Τι αντιφασισμός είναι αυτός που δεν τον θέτει σε συναγερμό η βιοπολιτική μικροδιαχείριση της καθημερινότητας από το κράτος;

O Γοργίας ο Λεοντίνος είχε διατυπώσει τον 5ο π.χ. αιώνα ένα τριμερές επιχείρημα που έμεινε ονομαστό. Υποστήριζε λοιπόν ο μέγας σοφιστής:

Τίποτε δεν υπάρχει.
Αλλά και αν υπάρχει, δεν μπορούμε να το γνωρίσουμε.
Αλλά και αν μπορούμε να το γνωρίσουμε, δεν μπορούμε να το κοινοποιήσουμε με τον λόγο.

Ασφαλώς ο Γοργίας είχε δίκιο… Με μικρές προσαρμογές στις σημερινές συνθήκες μπορούμε να διαπιστώσουμε το ακλόνητο των θέσεών του, αναδιατυπώνοντάς τες ως εξής:

Καμία πολιτική τοποθέτηση δεν έχει νόημα.
Αλλά και αν έχει, αυτό δεν είναι το διακηρυγμένο.
Αλλά και αν είναι, αυτό σε τίποτε δεν επηρεάζει την πράξη.

Δεν είναι δύσκολο να πειστούμε για τα ανωτέρω, ρίχνοντας τριγύρω μας μια ματιά στην κυριαρχία του Θεάματος, την επικράτηση της “μοναδικής σκέψης” και την διάχυτη ευτέλεια – στοιχεία που οπωσδήποτε επιδεινώνει παρ’ ημίν το κλίμα “βαλκανικού χωριού”, όπου όλοι γνωρίζουν τις βρωμιές ολωνών και κανείς δεν εγκαλεί κανέναν ως προς τη συνέπεια των λόγων και των πράξεων του.

Αβάδιστα, και προπάντων αδάπανα όλα…

Υπάρχει βέβαια πάντα κάτι που γίνεται στην πολιτική. Αλλά είναι βουβό και δύσμορφο: κάτι σαν το Πραγματικό του Λακάν, κάτι σαν μετανάστης που τον ξυλοφορτώνουν μες στη νύχτα, σαν νέος που εγκαταλείπει τη χώρα για το εξωτερικό, σαν άλλο ένα μαγαζί που βάζει ρολά ή άλλη μία αμερικανική βάση που ξεφυτρώνει στην επικράτεια.

Στο επίπεδο του Συμβολικού, πάλι, τα πράγματα είναι λιγότερο πεζά: οι πολιτικές δυνάμεις διεξάγουν ναυμαχίες ολόκληρες μέσα σε ένα φλιτζάνι, αντιμαχόμενες λυσσαλέα για το επιφαινόμενο, όσο ταυτόχρονα κρατούν εκτός συζήτησης τις βαθύτερες συναινέσεις τους. Η πολιτική γίνεται έτσι ο χώρος όπου ο ένας πρωταγωνιστής κάτι επικοινωνεί ενώ ο άλλος επιστρέφει μιαν αγέρωχη απάντηση – και από κοινού μετά κοιτούν στις δημοσκοπήσεις αν όλο αυτό διαπέρασε με κάποιον τρόπο το φράγμα της προσοχής των υποτελών.

Και το “ανταγωνιστικό κίνημα”; Η Αριστερά (όπως και αν θέλει να την ορίσει κανείς); Κάνει αντιφασισμό. Κάνει αντιρατσισμό. Κάνει αντισεξισμό. Που είναι ένας άλλος τρόπος για να πούμε ότι δεν κάνει πολιτική. Υπερασπίζεται μια ταυτότητα, με όρους ηθικούς ή αισθητικούς, για να συγκαλύψει δεκαετίες στρατηγικής αφωνίας και απώλειας κάθε επαφής, ακόμη και χωροταξικής, με τους πληβείους του κόσμου τούτου.

Αλλά ο ύπνος της πολιτικής γεννά τέρατα χειρότερα και από του Γκόγια. Ως πολιτισμική σημαία διανοητικά εργαζόμενων νέων μικροαστών με ευαισθησίες, υπό την απειλή υποβάθμισης, η στάση αυτή δεν είναι απλώς ανεπαρκής. Εξελίσσεται, όπως μόνο ίσως ο Γοργίας θα κατανοούσε, σε ιδεώδες πρόσχημα για την προσχώρηση στις γραμμές του αντιπάλου.

Διότι τι είδους αντιφασισμός είναι αυτός που “ξαναζεί την εμπειρία” της καταδίκης της Χρυσής Αυγής, διαδηλώνοντας στο Εφετείο, ενώ απαξιώνει να κινητοποιηθεί κατά τρόπο αντίστοιχο απέναντι σε όσα πρωτοφανή (εκτός και αν ανατρέξουμε στην εποχή του ιστορικού φασισμού) συμβαίνουν τις ίδιες αυτές μέρες στους ίδιους αυτούς δρόμους;

Τι αντιφασισμός είναι αυτός που δεν τον θέτει σε συναγερμό η βιοπολιτική μικροδιαχείριση της καθημερινότητας από το κράτος, η δημιουργία κατηγοριών πληθυσμού “ειδικού χειρισμού”, η επιβράβευση των καταγεγραμμένα υπάκουων με “προνόμια”, ο διαρκής βομβαρδισμός από διαδοχικά αναιρούμενες πληροφορίες και εντολές που έχουν χάσει εμφανώς κάθε σχέση με την υγιειονομική τους πρώτη δικαιολόγηση;

Από πότε χάθηκε το ελευθεριακό αντανακλαστικό απέναντι σε μιαν εξουσία που όχι μόνο δεν τελεί υπό λαϊκό έλεγχο, αλλά δρομολογεί την απογείωση της καταστολής και την κατάλυση κάθε κοινωνικού κράτους;

Και κυρίως: πώς τα καταφέρνουν οι “αντιφασίστες” των ημερών να εξασφαλίζουν την ναρκισσιστική τους επιβεβαίωση, φαντασιωνόμενοι ότι δίνουν αγώνα κατά του ακροδεξιού ανορθολογικού σκότους, όταν συντάσσονται με την (ανορθολογική ασφαλώς) εξουσία εναντίον των πληβείων και των ανεπίδεκτων συμμόρφωσης;

Η πανδημική κρίση λειτουργεί ως η θρυαλλίδα της μεγαλύτερης καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης στα χρονικά, με κολοσσιαία μεταφορά πλούτου προς την κορυφή, αναμόρφωση όλων των σχέσεων παραγωγής και κοινωνικής αναπαραγωγής, καθώς και κατάλυση της καθιερωμένης επιστημονικής και θεραπευτικής πρακτικής. Απέναντι σε αυτήν, η πλειοψηφία της εγχώριας και διεθνούς αριστεράς αποφάσισε ότι το μόνο που την απασχολεί είναι η πιο στενή υγιειονομική εκδοχή των πραγμάτων, εκτός συμφραζομένων και με εμμονική προσκόλληση σε άνωθεν προσφερόμενα σχήματα του τύπου “εμβολιαστές / αντιεμβολιαστές”. Τόσοι και τόσοι αριστεροί με δημοσιεύσεις στον Φουκώ, για να απομείνουμε με συνδικαλιστικές ψευτοαντιστάσεις, γενεαλογημένες από τον μαρξισμό της προτεραιότητας των παραγωγικών δυνάμεων, του τύπου “Δώστε ΜΕΘ σε όλο τον λαό”…

Στην λυσσαλέα διαμάχη που διαπερνά τους ισχυρούς του κόσμου τούτου και χρωμάτισε καθοριστικά και την πρόσληψη της πανδημικής κρίσης, ο διεθνής “τραμπισμός” των παραδοσιακών καπιταλιστών και μικροεργοδοτών επικαλείται την “ελευθερία” των “πολλών”, απέναντι στο φιλελεύθερο “ακραίο κέντρο” της επιθετικής παγκοσμιοποίησης, που πια και καταστατικά αρνείται την έννοια της δημοκρατίας, καταγγέλλοντας τον “δημοψηφισματισμό” και την αμφισβήτηση των “ειδικών” από τα κάθε είδους “κίτρινα γιλέκα”, την ίδια ώρα που αποθεώνει την ταυτοτική “πολυχρωμία”.

Η πλειοψηφία της εγχώριας και διεθνούς αριστεράς αποφάσισε ότι είναι μέρος αυτού του διλήμματος, που άλλοτε θα χαρακτήριζε πλαστό αναδεικνύοντας το άρρητο κοινό έδαφος των “μονομάχων”. Αποφάσισε ότι είναι με το “ακραίο κέντρο”, διότι προέχει το feel good της υπεράσπισης του ιδεολογικού “φωτός”.

Θα την οδηγήσει βέβαια αυτό να σύρεται ταπεινωτικά κάθε φορά, “ειδικά αυτή τη φορά”, πίσω από ένα όλο και πιο δύσμορφο “μικρότερο κακό”. Αλλά δεν ξέρεις. Κάποια AOC θα βρεθεί μια μέρα και για εμάς.

Η γλυπτική σύνθεση που πλαισιώνει τη σελίδα είναι έργο του Αλμπέρτο Τζιακομέτι.

antifono.gr

 Στην εποχή της πανδημίας που διανύουμε αναδύεται ένα υπερδικαίωμα, το δικαίωμα στην προστασία της υγείας  το οποίο παρέχει τον δικαιολογητικό λόγο για το αίτημα του υποχρεωτικού εμβολιασμού. Είναι λοιπόν σαφές ότι το ζήτημα του υποχρεωτικού εμβολιασμού τίθεται εξαρχής εντός του πεδίου των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

Όμως ποια είναι η φύση του δικαιώματος στην προστασία της υγείας και ποια είναι η φύση της υποχρέωσης του κράτους απέναντι στο δικαίωμα αυτό ;

Στο άρθρο 35 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατοχυρώνεται το δικαίωμα στην προστασία της υγείας , ότι δηλαδή  «κάθε πρόσωπο δικαιούται να έχει πρόσβαση σε θέματα υγείας και να απολαύει ιατρικής περίθαλψης» ώστε να εξασφαλίζεται «υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας του ανθρώπου».

Στο άρθρο 5 παρ. 5 Σ κατοχυρώνεται το δικαίωμα στην προστασία της υγείας και της γενετικής ταυτότητας του προσώπου καθώς και το δικαίωμα προστασίας έναντι των βιοϊατρικών επεμβάσεων .

Στο άρθρο 21 παρ. 3 Σ διατυπώνεται ρητά η «υποχρέωση μέριμνας του κράτους για την υγεία των πολιτών».

Συνεπώς το δικαίωμα αυτό, ως ατομικό αλλά και ως κοινωνικό δικαίωμα, δημιουργεί αξίωση του ατόμου κατά του κράτους για προστασία της σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής διάστασης του προσώπου  – κατεξοχήν μάλιστα μέσω της ορθής και επαρκούς οργάνωσης των υπηρεσιών υγείας – αλλά και υποχρέωση του κράτους να απέχει από οποιαδήποτε ενέργεια θα μπορούσε να προσβάλλει την «σωματική και ψυχική ευεξία» του κάθε ατόμου. Δεν δημιουργεί δηλαδή αξίωση του κράτους κατά του πολίτη με την μορφή λήψης θετικών μέτρων εναντίον του, καθώς τα θετικά μέτρα προβλέπονται μόνο για τις ευάλωτες κατηγορίες που είναι συγκεκριμένες , οι κατηγορίες της νεότητας , του γήρατος , των αναπήρων και των απόρων (άρθρ. 21 παρ. 3 Σ)

Η αξίωση του κράτους κατά του πολίτη ως επιθετική πολιτική προστασίας της υγείας, με λήψη μέτρων εναντίον του, δεν συνάδει λοιπόν ούτε με το Σύνταγμα ούτε με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Το κράτος μεριμνά για την προστασία της υγείας, όχι για την υγεία ή την καλή υγεία.

Η «επιθετική προστασία της υγείας», κατεξοχήν δε ο υποχρεωτικός εμβολιασμός, έρχεται  σε σύγκρουση με τα δύο θεμελιώδη δικαιώματα της νεότερης εποχής, την ελευθερία και την ισότητα. Η ελευθερία παραμένει η ύψιστη αρχή, πρωτίστως  δε αφορά τον σεβασμό της ακεραιότητας του ανθρώπινου σώματος και, σε σχέση με τον εμβολιασμό, μόνο ως ελευθερία συναίνεσης στον εμβολιασμό μπορεί να γίνει νοητή.  Επιπλέον η επιβολή του πιστοποιητικού εμβολιασμού είναι μία βάναυση επίθεση στην ισότητα καθώς μέσω αυτού εγκαθίσταται μηχανισμός καθολικού κοινωνικού αποκλεισμού ενός μεγάλου μέρους του πληθυσμού.

Η Σύμβαση του Οβιέδο για την Βιοϊατρική και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, καθώς και η Οικουμενική Διακήρυξη για την Βιοηθική και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα της Unesco, τάχθηκαν κατά της υποχρεωτικότητας του εμβολιασμού, διατυπώνοντας ρητά την προτεραιότητα του ατόμου και  την υποχρέωση σεβασμού της ακεραιότητας του προσώπου το οποίο διαθέτει το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού, ως εκ τούτου οποιαδήποτε φυσική επέμβαση πάνω του γίνεται μόνο με την συναίνεση του και μάλιστα την «ενήμερη συγκατάθεση» του, αφού ούτε η συναίνεση από άγνοια μπορεί να θεμελιώσει τέτοια δυνατότητα.

Η υποχρεωτικότητα του εμβολιασμού εις βάρος συγκεκριμένης ομάδας, όπως οι υγειονομικοί, με το πρόσχημα του συνεχούς συγχρωτισμού τους με μεγάλο αριθμό προσώπων και μάλιστα ασθενών , παραβιάζει το δόγμα της ισότητας  ανατρέποντας την αρχή της ισονομίας και εισάγοντας διαφορετική μεταχείριση σε βάρος τους, ενώ όπως γνωρίζουμε πολλές επαγγελματικές ομάδες βρίσκονται σε καθημερινό συγχρωτισμό με μεγάλο αριθμό προσώπων, άρα για τον ίδιο λόγο θα έπρεπε να κηρυχθεί υποχρεωτικός ο εμβολιασμός για δικαστές, δικηγόρους, εκπαιδευτικούς , όλη η εστίαση , όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι, όλοι οι υπάλληλοι τραπεζών κλπ.  Ο υποχρεωτικός εμβολιασμός είναι αντισυνταγματικός για όλους και δεν νοείται εξαίρεση καμίας ομάδας από την αντισυνταγματικότητα.

Συνεπώς το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού και η αρχή της συναίνεσης θέτουν όρια και περιορισμούς στην λήψη μέτρων, ανάμεσα στα οποία είναι και ο υποχρεωτικός εμβολιασμός, καθώς δεν επιτρέπουν την απενεργοποίηση των δύο θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Τα όρια αυτά δεν μπορούν να παραμεριστούν ούτε για την αποτροπή της διάδοσης της νόσου, την οποία επικαλούνται ως δικαιολογητικό λόγο του υποχρεωτικού εμβολιασμού, αφού η θέση αυτή προσκρούει στα ιατρικά δεδομένα της πανδημίας, σύμφωνα με τα οποία οι προϋποθέσεις του εμβολιασμού είναι η αναγκαιότητα και η αποτελεσματικότητα του εμβολίου σε συνάρτηση με την αντιμετώπιση άμεσου κινδύνου. Όμως  τα εμβόλια όχι μόνο δεν εμποδίζουν την μετάδοση του ιού στους  ίδιους  τους  εμβολιασμένους  αλλά επιπλέον δεν εμποδίζουν ούτε την μετάδοση του ιού από τους εμβολιασμένους  στους άλλους, άρα τα εμβόλια δεν αποτρέπουν την διάδοση της νόσου, όπως δείχνουν όλα τα μέχρι τώρα ιατρικά μεγέθη. Κατά συνέπεια τα εμβόλια δεν πληρούν τους όρους της αναγκαιότητας και της αποτελεσματικότητας, αν μάλιστα προσθέσουμε και το γεγονός των μεταλλάξεων απέναντι στις οποίες είναι ανενεργά καθώς  και την μείωση δραστικότητας τους μέχρι το 30-  35 % με την πάροδο 4 – 6 μηνών.

Επιπλέον το ζήτημα του άμεσου κινδύνου αναδύεται ως δυνητική διακινδύνευση για την δημόσια υγεία εμποδίζοντας  την συλλογική ανοσία ως συλλογικό αγαθό, ενώ στην πραγματικότητα  η αποτροπή της διάδοσης της νόσου θα πρέπει να συνδέεται μόνο με την συγκεκριμένη διακινδύνευση, δηλαδή να εξειδικεύεται στον συγκεκριμένο άνθρωπο, με συγκεκριμένες ιδιότητες και συμπεριφορά και όχι να εγκλείεται σε ένα καθεστώς αφηρημένης διακινδύνευσης χωρίς να ορίζεται επακριβώς η «επικίνδυνη» συμπεριφορά. Ποια είναι η επικίνδυνη συμπεριφορά όταν κάποιος μη έχοντας κορονωϊό , κυκλοφορεί με την μάσκα του ;

Με τον τρόπο αυτό, το κράτος μετατρέπεται  σε κράτος πρόληψης του κινδύνου  σε μία κοινωνία αφηρημένης διακινδύνευσης, στην οποία η ύπατη αρχή είναι η αρχή  της προφύλαξης από τον κίνδυνο γενικώς. Το κράτος πρόληψης του κινδύνου καθιστά τις εκτιμήσεις των ειδικών και των τεχνοκρατών θεμέλιο της πολιτικής εξουσίας, με αποτέλεσμα την εξασθένιση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, δηλαδή του ίδιου του πολιτεύματος.

Όμως το δικαίωμα στην προστασία της υγείας δεν νοείται παρά μόνο σε συνάρτηση με το δικαίωμα στη ζωή, το οποίο είναι το κορυφαίο φυσικό δικαίωμα του ανθρώπου από τη στιγμή της γέννησης του. Το δικαίωμα στη ζωή είναι το ανώτερο, απαραβίαστο και αναπαλλοτρίωτο δικαίωμα του ανθρώπου ήδη από την εποχή του Μεσαίωνα  και είναι το πρώτο προστατευόμενο δικαίωμα στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του 1948 η οποία αναγνωρίζει ότι «κάθε άτομο έχει δικαίωμα στη ζωή, την ελευθερία και την ασφάλεια του προσώπου του» (άρθρο 3), καθώς και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι «κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στη ζωή» (άρθ. 2).

Το δικαίωμα αυτό βρίσκεται σε στενή συνάφεια με το δικαίωμα στον σεβασμό και στην προστασία της αξίας του ανθρώπου (άρθρ. 2 Σ) και το δικαίωμα στον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας  (Χάρτης αρ. 1) καθώς και με τον σεβασμό της ακεραιότητας του προσώπου, (Χάρτης αρ. 3), της  σωματικής και ψυχικής ακεραιότητας ως όλον και όχι χωριστά, καθώς το ανθρώπινο όν είναι ένα αδιάσπαστο όλον, ένα σύνθετο της συγκεκριμένης ψυχής και του συγκεκριμένου σώματος.

Η αρχή λοιπόν της ανθρώπινης αξίας νοείται πρωτίστως ως αξία της ανθρώπινης ζωής και προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, η οποία όμως δεν αφορά απλώς την ανθρωπότητα γενικά αλλά τον συγκεκριμένο άνθρωπο ως πρόσωπο, έτσι ώστε το δικαίωμα στη ζωή να είναι δικαίωμα του συγκεκριμένου προσώπου, γι’ αυτό και η Σύμβαση του Οβιέδο  έθεσε ρητά την προτεραιότητα του ατόμου έναντι των συλλογικών συμφερόντων. Δεν γίνεται επομένως αποδεκτή η απορρόφηση της αξίας του κάθε ανθρώπου προς όφελος συλλογικών σκοπών, αποκλείοντας κάθε μορφή καταναγκασμού καθώς το πρόσωπο, για να θυμηθούμε τον Καντ, είναι σκοπός καθεαυτός και δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιείται  ως μέσον για άλλους σκοπούς.

Έτσι, το δικαίωμα στη ζωή δεν είναι απλά ένα «οικουμενικό δικαίωμα», αλλά δικαίωμα του συγκεκριμένου προσώπου έναντι  του οποίου επιβάλλεται η αποτροπή κάθε βλάβης ή κάκωσης καθώς και άσκησης ψυχολογικής βίας και προσβολής της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Σύμφωνα με την νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), η εφαρμογή μιας θεραπείας που βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο μπορεί να θεωρηθεί εξευτελιστική ή απάνθρωπη,  αφενός αν  η ιατρική πράξη διενεργείται χωρίς την συναίνεση του ασθενούς  και αφετέρου αν πρόκειται για πειραματική μέθοδο η οποία εισάγει μία καινοτομία από την οποία μπορεί να προκύψει κίνδυνος, θέτει δηλαδή το αίτημα της κατάλληλης αξιολόγησης του κινδύνου στο πεδίο της βιοϊατρικής.

Εν  προκειμένω, ο εμβολιασμός και μάλιστα ο υποχρεωτικός εμβολιασμός διενεργείται πρώτον χωρίς λίστα παρενεργειών για τον αρμόδιο γιατρό που κάνει τον εμβολιασμό, λόγω των οποίων προκύπτει εξαίρεση κάποιων ατόμων και δεύτερον χωρίς ατομικό φάκελο υγείας στον οποίο περιγράφεται λεπτομερώς η κατάσταση υγείας του εμβολιαζόμενου και πιστοποιείται η δυνατότητα πρόσληψης του εμβολίου χωρίς κίνδυνο για τον εμβολιαζόμενο. Ο εμβολιασμός, με άλλα λόγια, διενεργείται χωρίς συγκεκριμένη αξιολόγηση του κινδύνου του συγκεκριμένου προσώπου το οποίο διακινδυνεύει τη ζωή του με την λήψη του εμβολίου. Καταργώντας την βασική αρχή της ιατρικής επιστήμης που νοείται μόνο ως εξατομικευμένη ιατρική, ο υποχρεωτικός εμβολιασμός στρέφεται ευθέως κατά του δικαιώματος στη ζωή που έχουν όλοι και ο καθένας  χωριστά, καθώς  με την  λήψη του εμβολίου από το συγκεκριμένο πρόσωπο  μπορεί να προκύψει  «συγκεκριμένος»  κίνδυνος για το πρόσωπο αυτό.

Το ζήτημα του υποχρεωτικού εμβολιασμού τίθεται επίσης από κάποιους ως αίτημα για ίση συμμετοχή στον εμβολιασμό, δηλαδή ως ίση συνεισφορά στα δημόσια βάρη με την ανάληψη ίσου κινδύνου .  Όμως η συνεισφορά στα δημόσια βάρη αφορά μόνο οικονομικά βάρη που και πάλι δεν γίνεται κατ’ ίσον τρόπο αλλά ανάλογα με τις δυνάμεις του καθενός. Η άποψη αυτή, για την  υποχρέωση συνεισφοράς στη δημόσια υγεία με την ατομική λήψη του εμβολίου, εκλαμβάνει το συλλογικό αγαθό της ανοσίας μηχανιστικά ως άθροισμα των ατομικών εμβολίων, αδιαφορώντας για την ατομική, συγκεκριμένη έκβαση του εμβολίου στα συγκεκριμένα πρόσωπα. Η απαίτηση για συμμετοχή σε ίσο κίνδυνο μένοντας  στο πλαίσιο της αφηρημένης διακινδύνευσης οδηγεί στην πλήρη εργαλειοποίηση του ανθρωπίνου προσώπου καθώς αδιαφορεί για την μετατροπή του κινδύνου σε συγκεκριμένη βλάβη της ζωής ή της υγείας στον συγκεκριμένο άνθρωπο με την συγκεκριμένη κατάσταση υγείας.

Η άποψη ότι όσοι δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη τους  διακινδυνεύουν τις ζωές των άλλων, θέτοντας  την αρχή της ατομικής ευθύνης ως θεμέλιο δικαιολόγησης του υποχρεωτικού εμβολιασμού,  δεν λαμβάνει υπόψιν της ότι το εμβόλιο προστατεύει τον εμβολιασμένο – εν μέρει – και όχι τους άλλους. Η αναζήτηση  όμως ατομικής ευθύνης στο κάθε άτομο σε σχέση με την διακινδύνευση της ζωής των άλλων είναι απολύτως αστόχαστη, καθώς  ο ανεμβολίαστος  που δεν είναι φορέας του ιού δεν μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τους άλλους, ενώ ο εμβολιασμένος με την ανεμελιά του είναι ‘κινητή βόμβα’.  Επίσης η αναζήτηση ατομικής ευθύνης  από τους πολίτες δεν συνάδει με την κατοχυρωμένη ανυπαρξία ευθύνης των ίδιων των φαρμακευτικών εταιρειών που παρασκευάζουν τα εμβόλια, αλλά και με το ακαταδίωκτο και ανεύθυνο της επιτροπής λοιμωξιολόγων και της επιτροπής εμβολιασμού , καθώς και με την άρνηση  ανάληψης οποιασδήποτε ευθύνης από τους θεράποντες ιατρούς ή τους επιφορτισμένους με τον εμβολιασμό !!

Σε τελική ανάλυση καλείται ο κάθε πολίτης να εμβολιαστεί με δική του ευθύνη για την οποιαδήποτε βλάβη της  ζωής του ή της υγείας του.

Η προσπάθεια επίσης θεμελίωσης του υποχρεωτικού εμβολιασμού ως απόρροια της σχέσης οφέλους/ ζημίας, θεωρώντας ότι τα οφέλη του εμβολίου είναι μεγάλα και αφορούν τους περισσότερους ενώ η ζημία είναι ελάχιστη μια και αφορά ένα ελάχιστο αριθμό ανθρώπων, είναι η λογική του ωφελιμισμού για τον οποίο είναι  αγαθό  αυτό που αφορά τον μεγαλύτερο δυνατό ανθρώπων ανεξάρτητα από την θυσία ολίγων. Είναι η λογική που κρύβεται πίσω από τις βάρκες του Τιτανικού, οι οποίες βυθίζουν τους λίγους για να σώσουν περισσότερους ή η λογική της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι με την θυσία κάποιων με σκοπό την παύση του πολέμου. Η πράξη αυτή η οποία εργαλειοποιεί την ανθρώπινη ζωή, εν όψει ενός άλλου δήθεν σημαντικότερου σκοπού, φέρει τεράστια ηθική απαξία, καθώς πληροί τις προϋποθέσεις της ανθρωποκτονίας,  όπως εν προκειμένω η λήψη του εμβολίου, χωρίς τις απαραίτητες προφυλάξεις για την προστασία του συγκεκριμένου ατόμου.

Το επιχείρημα της αλληλεγγύης ή το «χρέος αλληλεγγύης»  για το οποίο ακούμε τον τελευταίο καιρό, μέσω του οποίου επιχειρείται η επαναφορά του πολιτικού δεσμού μεταξύ των πολιτών, παραμερίζει τους παραδοσιακούς μηχανισμούς πολιτικού δεσμού της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας θέτοντας  την αξίωση του κράτους για αλληλεγγύη των πολιτών η οποία μόνο στο οικονομικό πεδίο  και στα υλικά αγαθά μπορεί να νοηθεί.

Γι’ αυτό πρέπει να τονίσουμε ότι ο άνθρωπος, ο κάθε συγκεκριμένος άνθρωπος, είναι υποχρεωμένος πρωτίστως να επαγρυπνεί για την δική του ζωή και δευτερευόντως για τη ζωή του άλλου και αυτό είναι το κορυφαίο και πλέον ιερό δικαίωμα του ανθρώπου. Ο υποχρεωτικός εμβολιασμός με εμβόλια τα οποία προκαλούν πολύ σοβαρές παρενέργειες ανάμεσα στις οποίες και ο θάνατος, έρχεται σε σύγκρουση με το δικαίωμα στη ζωή, στην ακεραιότητα και στην αξιοπρέπεια του προσώπου.

Αλλά ούτε το αίτημα της αλληλεγγύης είναι ανώτερο από το δικαίωμα στη ζωή, στην ακεραιότητα και στην υγεία. Αλληλεγγύη στο σώμα μου; Το σώμα μου δεν είναι κοινόχρηστο, δεν ανήκει σε όλους. Το σώμα μου είναι δικό μου και ανήκει σε μένα. Το σώμα μου δεν είναι κοινωνικό αγαθό, ώστε από αυτό να προκύπτουν οφέλη για την κοινωνική ομάδα, καθώς το σώμα μου και η υγεία μου αφορούν εμένα. Η αξίωση του κράτους για αλληλεγγύη από τους πολίτες στο ζήτημα της  υγείας  δεν είναι συμβατή με την ασυδοσία στην αγορά, όπου η προστασία της υγείας επιχειρείται με μειώσεις προσωπικού, μείωση υπηρεσιών , αναστολές εργασίας υγειονομικών, αποδυνάμωση της πρωτοβάθμιας υγείας, προστασία των ιδιωτικών ομίλων και τελικά εκχώρηση της δημόσιας υγείας στις εταιρείες εμβολίων και στην ιδιωτική φαρμακοβιομηχανία που κερδοσκοπεί. Η μοναδική αξίωση που υφίσταται είναι η αξίωση που έχουν οι πολίτες για την μέριμνα του κράτους για την υγεία, δηλαδή για την προμήθεια όλων των φαρμάκων που αφορούν την θεραπεία των ασθενών από κορωνοϊό.

Το σώμα μας είναι δικό μας, δεν υπόκειται στην βούληση άλλου όπως στον σκλάβο, ο οποίος έχει ένα σώμα που δεν του ανήκει, δεν έχει δικαίωμα πάνω στο σώμα του καθώς το σώμα του  ανήκει σε άλλον. Το σώμα μου δεν είναι εργαλείο ή αντικείμενο. Το σώμα μου είμαι εγώ και κανείς δεν μπορεί να με αποξενώσει από αυτό.

Έτσι, η αξία του ανθρώπου δεν είναι θέμα νομικό ή συνταγματικό, είναι απόρροια της ανθρώπινης φύσης που αφορά όχι μόνο το ανθρώπινο όν γενικά αλλά και τον κάθε συγκεκριμένο άνθρωπο ειδικά.

Αν σε οποιοδήποτε έμβιο φυσικό σώμα κάθε μέλος είναι εξ ολοκλήρου προορισμένο στο αγαθό όλου του οργανισμού, «η ανθρώπινη κοινωνία, αντίθετα, είναι ταγμένη σε όφελος όλων και καθενός χωριστά από τα μέλη της διότι είναι πρόσωπα»  και καθένα από αυτά πρέπει να απολαμβάνει τη δική του προσωπικότητα  (Εγκύκλιος του Πάπα- Χριστούγεννα  1942).

Και  είναι πρόσωπα διότι είναι αυτεξούσια και έχουν τα ίδια τον έλεγχο των πράξεων τους, ενεργούν από μόνα τους  και όχι από εξωτερική αιτία, διότι όπως λέει ο Αριστοτέλης «είναι ελεύθερος αυτός που είναι αιτία του εαυτού του».

*Δικηγόρος – Διδάκτωρ Φιλοσοφίας  του Δικαίου

Ο ζωγραφικός πίνακας που πλαισιώνει τη σελίδα (“Γυναίκα με λουλούδια”, 1923) είναι έργο του Γιώργου Μπουζιάνη.

antifono.gr

Η Κίνα και η Σοβιετική Ένωση, προωθώντας τα σοσιαλιστικά πειράματα τους, αποδεσμεύθηκαν, σχεδόν πλήρως, από την παγκόσμια αγορά. Και οι δυο χώρες όμως από ένα σημείο και πέρα επανενσωματώθηκαν στην παγκόσμια αγορά. Η Κίνα μετά το 1978, η Ρωσία μετά το 1991.

Στην Ρωσία εφαρμόσθηκε η λεγόμενη θεραπεία σοκ, με πλήρη και διά μιάς απελευθέρωση των τιμών των αγαθών και με ευρείες ιδιωτικοποιήσεις. Αποτέλεσμα των μέτρων αυτών ήταν η οικονομική κατάρρευση της περιόδου Γιέλτσιν, την οποία ακολούθησε μια σαφής, αν και με αργούς ρυθμούς, αποκατάσταση της οικονομικής δραστηριότητας επί Πούτιν.

Η Κίνα τράβηξε διαφορετικό δρόμο. Ενσωματώθηκε σταδιακά και με ελεγχόμενο τρόπο στην παγκόσμια αγορά και απέφυγε την λήψη βεβιασμένων μέτρων. Οι αλλαγές στην Κίνα ξεκίνησαν από τον αγροτικό τομέα. Οι αγροτικές κομούνες συνέχιζαν να είναι οι ιδιοκτήτες της γης. Η χρήση της γης, όμως, και το δικαίωμα υπενοικίασης της (όχι και πώλησης) πέρασε στα χέρια των επί μέρους νοικοκυριών.

Σε ότι αφορά, τώρα, το ζήτημα των τιμών των αγροτικών προϊόντων, ακολουθήθηκε μια μέθοδος που θυμίζει το απώτερο κινεζικό παρελθόν, όπως θα φανεί παρακάτω. Μετά την εξασφάλιση, σε χαμηλές τιμές, των απαραίτητων για την διατροφή των λαϊκών τάξεων ποσοτήτων, οι αγρότες μπορούσαν να διαθέσουν το όποιο περαιτέρω πλεόνασμα αγροτικών προϊόντων σε υψηλότερες τιμές. Αποφεύχθηκε έτσι η μεγάλη άνοδος στο κόστος ζωής, ενώ ταυτόχρονα το διατιθέμενο, σε υψηλές τιμές, πλεόνασμα της παραγωγής επέτρεπε την άνοδο της παραγωγικότητας της γεωργίας.

Το παραπάνω πρότυπο της μερικής απελευθέρωσης της αγοράς αγροτικών προϊόντων επεκτάθηκε σταδιακά, πρώτα στην ελαφρά βιομηχανία και μετά και στην βαρειά. Θα πρέπει να τονισθεί ότι παρά την σταδιακή φιλελευθεροποίηση της οικονομίας της, η Κίνα έμεινε έξω από την χρηματοπιστωτική παγκοσμιοποίηση. Το τραπεζικό της σύστημα αλλά και ορισμένες βασικές βιομηχανίες δεν αποκρατικοποιήθηκαν μέχρι και σήμερα, και δεν υπάρχει καμία πρόθεση κίνησης προς αυτήν την κατεύθυνση.

Β. Οι παραδόσεις της Κίνας και η αποφυγή της θεραπείας σοκ

Η πορεία των σταδιακών μεταρρυθμίσεων δεν ήταν πάντοτε ομαλή. Δύο φορές η Κίνα απέφυγε παρά τρίχα την υιοθέτηση θεραπείας σοκ. Η πρώτη ήταν το 1986, οπότε η ηγεσία του κομμουνιστικού κόμματος φάνηκε να κλίνει προς την πλήρη απελευθέρωση των τιμών. Συναντώντας όμως ισχυρές αντιστάσεις, ανέκρουσε πρύμνα. Η πίεση όμως για την λήψη τέτοιων μέτρων συνεχίσθηκε. Μια μερίδα της κοινής γνώμης θεωρούσε ορισμένους αξιωματούχους, που ήλεγχαν τις ημιαπελευθερωμένες αγορές, διεφθαρμένους και ζητούσε την πλήρη απελευθέρωση των τιμών.

Το 1988, εν τέλει, οι τιμές απελευθερώθηκαν πλήρως. Ο πληθωρισμός, μέσα σε ένα χρόνο περίπου, ανήλθε από 12% σε 28%. Δημιουργήθηκαν ουρές στα καταστήματα και στα γκισέ των τραπεζών. Η κινεζική ηγεσία υποχώρησε, όχι πριν όμως η όλη αναστάτωση προκαλέσει πολιτική κρίση και τα γνωστά γεγονότα στην πλατεία Τιενανμέν.

Τι έσωσε την Κίνα, έστω και στο «και πέντε», από την κατολίσθηση στο χάος και την ανομία που χαρακτήρισαν την περίοδο Γιέλτσιν στην Ρωσία; Οι Κινέζοι οικονομολόγοι που ήταν οι πιο θερμοί υποστηρικτές του φονταμενταλισμού των αγορών και της νεοφιλελεύθερης ορθοδοξίας την δεκαετία του 1980,ταυτίζονταν με εκείνους που και την δεκαετία του 1950 υποστήριζαν με την ίδια ιδεοληψία την ακριβώς αντίθετη θέση, για την ανάγκη δηλαδή του ασφυκτικού ελέγχου του κρατικού σχεδιασμού πάνω στην οικονομία. Και στις δυό περιπτώσεις, όμως, οι απόψεις για τις τέλεια αυτορρυθμιζόμενες αγορές και τα τέλεια σχεδιασμένα κρατικά πλάνα υπήρξαν μειοψηφικές. Μόνον για βραχύ χρονικό διάστημα έγιναν κυρίαρχες.

Ο ίδιος ο Μάο ήταν αντίθετος προς τις φαντασιώσεις των τέλειων πλάνων. Είναι αλήθεια ότι ενδιαφέρονταν κυρίως για την συνέχιση της επανάστασης και όχι τόσο για την οικοδόμηση μόνιμων και αποτελεσματικών θεσμών στην οικονομία και αλλού. Αλλά επανειλημμένα προώθησε την αποκέντρωση και στήριξε τις τοπικές πρωτοβουλίες. Κατά αυτόν τον τρόπο, αθέλητα και ταυτόχρονα αναπόφευκτα, η οικονομία απέκλινε από τα αυστηρά κεντρικά πλάνα.

Η αποφυγή της θεραπείας σοκ δεν σχετίζεται μόνον με την κληρονομιά της ευλυγισίας της μαοικής περιόδου. Φαίνεται ότι είχε βαθύτερες ρίζες. Συνδέθηκε με την ισχυρή παράδοση αποτελεσματικής και χρηστής διαχείρισης της οικονομίας που πάει σε βάθος 2000 χρόνων τουλάχιστον. Οι συγγραφείς, για παράδειγμα, της περιόδου των Χαν και του αυτοκράτορα Βού, τονίζουν από τότε την ανάγκη ύπαρξης δημοσίων σιταποθηκών και την σημασία της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία. Με την αγορά μεγάλων ποσοτήτων σιτηρών από το κράτος, όταν οι τιμές ήταν χαμηλές, και την πώληση των αποθεμάτων, όταν οι τιμές ανέβαιναν, εξασφαλίζονταν η ομαλή τροφοδοσία  της αγοράς.

Την περίοδο των Χαν επίσης προωθήθηκαν τα κρατικά μονοπώλια στο αλάτι και τον σίδηρο για να γεμίσουν τα άδεια κρατικά ταμεία, ενώ περιορίσθηκε η ισχύς των πλουσίων εμπόρων και των γαιοκτημόνων. Από τότε, εξάλλου, χρονολογείται το σύστημα παρέμβασης του κράτους στις τιμές των αγαθών. Για τα σημαντικά προϊόντα προβλέπονταν αυστηρός έλεγχος των τιμών τους. Για τα δευτερευούσης σημασίας αγαθά, η διαμόρφωση των τιμών τους αφήνονταν στην αγορά.

Μετά την περίοδο των Χαν και του αυτοκράτορα Βού, έλαβε χώρα μια μνημειώδης συζήτηση μεταξύ λογίων και πολιτικών. Η αντιπαράθεση αυτή, περί της ανάγκης διατήρησης ή κατάργησης του μονοπωλίου στο άλας και τον σίδηρο, αποτυπώθηκε στο περίφημο ομώνυμο έργο της κινεζικής γραμματείας.

Πρόκειται για μια εκπληκτικής διαύγειας και πληρότητας ανταλλαγή επιχειρημάτων μεταξύ των υποστηρικτών της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία και των κομφουκιανών λογίων. Οι τελευταίοι είχαν σαν πρότυπο μια εποχή αυστηρής τελετουργικής τάξης και ακμαίας δημόσιας ηθικής που καθιστούσε αχρείαστη την κρατική επέμβαση στην οικονομία και επέτρεπε την ελεύθερη και εύρυθμη λειτουργία των αγορών.

Η συζήτηση αυτή μεταξύ κρατιστών και κινεζικών προδιαγραφών φιλελεύθερων, μνημονεύεται έκτοτε σε όλες τις καθοριστικές στιγμές της ιστορίας της Κίνας, όπως αυτήν της δεκαετίας του 1980. Η σύγχρονη κινεζική πραγματικότητα αποτελεί, από μιαν άποψη, σύνθεση του κρατισμού και του ιδιότυπου κινεζικού φιλελευθερισμού. Τα πεντάχρονα πλάνα προσδιορίζουν  με λεπτομέρειες τα προγράμματα των έργων υποδομής και την λειτουργία των κρατικών επιχειρήσεων, θέτοντας απλώς κάποιους ενδεικτικούς στόχους για τους υπόλοιπους τομείς οικονομικών δραστηριοτήτων.

Πηγές

• How China escaped shock therapy: The market reform debate. By Isabella Weber. Routlledge, Abingdon 2021.
• China 2013. By Samir Amin. Monthly Review. Mar 01.2013.
• Άλας και Σίδηρος. Πρόλογος από τον Κάρολο Παπούλια. Απόδοση στα ελληνικά και σχόλια από τον Χρήστο Καφτεράνη. Εκδόσεις Σ. Ι. Ζαχαρόπουλος, 1999.
•  antifono.gr