 υποτροφίες για μεταπτυχιακές σπουδές». Η γερμανική εταιρεία δεσμευόταν επίσης να κάνει επένδυση 100 εκατ. ευρώ στη χώρα μας και να δώσει άλλα 60 εκατομμύρια για ένα νέο εργοστάσιο. Τίποτα απ` όλα αυτά δεν εφαρμόστηκε, δείχνοντας και την …αξία της γερμανικής αξιοπιστίας!
Το τίμημα της ανθρώπινης ζωής
«Η συμφωνία δεν είναι τίποτα άλλο από ένα …πραξικόπημα δημοσίων σχέσεων για τη Γερμανία και μια πράξη εξαπάτησης από την κυβέρνηση της Ναμίμπια», λένε οι οργανώσεις «Ovaherero Traditional Authority» και «Nama Traditional Leaders Association», που εκπροσωπούν σήμερα τις φυλές Χερέρο και Νάμα .
«Αλήθεια ,ποιο είναι το τίμημα της ανθρώπινης ζωής;» είναι το ερώτημα που θέτει το BBC σε ένα εξαιρετικό αφιέρωμα για την εφιαλτική ιστορία της γερμανικής αποικιοκρατίας στη Ναμίμπια. «Πώς αντισταθμίζεται η καταστροφή μιας ολόκληρης της κοινωνίας;», διερωτάται το βρετανικό δίκτυο.
Ο Γερμανός ιστορικός Βόλφραμ Χάρτμαν, που δίδαξε ιστορία της Ναμίμπια στο Πανεπιστήμιο της πρωτεύουσας Γουίντχοκ , περιγράφει στο Der Spiegel τις γερμανικές αποικιοκρατικές φρικαλεότητες : «Κατά τη διάρκεια του πολέμου ,μεταξύ του 1904 και του 1908, οι φυλές Χερέρο και Νάμα δεν σφαγιάστηκαν απλά. Πέθαναν μαζικά από δίψα, ασιτία ή δολοφονήθηκαν κλεισμένοι σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Αλλοι εκτοπίστηκαν και διώχτηκαν από τη χώρα. Μετά το τέλος του πολέμου το 1907, οι δύο φυλές ήρθαν αντιμέτωπες με τα γενοκτονικά δεινά του καταπιεσμένου πληθυσμού: Δεν μπορούσαν να κατέχουν γη ή ζώα και υποχρεώθηκαν να φορούν στο λαιμό μια μεταλλική ταυτότητα για να κυκλοφορούν. Ο στόχος ήταν να εξασφαλιστεί ένα προλεταριάτο που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από τους Γερμανούς εποίκους ως σκλάβοι. Εργάζονταν άλλωστε ως σκλάβοι σε αγροκτήματα και ορυχεία, κάτι που ισοδυναμούσε με κοινωνικο-ψυχολογική-πολιτιστική γενοκτονία. Είναι απίστευτο ότι μέλη των δύο φυλών επέζησαν από όλα αυτά. Αλλά τα τραύματα αυτά εξακολουθούν να είναι χαραγμένα έως σήμερα στις ψυχές των απογόνων τους», λέει ο καθηγητής Χάρτμαν. Μετά τη γενοκτονία, το μεγαλύτερο μέρος της γης των δύο φυλών, χωρίστηκε σε ιδιωτικά αγροκτήματα που μοιράστηκαν σε Γερμανούς εποίκους. Σήμερα , οι περισσότεροι Χερέρο και Νάμα ζουν σε άθλιες παραγκουπόλεις που φιλοξενούν άλλωστε ,το 40% των κατοίκων της Ναμίμπια. Πολλοί Χερέρο εργάζονται άλλωστε και σήμερα με πενιχρούς μισθούς στους απογόνους των Γερμανών αποίκων που χρησιμοποιούσαν τους παππούδες τους ως σκλάβους… «Μερικοί από αυτούς , ιδίως οι νέοι , αρνούνται αυτή τη ζωή και θέλουν να καταλάβουν τη γη των παπούδων τους με τη βία» ,λέει στο BBC ο ακτιβιστής Λάιντλο Περινγκάντα και προσθέτει:«Ίσως έτσι λοιπόν, να σταματήσει η γερμανική κυβέρνηση να παίζει κρυφτό μαζί μας».
Τα κρανία των Αφρικανών στο Βερολίνο
Για την ιστορία , η περιοχή αυτή της Αφρικής ανακηρύχτηκε το 1884 από τον «σιδηρούν καγκελάριο» Βίσμαρκ σε προτεκτοράτο της Γερμανίας .Πρώτος κυβερνήτης τοποθετήθηκε μάλιστα ο δικαστής Χάινριχ Ερνστ Γκέριγκ, πατέρας του διαβόητου ναζιστή ηγέτη , Χέρμαν Γκέριγκ. Όταν τον Ιανουάριο του 1904 οι Χερέρο και οι Νάμα εξεγέρθηκαν κατά των Γερμανών εποίκων που τους είχαν πάρει τη γη, το Βερολίνο έστειλε στο προτεκτοράτο τους τον διαβόητο στρατηγό φον Τρότα, γνωστό και με το ψευδώνυμο «καρχαρίας», καθώς είχε μετάσχει και στην άγρια καταστολή της εξέγερσης των Μπόξερ στην Κίνα,τρία χρόνια νωρίτερα, το 1901.Τον Αύγουστο του 1904 ο φον Τρότα νίκησε τις δύο φυλές στη μάχη του Οχαμακάρι ,για να ξεκινήσει η γενοκτονία τους.
Και μια τραγική «λεπτομέρεια»: Τα κρανία εκατοντάδων νεκρών Αφρικανών εστάλησαν λίγα χρόνια μετά στη Γερμανία για …επιστημονικά πειράματα του διαβόητου καθηγητή Ιατρικής Οϊγκεν Φίσερ που διηύθυνε το Ινστιτούτο Ανθρωπολογίας και Κληρονομικότητας στο Βερολίνο. Μετέπειτα μέλος του Ναζιστικού κόμματος ο Φίσερ ,ήθελε τα κρανία των Αφρικανών για να δικαιολογήσει «επιστημονικά» την υπεροχή της Αριας γερμανικής φυλής. Το άθλιο έργο του Φίσερ χρησιμοποίησε μάλιστα ο Χίτλερ στο βιβλίο του Mein Kampf για να υποστηρίξει την Αρια φυλή. Στις θεωρίες του Φίσερ βασίστηκαν οι ρατσιστικοί “Νόμοι της Νυρεμβέργης» το 1935 με τους οποίους ο ρατσισμός έγινε επίσημη κρατική πολιτική των Ναζί.
On this day May 29, 1453: The Fall of Constantinople
The Fall of Constantinople occurred on May 29, 1453, after a siege which began on April 6. The battle was part of the Byzantine-Ottoman Wars (1265-1453) and is referred to as one of the darkest days in Greek history.
Ascending to the Ottoman throne in 1451, Mehmed II began making preparations to reduce the Byzantine capital of Constantinople.
Reduced to the area around the city as well as a large part of the Peloponnese in Greece, the Empire was led by Constantine XI. Already possessing a fortress on the Asian side of the Bosporus, Anadolu Hisari, Mehmed began construction of one on the European shore known as Rumeli Hisari.
Effectively taking control of the strait, Mehmed was able to cut off Constantinople from the Black Sea and any potential aid that might be received from the Genoese colonies in the region. Increasingly concerned about the Ottoman threat, Constantine appealed to Pope Nicholas V for aid. Despite centuries of animosity between the Orthodox and Roman churches, Nicholas agreed to seek help in the West. This was largely fruitless as many of the Western nations were engaged in their own conflicts and could not spare men or money to aid Constantinople.
While Mehmed tightened the noose around Constantinople, elements of his army swept through the region capturing minor Byzantine outposts. Emplacing his large cannon, he began battering at the Theodosian Walls, but with little effect. As the gun required three hours to reload, the Byzantines were able to repair the damage caused between shots.
As initial assaults against the Theodosian Walls had repeatedly failed, Mehmed ordered his men to begin digging tunnels to mine beneath the Byzantine defences.
Constantinople began to plummet as word was received that no aid would be coming from Venice. In addition, a series of omens including a thick, unexpected fog which blanketed the city on May 26, convinced many that the city was about to fall. Believing that the fog masked the departure of the Holy Spirit from Hagia Sophia, the population braced for the worst. Frustrated by the lack of progress, Mehmed called a council of war on May 26. Meeting with his commanders, he decided that a massive assault would be launched on the night of May 28/29 after a period of rest and prayer.
Shortly before midnight on May 28, Mehmed sent his auxiliaries forward. Poorly equipped, they were intended to tire and kill as many of the defenders as possible. These were followed by an assault against the weakened Blachernae walls by troops from Anatolia.
These men succeeded in breaking through but were quickly counterattacked and driven back. Having achieved some success, Mehmed’s men attacked next but were held by Byzantine forces under Giustiniani. The Byzantines in Blachernae held until Giustiniani was badly wounded. As their commander was taken to the rear, the defence began to collapse.
To the south, Constantine led forces defending the walls in the Lycus Valley. Also under heavy pressure, his position began to collapse when the Ottomans found that the Kerkoporta gate to the north had been left open. With the enemy surging through the gate and unable to hold the walls, Constantine was forced to fall back. Opening additional gates, the Ottomans poured into the city.
Though his exact fate is not known, it is believed that Constantine was killed leading a last desperate attack against the enemy. Fanning out, the Ottomans began moving through the city with Mehmed assigning men to protect key buildings.
Having taken the city, Mehmed allowed his men to plunder its riches for three days.
Ottoman losses during the siege are not known, but it is believed that the defenders lost around 4,000 men. A devastating blow to Christendom, the loss of Constantinople led Pope Nicholas to call for an immediate crusade to recover the city.
Despite his pleas, no Western monarch stepped forward to lead the effort. A turning point in Western history, the Fall of Constantinople is seen as the end of the Middle Ages and the beginning of the Renaissance. Following the Fall of Constantinople, Hagia Sophia was turned into a mosque.
Fleeing the city, Greek scholars arrived in the West bringing with them priceless knowledge and rare manuscripts. The loss of Constantinople also severed European trade links with Asia leading many to begin seeking routes east by sea and keying the age of exploration. For Mehmed, the capture of the city earned him the title “The Conqueror” and provided him with a key base for campaigns into Europe.
The Ottoman Empire held the city until its collapse after WWI.
Constantinople was deeply weakened by 1453 and its eventual fall to the Ottoman Turks shouldn’t have come as a surprise to anyone. Its fall was inevitable, really only a question of time. Yet the fall of Constantinople proved to be a turning point in modern history. So, what were the consequences or effects of the fall of Constantinople?
The city of Constantinople revived under Ottoman rule, and once again became a center of authority, trade, and commerce. (Image: Ivan Aivazovsky/Public domain)
Apart from the fall of Constantinople itself, its effects, especially on how it was viewed by contemporaries, were shattering. Contemporaries had become used to the notion that Constantinople was always under threat, perpetually in crisis, and yet it had always somehow survived.
There were three clear results of the fall of Constantinople, which proved to be a turning point in modern history. The consequences continue to endure to the present day.
The first result was that after the final fall of the Roman Empire, with the fall of Constantinople, much of the world would be haunted by the ghost of the memory of what Rome had been, what it had once achieved, and represented.
Rome had been a universal authority, the archetype of what an empire was and should be. Indeed, it still is the archetype: Think of the Roman neoclassical architecture of government buildings in Washington D.C.
In this earlier age, thinking about the implications of the fall of Constantinople was based on a medieval concept, that of translatio imperii, the transfer of rule or authority, as an organizing principle of history. This transfer of empire resembled the Confucian ideal of the mandate of heaven, which we saw with the Ming dynasty in our previous lecture.
European scholars looking out at the world at the time concluded that all of history was based on a succession of empires, one following on the other based on divine favor and divine will. When an empire had played out its role or had lost what in Chinese tradition would have been called the mandate of heaven, by misrule, a new empire would arise to take its place.
In this scheme of history, the empire of Babylon had given way to Persia, Persia had given way to Greece, and Greece gave way to Rome. Now that Rome was gone, what new power would follow? The gap, the vacuum left by the fall of Rome as Constantinople fell in 1453, was the turning point.
The Fall of Constantinople Prompted Successive Bids to become the Universal Empire
The second result of this moment was the recurring bids to inherit the universal empire. Most strikingly, the Ottoman Turkish sultans saw themselves as new Roman emperors, the legitimate inheritors of Rum. Indeed, they called themselves the ‘Sultans of Rum’ to announce this claim.
Sultan Mehmet II, who is also known as ‘Mehmet the Conquerer’, was the commander of the Ottoman army that attacked Constantinople and captured the city in 1453. (Image: Gentile Bellini, National Gallery/Public domain)
In fact, Mehmet the Conqueror, after he had captured Constantinople, next made plans to capture Rome in Italy, to complete his victories. As it turned out, he could not capture Rome in the West and finish this continuity; it was just too big an ambition.
In a way, for the city of Constantinople, the eagerness of the new Ottoman rulers to assert the fundamental continuity with what went before was lucky. Instead of just fading into oblivion as a heap of ruins, the city actually and dramatically revived under Ottoman rule, again becoming a center of authority, trade, and commerce, and assuming once again a pivotal position.
Eventually, the city came to be popularly known as ‘Istanbul’, which may be a Turkish rendering of a Greek phrase meaning ‘to the city’ (eis tin polin), but officially it still retained its name of ‘Konstantiniyye’ until the fall of the Ottoman Empire after World War I. It only officially became Istanbul in 1930.
The longstanding dream of inheriting the empire also was deeply influential in Russian history, for Russia had received its Orthodox faith from Constantinople. This spiritual and historic link was expressed in the potent idea of Russia as the ‘Third Rome’.
As Constantinople fell, Russian monks announced to the Tsar—or Emperor—of Moscow, that the first Rome had fallen (the actual city of Rome in Italy), and now Constantinople the second Rome had fallen as well. This meant that now the power of Muscovy would be the third, eternal Rome.
The marriage of Tsar Ivan III to a niece of the last Byzantine emperor was also intended to strengthen this claim. The idea of the Third Rome soon took on a messianic fervor and endured for centuries. The Russian coat of arms, of the Russian empire or of the Russian federation today, shows a double-headed eagle, which had earlier been the emblem of the Byzantine Empire.
That desire to be the Third Rome led to a durable impulse in Russian foreign policy, striving to capture Constantinople, or as it was called in Russian, Tsargrad, or ‘Caesar City’. Over the centuries, Tsars and Tsarinas (especially Catherine the Great) would make this goal one that they would pursue, a spur to the expansionist impulse that has compelled Russian foreign policy to grow in the following centuries.
The Tsars of Russia were not the only ones moved by the dream of standing at the end of the line of succession of the Roman Empire. Many others would find this to be an ambition that deeply stirred them as well. In the German lands, the Holy Roman Empire as it was called in the Middle Ages, claimed to be the successor to Rome.
Later, in the 19th century, the French leader Napoleon, as he swept across Europe, set about creating a Grand Empire, also outfitted with Roman symbols. In a way, it was perfectly apt that Napoleon thought about how he could capture Constantinople as well.
When Russia suggested to Napoleon that they could trade some territories, and Russia could take over Constantinople from the Turkish Empire, Napoleon refused. He announced that whoever holds that city of Constantinople has the key to global power: ‘It is the empire of the world’, he said, adding, ‘Ultimately, the question is always this—who shall have Constantinople’? He wanted it for himself.
It was a geopolitical pivot point of great strategic power. As late as the 20th century, the dream of Rome endured. The German dictator Adolf Hitler, in his attempt at a world empire, also looked back at Roman models.
His Nazi storm troopers stretched out their arms to give the Roman salute. His Nazi empire, which was expected to last a thousand years, also was outfitted with neoclassical architecture that evoked those days of Roman power. Ultimately, the memory of Roman glories has been a spur to many different ambitious leaders and groups throughout modern times.
Fall of Constantinople Prompts the World’s Political Map to Be Redrawn
Finally, the third result of the fall of Constantinople was the redrawing of the world maps in the minds of men. The decline and fall of that great imperial city contributed to a movement that was already taking place in Europe, the Renaissance.
Older history textbooks used to claim a simple formula, that Greek-speaking scholars, writers, and intellectuals had fled Constantinople as it fell, taking with them their most treasured possessions, ancient classical texts, and that these texts fired the Renaissance, that passionate movement to revive classical models and humanistic learning.
Actually, historians point out now, the picture is far more complicated. Canny and realistic intellectuals had actually been leaving Constantinople long before 1453 and the disaster of that year. They’d been transferring texts and their personal knowledge for a long time. It’s estimated that of the 55,000 texts of ancient Greek writings that we possess now, about 40,000 of them come to us by way of Constantinople.
The texts that Byzantine scholars brought with them to the West didn’t so much cause the Renaissance, which had already been going on and earlier had emphasized Roman literature. What their Greek texts did was to feed the second wave of Renaissance activity, which was based on the rediscovery of Greek texts. Most important of all was that the Greek scholars who arrived in the West taught the Greek language to the Italian humanists and enriched their understanding.
Further, the fall of Constantinople presented a geographic problem for Europeans. Trade routes with the Orient, which had run through the Byzantine Empire, were now in the hands of the Ottoman Turks.
These routes were not entirely closed, because trade continued, in part helped by the merchants of Venice and Genoa trading with the Turks. But the desire of Europeans to outflank the Turks and to find alternate routes for the trade would spur European voyages of discovery, including the voyage which led Columbus to what was for him a new world.
This drive to outflank the Turks also had a strategic and religious dimension, which recalled the Crusades. The key geopolitical location of earlier authority, Constantinople, had been lost, and the religious and political imperative was to find a way around that fact, the end of the Roman Empire. The loss of Rome had created a gap in the mental map of the world, and that gap was the turning point.
Common Questions about the Impact of the Fall of Constantinople
Q: Why was the fall of Constantinople so important?
At the time, European scholars believed that all of history was based on a succession of empires. So, the empire of Babylon had given way to Persia, Persia had given way to Greece, and Greece gave way to Rome. However, with the fall of Constantinople, the last remnants of the eastern Roman Empire were gone, and there was no clear vision of the power that would follow.
Q: Why was the fall of Constantinople a turning point in history?
The fall of Constantinople in the hands of the Ottoman Turks in itself isn’t a surprise. However, this historic event had a domino effect on several other issues, including creating a power vacuum in Europe, prompting a succession of desperate bids by various empires to present themselves as the next universal empire, and permanently altering the political map of this region.
Q: What was the impact of the fall of Constantinople?
One of the key impacts of the fall of Constantinople was that trade routes with the east, which had run through the Byzantine Empire, were now in the hands of the Ottoman Turks. While these routes were not entirely closed, because trade continued, in part helped by the merchants of Venice and Genoa trading with the Turks, it did present a major geographic problem for Europeans.
Q: How did the fall of Constantinople affect the age of exploration?
Since the trade routes with the Orient were under the control of the Ottoman Turks, after the fall of Constantinople, the Europeans were in a quandary. They wanted to outflank the Turks and find alternate routes for trade, which sparked off the various famous European voyages of discovery, including the voyage which led Columbus to what was for him a new world.
29 Μαΐου 1453: Σαν σήμερα η Άλωση της Κωνσταντινούπολης
Η Πόλις εάλω: Η «μαύρη» επέτειος της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης
29 Μαϊου 1453: Σαν σήμερα έγινε η Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Τα οθωμανικά στρατεύματα υπό τον σουλτάνο Μωάμεθ Β’ καταλαμβάνουν την Κωνσταντινούπολη μετά από πολιορκία 53 ημερών, δίνοντας τέλος στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.Η πολιορκία διήρκεσε από τις 6 Απριλίου έως την Τρίτη, 29 Μαϊου 1453.
Το Βυζάντιο ήταν ήδη εξασθενημένο και διαιρεμένο τους τελευταίους δύο αιώνες, σκιά της παλιάς Αυτοκρατορίας. Η Άλωση του 1204 από τους Σταυροφόρους και αργότερα, μετά την επανάκτησή της το 1261, οι πολιτικές και θρησκευτικές έριδες, η αδυναμία βοήθειας από την Δύση, η άσχημη οικονομική κατάσταση και η φυγή ανθρώπινου δυναμικού, οδήγησαν στη σταδιακή εξασθένηση και συρρίκνωση. Η κατάληψη της Καλλίπολης το 1354 από τους Οθωμανούς, η οποία έφερε ορδές φανατικών μουσουλμάνων πολεμιστών στην Ευρώπη, σταδιακά κύκλωσε εδαφικά το Βυζάντιο, το οποίο έγινε το 1373 φόρου υποτελής στον Οθωμανό σουλτάνο. Έτσι, η Άλωση ήλθε ως φυσικό αποτέλεσμα και της αδιάκοπης επέκτασης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην ευρύτερη περιοχή.
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία μόνο κατ’ όνομα υπήρχε τις παραμονές της Άλωσης. Ήταν περιορισμένη, κυρίως, στην περιοχή γύρω από την Κωνσταντινούπολη και σε κάποιες σκόρπιες περιοχές, όπως το Δεσποτάτο του Μυστρά. Οι θρησκευτικές έριδες, οι εμφύλιες διαμάχες, οι σταυροφορίες, η επικράτηση του φεουδαρχισμού και η εμφάνιση πολλών και επικίνδυνων εχθρών στα σύνορά της είχαν καταστήσει την πάλαι ποτέ Αυτοκρατορία ένα «φάντασμα» του ένδοξου παρελθόντος της.
Το Βυζάντιο σ’ εκείνη την κρίσιμη στιγμή της ιστορίας του με την οθωμανική λαίλαπα προ των πυλών του, δεν μπορούσε να ελπίζει παρά μόνο στη βοήθεια της καθολικής Ευρώπης, η οποία όμως ήταν μισητή στους κατοίκους της Κωνσταντινούλης. Η ύπαρξη «Ενωτικών» και «Ανθενωτικών» δίχαζε τους Βυζαντινούς. Ωστόσο, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έκανε μία απέλπιδα προσπάθεια, στέλνοντας πρεσβεία στον πάπα Νικόλαο Ε’ για να ζητήσει βοήθεια. Ο Πάπας έβαλε και πάλι ως όρο την Ένωση των Εκκλησιών, αλλά αποδέχθηκε το αίτημα του αυτοκράτορα να στείλει στην Κωνσταντινούπολη ιερείς, προκειμένου να πείσουν τον λαό για την αναγκαιότητα της Ένωσης.
Οι απεσταλμένοι του Πάπα, καρδινάλιος Ισίδωρος και ο αρχιεπίσκοπος Μυτιλήνης Λεονάρδος, λειτούργησαν στην Αγία Σοφία, προκαλώντας την αντίδραση του κόσμου, που ξεχύθηκε στους δρόμους και γέμισε τις εκκλησίες, όπου λειτουργούσαν οι ανθενωτικοί με επικεφαλής τον μετέπειτα πατριάρχη Γεννάδιο Σχολάριο. Το σύνθημα που κυριαρχούσε ήταν «Την γαρ Λατίνων ούτε βοήθειαν ούτε την ένωσιν χρήζομεν. Απέστω αφ’ ημών η των αζύμων λατρεία».
Το μίσος για τους Λατίνους δεν απέρρεε μόνο από δογματικούς λόγους. Η λαϊκή ψυχή δεν είχε ξεχάσει τη βαρβαρότητα που επέδειξαν οι Σταυροφόροι στην Πρώτη Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204, ενώ αντιδρούσε στην οικονομική διείσδυση της Βενετίας και της Γένουας, που είχε φέρει στα πρόθυρα εξαθλίωσης τους κατοίκους της Αυτοκρατορίας, αλλά και στην καταπίεση των ορθοδόξων στις περιοχές, όπου κυριαρχούσαν οι καθολικοί.
Ο τελευταίος αυτοκράτορας της βυζαντινής αυτοκρατορίας, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος
Αντίθετα, οι Οθωμανοί φαίνεται ότι συμπεριφέρονταν καλύτερα προς τους χριστιανούς. Πολλοί χριστιανοί είχαν υψηλές θέσεις στην οθωμανική διοίκηση, ακόμη και στο στράτευμα, ενώ κυριαρχούσαν στο εμπόριο. Οι χωρικοί πλήρωναν λιγότερους φόρους και ζούσαν με ασφάλεια. Έτσι, στην Κωνσταντινούπολη είχε σχηματισθεί μία μερίδα που διέκειτο ευνοϊκά προς τους Οθωμανούς. Την παράταξη αυτή εξέφραζε ο Λουκάς Νοταράς με τη φράση «Κρειττότερον εστίν ειδέναι εν μέση τη πόλει φακιόλιον βασιλεύον Τούρκων ή καλύπτραν λατινικήν».
Από τις αρχές του 1453 ο Μωάμεθ προετοιμαζόταν για την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης. Με έδρα την Ανδριανούπολη συγκρότησε στρατό 150.000 ανδρών και ναυτικό 400 πλοίων. Ξεχώριζε το πυροβολικό του, που ήταν ό,τι πιο σύγχρονο για εκείνη την εποχή και ιδιαίτερα το τεράστιο πολιορκητικό κανόνι, που είχαν φτιάξει Σάξωνες τεχνίτες. Στις 7 Απριλίου, ο σουλτάνος έστησε τη σκηνή του μπροστά από την Πύλη του Αγίου Ρωμανού και κήρυξε επίσημα την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης.
Ο αγώνας ήταν άνισος για τους Βυζαντινούς, που είχαν να αντιπαρατάξουν μόλις 7.000 άνδρες, οι 2.000 από τους οποίους μισθοφόροι, κυρίως Ενετοί και Γενουάτες, ενώ στην Πόλη είχαν απομείνει περίπου 50.000 κάτοικοι με προβλήματα επισιτισμού.
Η Βασιλεύουσα περιβαλλόταν από ξηράς με διπλό τείχος και τάφρο. Το τείχος αυτό, που επί 1000 χρόνια είχε βοηθήσει την Κωνσταντινούπολη να αποκρούσει νικηφόρα όλες τις επιθέσεις των εχθρών της, τώρα ήταν έρμαιο του πυροβολικού του σουλτάνου, που από τις 12 Απριλίου άρχισε καθημερινούς κανονιοβολισμούς.
Οι Τούρκοι προσπάθησαν πολλές φορές να σπάσουν την αλυσίδα που έφραζε τον Κεράτιο κόλπο και προστάτευε την ανατολική πλευρά της Κωνσταντινούπολης. Στις 20 Απριλίου ένας στολίσκος με εφόδια υπό τον πλοίαρχο Φλαντανελλά κατορθώνει να διασπάσει τον τουρκικό κλοιό μετά από φοβερή ναυμαχία και να εισέλθει στον Κεράτιο, αναπτερώνοντας τις ελπίδες των πολιορκούμενων.
Ο Μωάμεθ κατάλαβε αμέσως ότι μόνο το πυροβολικό του δεν έφθανε για την εκπόρθηση της Πόλης, εφόσον παρέμεινε απρόσβλητος ο Κεράτιος. Με τη βοήθεια ενός ιταλού μηχανικού κατασκεύασε δίολκο και τη νύχτα της 21ης προς την 22α Απριλίου, περίπου 70 πλοία σύρθηκαν από τον Βόσπορο προς τον Κεράτιο. Η κατάσταση για τους πολιορκούμενους έγινε πλέον απελπιστική, καθώς έπρεπε να αποσπάσουν δυνάμεις από τα τείχη για να προστατεύσουν την Πόλη από την πλευρά του Κεράτιου, όπου δεν υπήρχαν τείχη.
Η τελική έφοδος των Οθωμανών έγινε το πρωί της 29ης Μαΐου 1453. Κατά χιλιάδες οι στρατιώτες του Μωάμεθ εφόρμησαν στη σχεδόν ανυπεράσπιστη πόλη και την κατέλαβαν μέσα σε λίγες ώρες. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, που νωρίτερα απέκρουσε με υπερηφάνεια τις προτάσεις συνθηκολόγησης του Μωάμεθ, έπεσε ηρωικά μαχόμενος. Αφού έσφαξαν τους υπερασπιστές της Πόλης, οι Οθωμανοί Τούρκοι προέβησαν σε εκτεταμένες λεηλασίες και εξανδραποδισμούς. Το βράδυ, ο Μωάμεθ ο Πορθητής εισήλθε πανηγυρικά στην Αγία Σοφία και προσευχήθηκε στον Αλλάχ «αναβάς επί της Αγίας Τραπέζης», όπως αναφέρουν οι χρονικογράφοι της εποχής.
Εάν δει κανείς τον χάρτη της ανατολικής Μεσογείου μία μέρα μόλις πριν την Άλωση, οι Οθωμανοί ήλεγχαν σχεδόν ολόκληρη την σημερινή Τουρκία και ολόκληρα σχεδόν τα Βαλκάνια πλην της Πελοποννήσου
Το πολιτικό σύστημα μετά τον Εμφύλιο ήταν κατακερματισμένο. Προσωπικότητες να κυβερνήσουν υπήρχαν αλλά τα κόμματα επι της ουσίας είχαν διαλυθεί.
Ο Παπάγος ένωσε την Δεξιά. Η κομμουνιστική Αριστερά ηττημένη βρέθηκε στις σοσιαλιστικές χώρες και στο κέντρο υπήρχαν μικρές ομάδες που προσπαθούσαν να συγκροτηθούν
Το κατάφεραν αρχές του ΄60, υπο τον Γεώργιο Παπανδρέου, αφού το 58 η Αριστερά που έμεινε στην Ελλάδα υπο την ΕΔΑ έγινε αξιωματική αντιπολίτευση.
Και τώρα έχουμε μια συγκροτημένη Δεξιά που θα πάρει τις επόμενες εκλογές, μια Αριστερά υπο τον Σύριζα που διέλυσε μύθους που την περιέβαλαν και φυλλοροεί και κατακερματισμένο το Κέντρο. Προσπάθειες ανασυγκρότησής του γίνονται πολλές.
Το επόμενο διάστημα θα δούμε να παίρνουν σάρκα και οστά.
Και κάποια στιγμή αφού συνειδητοποιήσουν πως μόνες αυτές οι μικρές συσπειρώσεις δεν θα μπορέσουν να κάνουν τίποτε, θα ενωθούν.
Μια νέα Ένωση Κέντρου βρίσκεται στην αρχή της δημιουργίας της.
Από τα μέτρα που έφερε η κυβέρνηση για τα πανεπιστήμια εκείνα που επικροτώ είναι η απαγόρευση των καταλήψεων. Και φυσικά μέτρα που θα διαφυλάξουν τους καθηγητές που θέλουν να κάνουν την δουλειά τους και φοιτητές που θέλουν να σπουδάσουν από προπηλακισμούς.
Διαφωνούσα και διαφωνώ με την παρουσία της αστυνομίας. Φύλαξη των Πανεπιστημίων πρέπει να υπάρξει και για το πρεστίζ τους και για το κύρος τους και διότι δεν μπορούμε να πληρώνουμε κάθε τόσο την καταστροφική μανία ορισμένων νεαρών που βρήκαν αυτόν τον τρόπο εκτόνωσης.
Είναι θέμα της κυβέρνησης να βρει τον καλύτερο τρόπο φύλαξης με τις λιγότερο δυνατές συνέπειες.
Διαβάζω πως το μέτρο της αστυνομικής παρουσίας στα πανεπιστήμια δεν θα εφαρμοσθεί. Καλώς. Ας βρουν άλλον προσφορότερο τρόπο φύλαξης.
Όμως, αναδύεται το ερώτημα: είναι δυνατόν τόσο επιπόλαια να νομοθέτησε η κυβέρνηση; Να επέλεξε έναν τρόπο φύλαξης με τον οποίο η πλειονότητα ήταν σε αντίθεση; Με τον τρόπο όχι την φύλαξη.
Εξέθεσε, μάλιστα, πολλούς που προσφέρθηκαν να την βοηθήσουν.
Καλοθελητές και κομματικοί υπερασπιστές θα υπάρχουν πάντα. Αλλά οι σοβαρές κυβερνήσεις σε μέτρα που επηρεάζουν το κοινωνικό σύνολο και είναι ευαίσθητα, είναι πιο προσεκτικές.
Christian Schultheiss|Visiting scholar at the Centre for Geopolitics, University of Cambridge
Turkish unilateral exploratory activities and navy escorts have triggered a round of incidents and (near-) collisions with Greece in disputed areas of the Eastern Mediterranean Sea in 2019 and 2020. Meanwhile, direct talks between Greece and Turkey about maritime boundary disputes have been blocked for five years now. Further obstacles to direct talks have stemmed from disagreements over the Turkey-Libya Memorandum of Understanding and the Egypt-Greece boundary agreement, and by conflicting preferences regarding the scope of negotiations. The decision of Greece and Turkey to resume exploratory negotiations, “talks about talks”, about their disputes in the Eastern Mediterranean may therefore offer an opportunity to de-escalate the disputes and to steer Greece’s as well as the EU’s relations with Turkey away from confrontation.
For pragmatic talks to make a difference in a tense geopolitical context though, concrete steps are essential. First, Turkey should consider clarifying its position regarding the existence of Greek and Cypriot maritime entitlements as an essential first step. Second, practical de-confliction arrangements are needed to prevent incidents and to build confidence between the parties, building on the Greece-Turkey hotline mediated by NATO in October 2020. Without concrete progress, tensions risk to flare up again.
Turkey’s position regarding Greece’s maritime entitlements: the need for clarification
Turkey has detailed its position regarding claims and sea boundaries in various letters to the UN. Yet, there is still a fundamental question over whether Turkey accepts the very existence of Greek and Cypriot continental shelf entitlements in the Eastern Mediterranean Sea and whether it is at all prepared to give effect to Greek and Cypriot entitlements in boundary delimitation. This issue looms large in the disputes. The relationship between the existence of maritime entitlements and sea boundary delimitation is politically and legally fundamental to the settlement of maritime boundary disputes. This relationship was clarified in the North Sea Continental Shelf Case and applied in the South China Sea Arbitration: Only where maritime entitlements overlap does the question of sea boundary delimitation arise. Therefore, where one state rejects the existence of maritime entitlements of another state, there is little room for a negotiated compromise on maritime boundaries. It is hard to see how genuine negotiations between Greece and Turkey on sea boundary delimitation could start off without the mutual acknowledgment of the basic existence of overlapping continental shelf rights. Greece and Cyprus acknowledge that Turkey is, in principle, entitled to an EEZ and continental shelf by claiming a median line as a maritime boundary even if this claim maximizes their maritime zones in the given geographic circumstances. Turkey’s boundary claim, however, does not acknowledge the very existence of Greek and Cypriot continental shelf entitlements.
For Greece and Cyprus, Turkey’s position is tantamount to a rejection of the very existence of Greek and Cypriot continental shelf entitlements. Article 121 (2) of UNCLOS, judgements of the ICJ (Qatar v. Bahrain, ICJ 2001; Nicaragua v. Colombia, ICJ 2012) and state practice in boundary delimitation, however, explicitly recognise the existence of EEZ and continental shelf entitlements of islands capable of human habitation and give varying effects to their entitlements in boundary delimitation. On Greek and Cypriot continental shelf entitlements, Turkey’s legal position is most substantively in contrast with the law of the sea. Moreover, by disregarding the maritime entitlements of Cyprus, Turkey ignores the entitlements not only of inhabited islands, but of an internationally recognised sovereign state. Cyprus, like other island states such as the United Kingdom or the Republic of Ireland, has most evidently EEZ and continental shelf entitlements even if Turkey does not recognize the Republic of Cyprus.
Unless Turkey is willing to recognise the basic existence of continental shelf entitlements of Greece in a meaningful way, the prospects for genuine negotiations on boundary delimitation are bleak. No compromise is possible between the position that the continental shelf entitlements of Greece should play a role in delimitation and Turkey’s current position that these entitlements can be disregarded. A potential Turkish acknowledgement of the existence of entitlements of Greek islands would not settle the disputes: Turkey and Greece would still have greatly diverging positions on the appropriate method of boundary delimitation, and Turkey also continues to reject direct negotiations with the Republic of Cyprus. An acknowledgement of the basic existence of Greek and Cypriot continental shelf entitlements, however, would constitute a necessary first step for any boundary negotiations to begin.
Practical arrangements to reduce escalation risks and to build confidence.
A clarification of Turkey’s position could be a starting point for genuine negotiations on boundary delimitation. Additionally, the parties should consider implementing practical measures that reduce escalation risks, build confidence and contribute to stability.
First, Greece and Turkey should consider a freeze of navy operations, especially a freeze of navy escorts for seismic and exploratory activities. Serious incidents between Greek and Turkish navy vesselsoccurred in the context of unilateral exploratory activities of Turkey in disputed areas. Navy escorts of seismic research activities have a particular escalatory potential because navy escorts for seismic research establish a close link between disputed claims, resources and navy operations.
Second, the parties should consider building on the NATO-mediated de-confliction mechanism. A central rational for specifying crisis communication procedures is to disrupt a dangerous tendency: the higher the tensions between opponents, the more difficult to establish direct communication. Experience with crisis communication in the East and South China Sea disputes suggest the following characteristic about such mechanisms. To be effective in a crisis, it is imperative that the respective bureaucratic actors (i.e., the Ministries of Defence or National Security Councils) that a hotline connects have crisis decision-making authority within their respective governments, especially the authority to direct the armed forces. To establish how the use of a hotline mechanism would play out in an emergency scenario within either government, it would be useful for each side to simulate the use of the hotline. A simulation could show whether and where each side has gaps in crisis decision-making.The availability of the option (not the guarantee) to disrupt an escalatory cycle makes crisis communication mechanisms a useful option for contested maritime spaces not only in the Eastern Mediterranean Sea or South China Sea, but potentially also in the Persian Gulf.
Third, a useful military confidence-building measure would be a post-incident review mechanism. This mechanism would consist of a structured bilateral dialogue that reviews incidents in a timely manner. Consultations would allow Greece and Turkey to learn about each side’s perceptions and assessments of particular actions during an incident. Both sides could thereby reduce risks of misperception in eventual future incidents. Moreover, a post-incident review mechanism might also help to “get over” episodes of escalation and forestall the emergence of lasting grievances.
Gestures of goodwill and a broader diplomatic process
The options proposed here suggest practical, incremental and concrete steps that could bring about three things: a basis for negotiations on boundary delimitation, a reduction of escalation risks and confidence in the willingness of the parties to negotiate constructively. These options by themselves cannot resolve the sea boundary disputes in a comprehensive way; boundary delimitation in the Eastern Mediterranean Sea is a complex question and will require a longer process that takes into consideration further issues. Ideally, these proposals would therefore lead to a broader diplomatic process. Once confidence is re-built, a Multilateral Conference for the Eastern Mediterranean could offer a forum where Turkey can voice its envisioned role in the Eastern Mediterranean Sea, including in energy projects. A genuine effort to find common ground on sea boundaries and concrete energy projects requires a signal of Turkey’s goodwill. A recognition that Greece is, in principle, entitled to continental shelf rights could represent such a gesture of constructive goodwill.
The opinions articulated above represent the views of the author(s) and do not necessarily reflect the position of the European Leadership Network or any of its members. The ELN’s aim is to encourage debates that will help develop Europe’s capacity to address the pressing foreign, defence, and security policy challenges of our time.
Σήμερα θα με απασχολήσει ένα άλλο συναφές ρεπορτάζ μιας άλλης εφημερίδας με τίτλο : «Τουρκία: αυτές οι γυναίκες που αμφισβητούν τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν» (Turquie : ces femmes qui défient Recep Tayyip Erdogan), της Karen Lajon, στις 25-5-2021, στην ηλεκτρονική έκδοση της JournalduDimanche. Η σύνοψη του ρεπορτάζ δείχνει ότι : «ενώ ο ισλαμιστής ηγέτης θέλει να μειώσει τη θέση τους, αναδύεται ένα μέτωπο που συσπειρώνει ακτιβίστριες από κάθε κατεύθυνση».
Πρόκειται για μια βουβή αλλά ισχυρή αντίσταση. Με μαντήλα και χωρίς μαντήλα. Οι Τουρκάλες γυναίκες αντιστέκονται σε έναν Ερντογάν που θέλει να τις περιορίσει στο σπίτι, με αποκλειστική αποστολή να μεγαλώνουν τα παιδιά. Προερχόμενες από κάθε κοινωνική τάξη, λένε όχι στον πρόεδρό τους, ακόμα κι αν κινδυνεύουν να πάνε φυλακή. Αλλά ποιος θα ήταν τόσο χαρούμενος να βάλει τις γυναίκες πίσω από τα κάγκελα; «Μα αυτός, φυσικά, το ονειρεύεται», λένε σκάζοντας στα γέλια η SebnemKorurFincanci (αριστερά), 62 ετών, και η MücellaYapici (δεξιά), 70 ετών, σπουδαίες προσωπικότητες του τουρκικού ακτιβισμού. Και οι δύο τους, ωστόσο, είναι υπόδικες. Η μια κινδυνεύει με ισόβια κάθειρξη, η άλλη υπόκειται σε 14 χρόνια κράτησης. «Μια πραγματική ευτυχία για τον Ερντογάν!», αστειεύονται. Προφανώς, χρειάζονται πολλές ερντογανικές καταπιέσεις, για αυτές τις παλειοσειρές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για να τα παρατήσουν. Ποια ήταν τα εγκλήματά τους ; Ήταν στην πρώτη γραμμή κατά τη διάρκεια των ειρηνικών διαμαρτυριών του Gezi στην Κωνσταντινούπολη το 2013 για να εμποδίσουν την κυβέρνηση να δημιουργήσει ένα εμπορικό κέντρο σε αυτό το πάρκο στην καρδιά της πόλης. Έκτοτε, οι δύο ακτιβίστριες συνέχισαν να εκφράζουν την αντίστασή τους στον αρχηγό της «Δημοκρατίας» της Τουρκίας. Η απόφασή του, χωρίς καμία διαβούλευση με το Κοινοβούλιο, να απομακρυνθεί η Τουρκία από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, το βράδυ της 19ης και 20ης Μαρτίου 2021, έβαλε φωτιά στην πυρίτιδα. Η εγκατάλειψη αυτής της διεθνούς Συνθήκης, που καθιστά δυνατή την καταπολέμηση της βίας εναντίον των γυναικών, θεωρήθηκε ως η επιπλέον επίθεση σε μια χώρα που γνώρισε 300 αυτοκτονίες γυναικών πέρυσι. Εν αναμονή, η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας στις 8 Μαρτίου 2021 γιορτάστηκε σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Τουρκίας με διαδηλώτριες από όλα τα κοινωνικά στρώματα, οι οποίες, κρατώντας πλακάτ, κατήγγειλαν την ανακοίνωση της απόσυρσης.
Απογοητευμένες ψηφοφόροι από τον Ερντογάν
Ιστορικά, ο φεμινισμός στην Τουρκία συνδεόταν πάντοτε με την κοσμικότητα. Αλλά οι μουσουλμάνες φεμινίστριες, όπως οι ίδιες αυτό-προσδιορίζονται, έχουν επίσης εκμεταλλευτεί την ευκαιρία για να επιβεβαιώσουν τη διαφορά τους με μια ισλαμο-συντηρητική εξουσία που θεωρούν όλο και πιο σεξιστική. Έτσι, η πρόεδρος της φεμινιστικής ένωσης Havle («η δύναμη»), Rümeysa Çamdereli, 32 ετών, με μαντήλα και άλλοτε επαγγελματίας κιθαρίστριας, σαρώνει ξαφνικά αυτό το ζήτημα των θρησκευτικών συμβόλων που δεν την εμποδίζει να αντιπαρατεθεί με το AKP (το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης), δηλαδή το κόμμα στην εξουσία. «Ω, πρέπει να σταματήσουμε με αυτήν την ιστορία της μαντίλας που σχετίζεται μόνο με τη θρησκεία. Εκτός αυτού, πρέπει να πέρασαν περισσότερα από 10 χρόνια από τότε που προσέγγισα αυτό το θέμα στη χώρα μου. Εσείς, οι Δυτικοί, και συγκεκριμένα οι Γάλλοι, το επαναφέρετε διαρκώς στο τραπέζι. Εμείς, οι Τουρκάλες γυναίκες, αγωνιζόμαστε για τη δικαιοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, επομένως για όλους, συμπεριλαμβανομένου και του κινήματος των ομοφυλόφιλων». Κάτι που ενοχλεί τον Τούρκο ηγέτη στην προσπάθειά του να εξισλαμίσει την κοινωνία.
Θα υπήρχε λοιπόν μια μεγάλη παρανόηση μεταξύ αυτών των κυριών και του προέδρου τους. Αναμφίβολα, για την BerrinSönmez, μια 59χρονη μουσουλμάνα φεμινίστρια δημοσιογράφο. «Ψήφισα τον Ερντογάν στο παρελθόν, οπότε, ναι, βιώνω μια πραγματική απογοήτευση, αναστενάζει αυτή που είναι επίσης πρόεδρος της γυναικείας Πλατφόρμας της πρωτεύουσας (BaskentKadinPlatformu). Η Δημοκρατία της Τουρκίας μας απέφερε κάποια κέρδη, αλλά το στρατιωτικό καθεστώς εξακολουθούσε να περιορίζει τις ελευθερίες. Όταν ήρθε στην εξουσία, ο Ερντογάν ενσάρκωνε μια ελπίδα για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αλλά από το 2009, είναι σαφές ότι αυτός και η κυβέρνησή του πηγαίνουν σε λάθος κατεύθυνση». Από τις βουλευτικές εκλογές του 2011, η πολύ θρησκευόμενη BerrinSönmez, επίσης γνωστή για τους αγώνες της για τις γυναίκες, κατάλαβε ότι ο Ερντογάν είχε εξαπατήσει τους οπαδούς του. «Η οργάνωσή μας ηγήθηκε μιας εκστρατείας έτσι ώστε να υπάρχουν περισσότερες μαντηλοφορούσες υποψήφιες στους εκλογικούς καταλόγους».
Μια αυταρχική εκτροπή
Από την άλλη πλευρά, δεν υπάρχει ψευδαίσθηση για την Rümeysa Çamdereli που, εδώ και πάλι, νικά όλα τα κλισέ. «Ποτέ δεν ψήφισα το AKP. Ο Ερντογάν δεν έχει ιδέα για το πώς είναι η τουρκική κοινωνία σήμερα. Εκτός αυτού, δεν θέλω να του μιλήσω απευθείας, δεν νομίζω ότι θα καταλάβαινε για ό,τι θα του έλεγα. Είναι καλύτερα να μιλάς με το περιβάλλον του, που θα αποκρυπτογραφούσε τα μηνύματά μας σε αυτόν. Πρέπει κανείς να περιπλανηθεί μόνο στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης, για να δει τα κορίτσια ντυμένα όπως θέλουν, να συνειδητοποιήσει ότι το εκδικητικό Ισλάμ του Ερντογάνδεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα. Διότι εάν από τη μια πλευρά υπάρχει μια κυβέρνηση που προσπαθεί ουσιαστικά να διαβρώσει τα κεκτημένα δικαιώματα, από την άλλη υπάρχει πράγματι μια γυναικεία και φεμινιστική κοινωνία που μεγαλώνει όλο και περισσότερο».
Όλες οι γυναίκες που ρωτήθηκαν συμφωνούν ότι η κατάσταση έχει επιδεινωθεί μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, το οποίο θα είχε δεκαπλασιάσει την αίσθηση της υπερβολικής δυσπιστίας του Τούρκου ηγέτη για όποιον αψηφά την εξουσία του. Εκείνη που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της παράνοιας είναι η SebnemKorurFincanci, πρόεδρος της Ένωσης Ιατρών της Τουρκίας (TTB). Μεταξύ των ανοιξιάτικων αλλεργιών και των τσιγάρων που καπνίζει με εμφανή ευχαρίστηση, η φωνή αυτής της πρώην ιατροδικαστίνας στην Κωνσταντινούπολη είναι τόσο σκοτεινή όσο και τα αναφερόμενά της. Δουλεύοντας για τη βία που ασκείται σε όλους και όλες τους αντιφρονούντες, είναι η προνομιούχος μάρτυρας της εξέλιξης της πολιτικής του Ερντογάν. Καταγγέλλει μια αυταρχική εκτροπή η οποία, γι ‘αυτήν, ξεκίνησε στο Gezi. «Ήταν μια ειρηνική εκδήλωση και όμως 8 άνθρωποι σκοτώθηκαν, σαφώς κατόπιν εντολής του Ερντογάν». Αυτή που συμμετείχε το 1996 για τον ΟΗΕ στις ανασκαφές σε μαζικούς τάφους που βρέθηκαν στη Βοσνία σημειώνει επίσης την αλλαγή του τρόπου λειτουργίας των κρατικών υπηρεσιών ασφαλείας. «Υπήρχε η υπόθεση αυτής της γυναίκας που απήχθη από τις υπηρεσίες πληροφοριών και η οποία εξαφανίστηκε για 6 μήνες πριν εμφανιστεί ξανά μια ωραία πρωία για να σταλεί αμέσως στη φυλακή, θυμάται. Χάρη στους δικηγόρους μας, καταφέραμε να διαπιστώσουμε ότι είχε υποστεί βασανιστήρια, κυρίως με τη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος, μια μέθοδος που πιστεύαμε ότι εξαφανίστηκε». Καταδικασμένη σε φυλάκιση στο παρελθόν, ο SebnemKorurFincanciδεν υποχωρεί ούτε μια ίντσα εδάφους στον πρόεδρο. Ακριβώς όπως και η αδερφή της, η MücellaYapici, η οποία, στην αυγή μιας νέας πρότασης, δεν διστάζει να πει: «Δεν έχει σημασία, μπορούμε ούτως ή άλλως να συνεχίσουμε να πολεμούμε και πίσω από τα κάγκελα».
Κι αν οι παραπάνω Τουρκάλες αντιφρονούσες του Ερντογάν διεκτραγωδούν το πόσο δύσκολο είναι να είσαι γυναίκα σε μια ισλαμιστική Τουρκία, σκεφτείτε πώς αντιμετωπίζεται η 43χρονη Κούρδισα ακτιβίστρια BasakDemirtas, σύζυγος του SelahattinDemirtas, πρώην ηγέτη του Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος (HDP) και φυλακισμένου από το 2016, όπως έγραψε στις 25-5-2021 η Karen Lajon στην ηλεκτρονική έκδοση της Journal du dimanche με τίτλο : «ΠΟΡΤΡΕΤΟ. Τουρκία: η Basak Demirtas, Κούρδισα ακτιβίστρια και εχθρός του Ερντογάν» (PORTRAIT. Turquie : Basak Demirtas, militante kurde et ennemie d’Erdogan).
Ένας στρατός γυναικών απέναντι στον Ερντογάν
Δεν υπάρχει κάτι που να εκφοβίσει την BasakDemirtas, αντίθετα. «Οι γυναίκες έπαιζαν πάντα σημαντικό ρόλο στην Τουρκία. Ιδιαίτερα μέσα στο κουρδικό κόμμα HDP, όπου υπάρχει πλήρης ισότητα. Στον πολιτικό κόσμο του Ερντογάν, οι άνδρες κυριαρχούν και οι γυναίκες είναι ικανοποιημένες ως γυναίκες και μητέρες. Θεωρώ τον εαυτό μου Κούρδισα, γυναίκα και μητέρα, δασκάλα και ακτιβίστρια. Η αντίσταση των γυναικών στη χώρα έχει διευρυνθεί. Υπάρχουν όλο και περισσότερες από αυτές που μάλιστα επικρίνουν το AKP και βγάζουν την μαντήλα τους». Η BasakDemirtas είναι μια νέα πολεμίστρια που ανήκει σε έναν νέο στρατό, στόχος του οποίου είναι να υπενθυμίσει στον Ερντογάν ότι : δεν είναι επειδή είναι άνδρας και μάλιστα αρχηγός του Κράτουςότι όλα του επιτρέπονται.
του Γιάννη Μαγκριώτη, πρώην Υφυπουργού Εξωτερικών.
Η ιστορία της Παλαιστίνης ξεκινά με μύθους, τους πιο διάσημους, τουλάχιστον για το Χόλυγουντ. Με μύθους μοιάζουν και τα 74 χρόνια από την απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ το 1947, για την δημιουργία δυο κρατών, ενός Ισραηλινού και ενός Αραβικού. Οι 600.000 περίπου Εβραίοι θα οργάνωναν το δικό τους κράτος στο 55% της έκτασης της Παλαιστίνης, που από το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και την διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, βρισκόταν υπό προσωρινή Βρετανική διοίκηση και, στο 45% της έκτασης θα οργάνωναν οι 1.200.000 Άραβες το δικό τους κράτος, με την Ιερουσαλήμ διεθνή πόλη για 10 χρόνια, και μετά με δημοψήφισμα θα κρινόταν η συνέχεια της. Οι Ισραηλινοί αποδέχτηκαν την απόφαση και στις 15/5/1948, ίδρυσαν το κράτος του Ισραήλ. Οι Εβραίοι για πρώτη φορά μετά το 70 μΧ, όταν ο Ρωμαίος Τίτος καταλάμβανε την Ιερουσαλήμ και άρχισε η διασπορά τους, αποκτούσαν κράτος. Οι Άραβες δεν το δέχτηκαν, και τα γειτονικά Αραβικά κράτη ξεκίνησαν την επόμενη ημέρα τον πόλεμο. Δυστυχώς οι Παλαιστίνιοι δεν είχαν συγκροτημένους θεσμούς εκπροσώπησης, τους εκπροσωπούσαν τα Αραβικά απολυταρχικά καθεστώτα, και τους χρησιμοποίησαν για τα δικά τους συμφέροντα.
Σήμερα το κράτος του Ισραήλ, μετά από τέσσερις κηρυγμένους πολέμους και αμέτρητους ακήρυκτους, έχει 20. 770 τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή περίπου όση έκταση έχει η Κεντρική Μακεδονία, 9,2 εκ. πληθυσμό, εκ των οποίων το 73% είναι Εβραίοι και το 20% Άραβες, και ΑΕΠ 353 δις $, ενώ το κράτος της Παλαιστίνης έχει 6,000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, 5,1 εκ πληθυσμό εκ των οποίων τα 2 εκ. στην Λωρίδα της Γάζας σε μια έκταση 365 τετραγωνικών χιλιομέτρων, και ΑΕΠ 4 δις $.
Στην Μέση Ανατολή έχουμε, αν και αργές, θεαματικές αλλαγές συμμαχιών. Στον πρώτο Αραβοϊσραηλινό πόλεμο του 1948-1949, η Σοβιετική ένωση και η Γαλλία ήταν με την πλευρά του Ισραήλ, ενώ οι ΗΠΑ, δεν είχαν ακόμη διαμορφώσει την δική τους στρατηγική.
Μετά την επανάσταση του Νάσερ στην Αίγυπτο και την επικράτηση των Μπααθικών καθεστώτων στις πιο σημαντικές Αραβικές χώρες, άλλαξαν οι συμμαχίες. Η Σοβιετική Ένωση υποστήριζε τους Άραβες και οι ΗΠΑ το Ισραήλ. Αυτές οι συμμαχίες και πάλι αναδιατάχτηκαν στην συνέχεια, στην θέση των Αραβικών χωρών, είναι τώρα κυρίως το Ιράν και η Τουρκία, δυο μουσουλμανικές, αλλά όχι Αραβικές χώρες. Η Ρωσία σήμερα, ως διάδοχος γεωπολιτικός της Σοβιετικής Ένωσης μετά την διάλυσή της, έχει πολύ καλές σχέσεις με το Ισραήλ, ειδικά στον οικονομικό τομέα, οι δε ΗΠΑ, στην εποχή των Ρεπουμπλικάνων σχεδόν ταυτίζεται με το Ισραήλ, ενώ οι Πρόεδροι του Δημοκρατικού κόμματος κρατούν μια σχετική ισορροπία μεταξύ των δυο πλευρών. Δυστυχώς ο Τράμπ, έσωσε τρείς φορές τον Νετανιάχου με τις αποφάσεις του για την Ιερουσαλήμ, τους Ισραηλινούς εποικισμούς στην Δυτική όχθη και τα υψίπεδα του Γκολάν, κατά παράβαση των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, δημιουργώντας τετελεσμένα που δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο την επίλυση του Παλαιστινιακού προβλήματος.
Ο πόλεμος των 6 ημερών το 1967, με την καθολική επικράτηση του Ισραήλ απέναντι στις γειτονικές Αραβικές χώρες, άλλαξε την εδαφική και την πολιτική βάση των διαπραγματεύσεων για την επίλυση του προβλήματος.
Η συμφωνία του 1978 Αιγύπτου Ισραήλ στο Καμπ Ντέιβιντ, με πρόεδρο των ΗΠΑ των Δημοκρατικό Κάρτερ, άνοιξε το δρόμο και για την επίλυση του Παλαιστινιακού. Πράγματι στην συνέχεια η συμφωνία του Όσλο το 1993, μεταξύ Αραφάτ και Ράμπιν, επί προεδρίας Κλίντον, έδωσε διεθνή ταυτότητα στους Παλαιστίνιους, και φάνηκε ότι είμαστε κοντά στην δημιουργία Παλαιστινιακής κρατικής οντότητας, με ταυτόχρονη αναγνώριση του κράτους του Ισραήλ από τους Παλαιστίνιους. Μάλιστα η ΕΕ ανέλαβε και χρηματοδότησε την Παλαιστινιακή αρχή με 30 δις $ συνολικά για την οικονομική ανάπτυξη και την δημιουργία κρατικών δομών.
Οι Παλαιστινιακή ηγεσία και οι νέες ομάδες συμφερόντων που δημιουργήθηκαν, όχι μόνο δεν αξιοποίησαν με διαφάνεια τους πόρους για την οικονομική ανάπτυξη και την δημιουργία κρατικών δομών, αντιθέτως κατασπατάλησαν μεγάλο μέρος των πόρων για ίδιο πλουτισμό. Η φτώχεια και η ανεργία στην Παλαιστίνη και κυρίως στην Λωρίδα της Γάζας, έδωσε την δυνατότητα στο Ιράν, να χρηματοδοτήσει τον επισιτισμό των απελπισμένων κατοίκων της και να ελέγξει την ηγεσία της Χαμάς.
Η τελευταία αξιόλογη προσπάθεια έγινε από τη διεθνή κοινότητα, μέσα από το Κουαρτέτο (ΟΗΕ-ΕΕ-ΗΠΑ-ΡΩΣΊΑ), την περίοδο 2002-2003, με την Δανική και την Ελληνική προεδρία της ΕΕ, όμως δεν είχε συνέχεια.
Δυστυχώς οι δολοφονικές συγκρούσει που είναι σε εξέλιξη τις τελευταίες ημέρες, είναι μια επανάληψη προηγούμενων. Ο Νετανιάχου βλέποντας ότι είχαν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για την συγκρότηση κυβέρνησης των Κεντρώων κομμάτων με την υποστήριξη των Αραβοϊσραηλινών κομμάτων, επιτάχυνε τις δικαστικές αποφάσεις για τις εξώσεις των Παλαιστινίων στην Δυτική όχθη για να εγκατασταθούν έποικοι. Το γεγονός αυτό, όπως ήταν αναμενόμενο, προκάλεσε την διαμαρτυρία των Παλαιστινίων που ζουν στο Ισραήλ. Μετά όλα ήταν εύκολα για την Χαμάς και την Χεζμπολάχ, για να ξεκινήσουν τις επιθέσεις με ρουκέτες, που τους προμηθεύει το Ιράν, σε Ισραηλινές πόλεις. Το Ισραήλ απάντησε ως συνήθως με σκληρότητα, η εκκολαπτόμενη κυβερνητική συμμαχία εις βάρος του Νετανιάχου διαλύθηκε, και είναι βέβαιο ότι στις εκλογές που θα γίνουν σύντομα ο Νετανιάχου θα βγει ενισχυμένος και θα γλιτώσει την παραπομπή σε δίκες για οικονομικά σκάνδαλα.
Οι συγκρούσεις ευνοούν και την Χαμάς, η οποία μπορεί να κερδίσει τις εκλογές για την Παλαιστινιακή Αρχή, από την Φατάχ, και τότε η Μέση Ανατολή θα βυθιστεί σε ακόμη μεγαλύτερα αδιέξοδα.
Όμως η σύγκρουση αυτή την φορά έχει μια διαφορά, οι νέοι Παλαιστίνιοι πολίτες του Ισραήλ, όπως φάνηκε από τις συγκρούσεις στις μικτές Ισραηλινές πόλεις, έχουν χειραφετηθεί απέναντι τόσο στις Παλαιστινιακές ηγεσίες, όσο και απέναντι στην πολιτική καταστολής του Ισραήλ. Αυτοί αποτελούν μια ελπίδα για να δοθεί μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στο Παλαιστινιακό πρόβλημα.
Δυστυχώς όμως, όποια λύση και αν δοθεί, θα είναι πολύ μακριά από την λύση που είχε δώσει ο ΟΗΕ το 1947. Οι Παλαιστίνιοι ήταν και θα είναι οι μεγάλοι χαμένοι.
της 
αποκλειστική αποστολή να μεγαλώνουν τα παιδιά. Προερχόμενες από κάθε
κοινωνική τάξη, λένε όχι στον πρόεδρό τους, ακόμα κι αν κινδυνεύουν να πάνε φυλακή. Αλλά ποιος θα ήταν τόσο χαρούμενος να βάλει τις γυναίκες πίσω από τα κάγκελα; «Μα αυτός, φυσικά, το ονειρεύεται», λένε σκάζοντας στα γέλια η Sebnem Korur Fincanci (αριστερά), 62 ετών, και η Mücella Yapici (δεξιά), 70 ετών, σπουδαίες προσωπικότητες του τουρκικού ακτιβισμού. Και οι δύο τους, ωστόσο, είναι υπόδικες. Η μια κινδυνεύει με ισόβια κάθειρξη, η άλλη υπόκειται σε 14 χρόνια κράτησης. «Μια πραγματική ευτυχία για τον Ερντογάν!», 
αστειεύονται. Προφανώς, χρειάζονται πολλές ερντογανικές καταπιέσεις, για αυτές τις παλειοσειρές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για να τα παρατήσουν. Ποια ήταν τα εγκλήματά τους ; Ήταν στην πρώτη γραμμή κατά τη διάρκεια των ειρηνικών διαμαρτυριών του Gezi στην Κωνσταντινούπολη το 2013 για να εμποδίσουν την κυβέρνηση να δημιουργήσει ένα εμπορικό κέντρο σε αυτό το πάρκο στην καρδιά της πόλης. Έκτοτε, οι δύο ακτιβίστριες συνέχισαν να εκφράζουν την αντίστασή τους στον αρχηγό της «Δημοκρατίας» της Τουρκίας. Η απόφασή του, χωρίς καμία διαβούλευση με το Κοινοβούλιο, να απομακρυνθεί η Τουρκία από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, το βράδυ της 19ης και 20ης Μαρτίου 2021, έβαλε φωτιά στην πυρίτιδα. Η εγκατάλειψη αυτής της διεθνούς Συνθήκης, που καθιστά δυνατή την καταπολέμηση της βίας εναντίον των γυναικών, θεωρήθηκε ως η επιπλέον επίθεση σε μια χώρα που γνώρισε 300 αυτοκτονίες γυναικών πέρυσι. Εν αναμονή, η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας στις 8 Μαρτίου 2021 γιορτάστηκε σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Τουρκίας με διαδηλώτριες από όλα τα κοινωνικά στρώματα, οι οποίες, κρατώντας πλακάτ, κατήγγειλαν την ανακοίνωση της απόσυρσης.
επιβεβαιώσουν τη διαφορά τους με μια ισλαμο-συντηρητική εξουσία που θεωρούν όλο και πιο σεξιστική. Έτσι, η πρόεδρος της φεμινιστικής ένωσης Havle («η δύναμη»), Rümeysa Çamdereli, 32 ετών, με μαντήλα και άλλοτε επαγγελματίας κιθαρίστριας, σαρώνει ξαφνικά αυτό το ζήτημα των θρησκευτικών συμβόλων που δεν την εμποδίζει να αντιπαρατεθεί με το AKP (το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης), δηλαδή το κόμμα στην εξουσία. «Ω, πρέπει να σταματήσουμε με αυτήν την ιστορία της μαντίλας που σχετίζεται μόνο με τη θρησκεία. Εκτός αυτού, πρέπει να πέρασαν περισσότερα από 10 χρόνια από τότε που προσέγγισα αυτό το θέμα στη χώρα μου. Εσείς, οι Δυτικοί, και συγκεκριμένα οι Γάλλοι, το επαναφέρετε διαρκώς στο τραπέζι. Εμείς, οι Τουρκάλες γυναίκες, αγωνιζόμαστε για τη δικαιοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, επομένως για όλους, συμπεριλαμβανομένου και του κινήματος των ομοφυλόφιλων». Κάτι που ενοχλεί τον Τούρκο ηγέτη στην προσπάθειά του να εξισλαμίσει την κοινωνία.
για την Berrin Sönmez, μια 59χρονη μουσουλμάνα φεμινίστρια δημοσιογράφο. «Ψήφισα τον Ερντογάν στο παρελθόν, οπότε, ναι, βιώνω μια πραγματική απογοήτευση, αναστενάζει αυτή που είναι επίσης πρόεδρος της γυναικείας Πλατφόρμας της πρωτεύουσας (Baskent Kadin Platformu). Η Δημοκρατία της Τουρκίας μας απέφερε κάποια κέρδη, αλλά το στρατιωτικό καθεστώς εξακολουθούσε να περιορίζει τις ελευθερίες. Όταν ήρθε στην εξουσία, ο Ερντογάν ενσάρκωνε μια ελπίδα για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αλλά από το 2009, είναι σαφές ότι αυτός και η κυβέρνησή του πηγαίνουν σε λάθος κατεύθυνση». Από τις βουλευτικές εκλογές του 2011, η πολύ θρησκευόμενη Berrin Sönmez, επίσης γνωστή για τους αγώνες της για τις γυναίκες, κατάλαβε ότι ο Ερντογάν είχε εξαπατήσει τους οπαδούς του. «Η οργάνωσή μας ηγήθηκε μιας εκστρατείας έτσι ώστε να υπάρχουν περισσότερες μαντηλοφορούσες υποψήφιες στους εκλογικούς καταλόγους».
Demirtas, σύζυγος του Selahattin Demirtas, πρώην ηγέτη του Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος (HDP) και φυλακισμένου από το 2016, όπως έγραψε στις 25-5-2021 η 
του Γιάννη Μαγκριώτη, πρώην Υφυπουργού Εξωτερικών.