Εδώ και τρεις και πλέον δεκαετίες, η διάλυση του κομμουνιστικού μπλοκ και η πτώση της Σοβιετικής Ενωσης έπεσαν σαν κεραυνός εν αιθρία. Η Δύση εξακολουθούσε να θεωρεί τον αντίπαλό της μια μονολιθική και συνεκτική οντότητα, όπως επί εποχής Χρουστσόφ. Βρέθηκε, επομένως, απροετοίμαστη για τις καταλυτικές γεωπολιτικές ανακατατάξεις οι οποίες προέκυψαν από το τέλος του διπολισμού.
Σήμερα, ενδεχομένως διαπράττεται ένα ανάλογο αναλυτικό σφάλμα ως προς την Τουρκία. Προβάλλεται στο μέλλον η εικόνα μιας συνεχώς ισχυροποιουμένης Τουρκίας, χωρίς να εξετάζονται άλλες υποθέσεις. Αγνοείται η προειδοποίηση την οποία έστειλαν τα γεγονότα του 2016, όταν η Τουρκία απέφυγε, σχεδόν κατά τύχην και χάρη στην τότε ισχυρή δημοφιλία του Ταγίπ Ερντογάν, εσωτερικές περιπέτειες με απρόβλεπτες συνέπειες – όπως αν οι πραξικοπηματίες είχαν επικρατήσει στο ήμισυ της Τουρκίας.
Η ισχύς μιας χώρας δεν μετρείται μόνον από τον αριθμό των κατοίκων της, το ακαθάριστο εθνικό προϊόν ή τη στρατιωτική της δύναμη. Ολα αυτά τα στοιχεία εξουδετερώνονται, αν δεν εξασφαλίζεται και δεν συντηρείται η εσωτερική συνοχή.
Η Τουρκία έχει μόλις έναν αιώνα ζωής. Κληρονόμησε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία έναν εξαιρετικά ετερογενή πληθυσμό. Χάρη στην κόπωση των Συμμάχων, απέφυγε την εδαφική πολυδιάσπαση της Συνθήκης των Σεβρών. Η αφετηρία της ήταν, επομένως, αβέβαιη. Μπόρεσε να ξεπεράσει προσωρινά τις δυσκολίες αυτές μέσα από τον αυταρχισμό του κεμαλικού συστήματος. Ο ιδρυτής της Τουρκίας επεδίωξε να δημιουργήσει ένα τουρκικό έθνος. Εξοβέλισε το χριστιανικό στοιχείο, κατασκεύασε έναν αυθαίρετο ιστορικό μύθο και οργάνωσε μια συστηματική προπαγάνδα στα σχολεία και στην κοινωνία.
Οπως όλα τα τεχνητά συστήματα, ο κεμαλισμός υπέστη τη φθορά του χρόνου. Η διά της βίας συγκάλυψη των αντιφάσεων δεν τις εξαφάνισε. Οι πληθυσμοί διατήρησαν την ετερογένειά τους πίσω από το προκάλυμμα της υποχρεωτικής τουρκοποίησης. Οι Κούρδοι και οι Αλεβίτες εξακολουθούν να συγκροτούν ένα σημαντικό ποσοστό του συνολικού πληθυσμού. Οι περισσότεροι σημερινοί κάτοικοι της Τουρκίας είναι απόγονοι θρησκευτικών προσφύγων από τα εδάφη της συρρικνουμένης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, οι οποίοι έχουν διατηρήσει τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά από τις περιοχές των προγόνων τους. Η αποβολή της θρησκείας από τη δημόσια σφαίρα, κατά το πρότυπο της γαλλικής laïcité, ποτέ δεν έγινε πλήρως αποδεκτή. Τέλος, η διάκριση ανάμεσα στους εκδυτικισμένους αστούς και τους Τούρκους του εσωτερικού, τους αποκαλουμένους «μαύρους», άρχισε να έχει σοβαρές πολιτικές συνέπειες όταν η οικονομική ανάπτυξη επεκτάθηκε στα ενδότερα της χώρας, με αποτέλεσμα να αποκτήσουν πολιτική επιρροή οι συντηρητικοί πληθυσμοί οι οποίοι κατοικούν εκεί.
Το εκρηκτικό πολιτικό και πολιτισμικό περιβάλλον της Τουρκίας του καταρρέοντος κεμαλισμού ανέλαβε να διασώσει το AKP υπό την ευφυή ηγεσία του Ταγίπ Ερντογάν. Η «καύσιμη ύλη» του πολιτικού του σχεδίου αναζητήθηκε στη θρησκεία. Οι πυλώνες του παλαιού συστήματος και, κυρίως, ο στρατός υπονομεύθηκαν και απαξιώθηκαν, ώστε να μην μπορούν να αναστείλουν την ανανέωση. Ταυτοχρόνως, όμως, καταργήθηκαν οι δικλίδες ασφαλείας, οι οποίες έθεσαν κατ’ επανάληψη υπό έλεγχο εσωτερικές κρίσεις με απειλές ενδεχομένου εμφυλίου – επί παραδείγματι, τα στρατιωτικά πραξικοπήματα 1960, 1971, 1980.
Για ένα μεγάλο διάστημα η Τουρκία φάνηκε να αποκτά νέα πνοή και να αποτελεί πρότυπο για τις υπόλοιπες μουσουλμανικές χώρες. Ομως, σήμερα και το νέο αυτό σύστημα παρουσιάζει σημεία φθοράς. Το «καύσιμο» της θρησκείας εξαντλείται. Η πολιτική της ευημερίας και των κοινωνικών παροχών έχει φθάσει στα όριά της. Το προσωποπαγές καθεστώς αγωνίζεται να παρατείνει την ηγεμονία του, μειώνοντας τις δυνατότητες να αναδειχθεί μια αποτελεσματική διάδοχος κατάσταση. Πίσω από την επίφαση ισχύος και επιρροής κρύβονται ρωγμές και αδιέξοδα τα οποία, απερίσκεπτα, η Δύση προτιμά να παραβλέπει. Επαναλαμβάνεται το σφάλμα, η πνευματική αδράνεια της δεκαετίας του 1980 έναντι της σοβιετικής παρακμής.
Στα σύνορά μας υφίσταται ένας πολλαπλός κίνδυνος· λιγότερο λόγω της τουρκικής επιθετικότητας από την οποία, σε μεγάλο βαθμό, μας προφυλάσσει το ευρωπαϊκό και το διεθνές περιβάλλον· περισσότερο από τους εσωτερικούς τουρκικούς τριγμούς για τους οποίους ουδείς φαίνεται προετοιμασμένος.
Οφείλουμε να εντάξουμε στους σχεδιασμούς μας τα σενάρια μιας εσωτερικής τουρκικής κρίσης. Πρέπει, επίσης, να ευαισθητοποιήσουμε τους συμμάχους μας ως προς την προβληματική αυτή. Η Ελλάδα θα καταστεί το πρώτο θύμα μιας ενδεχόμενης τουρκικής αποσταθεροποίησης, με μια συνεπαγόμενη μαζική είσοδο Τούρκων προσφύγων στα νησιά. Κατόπιν, η Δύση θα πρέπει να διαχειριστεί τις πολλαπλές συνέπειες από τις γενικότερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις σε μία από τις πλέον ευαίσθητες περιοχές του πλανήτη, όπου διακυβεύονται ζωτικά της συμφέροντα.
Υπάρχει λύση για το τουρκικό πρόβλημα; Δεν φαίνεται προς το παρόν προφανής απάντηση στο ερώτημα αυτό. Είναι, πάντως, κοινό συμφέρον Τούρκων, Ελλήνων και Δυτικών να αναζητηθεί. Οσο νωρίτερα, τόσο καλύτερα.
* Ο κ. Γιώργος Πρεβελάκης είναι ομότιμος καθηγητής Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης.
του Daud Alsoueis, π. Δασκάλου Αραβικής Γλώσσας στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.
Πριν εξηγήσουμε ότι δεν είναι πραξικόπημα, πρέπει να αναφέρουμε δυο πολύ σημαντικά πράγματα:
1- Η δήλωση του Ρασίντ Αλγανουση προέδρου του Αλναχντα στο γαλλικό πρακτορείο, όπου είπε πράγματα σημαντικά και επικίνδυνα ταυτόχρονα. Το σημαντικό θέμα που είπε είναι ότι είναι έτοιμος για το διάλογο και είναι έτοιμος να προσφέρει υποχωρήσεις για να επιστρέψει η Τυνησία στη δημοκρατία, “σαν να έχει πετάξει η δημοκρατία”!
2- Το δεύτερο πράγμα και επικίνδυνο είναι ότι ο Αλγανουση απειλούσε εαν δεν γίνεται διάλογος και αν δεν ανοίξει η Βουλή και αν δεν γίνει συμφωνία για δημιουργία νέας κυβέρνησης θα καλέσει τους οπαδούς του να κατέβουν στους δρόμους για την προστασία της”δημοκρατίας” και θα σπάσουν τις αλυσίδες της Βουλής για την εγκατάσταση της δημοκρατίας!! Αυτό το θέμα είναι άκρως επικίνδυνο. Σημαίνει ότι θα οδηγήσει την χώρα σε εμφύλιο πόλεμο, την στιγμή που ξέρει ο κύριος Αλγανουση ότι στο δρόμο θα κατέβουν και άλλες δυνάμεις που σημαίνει θα έχουμε συγκρούσεις και θα χυθεί αίμα και μόνο δημοκρατία δεν θα έχουμε, γιατί όλοι θυμόμαστε όταν κατέβηκαν οι πλευρές στους δρόμους στην Συρία, Αίγυπτο, Τουρκία και στην Λιβύη και είδαμε όλοι τι έγινε και τι γίνεται μέχρι τώρα.
Αυτό σημαίνει ότι ο κύριος Αλγανουση δεν έμαθε από τα μαθήματα αυτών των χωρών. Μήπως ξέρει ο κύριος Αλγανουση ότι αυτό το κάλεσμα θα σήμαινε την καταστροφή της μοναδικής πολιτικής και δημοκρατικής χώρας στο αραβικό κόσμο; Ξέρει ο κύριος Αλγανουση ότι αυτό σημαίνει διαμελισμό της Τυνησίας σε βόρεια και νότια; Αυτό είναι επικίνδυνο θέμα. Έτσι και αλλιώς ο κύριος Αλγανουση και το κόμμα Αλναχντα έμειναν μόνοι τους, ακόμα το κόμμα “Καρδιά” της Τυνησίας που είναι το δεύτερο κόμμα στην βουλή απέσυρε την συνεργασία του με τον κύριο Αλγανουση και δήλωσε ότι βιάστηκαν όταν χαρακτήρισαν την κίνηση του προέδρου ως πραξικόπημα, και δήλωσαν ότι ο πρόεδρος έχει την αρμοδιότητα να χρησιμοποιεί να παρεμβαίνει και να λύνει την πολιτική κρίση της χώρας στηριζόμενος στο Σύνταγμα. Ξέρει ο κύριος Αλγανουση όπως κατάλαβαν τα κόμματα που συνεργάστηκαν μαζί στην κυβέρνηση και στην βουλή ότι ο δρόμος-ο λαός- είναι με τις μεταρρυθμίσεις για τη σωτηρία της χώρας.
Έτσι δεν είναι πραξικόπημα αυτό που έγινε στην Τυνησία, και μόνο ο κύριος Αλγανουση το χαρακτήρισε πραξικόπημα, και ο υπουργός εξωτερικών της Τουρκίας καταδίκασε την ενέργεια του προέδρου της Τυνησίας, γιατί τέτοια ενέργεια θα βάλει τέλος στη ληστεία της οικονομίας της Τυνησίας όπου μέσα από την σχέση της Τουρκίας με το κόμμα Αλναχντα του Αλγανουση κατάφερε η Τουρκία να πνίγει την αγορά της Τυνησίας με τις τουρκικές εξαγωγές σε αυτή την χώρα όπου έφτασε η Τουρκία να εξάγει αγαθά 4δις δολλαρίων το 2019 την στιγμή που το 2011 ήταν μόνο 200εκ.
Έτσι άνθησε η οικονομία της Τουρκίας στην Τυνησία σε βάρος της οικονομίας της χώρας αυτής.
Έτσι δεν έμεινε στα χέρια του προέδρου Καις Ιμπν Σαηντ τίποτε εκτός από το νόμιμο όπλο που είναι το Σύνταγμα που έχει ψηφιστεί από το κόμμα και την κυβέρνηση του κυρίου Αλγανουση πριν αναλάβει ο σημερινός πρόεδρος. Οκτώ κυβερνήσεις έκανε ο κύριος Αλγανουση χωρίς να βάλει τέλος σ’αυτήν την δραματική κατάσταση στην Τυνησία!!!!
Έτσι ο πρόεδρος της Τυνησίας χρησιμοποίησε τα άρθρα 80 και 136 όπου το πρώτο (άρθρο 80) αναφέρεται σε ανστολή του Συντάγματος όταν η χώρα περνάει σοβαρή κρίση Και το δεύτερο (136) μιλά για άρση της ασυλίας όσων βουλευτών έκλεψαν η είχαν χρηματοδότηση από το εξωτερικό στην εκλογή τους για να περνάνε ανάκριση και να πληρώσουν στο κράτος δεκαπλάσια απο όσα έλαβαν απο το εξωτερικό ή καταχράσθηκαν.
Άρα μόνο πραξικόπημα δεν έκανε ο πρόεδρος της Τυνησίας στην χώρα του, γιατί δεν είναι στην προεδρία ούτε Συνταγματάρχης, ούτε Ταγματάρχης αλλά ούτε διέλυσε τη Βουλή ούτε έβαλε την αντιπολίτευση στην φυλακή. Αυτό που έγινε στην Τυνησία είναι ενέργεια ενός καθηγητή- προέδρου που ενδιαφέρεται για τα συμφέροντα της χώρας και του λαού. Η Τυνησία θα περάσει ομαλά αυτό το στάδιο και θα βάλει τέλος στις ξένες παρεμβάσεις στην κυριαρχία της.
Secretive gangs are hacking the computers of governments, firms, even hospitals, and demanding huge sums. But if we pay these ransoms, are we creating a ticking time bomb?
They have the sort of names that only teenage boys or aspiring Bond villains would dream up (REvil, Grief, Wizard Spider, Ragnar), they base themselves in countries that do not cooperate with international law enforcement and they don’t care whether they attack a hospital or a multinational corporation. Ransomware gangs are suddenly everywhere, seemingly unstoppable – and very successful.
In June, meat producer JBS, which supplies over a fifth of all the beef in the US, paid a £7.8m ransom to regain access to its computer systems. The same month, the US’s largest national fuel pipeline, Colonial Pipeline, paid £3.1m to ransomware hackers after they locked the company’s systems, causing days of fuel shortages and paralysing the east coast. “It was the hardest decision I’ve made in my 39 years in the energy industry,” said a deflated-looking Colonial CEO Joseph Blount in an evidence session before Congress. In July, hackers attacked software firm Kaseya, demanding £50m. As a result, hundreds of supermarkets had to close in Sweden, because their cash registers didn’t work.
The gangs – criminal enterprises that hack into internet-connected computer systems, lock access to them, and then sell a decryption key in exchange for payment in bitcoin – have targeted schools, hospitals, councils, airports, government bodies, oil pipelines, universities, nuclear contractors, insurance companies, chemical distributors and arms manufacturers. Hackers haven’t targeted air traffic controllers yet, but some believe that it’s only a matter of time.
All organisations are vulnerable, although a sweet spot is mid-size businesses that have enough revenue to make them a lucrative target, but aren’t large enough to have dedicated cybersecurity teams. “Everybody who uses internet-connected computer systems has vulnerabilities,” says Dr Herb Lin, a cybersecurity expert at Stanford University.
Russia is a major hotspot for ransomware attackers to headquarter themselves, as is Iran. Cyrillic – the Russian alphabet – is commonly used in ransomware forums or source codes. “It’s not that the Russian government is conducting these ransomware attacks,” Lin says, “but they have an arrangement in which the Russian-based cyber-mobs can do their activities outside Russia, and the country turns a blind eye to it. The tacit agreement is, if you hack a Russian system, you’re in trouble.” I ask Lin why the Russian authorities are so lenient. “My guess is that Putin gets a cut,” he says.
These hackers operate as organised gangs: some members specialise in identifying compromised systems and gaining access, while others handle the ransom negotiations. (Investigators tracing ransom payments will often see cryptocurrency transferred into many different cyberwallets after a transaction has been made, for this reason.)
And they are not shy of publicity – some have even given media interviews. “I know at the very least several affiliates have access to a ballistic missile launch system… It’s quite feasible to start a war,” said an unnamed REvil spokesperson airily in one interview. “But it’s not worth it – the consequences are not profitable.” Each group has a distinct character. “REvil has some flair, as does Pysa, who are quite snarky,” says Brett Callow of the cybersecurity firm Emsisoft. “At the other end of the spectrum, Ryuk are robotic in their approach.”
More recently, these gangs have pivoted into extorting individuals. If victims don’t pay, their stolen data is dumped online, or sold on the dark web to the highest bidder. (There is no way to know if the data is sold anyway, even if the victim does pay.) Some of these extortion demands take a vicious tenor: REvil recently threatened to publish damaging information about Invenergy CEO Michael Polsky after he refused to pay a ransom. “We know his secrets… we will share with you some disgusting photos, and many interesting facts from his life,” wrote the hackers on their dark web blog. And the pandemic has proved especially fecund for ransomware gangs. According to a report from cybersecurity software firm Bitdefender, attacks increased by 485% in 2020 alone. “It’s taken off since Covid because we have more people working from home,” says Sophia, a crisis communications expert who specialises in advising companies who have been targeted by ransomware hackers. Poorly secured remote access logins are a common route in. “More of a digital environment leads to more points of entry for the attackers,” she says. “The last year and a half has been a whole new ballgame.”
‘You can’t be a puritan in this space. You are dealing with the livelihoods of your staff’: a hacked computer screen. Photograph: Getty Images
I ask how many cases she has personally worked on this year. Sophia sighs. “It’s probably upwards of 50 this year. And it’s only July.”
All the experts I speak with agree – many victims of ransomware do pay. “About half do,” says Sophia of her clients. “I did one job for an organisation in Australia,” says Nick Klein of Australian cybersecurity firm CyberCX, “where the CEO was literally walking around their office with a credit card, saying, ‘How can I convert money into bitcoin?’” Alastair MacGibbon of CyberCX always advises his clients not to pay, but he is not judgmental of those who do: “You can’t be a puritan in this space. You are dealing with the livelihoods of your staff, and trying to protect your suppliers. There are legitimate reasons to pay.”
Specialist negotiators are often brought in to haggle the gangs down. “It’s a business deal,” says Klein, who is one such negotiator. “You need to make the attackers understand that you want to do a business transaction with them, and they need to be realistic and come to an agreement that works for both parties.” He’s successfully bartered down hackers from demands of tens of millions of dollars, to under $100,000. “Conversely,” Klein says, “I’ve done jobs where we’ve gone to criminals and said, the company can’t afford this, and they send back a copy of their financial statements.” He chuckles: “That’s a well-informed criminal.”
But despite the fact that many ransomware victims do pay up, a code of omertà prevails. No one will talk about it to me. Phone calls go unanswered; emails ignored. One CEO answers his mobile, garbles incoherently at break-neck speed, and hangs up. Everyone who works in this space tells me the same thing: they know dozens, if not hundreds, of executives who have paid ransoms, and not one will speak with me. “There’s a stigma attached,” MacGibbon says. “And there’s a fear of revictimisation.”
But eventually, I do track down someone who will talk…
Thursday, 11 January 2018 was a day like any other at Hancock Regional Hospital in the city of Greenfield, Indiana. Inclement weather was approaching and flu cases were on the rise. At 9.30pm, messages began appearing on computer screens, announcing that the system had been encrypted using SamSam ransomware. Hackers got in through a password belonging to a third-party vendor that had been breached and sold on the dark web. If the hospital wanted to regain access to its systems, it had to pay a ransom of four bitcoins, then the equivalent of about £40,000. Until then, every file was locked.
At home, in bed beside his wife, Steve Long received a phone call from an administrator around midnight. He drove to the hospital immediately, where he stared in puzzlement at row upon row of locked computer screens.
“They were targeting us specifically,” he says. “What kind of a person does that? It’s unconscionable to do that to a hospital.”
Long is that rarest of people – a man willing to admit to paying a ransom demand. The hospital CEO has the genial air of a headteacher and is remarkably candid about his decision to pay the hackers, who were based in Iran.
“It was a terrible decision,” he says, “and I agree with all the reasons for not paying ransoms. But when you’re in that situation you discover pretty quickly it’s about business continuity.” There was some blowback, of course. “People said, ‘You should never pay a ransom for any reason.’ But they were people who have never been in that situation.”
After staying up all Thursday night, Long made the decision to pay up around noon the following day – they were going into a holiday weekend and the bank would be closed until Tuesday. Just as he was preparing to make the transaction, he received the phone call: a reporter at the local paper had gotten wind of the story.
Long had three choices: lie, obfuscate, or tell the truth. He invited the reporter into the hospital and told him exactly what was going on. “We thought it was important to tell our story,” he says, “because no one ever talks about this and, because no one ever talks about it, no one ever learns.”
He hopes that sharing his experience will encourage other organisations to take the threats posed by ransomware hackers seriously.“As an individual,” Long says, “you think it won’t happen and you’ll never find yourself in the thick of it. And then you’re sitting in the administrator conference room and the only outside access you have to the world is your personal laptop, email address, and the hotspot on your phone.”
Early Saturday morning, the hospital paid the ransom. The hackers, good to their word, provided the decryption keys and by Monday morning most things were back to normal. Long threw a staff party with a cupcake van and drinks. He even had T-shirts made up. They read: “I survived the cyber apocalypse of 2018, and all I got was this silly T-shirt.”
In the world of ransomware, there are no pat moral absolutes. Long paid, protected patient safety, and got the hospital back up and running again, but he also put money into the pocket of criminals, and encouraged them to do it again, to another hospital. To not pay is a principled stance, but one fraught with risk. Oftentimes, not paying is damaging, disruptive, and actually costs organisations more than the ransom demand. When Atlanta refused to pay a £36,000 ransom in 2018, it cost the city more than £1.8m to rebuild.
“We won’t entertain the idea of paying ransoms,” says Rob Miller of Hackney council, which was hit in October 2020. “It places other organisations and councils at risk, because it creates a precedent that we will pay. And it funds nasty criminality, including child exploitation.” An ethical decision, certainly, although Hackney’s residents may not agree because, 10 months on, the council still does not have access to many of its core systems. The council tax system is not fully operational, nor is the system to record business rates. It could be another nine months before the benefits office is back to normal.
As a result of the chaos, people’s house sales fell through and many have not been able to access the benefits they are entitled to. Perhaps worst of all, hackers posted personal information about Hackney residents, including passport data, on the dark web, for criminals to exploit. “Obviously,” says Miller, “that feels terrible.” But he robustly rejects the notion that it would have been better to pay, or that Hackney Council should be held culpable for not protecting their residents better. “We’re really clear that the people who should feel guilty are the criminals that caused this,” Miller says.
Perhaps. But the truth is that criminals were able to access Hackney’s systems through a security weakness and as a result, residents have suffered. Miller tells me council officers have been working around the clock to minimise service disruption, and identify people who may have been affected by the breach, and offer support. But is that enough?
“It’s my personal view that organisations should be held liable for cybersecurity breaches they could have fixed, but didn’t,” Lin says. Under existing UK and US law, organisations have to notify individuals whose data has been compromised by cybercriminals, but they don’t usually have to pay fines. “Let’s pretend they had to pay $20 every time they wrote to someone notifying them of a data breach,” says Lin. “They would start to pay attention [to their cybersecurity] then.” I ask him whether it’s right to re-victimise victims of crime – after all, we wouldn’t fine burglary victims for leaving a window open. “I’m also the victim of a crime,” Lin says. “Who compensates me? Why should they get off for having inadequate security precautions that caused me to suffer this harm?”
It’s a punchy proposition, albeit one unlikely to see the light of day, because hundreds, if not thousands, of businesses would probably go bankrupt. Some of the organisations targeted by criminals have been sloppy, certainly. The hackers who got into Colonial Pipeline did so because there wasn’t dual-factor authentication set up on a VPN account – a basic security measure. But a talented and conscientious hacker can gain access to most internet-connected computer systems.
“What we have right now is a feeding frenzy which is the result of companies paying increasingly ridiculous amounts of money,” Callow says, “and criminals being able to operate with almost complete impunity.” He believes the solution is for governments to make paying ransoms to cybercriminals illegal. In the US and UK it is not currently illegal and insurers will often cover ransom payments, which are sometimes tax-deductible. “Ransomware attacks happen for one reason,” Callow says. “Because they are profitable. So organisations have to stop paying ransoms. That’s the only way to stop attacks.”
Governments are finally waking up to the terrible threat posed by ransomware hackers. In the UK, GCHQ’s cybersecurity lead recently warned that ransomware poses a bigger threat to online security than hostile states. In the US, President Biden has established a multi-agency anti-ransomware government taskforce. The FBI recently succeeded in recovering £1.6m of the Colonial Pipeline ransom, suggesting that bitcoin is either not as untraceable as previously thought, or that investigators had intelligence on the group behind the attack. This month, REvil – the most high-profile of all the ransomware groups – went offline. No one is sure why, but the crackdown may have played a role.
While legislators try to find solutions, the savvier organisations are doing all they can to inoculate themselves against attacks. “I tell my clients to prepare for their worst nightmare cyber incident,” Sophia says. Miller and Long urge organisations to increase their cybersecurity spend: Hackney council has accelerated its move to cloud-based services, which are less vulnerable to hackers, while Hancock Regional Hospital pays an external security firm to watch their network 24/7, monitoring for potential breaches. “It’s a bit like after the Great Fire of London,” says Miller of the council’s security efforts post-hack, “they built stone buildings with wider streets. It didn’t stop all fires from happening, but it reduced the likelihood.”
And of course, there’s going back to basics. “The backup is always paper,” Long says. “We have other safeguards electronically. But the hospital has a paper backup we always go to.” Because in a digital world, sometimes the only way to protect oneself from the cybercriminals of the future is to seek sanctuary in an analogue past.
FILE PHOTO: A Facebook logo is displayed on a smartphone in this illustration taken January 6, 2020. REUTERS/Dado Ruvic/File Photo
Μεταξύ άλλων, οι διαφημίσεις φέρονται να υποστήριζαν ότι τα ορυκτά καύσιμα μπορούν να αποτελέσουν… λύση στο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής
Νέα ανάλυση που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη κατηγορεί το Facebook ότι δεν κατάφερε να εφαρμόσει τους ίδιους του τους κανόνες, προκειμένου να αποτρέψει καμπάνια παραπληροφόρησης από μια βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου, γύρω από την κλιματική αλλαγή κατά τη διάρκεια των αμερικανικών προεδρικών εκλογών.
Η έκθεση, την οποία δημοσίευσε η βρετανική δεξαμενή σκέψης InfluenceMap, εντόπισε αύξηση των διαφημίσεων στα κοινωνικά δίκτυα από μεγάλη πετρελαϊκή εταιρεία, αλλά και από άλλες επιχειρήσεις του κλάδου, που είχαν στόχο να επηρεάσουν τον δημόσιο διάλογο γύρω από τις πολιτικές αντιμετώπισης της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Η InfluenceMap ανέφερε ότι σύμφωνα με την έρευνά της οι πετρελαιοβιομηχανίες πλέον δεν αρνούνται ευθέως την κλιματική κρίση, αλλά χρησιμοποιούν τα κοινωνικά δίκτυα για να παρουσιάσουν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο ως μέρος της λύσης.
Επιπλέον, η έκθεση εστιάζει στον φερόμενο ρόλο του Facebook στη διευκόλυνση της διασποράς ψευδών ισχυρισμών για την υπερθέρμανση του πλανήτη, μέσα από την επανειλημμένη αποτυχία του να εφαρμόσει τις ίδιες του τις πολιτικές για να σταματήσει τις ψευδείς διαφημίσεις.
«Παρά τη δημόσια υποστήριξη του Facebook προς τις δράσεις για την αποτροπή της κλιματικής αλλαγής, εξακολουθεί να επιτρέπει στην πλατφόρμα του να χρησιμοποιείται για τη διασπορά προπαγάνδας για τα ορυκτά καύσιμα», υποστηρίζει η έκθεση. «Το Facebook όχι απλώς εφαρμόζει ανεπαρκώς τις υπάρχουσες πολιτικές του για τις διαφημίσεις, αλλά είναι ξεκάθαρο ότι οι πολιτικές αυτές δεν είναι αντίστοιχες με την τεράστια ανάγκη για επιτακτική κλιματική δράση».
Η έκθεση διαπίστωσε ότι 25 οργανισμοί της βιομηχανίας πετρελαίου και φυσικού αερίου δαπάνησαν τουλάχιστον $9,5 εκατ. για να τοποθετήσουν στο αμερικανικό Facebook περισσότερες από 25.000 διαφημίσεις, οι οποίες συγκέντρωσαν περισσότερες από 431 εκατ. προβολές.
«Η βιομηχανία χρησιμοποιεί ένα εύρος τακτικών που είναι πολύ πιο εκλεπτυσμένες από την απλή άρνηση της κλιματικής αλλαγής. Ορισμένες από τις σημαντικότερες τακτικές που εντοπίστηκαν συμπεριλαμβάνουν την σύνδεση της χρήσης πετρελαίου και φυσικού αερίου με τη διατήρηση μιας καλής ποιότητας ζωής, την προώθηση των ορυκτών καυσίμων ως «πράσινων» και τη δημοσίευση των εθελοντικών δράσεων της βιομηχανίας για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής», επισημαίνει η έκθεση.
Επιπλέον, σημειώνει την αύξηση στις δαπάνες για διαφημίσεις στο Facebook αυξήθηκαν κατά τη διάρκεια του Ιουλίου του 2020, αμέσως μετά την ανακοίνωση ενός περιβαλλοντικού προγράμματος αξίας $2 τρισ. από τον τότε υποψήφιο για την προεδρία, Τζο Μπάιντεν, που περιλάμβανε την προώθηση της χρήσης καθαρών μορφών ενέργειας. Οι δαπάνες παρέμειναν υψηλές μέχρι και τις εκλογές που πραγματοποιήθηκαν τέσσερις μήνες αργότερα.
«Αυτό δείχνει ότι η βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου χρησιμοποίησε στρατηγικά τις διαφημίσεις του Facebook και έχοντας πολιτικά κίνητρα», σημειώνει η έκθεση.
Η InfluenceMap αναφέρει ότι διαπίστωσε πως πέρσι εμφανίστηκαν στο Facebook 6.782 διαφημίσεις της βιομηχανίας ενέργειας που προωθούσαν τον ισχυρισμό ότι το φυσικό αέριο είναι πράσινο καύσιμο ή έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε άνθρακα, παρά το γεγονός ότι έρευνα του Διακυβερνητικού Πάνελ για την Κλιματική Αλλαγή υποστηρίζει το αντίθετο.
Επιπλέον, η δεξαμενή σκέψης υποστηρίζει ότι υπήρξε προσπάθεια μετατόπισης της ευθύνης για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα από τη βιομηχανία, στους απλούς πολίτες και τις καθημερινές τους συνήθειες.
Ακόμη, σημειώνει ότι η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας υπολογίζει ότι οι παγκόσμιοι στόχοι για τη μείωση των εκπομπών στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στη μετατόπιση της βιομηχανίας ενέργειας σε πράσινες τεχνολογίες, ενώ μόλις το 8% της μείωσης μπορεί να προκύψει από τις αλλαγές των καταναλωτικών μας συνηθειών – συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των πτήσεων.
Η InfluenceMap τονίζει ότι αν και το Facebook απομάκρυνε ορισμένες από αυτές τις διαφημίσεις εξαιτίας των ψευδών ισχυρισμών που συμπεριλάμβαναν, άφησε άλλες να κυκλοφορούν ανενόχλητα.
Το Facebook δήλωσε στον Guardian ότι έχει λάβει μέτρα απέναντι σε ορισμένες ομάδες που δημοσιεύουν διαφημίσεις υπέρ των ορυκτών καυσίμων και ότι έχει απορρίψει πολλαπλές διαφημίσεις επειδή δεν περιείχαν disclaimer που να αναφέρει ότι έχουν πολιτικό χαρακτήρα.
Πριν καν αποκαλυφθούν όλες οι πτυχές η υπόθεση Pegasus θεωρείται ήδη ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα παρακολούθησης
Δεκάδες χώρες και κυβερνήσεις έκαναν χρήση του αμφιλεγόμενου λογισμικού παρακολούθησης Pegasus της ισραηλινής NSO Group. Όσα καταγγέλλονταν ήδη από το 2018 από τον γερμανικό ιστότοπο netzpolitik.org, το καναδικό citizen lab ή τη Διεθνή Αμνηστία αποδείχθηκαν το 2021 από τις έρευνες διεθνούς δημοσιογραφικής κοινοπραξίας:
Κυβερνήσεις σε Μεξικό, Ινδία, Μαρόκο και Ουγγαρία χρησιμοποιούσαν το λογισμικό για να παρακολουθούν όσα γράφουν ή λένε στο κινητό συγκεκριμένοι χρήστες. Παρά το γεγονός ότι οι πραγματικές διαστάσεις της υπόθεσης δεν έχουν ακόμα αποκαλυφθεί, μπορούμε με βεβαιότητα να μιλήσουμε για ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα παρακολούθησης των ημερών μας.
Μέχρι πριν από μερικά χρόνια πλατφόρμες επικοινωνίας, όπως η εφαρμογή WhatsApp, θεωρούνταν απολύτως ασφαλείς. Η υπόθεση Pegasus δείχνει ωστόσο ότι ούτε η εφαρμογή WhatsApp, ούτε η Telegram είναι ασφαλής. Συμπεραίνουμε επομένως ότι οι πλατφόρμες επικοινωνίας κάθε άλλο παρά ασφαλείς είναι. Στον κόσμο της κυβερνοκατασκοπίας ισχύει το εξής: Οι επιτιθέμενοι αρκεί να βρουν ένα παραπόρτι, οι ειδικοί ασφαλείας όμως οφείλουν να εντοπίσουν όλα τα κενά ασφαλείας.
Στο στόχαστρο κυρίως τρομοκράτες ή μόνο δημοσιογράφοι;
H NSO Group ισχυρίζεται εδώ και χρόνια ότι διαθέτει το λογισμικό της αποκλειστικά σε κυβερνήσεις για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του εγκλήματος. Οι δημοσιογραφικές αποκαλύψεις ωστόσο παρουσιάζουν μια διαφορετική εικόνα κάνοντας λόγο για τουλάχιστον 180 δημοσιογράφους που παρακολουθούνταν διεθνώς μέσω του Pegasus. Στα θύματα συγκαταλέγονται ακτιβιστές, αλλά και κορυφαίοι πολιτικοί, όπως ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ενδεχομένως υπουργοί της γαλλικής κυβέρνησης.
Σύμφωνα με μέσα ενημέρωσης το λογισμικό Pegasus αγοράστηκε από χώρες όπως η Ινδία, το Μαρόκο, το Αζερμπαϊτζάν, το Μπαχρέιν και η Σαουδική Αραβία. Ένα σημαντικό ερώτημα παραμένει μέχρι σήμερα αναπάντητο. Σε ποιόν ανήκαν οι 50.000 αριθμοί κλήσεων υπό παρακολούθηση; Βρίσκονταν στο στόχαστρο στην πλειονότητά τους δημοσιογράφοι, ακτιβιστές και πολιτικοί ή μήπως το λογισμικό διασφάλιζε πρόσβαση στην επικοινωνία τρομοκρατών και εγκληματιών και ως «πάρεργο» συγκέντρωνε και πληροφορίες για δημοσιογράφους και πολιτικούς;
Η υπόθεση Pegasus δείχνει ότι η ψηφιακή παρακολούθηση είναι δίκοπο μαχαίρι. Από τη μια πλευρά οι αρχές ασφαλείας δεν μπορούν να αφήσουν σε τρομοκράτες και εγκληματίες ελεύθερο το πεδίο των τηλεπικοινωνιών. Από την άλλη ωστόσο η μαζική ψηφιακή παρακολούθηση πλήττει θεμελιώδη δημοκρατικά δικαιώματα, μιας και ψηφιακοί κοριοί δεν χρησιμοποιούνται μόνο στην καταπολέμηση τρομοκρατών και εγκληματιών, αλλά γίνονται ιδιαίτερα αποτελεσματικό εργαλείο πολιτικής καταπίεσης.
Οι γερμανικές αρχές απέρριψαν το Pegasus
Η υπόθεση Pegasus αφορά ωστόσο άμεσα τους Ευρωπαίους. Σύμφωνα με τη γερμανική ιστοσελίδα Zeit Online, η NSO Group προσέφερε το λογισμικό της το 2017 και σε γερμανικές αρχές ασφαλείας, οι οποίες ωστόσο απέρριψαν την προσφορά λόγω ασυμβίβαστου με το γερμανικό δίκαιο.
Την ίδια ώρα οι αποκαλύψεις της διεθνούς δημοσιογραφικής κοινοπραξίας δείχνουν ότι η ισραηλινή εταιρία εξήγαγε το λογισμικό της μέσω των αντιπροσωπειών που διαθέτει στην Κύπρο και κυρίως στη Βουλγαρία. Σύμφωνα με βουλγαρικά μέσα ενημέρωσης η Circles Bulgaria της NSO Group διασφάλισε το 2019 από τη βουλγαρική κυβέρνηση άδεια εξαγωγής ισχύος μέχρι το 2023. Άγνωστο παραμένει αν και το λογισμικό Pegasus εξάγονταν μέσω Βουλγαρίας. Γεγονός πάντως είναι ότι προϊόντα της ισραηλινής εταιρίας διαθέτονταν μέσα από χώρες-μέλη της ΕΕ
Υπάρχει, τον τελευταίο αιώνα, το μότο πως το να ταξιδεύεις, αυθαίρετα, είναι θετικό. Για κάποιους είναι ό,τι καλύτερο μπορείς να κάνεις με τη ζωής σου – σου λένε: θα ‘θελα απλώς να ταξιδεύω και να καλοπερνάω – αυτή είναι ζωή.
Αν όμως όλοι και πάντα έκαναν αυτό πράγμα, πέρα από τις διαφορές στο φυσικό περιβάλλον (χλωρίδα και πανίδα), τί άλλο θα είχαν να απολαύσουν; Αφού κανείς πολιτισμός δεν θα «υπήρχε», δεν θα είχε δομήσει μία ταυτότητα βάσει παράδοσης και ιδιαιτέρων περιβαλλοντικών συνθηκών, με τις οποίες είναι άρρηκτα συνδεδεμένη η τελευταία. Έπειτα, το σκηνικό είναι ίδιο με τη νομαδικότητα που επικρατούσε προ της γεωργικής επανάστασης, κάτι που, βέβαια, δεν τιμά την εξέλιξή μας ιδιαίτερα ως πισωγύρισμα.
Οι παραδόσεις, που τα βιώματα και η προκύπτουσα ευαισθησία συνθέτουν, ανά τον κόσμο, είναι το πολύτιμο υλικό που μπορεί να θαυμάσει κάποιος επισκέπτης τους. Πήρε αιώνες, π.χ., στον ελληνικό τρόπο να συνθέσει τον νησιωτικό και ηπειρωτικό του ήχο και στίχο, τις αρχιτεκτονικές δομές των παραδοσιακών σπιτιών του – έχτιζαν με «ένστικτο γερό», γράφει χαρακτηριστικά ο Φώτης Κόντογλου. Πήρε αιώνες στον ζωγραφικό του τρόπο (Maniera Greca) να στερεωθεί στην καταπληκτική του αγιογραφική «καλλοσύνη». Πήρε αιώνες, όχι να καταλήξουμε στη μάσα δίχως προηγούμενο, αλλά «να καταλήξει ο πολιτισμός μας σε ένα δημιούργημα τόσο δικό του όσο το νεραντζάκι γλυκό» (Ζήσιμος Λορεντζάτος).
Ανυποψίαστος ο τυπικός τουρίστας, στα τυφλά ερχόμενος σε μία από τις κουκίδες του Αιγαίου, προσπερνά το ταπεινό εκκλησάκι, μες στο οποίο βρίσκεται αποθηκευμένη αυτή η περισπούδαστη και πολύποδη πολιτισμική θαυματουργία του Ελληνισμού. Ούτε που πάει το μυαλό του – ούτε καν το μυαλό της πλειοψηφίας των ίδιων των ελληνοθρεμμένων – ότι σε κάτι τόσο ταπεινό βρίσκεται κάτι τόσο εκλεκτό και βαρυσήμαντο για τον κόσμο (η Εκκλησία – όπως ο Χριστός, όπως ο άνθρωπος – δεν ζει για τον εαυτό της – είναι προσφορά).
Νιώθει κανείς πως το πνεύμα του σύγχρονου ατόμου, δια του αχαλίνωτου ταξιδιωτισμού του, «με το να βρίσκεται παντού» – να προσπαθεί, γιατί δε γίνεται εν τοις πράγμασι – «δεν βρίσκεται πουθενά» (Μονταίν, Δοκίμια – περί της στείρας πολυμάθειας…). Καταλαβαίνει την αίσθηση που είχε ο μεγάλος μαθηματικός μας, Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, πως «τα ταξίδια πλαταίνουν τους ορίζοντες» μεν, αλλά συναντά κανείς το εξής παράδοξο: «ταξιδεμένους που έμειναν βουβοί κι αταξίδευτους που μας μεταφέρουν σε τόπους μακρινούς, εξωτικούς» (Δέσποινα Καραθεοδωρή-Ροδοπούλου – Δέσποινα Βλαχοστεργίου-Βασβετάκη, Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή).
Η διαρκής ανάγκη μας για φυγή, η σαγήνη του «ξένου και διαφορετικού», σκοπεύουν να συμπληρώσουν την εν καπιταλισμώ δημιουργηθείσα μανία μας για όσο το δυνατόν μεγαλύτερη κατανάλωση. Όμως, πού να πάει και τί να καταναλώσει, ο άνθρωπος, ώστε να ξεφύγει από τον υπαρκτικό και πολιτισμικό μεγαλομάρτυρα που φοράει (υποτίθεται ως προνομιούχος της εξέλιξης);
Αλμπέρ Καμύ: «Δεν πρέπει κανείς να λέει πως ταξιδεύει για ευχαρίστηση. Θα έβλεπα μάλλον μία άσκηση στο ταξίδι. Ταξιδεύει κανείς για τη μόρφωσή του, αν με τον όρο μόρφωση εννοούμε την όξυνση της πιο μύχιας αίσθησης, της αίσθησης της αιωνιότητας»(Σημειωματάρια, Τετράδια 1935 -1937).
Πού να βρει το αιώνιο μέσα σε τόση συνειδησιακή μυωπία που έχει, που πήρε τη ζωή ως ευτελές δίπολο – απ’ τη μία το κάτεργο της δουλειάς-καριέρας, απ’ την άλλη το παυσίπονο της κατανάλωσης κατά τον τραγικώς αποκαλούμενο ελεύθερό του χρόνο;
Πώς να συλλάβει ότι το πιο μακρινό ταξίδι συμβαίνει τώρα, εκεί, μες στο έμψυχο σαρκίο του; Και δεν είναι τα άφθαστα «κρεμαστάρια της αλεπούς» αυτή η πεποίθηση· είναι το γεγονός πως καμία προσωπική ή μη απόφαση, κανένα θέαμα – οπτικοακουστικό ή γευστικό – δεν είναι ικανά να χωρέσουν-σηκώσουν τον χορτασμό του πλάσματος που ονομάζουμε άνθρωπος. Όταν συλλάβουμε το ανεπανάληπτο της προσωπικής ύπαρξης και εν κόσμω μετοχής, τη μύχια ανάγκη για αιωνιότητα σε κάθε της μορφή, τότε μπορούμε – έχει νόημα – να ταξιδέψουμε. Τότε και να μην ταξιδέψουμε, ταξιδεύουμε και το ευχαριστιόμαστε κιόλας. Τότε έχουμε μάτια να δούμε, να αγαπήσουμε, να αλλάξουμε -αλλαγμένοι όντες από αυτόν – τον κόσμο. Έως τότε επανεπικυρώνουμε το γεγονός πως «όλα τα προβλήματα της ανθρωπότητας πηγάζουν από την ανικανότητα του ανθρώπου να καθίσει ήσυχα, σε ένα δωμάτιο, μόνος του» (Μπλέιζ Πασκάλ, Στοχασμοί). Αν δεν μας αρέσει το δωμάτιο, ας προσπαθήσουμε ξεκινώντας από το εκκλησάκι…
Ο Νίκος Τουλαντάς ασχολήθηκε με την ποίηση, τη στιχουργική κι έπειτα κυρίως με την δοκιμιογραφία και αρθρογραφία.
Ο ζωγραφικός πίνακας που πλαισιώνει τη σελίδα είναι έργο της Νίκης Ελευθεριάδη.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι κατά κύριο λόγο, αν όχι αποκλειστικά, αθλητικοί αγώνες. Επίκεντρο τους είναι τα σώματα των αθλητών, σώματα που διαχωρίζονται αυθαίρετα σε συστατικά τμήματα και μέρη, τα οποία υποβοηθούνται ή παρεμποδίζονται από μη σωματικά στοιχεία, γύρω από τα οποία τα σώματα αναδιοργανώνονται για αναμέτρηση. Στους αθλητικούς αγώνες σώματα συμμετέχουν σε διάφορες κινήσεις, δρόμο, ρίψεις, καταδύσεις κλπ και κατόπιν προσπαθούν να προσδιορίσουν και να διερευνήσουν και να επεκτείνουν τα όρια της ταχύτητας, του ύψους και της δύναμης, σύμφωνα με το περιεχόμενο του Ολυμπιακού συνθήματος (Citius, Altius, Fortius: ταχύτερα-υψηλότερα-δυνατότερα)
Διάφοροι και συνθέτοι συνδυασμοί σωματικών κινήσεων εκτελούνται με τρόπο καθιερωμένο στα διάφορα Ολυμπιακά αθλήματα.
Η ταχύτητα νοείται σαν η μετατροπή της απόστασης στο χρόνο και εμφανίζεται σε μακριές ή κοντινές αποστάσεις μέσα από τον αέρα ή το νερό, πάνω σε φυσικό ή τεχνητό έδαφος, πάγο ή χιόνι, σε ανηφοριά, σε επίπεδο έδαφος ή κατηφορικό, με τη βοήθεια έμψυχων προεκτάσεων του ανθρώπινου σώματος, όπως τα άλογα ή βιομηχανοποιημένων, όπως υποδήματα, παγοπέδιλα, σκι, ξίφη ή κουπιά, με τον αθλητή να κινείται μόνος του ή να κινήσει σκάφος, μπάλα ή άλλα αντικείμενα.
Το ύψος νοείται σαν η εξουδετέρωση της βαρύτητας για κάποιο σκοπό, εμφανίζεται με διάφορες μορφές, σαν άνοδος Η κάθοδος, με ή χωρίς κοντάρι, εφαλτήριο ή άλογο, με σκοπό να μπει η μπάλα σε καλάθι ή να περάσει πάνω από φίλε.
Η δύναμη νοείται σαν η εξουδετέρωση της αδράνειας και της αντίστασης και η μετατροπή της σε απόσταση ή δύναμη και εμφανίζεται με διάφορες μορφές: άρση, η ανύψωση βαρών, σφυρών, σφαιρών, του ίδιου του σώματος ή του σώματος άλλου, την ακινητοποίηση του σώματος πιέζοντας το προς τα κάτω η αναισθητοποιώντας το με γρονθοκοπήματα. Και βεβαίως, τα περισσότερα αθλήματα απαιτούν ένα σύνθετο συνδυασμό ταχύτητας, δύναμης, αντοχής και χάρης, από μεμονωμένους αθλητές οι ομάδες αθλητών σε ομαδικά αθλήματα, πράγμα που επαυξάνει την πολυπλοκότητα των συνδυασμών.
Είναι βέβαιο ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες συγκεντρώνουν περισσότερο ενδιαφέρον από οιαδήποτε άλλη διεθνή ειρηνική εκδήλωση επειδή επίκεντρο τους είναι το ανθρώπινο σώμα. Κάθε ανθρώπινο ον έχει σώμα και το σώμα αυτό αποτελεί το κεντρικό στοιχείο και μέσον για όλες τις ανθρώπινες εμπειρίες. Έτσι, δικαιολογημένα ο αθλητισμός χαρακτηρίζεται σαν «δημοκρατική μορφή τέχνης». Πρέπει ωστόσο να τονίσουμε ότι οι δηλώσεις αυτές δεν σημαίνουν ότι το σώμα, όπως το νιώθουμ,ε είναι παγκόσμιο και ότι, κατά συνέπεια, οι αθλητικοί αγώνες προσφέρουν μία παγκόσμια γλώσσα όπως πίστευε ο Γάλλος θεατρικός συγγραφέας Ζαν Ζιρωντού, όταν παρακολουθώντας τους αγώνες του Παρισιού του 1924, ανέκραξε ότι «ο αθλητισμός είναι η εσπεράντο όλων των φύλων».
Κανένας, ούτε φυσικός, ούτε βιολόγος ούτε φυσιολόγος της άσκησης, δεν θεωρεί το σώμα σαν ένα κομμάτι κρέας πάνω στο χειρουργικό τραπέζι ή τον κυλιόμενο τάπητα. Συνεπώς, το γεγονός ότι τα σώματα, γενικά, εμφανίζονται ότι έχουν λίγο, πολύ την ίδια μορφολογική και φυσιολογική σύσταση μας λέει λίγα πράγματα. Το σώμα είναι τόσο πολιτιστική όσο και βιολογική σύνθεση και οι διάφοροι πολιτισμοί δέχονται τελείως διαφορετικές έννοιες του σώματος. Μεταξύ των πολιτισμών που συμμετέχουν στους αγώνες, υπάρχουν ορισμένοι που είναι «δυαλυστικοί» και θεωρούν το σώμα σαν τμήμα του «φυσικού» βασιλείου, που ξεχωρίζει και είναι μικρότερης αξίας από το «υπερανθρώπινο» ή «υπερφυσικό» βασίλειο. Στους πολιτισμούς αυτούς, το σώμα θεωρείται μόνο σαν περίβλημα ή και φυλακή ακόμη της ψυχής, ένας εχθρός που πρέπει να εξευμενίζεταινα πειθαρχείται ή και να κατακτάται, ώστε οι ανώτερες αυτές ιδιότητες να ελευθερώνονται και να γίνονται τελείως ανθρώπινες ή να συναντούν αργότερα τους νεκρούς ή τις θεότητες που δεν έχουν ούτε σάρκα ούτε αίμα. Υπάρχουν άλλοι πολιτισμοί που εκπροσωπούνται στους Ολυμπιακούς Αγώνες και είναι «μονιστικοί», δηλαδή δεν κάνουν κανένα διαχωρισμό ανάμεσα στο «φυσικό» και «ανθρώπινο» και το «υπερφυσικό» βασίλειο και δεν τα ιεραρχούν ως ανώτερα και κατώτερα από πλευράς αξίας. Στους πολιτισμούς αυτούς όπου τα βασίλεια αυτά είναι αλληλένδετα, το σώμα θεωρείται ότι αποτελείται από την ίδια ουσία όπως και το πνεύμα ή η ψυχή και, κατά συνέπεια, η ιδέα ότι είναι κάτι που πρέπει να κατακτηθεί από αυτά θεωρείται είτε αδιανόητη είτε σαν φοβερή ασέβεια. Εδώ, η προβολή και οι θεότητες έχουν και αυτοί σώμα και η σωματική έκφραση είναι ο τρόπος επικοινωνίας με αυτούς.
Άλλοι πολιτισμοί πάλι θεωρούν ότι το σώμα αποτελείται από αέρα, φωτιά και νερό, άλλοι από οξυγόνο και υδρογόνο και άνθρακα. Ορισμένοι το συγκρίνουν με γεωγραφικό τοπίο, άλλη με μία μηχανή. Μερικοί πιστεύουν ότι το κέντρο του είναι το συκώτι, άλλοι η καρδιά και άλλοι ο εγκέφαλος. Ορισμένοι πιστεύουν ότι είναι πιο γοητευτικό όταν είναι μικρόσωμο, σκούρο και μεστομένο, άλλοι όταν είναι ψηλό, λυγερό και λεπτό.
Επειδή οι διάφοροι πολιτισμοί βλέπουν το σώμα τόσο διαφορετικά, το νιώθουν και το ζούνε διαφορετικά. Τα σώματα διαφέρουν μεταξύ τους.
Κανενός όμως από τους πολιτισμούς που γνωρίζουμε το σώμα δεν του είναι αδιάφορο. Η πραγματική οικουμενικότητα του σώματος έγκειται στη διαρκή διαθεσιμότητα και παρουσία του σαν μέσο και κώδικας για την προβολή διαφόρων νοημάτων, σαν κεντρική πηγή μεταφορών και συμβόλων με τα οποία συσχετίζονται διάφοροι τομείς εμπειριών. Τα ειδικά στοιχεία του κώδικα αυτού και τα ειδικά νοήματα που διαμορφώνει ποικίλουν ανάλογα με τους πολιτισμούς, αλλά η παρουσία ενός πλούσιου σωματικού συμβολισμού είναι οικουμενική. Έτσι, ενώ δεν μπορούμε ποτέ να ξέρουμε ακριβώς τι σημαίνουν τα σωματικά κατορθώματα των Ολυμπιακών αθλητών για τους θεατές, χωρίς να προσδιορίσουμε τα πολιτιστικά σημάδια που αναζητούν οι θεατές αυτές, μπορούμε πάντως να είμαστε βέβαιοι ότι κάτι σημαίνουν για όλους. Αυτή είναι η βάση της κοινωνικής θέσης των Ολυμπιακών αθλητών.
Η ζωγραφική σύνθεση που πλαισιώνει τη σελίδα (“Μυθολογικές σκηνές”, 1937) αποτελεί προσχέδιο του Φώτη Κόντογλου, για την εικαστική επένδυση του Δημαρχείου Αθηνών.
Πολλά ακούγονται σήμερα για την δραματική συρρίκνωση των πολύτιμων για τον πλανήτη τροπικών δασών. Οι ενδεχόμενες συνέπειες, που σύμφωνα με τα διεθνή ΜΜΕ φτάνουν μέχρι την απορρύθμιση της ατμόσφαιρας και του παγκόσμιου κλίματος, φαντάζουν τρομακτικές. Όταν τέτοιες ειδήσεις φτάνουν στο κοινό, εύκολα γεννιούνται ερωτήματα όπως: Τελικά, πόσο καιρό ακόμα μπορούμε να αφήνουμε τα δάση του πλανήτη να καταστρέφονται; Πόσο σημαντικά είναι τα δέντρα για τους ανθρώπους; Αν τα δέντρα και τα δάση είναι σημαντικά, τί μπορεί να γίνει για να σωθούν; Αλλά ακόμα και ερωτήματα του τύπου: Μήπως πράγματι ισχύει το ρηθέν ότι «στους έσχατους καιρούς οι άνθρωποι θα γίνουν πιο φτωχοί γιατί δεν θα αγαπούν τα δέντρα»; Έφτασε η αποκαλυπτική εποχή που «το ένα τρίτο της γης, των δέντρων και κάθε χλωρό χορτάρι θα καεί»;[1]
Τεχνολογική ανάπτυξη και επιστήμη της Δασολογίας
Καθώς φαίνεται από την παραπάνω εξέλιξη, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα ακόμα θλιβερό παράδοξο στην ιστορία της ανθρωπότητας. Διαπιστώνουμε ότι η ανθρώπινη πρακτική απαξιώνει και καταστρέφει προκλητικά τη φύση, ενώ την ίδια στιγμή, ξοδεύει χρήμα και ενέργεια άνευ προηγουμένου, για να την περιγράψει και να την ερμηνεύσει. Η συσσώρευση της γνώσης και της εμπειρίας αιώνων δεν αποτρέπει τον σύγχρονο άνθρωπο από την αλαζονική συμπεριφορά που έχει ως αποτέλεσμα την καταστροφή του φυσικού κεφαλαίου το οποίο του προσφέρει απλόχερα την υλική ζωή και την ευημερία. Μέσα σε αυτό το εξωφρενικό πλαίσιο η καθ’ ύλην αρμόδια επιστήμη των δέντρων, του δάσους αλλά και συνολικά της διαχείρισης και προστασίας των χερσαίων οικοσυστημάτων, βρίσκεται στο τεχνολογικό απόγειό της, ως εφαρμοσμένος κλάδος των θετικών επιστημών. Η Δασολογία αποτελεί τη σύνθετη (δια-)επιστήμη, η οποία, αξιοποιώντας την συνεισφορά της βιολογίας, της μηχανικής και της οικονομικής, εγκολπώνεται μια τριπλή αλληλεπίδραση: αυτήν της ανθρώπινης κοινωνίας με τους φυσικούς πόρους στους οποίους η κοινωνία στηρίζεται, και της τεχνολογίας, που με τη χρήση της τους εκμεταλλεύεται.
Μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι από το νηπιακό της στάδιο, λίγο μετά το Μεσαίωνα, όπου ο πρωταρχικός σκοπός της ήταν η εξασφάλιση της ύπαρξης θηραμάτων στα βασιλικά κτήματα για το κυνήγι των αριστοκρατών, μέχρι την σημερινή ψηφιακή εποχή, η δασολογική πράξη αποτελεί τον κύριο πυλώνα κάθε σοβαρής προσπάθειας διατήρησης του περιβάλλοντος. Κι αυτό γιατί τα δάση όχι μόνο συνιστούν σημαντικό ανανεώσιμο φυσικό πόρο, αλλά και γιατί επιδρούν αποφασιστικά στους άλλους βασικούς πόρους, από τους οποίους μια κοινωνία εξαρτάται: τον αέρα, το νερό και τη γη.
Έχοντας ως δεδομένο τους εκατοντάδες διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους η φύση, τα οικοσυστήματα και ειδικά τα δέντρα, προσφέρουν υλικά και άυλα αγαθά στους ανθρώπους, είναι ξεκάθαρο ότι μέσα στην ιστορία υπήρξαν απεριόριστοι οι τρόποι και οι μέθοδοι χειρισμού των δασών, έτσι ώστε να εξυπηρετούν τις ανθρώπινες ανάγκες. Πράγματι, ο άνθρωπος από την προϊστορική ακόμα εποχή διαχειρίστηκε, με έναν ιδιαίτερα απλό τρόπο, τη φυσική βλάστηση. Γνωρίζοντας τις ανάγκες του ευνόησε την εξάπλωση των ειδών που του πρόσφεραν καύσιμη ύλη, τροφή ή καταφύγιο. Ακόμα και οι πιο πρωτόγονες κοινότητες, ανέπτυξαν εμπειρικά υποτυπώδεις γνώσεις, που τους επέτρεπαν να χειρίζονται τα δάση και τα δέντρα, έτσι ώστε να εξυπηρετούν τις βασικές τους ανάγκες. Ωστόσο, η συστηματοποίηση αυτής της γνώσης, η πραγματική κατανόηση φαινομένων όπως η δυναμική μιας δασικής συστάδας ή η οικοφυσιολογία των δενδρωδών ειδών, δεν επετεύχθη παρά μόνο πολύ αργότερα, στη σύγχρονη εποχή.
Μετά τον 17ο αιώνα εμφανίζεται για πρώτη φορά στις δυτικές κοινωνίες η εφαρμογή στοιχειωδών επιστημονικών μεθόδων και πρακτικών στη διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος. Αυτή η πρώιμη και ιδιαίτερα απλουστευμένη επιστημονική διαχείριση, εφαρμόστηκε κατ’ αρχάς στην Κεντρική και Δυτική Ευρώπη όπου και προέκυψε ως τέκνο της ανάγκης για ορθολογική εκμετάλλευση ανανεώσιμων φυσικών πόρων που διαφορετικά θα βρίσκονταν σε ένδεια. Πρόκειται – κατά πρώτο λόγο – για την ξυλεία, τα θηράματα, τα αλιεύματα, τα βότανα και – κατά δεύτερο – για μερικές δεκάδες άλλα φυσικά προϊόντα ζωτικής σημασίας για τις ανθρώπινες κοινότητες. Το γεγονός αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι η διαχείριση που επιλέχθηκε αποδείχθηκε πάντοτε βιώσιμη ή αειφόρος – κάθε άλλο. Η ελλιπής γνώση σε συνδυασμό με την ανθρώπινη ιδιοτέλεια, συχνά είχαν αποτελέσματα αρνητικά, τόσο για τα οικοσυστήματα όσο και για το φυσικό τοπίο, σε βαθμό που δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να τα διακρίνει στη φύση, δεκαετίες ή και αιώνες αργότερα (όπως για παράδειγμα τις ανθρωπογενείς εισβολές εξωτικών ειδών ή τις μονότονες και ευάλωτες μονοκαλλιέργειες κωνοφόρων).
Στις μέρες μας, ωστόσο, που όπως παραπάνω αναφέρθηκε είναι μέρες θριάμβου των θετικών επιστημών, η τεχνολογία έχει σημειώσει τόσο εντυπωσιακή εξέλιξη, ώστε άλλαξε άρδην ακόμα και τις ίδιες τις μεθόδους πρόσληψης της γνώσης. Για παράδειγμα, είναι γεγονός ότι η εξ ουρανού εικόνα ενός ορεινού όγκου (π.χ. του Ολύμπου), δίνει στον ειδικό πολύ πιο γρήγορα, ξεκούραστα και με μεγαλύτερη ακρίβεια πληροφορίες για το είδος και την πυκνότητα της βλάστησης, σε σχέση με κάθε δυνατή επίγεια παρατήρηση και καταγραφή. Αυτό αποτελεί αναμφισβήτητα πρόοδο, αν αναλογιστούμε ότι μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα κάθε προσπάθεια ανάλογης καταγραφής συνεπάγονταν την πολυήμερη και κατά το πλείστον πεζοπορική διάσχιση του ενίοτε δύσβατου και κατά θέσεις απόκρημνου όρους, η οποία, μέσα από συνηρεφείς θαμνώνες και πυκνά δάση, έπρεπε να καταλήξει στα απομακρυσμένα λιβάδια των αλπικών υψομέτρων.
Σήμερα πλέον υπάρχει η δυνατότητα που περιγράφτηκε και η πλεονεκτική μας θέση οφείλεται στην σημαντική εξέλιξη της τηλεπισκόπισης και της δορυφορικής απεικόνισης που κατέστη εφικτή κατά τις τελευταίες τέσσερεις δεκαετίες. Πρόκειται για μια τεχνολογία σύγχρονη, σαφώς ωθούμενη από τις στρατιωτικές της εφαρμογές και επικουρούμενη από την εκρηκτική ανάπτυξη της τεχνολογίας των υπολογιστών και της ψηφιακής εικόνας. Αντίστοιχα εξελιγμένα τεχνολογικά εργαλεία για μια εύκολη απογραφή, ανάλυση, αειφορική διαχείριση και διατήρηση, υπάρχουν σήμερα διαθέσιμα σε κάθε τομέα των γεωεπιστημών και του φυσικού περιβάλλοντος.
Ωστόσο, εδώ θα πρέπει να κατατεθεί και ο αντίλογος. Όλες αυτές οι νέες μέθοδοι γνώσης με την σειρά τους, είναι ικανές να αλλάξουν δραματικά την θέση μας απέναντι στον φυσικό κόσμο και κατά συνέπεια την σχέση μας μαζί του, με απώτερο αποτέλεσμα την συντελούμενη αλλαγή της ίδιας της αυτοσυνειδησίας μας, της εικόνας που έχουμε για τον εαυτό μας. Έτσι, όσοι ασχολούμαστε με τις επιστήμες της γης και του περιβάλλοντος (όπως οι δασολόγοι ή οι γεωπόνοι), δικαιούμαστε μεν να νιώθουμε, τις τελευταίες δεκαετίες, είτε ότι η φύση ήρθε πιο κοντά, είτε ότι εμείς αποκτήσαμε μια πιο εύκολη πρόσβαση∙ την ίδια όμως στιγμή σταθερά και ακούσια χάνουμε την ζωντανή και αμφίδρομη επαφή με το αντικείμενο της ερευνάς μας. Αυτή η εξέλιξη έχει ως αποτέλεσμα να είναι δύσκολο να διακρίνουμε πότε πρόκειται για την ίδια τη φύση και πότε για μια «χτισμένη» από την τεχνολογία εικόνα της – τεχνολογία που τείνει να υποκαταστήσει τον άνθρωπο-ερευνητή και την πρωτογενή, βιωματική εμπειρία του. Δεν είναι τυχαίο που οι τελευταίες γενιές φοιτητών σχεδόν απαιτούν «έξυπνες» εφαρμογές στα κινητά τους τηλέφωνα, οι οποίες θα αντικαθιστούν την κλασική γνωσιακή προσέγγιση. Κατ’ αυτούς η ταυτοποίηση ενός είδους δεν χρειάζεται να ακολουθήσει την παραδοσιακή και σχετικά επίπονη, εμπειρική διαδικασία της συλλογής δείγματος – επεξεργασίας – εργαστηριακής ταξινόμησης, άλλα αρκεί μια στιγμιαία φωτογράφιση και αυτόματη ψηφιακή αναγνώριση μέσω εφαρμογής. Έτσι όμως, ο επιστήμονας παύει να έχει κριτική σχέση με το επιστητό και μετατρέπεται σταδιακά σε χειριστή μηχανήματος αναπαραγωγής δεδομένων.
Τεχνολογική ανάπτυξη και φυσικό περιβάλλον
Ο άνθρωπος πάντοτε επιδρούσε στο περιβάλλον του, το διαμόρφωνε προς όφελός του και άφηνε το –λιγότερο ή περισσότερο έντονο– αποτύπωμα του. Για αρκετούς αιώνες στην ανθρώπινη ιστορία οι δραστηριότητες του ήταν –με λίγες εξαιρέσεις– σχετικά ήπιες, ενώ οι αντίστοιχες επιπτώσεις τους εύκολα αναστρέψιμες. Ένα τυπικό παράδειγμα αποτελεί το περιβάλλον στη Μεσόγειο, οριζόμενο ακριβέστερα ως «ανθρωπογενές Μεσογειακό τοπίο», το οποίο έχει ηλικία μερικών χιλιετηρίδων και διατηρεί μια υψηλότατη βιολογική αξία και ποικιλότητα. Είναι χαρακτηριστικό ότι ιστορικά, η εκμετάλλευση των ανανεώσιμων πόρων και η χρήση της γης με παραδοσιακές μεθόδους, εφαρμόστηκε επί αιώνες και εξασφάλισε, στις περισσότερες περιπτώσεις των κοινωνιών που τις εφάρμοζαν, την αειφορία των(μικρών ποσοτικά)καρπώσεων αλλά και παράλληλα την διατήρηση του φυσικού τοπίου και της βιοποικιλότητας. Αυτή βέβαια η αξιολογική κριτική των παραδοσιακών μεθόδων αποτελεί νεωτερισμό της εποχής μας, και έρχεται ως αποτέλεσμα της κατανόησης των σύνθετων και πολύπλοκων βιολογικών μηχανισμών του περιβάλλοντος, που θα ήταν αδύνατον να μας γίνουν κατανοητοί χωρίς την ανάπτυξη των περιβαλλοντικών επιστημών και της συνακόλουθης τεχνολογίας.
Ωστόσο, με το πέρασμα του χρόνου, τις πολιτισμικές αλλαγές και την ανάπτυξη των τεχνικών δυνατοτήτων του ανθρώπου, οι επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον οξύνθηκαν και έγιναν –τοπικά τουλάχιστον– περισσότερο δραματικά εμφανείς. Ως κρίσιμη εποχή έναρξης της σταδιακής μετάβασης από την ήπια στην ολοένα και πιο έντονη επέμβαση και εκμετάλλευση της φύσης, μπορεί να θεωρηθεί η περίοδος από τον 16ο αιώνα και εντεύθεν. Είναι η εποχή της ανόδου και επικράτησης της αποικιοκρατίας, της εκρηκτικής ανάπτυξης των θετικών επιστημών και σε κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο της μετάβασης από την εποχή της προνεωτερικής κοινωνίας και οικονομίας στη νεωτερικότητα και την εποχή της βιομηχανίας.
Έκτοτε οι βιομηχανικές επαναστάσεις, οι κοινωνικοοικονομικές και πολιτικές αλλαγές που ανέτρεψαν το οικουμενικό μοντέλο χιλιάδων ετών της ανθρώπινης ιστορίας, η διεθνοποίηση του συστήματος παράγωγης – μεταποίησης – κατανάλωσης και η έκρηξη του καταναλωτισμού του αυτονομημένου, ατομοκεντρικού συγχρόνου ανθρώπου έχουν ασκήσει τεράστιες πιέσεις στο φυσικό περιβάλλον και έχουν διαταράξει σημαντικά την μορφή του, με τρόπο που να έχει σοβαρή επίπτωση στον ίδιο τον άνθρωπο. Βέβαια, η τεχνολογική κυριαρχία του ανθρώπου στην φύση, που συνέβαλε στην ψευδαίσθηση της χωρίς όρια εκμετάλλευσης των πόρων, η ίδια του δίνει την αίσθηση ότι μπορεί να παρέμβει θεραπευτικά και επανορθωτικά. Μένει να αποδειχθεί αν αυτή η προσδοκία είναι σωστή. Ωστόσο, η μέχρι σήμερα πρακτική σχετικά με τη χρήση των ανανεώσιμων φυσικών πόρων και της γης αποκαλύπτει μια ιδιαίτερα μεγάλη ασυμμετρία. Στις χώρες του βορρά και της ανεπτυγμένης Δύσης –που ήταν οι πρωτοπόρες στην ανάπτυξη της τεχνολογίας αλλά και, μέσω αυτής, στην υπερεκμετάλλευση των πόρων– ο κανόνας που επίσημα υιοθετείται στη σύγχρονη εποχή είναι η διαχείριση της φύσης να γίνεται με πνεύμα αειφορίας και διατήρησης, μετά από ορθολογικό σχεδιασμό. Αντίθετα, στις αναπτυσσόμενες χώρες του νότου και σε κάποιες της Ανατολικής Ευρώπης τον κανόνα αποτελούν τα φαινόμενα ληστρικής υπερεκμετάλλευσης των φυσικών αλλά και των ανθρώπινων πόρων. Η ασυμμετρία αυτή δεν έχει να κάνει βέβαια με έλλειμμα γνώσης από πλευράς των αναπτυσσόμενων χωρών, ούτε με περίσσευμα γνώσης και «οικολογικής ηθικής» από μέρους των αναπτυγμένων. Όλα αυτά παραμερίζονται και αμφότεροι εκκινούν από τον κοινό στόχο της κυριαρχίας πάνω στην φύση και τελικά της απληστίας, ενώ επιπρόσθετα μακροχρόνιες σχέσεις εξάρτησης μεταξύ των δυο πλευρών επιτείνουν την ανισότητα.
Αυτά δεν διαδραματίζονταν μόνο στο παρελθόν –τότε που υπήρχε σημαντικό έλλειμμα γνώσης– αλλά συνεχίζουν να συμβαίνουν και σήμερα, μολονότι η επιστήμη γνωρίζει για τις σοβαρές δυσμενείς συνέπειες για τις οποίες πολλοί ειδικοί έχουν προειδοποιήσει. Οι κύριοι υπαίτιοι, βέβαια, της συστηματικής λεηλασίας των φυσικών πόρων δεν είναι άλλοι από τις εταιρείες των αναπτυγμένων χωρών οι οποίες, με την συνδρομή της τεχνολογίας, χρησιμοποιούν σε υπερπόντιες περιοχές πρακτικές εκμετάλλευσης που δεν υπήρχε ποτέ περίπτωση να είναι νόμιμες στις μητροπολιτικές γαίες. Ωστόσο, συμμέτοχοι σε αυτήν την δήωση του κοινού μας οίκου –καταλήγουμε με περισσή ανευθυνότητα και αφροσύνη– να είμαστε όλοι, μέσω του οργιαστικού καταναλωτικού ατομισμού μας. Αναμφισβήτητα, ειδική ευθύνη βαρύνει την επιστημονική κοινότητα που συστηματικά καλλιεργεί την ψευδαίσθηση της ανθρώπινης παντοδυναμίας και δυνατότητας μιας αναγέννησης του χαμένου παραδείσου μέσω της τεχνολογικής κυριαρχίας. Όπως στην αρχή επισημάνθηκε, η τεχνολογική πρόοδος σταδιακά χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μας έκτισε τείχη[2] που πλούτισαν μεν τις πληροφορίες, αλλά συσκότισαν δε την αλήθεια της Κτίσεως. Αυτή η ερμηνευτική αναπηρία, συχνά γίνεται πιο επικίνδυνη και από την απληστία των μεγάλων της γης.
Επίλογος
Όσα παραπάνω αναφέρθηκαν, σχετικά συνοπτικά και επιγραμματικά, καταδεικνύουν ότι τελικά «πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος»[3]. Η τεχνολογία και η γνώση δεν είναι ούτε οι σωτήρες της οικούμενης, ούτε η καταστροφή της. Ο άνθρωπος με τις επιθυμίες του μπορεί να αμαυρώσει την εικόνα της κτίσεως ή να καλλιεργήσει τον κόσμο που τον περιβάλλει. Η χρήση κάθε εργαλείου και κάθε γνώσης προϋποθέτει ένα ικανοποιητικό επίπεδο αυτοσυνειδησίας και μια ελάχιστη σοφία, μια γνώση των ορίων του. Σήμερα η γνώση μας έχει πλουτίσει σε πρωτόγνωρο βαθμό και, όπως όλα δείχνουν, ο πλουτισμός αυτός έχει ικανό μέλλον ακόμη. Αντίθετα η σοφία που απαιτεί η διακονία αυτής της γνώσης δεν δείχνει να περισσεύει. Ο άνθρωπος δίνει μια εντύπωση παιδιού γεμάτου ενθουσιασμό, απληστία και αψηφισιά. Η αλλαγή του πεπρωμένου του είναι στο χέρι του.
[2] Παράφραση των στίχων του Κωνσταντίνου Καβάφη, από το έργο Τείχη (1897): «Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αἰδώ / μεγάλα κ’ ὑψηλά τριγύρω μου ἔκτισαν τείχη».
[3] Ρήση που αποδίδεται στον αρχαίο Έλληνα φιλόσοφο Πρωταγόρα.
* Ο Γεώργιος Κοράκης είναι Δασολόγος, Επίκουρος Καθηγητής της Σχολής Επιστημών Γεωπονίας και Δασολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.
Από το περιοδικό “ΘΕΟΛΟΓΙΑ” τεύχος (90)3.
Στην εικαστική πλαισίωση της σελίδας, ψηφιδωτό από την Καπέλα Παλατίνα, στο Παλέρμο.
Το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου του ΙΤΕ διοργάνωσε ένα σεμινάριο με θέμα “Βέλτιστες πρακτικές διαχείρισης της ψηφιακής πραγματικότητας των παιδιών μας, στην περίοδο της πανδημίας και μεταπανδημικής εποχής, από πλευράς κυβερνοασφάλειας”, τη Δευτέρα 26 Ιουλίου και ώρα 19:00 –20:00. Ομιλητής ηταν ο κ. Γεώργιος Παπαπροδρόμου, Υποστράτηγος εα ΕΛ.ΑΣ, Πτυχιούχος Νομικής ΑΠΘ, Ειδικός σε θέματα αντιμετώπισης κυβερνοεγκλήματος, διετέλεσε διευθυντής της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.
Milwaukee Bucks forward and NBA's MVP Giannis Antetokounmpo poses for a picture at a court where he first played basketball, in Athens, Greece June 29, 2019. REUTERS/Costas Baltas - RC12F0E14630
Γιάννης Αντετοκούνμπο, 29 Ιουνίου 2019, στην αυλή όπου ξεκίνησε να παίζει μπάσκετ, στην Αθήνα. COSTAS BALTAS/REUTERS
*Τις ώρες που θα πανηγυρίζουμε στην Ελλάδα τον θρίαμβο του Γιάννη Αντετοκούνμπο, είναι διδακτικό να δούμε πώς μας κρίνει παρακάτω ένα τρίτο πιο αντικειμενικό μάτι.
Παιδί Νιγηριανών μεταναστών που γεννήθηκε στην Αθήνα, ο 26χρονος παίχτης ήταν ο μέγας πρωταγωνιστής του τίτλου των Μιλγουόκι Μπακς. Ένας θρίαμβος που η ελληνική πολιτική τάξη προσπαθεί να εκμεταλλευθείενώ ένα τμήμα της παραμένει αντίθετο στην ένταξη των νέων με μεταναστευτική καταγωγή.
«Πριν από οκτώμισι χρόνια, δεν ήξερα πού θα βρω το επόμενο γεύμα μου. Η μητέρα μου πουλούσε μπιχλιμπίδια στο δρόμο. Και σήμερα, είμαι εδώ, στην κορυφή», θυμήθηκε, με δάκρυα στα μάτια, ο Γιάννης Αντετοκούνμπο, μόλις κατέκτησε τον τίτλο του ΝΒΑ με την ομάδα του τους Μιλγουόκι Μπακς στις 21 Ιουλίου 2021, επιλεχθείς ως ο καλύτερος παίκτης (MVP ) του τελικού.
Ο «GreekFreak» (το ελληνικό τέρας, ψευδώνυμο που του αποδόθηκε από τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης) γεννήθηκε στην Ελλάδα το 1994 από Νιγηριανούς γονείς χωρίς χαρτιά, μεγάλωσε στη λαϊκή γειτονιά στα Σεπόλια, στην Αθήνα και δεν του δόθηκε η ελληνική εθνικότητα παρά μόνο όταν ενηλικιώθηκε, το 2013, και αφού το ΝΒΑ τον επέλεξε για να ενταχθεί στις τάξεις του. «Ελπίζω να δώσω σε όλους ελπίδα και να τους επιτρέψω να πιστέψουν στα όνειρά τους», δήλωσε ο Γιάννης Αντετοκούνμπο, κρατώντας στο χέρι του το τρόπαιο του NBA.
Η καριέρα του βασίζεται σε ένα αμερικανικό successstory. Το Netflix σχεδιάζει να μετατρέψει αυτό το μοντέρνο παραμύθι σε ταινία. Ως έφηβος, ο Γιάννης εντοπίζεται από τον προπονητή Σπύρο Βελλιανίτη, τυχαία, σε ένα γήπεδο μπάσκετ. «Στον ελληνικό αθλητικό κόσμο, κανείς δεν νοιάστηκε για αυτά τα παιδιά», είπε ο τελευταίος. Για αυτά τα έγχρωμα παιδιά δεύτερης γενιάς, καταλαβαίνουμε εμείς.
«Το να είσαι μαύρος σε μια λευκή χώρα»
Όπως κι αυτά, έτσι και ο Γιάννης δεν έχει ξεφύγει από τον ρατσισμό και τις διακρίσεις. Ο πρώην χώρος εκγύμνασής του, όπου σχεδιάζεται τώρα η σιλουέτα του, είχε βανδαλιστεί και είχε καλυφθεί με ξενοφοβικά συνθήματα. Στη συνοικία του τα Σεπόλια, στις δημοτικές εκλογές του 2014, το νεοναζιστικό κόμμα της Χρυσής Αυγής βγήκε πρώτο κόμμα, με 20,7% των ψήφων.
Ο Νικόλαος Μιχαλολιάκος, ο αρχηγός αυτής της οργάνωσης, καταδικασμένος από τα ελληνικά δικαστήρια σε δεκατρία χρόνια φυλάκιση, τον είχε χαρακτηρίσει ως «χιμπατζή». Ένας αθλητικός σχολιαστής είχε αποκαλέσει τον αδελφό του Θανάση, επίσης μπασκετμπολίστα, «μαϊμού». Ακόμη και στις τάξεις της σημερινής Συντηρητικής κυβέρνησης, ο υπουργός Ανάπτυξης και πρώην βουλευτής του Εθνικιστικού Κόμματος Λαϊκός Ορθόδοξος Συναγερμός (ΛΑΟΣ) Άδωνις Γιωργιάδης είχε κοροϊδέψει το επίθετό του σε μια τηλεοπτική εκπομπή.
Σε μια συνέντευξή του στο αμερικανικό site BleacherReport, ο αθλητής θα παραδεχτεί ότι «είναι δύσκολο και πάντα θα είναι δύσκολο να είσαι μαύρος σε μια λευκή χώρα (…). Σε πολλές γωνιές (στην Ελλάδα) αντιμετωπίζετε πολλή αρνητικότητα και ρατσισμό». Μετά την αμερικανική στέψη του, αυτή τη φορά επικρατεί πολιτική συναίνεση. «Απίστευτε Γιάννη Αντετοκούνμπο! Οι Έλληνες το γιορτάζουν παντού!», αναφώνησε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μετά τον θρίαμβο του αθλητή.
Κραυγαλέο αδίκημα πολιτικής υποκρισίας
Στις τάξεις της κυβέρνησης και της συντηρητικής κοινοβουλευτικής ομάδας, εξέφραζαν μάλιστα την ικανοποίησή τους για το ότι ο Αντετοκούνμπο εκπροσώπησε την Ελλάδα τόσο καλά στο εξωτερικό. Πρεσβευτής της ελληνικής αεροπορικής εταιρείας Aegean ή μιας πολύ δημοφιλούς μάρκας κακάου στη χώρα, πάντα με μια γαλανόλευκη σημαία στο χέρι κατά τη διάρκεια των μεγάλων εκδηλώσεων και με μια συγκινητική λέξη στα ελληνικά μετά τους αγώνες του, ο Γιάννης Αντετοκούνμπο πάντα ένιωθε περήφανος που είναι Έλληνας, παρά τις δυσκολίες που αντιμετώπισε σε αυτή η χώρα. «Παιδί δύο γονέων που ήρθαν στην Ελλάδα για μια καλύτερη ζωή και μεγάλωσαν την οικογένειά τους με αρχές, αξίες και ιδανικά. Είναι τιμή που είστε Έλληνας », ανάρτησε στο Facebook ο πρώην πρωθυπουργός της αριστεράς (Σύριζα) Αλέξης Τσίπρας.
«Η νίκη του Γιάννη είναι προσωπική αλλά όχι εθνική. Κάποια υποκρισία διατρέχει την πολιτική τάξη», σχολιάζει πικραμένος ο Ελληνο-Νιγηριανός Νίκος Οντουμπιτάν, από την ΜΚΟ Generation 2.0, η οποία βοηθά παιδιά δεύτερης γενιάς μεταναστών στην Ελλάδα. «Τα περισσότερα μέλη της κυβέρνησης που τώρα γιορτάζουν τη νίκη του Αντετοκούνμπο – συμπεριλαμβανομένου και του πρωθυπουργού – ψήφισαν κατά του νόμου για την πολιτογράφηση των παιδιών που γεννήθηκαν από αλλοδαπούς γονείς στην Ελλάδα το 2015, επί Σύριζα», συνεχίζει.
Ακόμα και σήμερα, για τη δεύτερη γενιά αλλοδαπών, ο δρόμος είναι γεμάτος εμπόδια σε μια χώρα που διέπεται κυρίως από το δίκαιο του αίματος. «Συγχαρητήρια για τον Γιάννη, αλλά πόσα παιδιά με συνηθισμένα όνειρα λιποθυμούν στα στρατόπεδα ή δεν μπορούν να έχουν νόμιμο καθεστώς στην Ελλάδα λόγω της κυβερνητικής πολιτικής;», σημειώνει η ΜΚΟ παροχής βοήθειας στους μετανάστες «AreYouSyrious».
Το ζήτημα της κοινωνικής ενσωμάτωσης επί τάπητος
«Τον Οκτώβριο του 2020, η κυβέρνηση δημιούργησε μια υπηρεσία για τη διαχείριση των περιπτώσεων αυτών τωνπαιδιών, αλλά από τότε δεν έχει πραγματοποιηθεί καμία πολιτογράφηση. Γιατί ;Λόγω γραφειοκρατίας ή έλλειψης πολιτικής βούλησης ; Ρωτάει ο Νίκος Οντουμπιτάν. Ο ακτιβιστής θα ήθελε η δημοσιοποίηση της καριέρας του Γιάννη από τα ΜΜΕ να ανοίξει επιτέλους τη συζήτηση στην Ελλάδα για τους «Αφρο-έλληνες», για αυτά τα παιδιά χωρίς ελληνική εθνικότητα που μεγαλώνουν στη χώρα και για την ανάγκη κοινωνικής ενσωμάτωσής τους.
Στην Αθήνα, τέσσερις από τους πέντε αδελφούς Αντετοκούνμπο ίδρυσαν την Ακαδημία AntetokounBros. Μεταξύ αυτών των τεσσάρων επαγγελματιών παικτών, δύο παίζουν στο ΝΒΑ. Το σχολείο, που δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τη Nike, το Eurohoops και το ίδρυμα Ωνάση, διοργανώνει stages για νέους από μειονεκτούσες καταβολές και ελπίζει να φέρει στο προσκήνιο κι άλλους «GreekFreaks».
Αλλά δεν θα έπρεπε να είσαι ένας ταλαντούχος μπασκετμπολίστας για να αποκτήσεις ελληνική υπηκοότητα», τονίζει ο Νίκος Οντουμπιτάν. Όλοι αυτοί οι νέοι που σπουδάζουν για να γίνουν γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί και που υπερβαίνουν τα εμπόδιά τους σε μια χώρα της οποίας η προτεραιότητα δεν είναι η κοινωνική ένταξη, είναι το ίδιο αστέρια και αξίζουν να αναδειχθούν!»
Τεράστια θλίψη προκαλούν οι εικόνες που τραβήχτηκαν από drone πάνω από τη Βαρυμπόμπητην οποία έπληξε η καταστροφική φωτιά την Τρίτη
Σπίτια, επιχειρήσεις και δάσος έγιναν στάχτη, συνθέτοντας το θλιβερό σκηνικό της επόμενης ημέρας.
Δείτε το βίντεο
Το χρονικό της φωτιάς
Η πυρκαγιά ξεκίνησε λίγο μετά τη 1 το μεσημέρι και πήρε μέσα σε λίγες ώρες μεγάλες διαστάσεις, προκαλώντας ανυπολόγιστες καταστροφές και μεγάλη βλάβη στο φυσικό περιβάλλον της Αττικής, αφού μετέτρεψε σε στάχτες έναν μοναδικό πνεύμονα πρασίνου. Η Πολιτική Προστασία, με μήνυμα από το 112, ενημέρωσε τους κατοίκους σε Βαρυμπόμπη και Θρακομακεδόνες να εκκενώσουν ενώ, λίγο πριν τις 20:00 το βράδυ, η φωτιά επεκτάθηκε δυτικά του αεροδρομίου στο Τατόι και στο Ολυμπιακό Χωριό. Στη μάχη για την κατάσβεση της φωτιάς ήταν εκατοντάδες πυροσβέστες με δεκάδες οχήματα ενώ μέχρι το τελευταίο φως του ήλιου συνέδραμαν ελικόπτερα και αεροσκάφη.
Αργά το απόγευμα, διακομίστηκαν με ήπια αναπνευστικά προβλήματα έξι κάτοικοι της περιοχής της Βαρυμπόμπηςενώ ένας πυροσβέστης με δύσπνοια έχει διακομιστεί στο ΓΝΑ 251. Οι υγειονομικές δομές της περιοχής βρίσκονταν σε πλήρη ετοιμότητα και σε κατάσταση μέγιστης επιχειρησιακής ετοιμότητας το ΕΚΑΒ. Λόγω της έκτακτης κατάστασης, σε εφημερία τέθηκαν τα νοσοκομεία Γεννηματάς, Σισμανόγλειο και ΚΑΤ.
Η αστυνομία σε συνεργασία με την πυροσβεστική, πόρτα-πόρτα επισκέπτονταν τους κατοίκους ώστε να τους βγάλουν από τα σπίτια τους. Κάποιοι, αρνούνταν να εγκαταλείψουν την κατοικία τους που με κόπο έχτισαν. Εκατοντάδες ήταν οι κλήσεις για απεγκλωβισμούς αλλά και από κόσμο που ανησυχούσε για τους δικούς του ανθρώπους.
Εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις και ομίλους κλήθηκαν να εγκαταλείψουν τα γραφεία τους, ενώ παιδιά εκκένωσαν κατασκηνώσεις με τους γονείς τους να τρέχουν ώστε να παραλάβουν τα παιδιά τους. Η εκτίμηση της ζημιάς σε κατοικίες θα μπορέσει να γίνει αφού σβήσουν όλα τα μέτωπα. Ωστόσο, η οικολογική καταστροφή είναι μεγάλη καθώς, μεγάλη έκταση δάσους έχει γίνει στάχτη.
Μεγάλη επιχείρηση ήταν σε εξέλιξη ώστε να σωθούν εκατοντάδες άλογατων ιππικών ομίλων. Όσοι από τους ιδιοκτήτες προσπάθησαν νωρίτερα να φτάσουν στους ομίλους, προκειμένου να δουν πώς θα αντιμετωπίσουν την όλη κατάσταση αλλά και τι θα κάνουν με τα ζώα τους, δεν τα κατάφεραν καθώς η αστυνομία είχε κόψει την κυκλοφορία. Εν τω μεταξύ, εμφανώς αποπροσανατολισμένα τα άλογα βγήκαν από τις εγκαταστάσεις των ιππικών ομίλων και άρχισαν να τρέχουν στους δρόμους της Βαρυμπόμπης, προσπαθώντας να ξεφύγουν από τις φλόγες.
Ενώ εκκενώθηκαν Αδάμες, Ολυμπιακό Χωριό, Βαρυμπόμπη, Θρακομακεδόνες καθώς και μεγάλο τμήμα του Κρυονερίου, υπήρξε ανησυχία για τα λεγόμενα «βασιλικά κτήματα» στο Τατόι. Η Πολιτική Προστασία, σε συνεργασία με το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, προχώρησε σε προληπτική μεταφορά κάποιων από τα χιλιάδες πολύτιμα αντικείμενα τα οποία βρίσκονται εντός του πρώην βασιλικού Κτήματος Τατοΐου.
Μετρούν όσα έχασαν στις φλόγες οι κάτοικοι – Δείτε φωτογραφίες
Μετρούν τις πληγές τους οι κάτοικοι στη Βαρυμπόμπη από την τεράστια χθεσινή πυρκαγιά, η οποία έκαψε σπίτια και αυτοκίνητα στο πέρασμά της.
Τον διαβάζουν σε βιβλιοθήκες και στα μέσα μεταφοράς. Οργανώνουν online ομάδες βιβλίων αφιερωμένες στο έργο του. Ανεβάζουν βίντεο και ηχητικά ντοκουμέντα πολλών ωρών, μεταδίδοντας το «ευαγγέλιο» της επαναστατικής σκέψης του.
Ο πρόεδρος Μάο κάνει μεγάλη επιστροφή, χάρη στην Generation Z της Κίνας. Ο ηγέτης του Κομμουνιστικού Κόμματος, του οποίου οι πολιτικές εκστρατείες δεκαετιών στοίχισαν εκατομμύρια ζωές, εμπνέει και δίνει παρηγοριά σε ανθρώπους που γεννήθηκαν πολύ μετά τον θάνατό του το 1976. Για εκείνους ο Μάο Τσετούνγκ είναι ένας ήρωας που μιλάει στην απελπισία τους.
Στη σύγχρονη Κίνα που έρχεται αντιμέτωπη με οξυμένες κοινωνικές ανισότητες, τα λόγια του Μάο δικαιώνουν τον θυμό που αισθάνονται πολλοί νέοι άνθρωποι απέναντι στην επιχειρηματική τάξη, που θεωρούν ότι τους εκμεταλλεύεται. Θέλουν να ακολουθήσουν τα βήματά του και να αλλάξουν την κινεζική κονωνία. Και ορισμένοι μιλούν ακόμη και για βία έναντι των καπιταλιστών.
Η λατρεία για τον Μάο αποκαλύπτει την παράδοξη πραγματικότητα που αντιμετωπίζει το κόμμα. Υπό την διοίκηση του Σι Τζινπίνγκ το κόμμα έχει μπει στο κέντρο σχεδόν κάθε πτυχής της κινεζικής ζωής. Θέλει να πιστώνεται την οικονομική πρόοδο της χώρας και λέει στους Κινέζους να είναι ευγνώμονες. Την ίδια ώρα η οικονομική ανάπτυξη αποδυναμώνεται και οι ευκαιρίες για τους νέους ανθρώπους περιορίζονται. Το κόμμα δεν έχει κανέναν άλλο να κατηγορήσει για το αυξανόμενο χάσμα στον πλούτο, τις μη προσιτές οικονομικά κατοικίες και την απουσία προστασίας για τους εργαζομένους. Και πρέπει να βρουν τρόπο να τιθασεύσουν τη νέα αυτή γενιά μαοϊκών, που οι ίδιοι βοήθησαν να δημιουργηθεί, εάν δεν θέλουν να αντιμετωπίσουν προκλήσεις στην εξουσία τους.
«Η νέα γενιά είναι χαμένη σε μία διχασμένη κοινωνία και επομένως ψάχνει λύσεις στα προβλήματά της» έγραψε ένας μαοϊκός μπλόγκερ στο WeChat. «Στο τέλος είναι σίγουρο ότι θα βρει τον πρόεδρο Μάο».
Σε συνεντεύξεις, ποστ, πολλοί νέοι λένε ότι η ανάλυση του Μάο για την κινεζική κοινωνία ως διαρκούς μάχης μεταξύ καταπιεσμένων και των καταπιεστών τους είναι κάτι με το οποίο μπορούν να ταυτιστούν. Οι εργαζόμενοι στις τεχνολογίες της χώρας εργάζονται από τις 9 το πρωί έως το 9 το βράδυ, έξι ημέρες την εβδομάδα, μία πρακτική που ονομάζουν «9-9-6». «Είμαι αισιόδοξος για το μέλλον της χώρας, αλλά απαισιόδοξος για το δικό μου» λέει ο Ντου Γου, 23 ετών. Το πρόγραμμα του Ντου ήταν ακόμη χειρότερο. Κοιτόταν μόνο 5 ώρες σε διάστημα τριών ημερών τον περασμένο χρόνο και είχε συνεχείς ταχυκαρδίες και προβλήματα αναπνοής. Δεν άργησε να παραιτηθεί. Δεν έχει αναζητήσει άλλη δουλειά εδώ και τρεις μήνες και σπάνια βγαίνει από το σπίτι. Ο γιατρός διέγνωσε ελαφριά κατάθλιψη. «Οι περισσότεροι συνομίληκοί μου θέλουν να πετύχουν. Αλλά είμαστε κατά της εκμετάλλευσης» τονίζει.
Ο Μάο είχε κάποτε φύγει από τη μόδα. Στα τέλη του 1980 καθώς ήρθαν στο προσκήνιο λέξεις όπως ελευθερία και ελεύθερη αγορά, ο νέοι στράφηκαν στον Νίτσε, στον Ζαν Πολ Σαρτρ και στον Μίλτον Φρίντμαν και τα βιβλία τους. Μετά την αιματηρή καταστολή στην πλατεία Τιενανμέν το 1989 τα μυθιστορήματα για πολεμικές τέχνες όπως και τα βιβλία από επιτυχημένους επιχειρηματίες βρίσκονταν στις πρώτες θέσεις της λίστας.
Σοσιαλιστική κοινωνία στα χαρτιά η Κίνα είναι μία από τις χώρες με τις οξύτερες ανισότητες παγκοσμίως. Περίπου 600 εκατ. Κινέζοι ή το 43% του πληθυσμού βγάζουν μηνιαίως μόνο 150 δολάρια. Πολλοί νέοι άνθρωποι πιστεύουν ότι δεν μπορούν να μπουν στη μεσαία τάξη ή να κάνουν κάτι καλύτερο από τους γονείς τους. Δεν βλέπουν κοινωνική κινητικότητα προς τα επάνω και αυτό τους κάνει να αμφισβητούν το κόμμα, το οποίο πιστεύουν ότι είναι υπερβολικά ανεκτικό απέναντι στους καπιταλίστές.
«Να πεθάνουμε για τη χώρα μας; Ναι. Να πεθάνουμε για τους καπιλιαστές; Ποτέ!» λέει ένα δημοφιλές σλόγκαν στο Διαδίκτυο.
Μετάφραση και επεξεργασία : Αλκης Καλλιαντζίδης
αμερικανικά μέσα ενημέρωσης) γεννήθηκε στην Ελλάδα το 1994 από Νιγηριανούς γονείς χωρίς χαρτιά, μεγάλωσε στη λαϊκή γειτονιά στα Σεπόλια, στην Αθήνα και δεν του δόθηκε η ελληνική εθνικότητα παρά μόνο όταν ενηλικιώθηκε, το 2013, και αφού το ΝΒΑ τον επέλεξε για να ενταχθεί στις τάξεις του. «Ελπίζω να δώσω σε όλους ελπίδα και να τους επιτρέψω να πιστέψουν στα όνειρά τους», δήλωσε ο Γιάννης Αντετοκούνμπο, κρατώντας στο χέρι του το τρόπαιο του NBA.
μετατρέψει αυτό το μοντέρνο παραμύθι σε ταινία. Ως έφηβος, ο Γιάννης εντοπίζεται από τον προπονητή Σπύρο Βελλιανίτη, τυχαία, σε ένα γήπεδο μπάσκετ. «Στον ελληνικό αθλητικό κόσμο, κανείς δεν νοιάστηκε για αυτά τα παιδιά», είπε ο τελευταίος. Για αυτά τα έγχρωμα παιδιά δεύτερης γενιάς, καταλαβαίνουμε εμείς.
ελληνικά δικαστήρια σε δεκατρία χρόνια φυλάκιση, τον
είχε χαρακτηρίσει ως «χιμπατζή». Ένας αθλητικός σχολιαστής είχε αποκαλέσει τον αδελφό του Θανάση, επίσης μπασκετμπολίστα, «μαϊμού». Ακόμη και στις τάξεις της σημερινής Συντηρητικής κυβέρνησης, ο υπουργός Ανάπτυξης και πρώην
βουλευτής του Εθνικιστικού Κόμματος Λαϊκός Ορθόδοξος Συναγερμός (ΛΑΟΣ) Άδωνις Γιωργιάδης είχε κοροϊδέψει το επίθετό του σε μια τηλεοπτική εκπομπή.
ο αθλητής θα παραδεχτεί ότι «είναι δύσκολο και πάντα θα είναι δύσκολο να είσαι μαύρος σε μια λευκή χώρα (…). Σε πολλές γωνιές (στην Ελλάδα) αντιμετωπίζετε πολλή αρνητικότητα και ρατσισμό». Μετά την αμερικανική στέψη του, αυτή τη φορά επικρατεί πολιτική συναίνεση. «Απίστευτε Γιάννη Αντετοκούνμπο! Οι Έλληνες το γιορτάζουν παντού!», αναφώνησε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μετά τον θρίαμβο του αθλητή.
εκπροσώπησε την Ελλάδα τόσο καλά στο εξωτερικό. Πρεσβευτής της ελληνικής αεροπορικής εταιρείας Aegean ή μιας πολύ δημοφιλούς μάρκας κακάου στη χώρα, πάντα με μια γαλανόλευκη σημαία στο χέρι κατά τη διάρκεια των μεγάλων 
εκδηλώσεων και με μια συγκινητική λέξη στα ελληνικά μετά τους αγώνες του, ο Γιάννης Αντετοκούνμπο πάντα ένιωθε περήφανος που είναι Έλληνας, παρά τις δυσκολίες που αντιμετώπισε σε αυτή η χώρα. «Παιδί δύο γονέων που ήρθαν στην Ελλάδα για μια καλύτερη ζωή και μεγάλωσαν την οικογένειά τους με αρχές, αξίες και ιδανικά. Είναι τιμή που είστε Έλληνας », ανάρτησε στο Facebook ο πρώην πρωθυπουργός της αριστεράς (Σύριζα) Αλέξης Τσίπρας.
σε μια χώρα που διέπεται κυρίως από το δίκαιο του αίματος. «Συγχαρητήρια για τον Γιάννη, αλλά πόσα παιδιά με συνηθισμένα όνειρα λιποθυμούν στα στρατόπεδα ή δεν μπορούν να έχουν νόμιμο καθεστώς στην Ελλάδα λόγω της κυβερνητικής πολιτικής;», σημειώνει η ΜΚΟ παροχής βοήθειας στους μετανάστες «Are You Syrious».
στο ΝΒΑ. Το σχολείο, που δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τη Nike, το Eurohoops και το ίδρυμα Ωνάση, διοργανώνει stages για νέους από μειονεκτούσες καταβολές και ελπίζει να φέρει στο προσκήνιο κι άλλους «Greek Freaks».
