Σε αποκλειστική συνέντευξή της στην DW, λίγο πριν από την αποχώρηση της από την ενεργό πολιτική, η Άγκελα Μέρκελ μιλά για την κλιματική αλλαγή, τη φράση της «Θα τα καφέρουμε», τον Σολτς και τον Μακρόν.
Από την αποκλειστική συντέντευξη της Άγκελα Μέρκελ στην DW
Με χαλαρή διάθεση και δείχνοντας ότι τα έχει βρει με τον εαυτό της: Έτσι εμφανίστηκε η καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ στην αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στον διευθυντή ειδήσεων του DW News Μαξ Χόμφαν στην καγκελαρία, λίγο πριν από την αποχώρησή της από την ενεργό πολιτική. Δεν χρειάστηκε να σκεφτεί πολύ για να απαντήσει ποιες ήταν σε προσωπικό επίπεδο οι δύο πιο δύσκολες προκλήσεις που κλήθηκε να αντιμετωπίσει στη θητεία της: το προσφυγικό, ειδικότερα η φυγή ανθρώπων από τη Συρία και τις γειτονικές χώρες, καθώς και η κρίση του κορωνοϊού. Και στις δύο περιπτώσεις, όπως παρατηρεί η καγκελάριος Μέρκελ, επηρεάστηκαν άμεσα ζωές και «ανθρώπινες μοίρες».
«Ναι, τα καταφέραμε»
Σε ερώτηση κατά πόσο πιστεύει ότι η Γερμανία κατάφερε να διαχειριστεί την άφιξη 80.000 προσφύγων στη χώρα το 2015, όταν μάλιστα είπε την περίφημη φράση «Θα τα καταφέρουμε», η Άγκελα Μέρκελ απαντά: «Ναι, τα καταφέραμε!». Όπως προσέθεσε δεν ήταν όλα «ιδανικά», ωστόσο σημαντική ήταν η συμβολή δημάρχων και εθελοντών στη διαχείριση της κατάστασης.
«Έχουμε θαυμάσια παραδείγματα ανθρώπων που προοδεύουν, όταν σκέφτομαι τους αποφοίτους γυμνασίου…» αναφέρει η καγκελάριος Μέρκελ έχοντας κατά νου παιδιά μεταναστών που φοιτούν σε γερμανικά σχολεία, προσθέτοντας στη συνέχεια με διάθεση αυτοκριτικής: «Φυσικά όμως δεν έχουμε καταφέρει να αντιμετωπίσουμε τα αίτια της προσφυγιάς. Δεν έχουμε καταφέρει να αποκτήσει η Ευρώπη ένα ενιαίο σύστημα ασύλου και μετανάστευσης».
Κλιματική αλλαγή: «Να δράσουμε πολύ πιο γρήγορα»
Στη Γλασκώβη για τη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα
Η Άγκελα Μέρκελ θεωρεί επίσης κρίση την αμφισβήτηση των διεθνών οργανισμών από πολλούς στον κόσμο. Όπως παρατηρεί: «Για μένα ήταν πάντα σημαντικό, και πάντα προσπαθούσα, να ενισχύσω τον ρόλο διεθνών οργανισμών, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, της Παγκόσμιας Τράπεζας, του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου κ.ά».
Σχετικά με το μείζον ζήτημα της αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής η Άγκελα Μέρκελ δηλώνει: «Πρέπει να δράσουμε πολύ πιο γρήγορα». Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν γίνει καγκελάριος, η Άγκελα Μέρκελ είχε διατελέσει υπ. Περιβάλλοντος όταν διεξήχθη η Σύνοδος του ΟΗΕ για το Κλίμα το 2005. Σήμερα η ίδια λέει: «Πρέπει να ακολουθήσουμε προσεκτικά τις επιστημονικές εκτιμήσεις, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να παραμείνουμε πολύ κοντά στον 1,5 βαθμό υπερθέρμανσης του πλανήτη». Σχετικά με τη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα που διεξάγεται στη Γλασκώβη και στην οποία παρεβρέθηκε και η ίδια παρατηρεί: «Η Γλασκώβη έχει ήδη επιφέρει κάποια αποτελέσματα (…) αλλά από τη σκοπιά των νέων τα πράγματα συνεχίζουν να κινούνται πολύ αργά (…) Και λέω στους νέους: πρέπει να ασκήσετε πίεση». Ωστόσο η Άγκελα Μέρκελ σημειώνει με ρεαλισμό ότι για τη λήψη μέτρων που έχουν να κάνουν με την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής απαιτούνται πλειοψηφίες, ενώ ταυτόχρονα υπάρχουν φόβοι για τις κοινωνικές και οικονομικές συνέπειές τους.
«Γνωρίζω ότι υπάρχουν άνθρωποι που δεν είναι ικανοποιημένοι με την πολιτική μου. Αλλά χαίρομαι πολύ όταν βλέπω να έχουν έρθει τόσοι πολλοί άνθρωποι για να δουν εμένα και τον πρόεδρο Μακρόν στη Γαλλία –όπου, αν το δει κανείς ιστορικά,τα μεταξύ μας συναισθήματα δεν ήταν πάντα τόσο φιλικά-. Πρέπει να πω ότι ήταν μια όμορφη εμπειρία», αναφέρει η Άγκελα Μέρκελ.
Η ήρεμη διαδοχή και η στήριξη στον Σολτς
Στο G20 της Ρώμης με τον πιθανό διάδοχό της Όλαφ Σολτς και τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν
Στην πρόσφατη Σύνοδο των G20 στη Ρώμη, η καγκελάριος Μέρκελ, έστειλε στον κόσμο κι ένα μήνυμα ως προς την διαδοχή της από τον εν ενεργεία Σοσιαδημοκράτη υπ. Οικονομικών Όλαφ Σολτς, ο οποίος βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τους Πρασίνους και τους Φιλελευθέρους για τον σχηματισμό της επόμενης γερμανικής κυβέρνησης. Σχετικά με την κοινή τους παρουσία στο G20 αναφέρει: «Αν έχετε την εντύπωση ότι εδώ υπάρχει καλή επικοινωνία μεταξύ της νυν αρχηγού της κυβέρνησης και του πιθανού διαδόχου της, τότε αυτό είναι ένα καθησυχαστικό μήνυμα σε έναν μάλλον ταραχώδη κόσμο. Και αυτό το βρήκα σωστό».
Σε ερώτηση του Μαξ Χόφμαν σχετικά με τα σχέδιά της μετά την αποχώρηση από την καγκελαρία, η Άγκελα Μέρκελ δηλώνει: «Δεν ξέρω ακόμη τι θα κάνω μετά. Είπα, ναι, πρώτα θα ξεκουραστώ και μετά θα δούμε τι θα έρθει στο μυαλό μου». Η ίδια θέλει πάντως, όπως λέει, να διαβάσει και να κοιμηθεί. Όπως όμως αναφέρει στη συνέχεια: «Μετά βεβαιότητας θα νιώσω και λίγη μελαγχολία γιατί πάντα έκανα τη δουλειά μου ευχάριστα και μου αρέσει ακόμη να την κάνω». Όσο για τον επόμενο καγκελάριο που θα την διαδεχθεί στην καγκελαρία -η οποία έχει ταυτιστεί με την Μέρκελ εδώ και 16 χρόνια- απαντά γελώντας: «Θα το συνηθίσετε».
Ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας συναντήθηκε σήμερα με τον Ιταλό ομόλογό του Λουίτζι Ντι Μάιο. Στα θέματα συζήτησης, η Λιβύη, η ανατολική Μεσόγειος, το μέλλον της Ευρώπης και οι διμερείς σχέσεις. Παράλληλα, κύριο αντικείμενο της σημερινής συνάντησης, ήταν η ανταλλαγή των οργάνων επικύρωσης της Συμφωνίας Οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών των δυο χωρών.
Ο υπουργός Εξωτερικών, μετά το πέρας της συνάντησης δήλωσε:
«Η παρουσία μου εδώ έχει να κάνει με ένα πολύ ευχάριστο γεγονός. Την ανταλλαγή των οργάνων επικύρωσης της Συμφωνίας Οριοθέτησης των Θαλασσίων Ζωνών, η οποία επιτρέπει την έναρξη εφαρμογής της. Αυτή η συμβολική πράξη είναι ιδιαίτερα σημαντική. Κλείνει μια εκκρεμότητα 45 ετών, και αναδεικνύει τις υποδειγματικές μας σχέσεις, με την Ιταλία. Τόσο εντός της ΕΕ, όπου συνεργαζόμαστε πάρα πολύ στενά και με τον φίλο μου υπουργό Ντι Μάιο, όσο και στο διμερές μας επίπεδο. Έχουμε στενές σχέσεις που καλύπτουν συνολικά όλο το φάσμα: εμπόριο, επενδύσεις, αφού η Ιταλία κατέχει μια από τις πιο σημαντικές θέσεις, στην ελληνική αγορά. Έχουμε πετύχει πολλά, αλλά μπορούμε να πετύχουμε ακόμη περισσότερα, όπως σε τομείς του τουρισμού, του πολιτισμού και της εκπαίδευσης, όπου συνεργαζόμαστε στενά».
Στην συνέχεια ο κ. Δένδιας υπογράμμισε:
«Η στενή συνεργασία Ελλάδας Ιταλίας δεν αποτελεί είδηση, και έτσι, πρέπει να είναι η κατάσταση, μεταξύ δυο γειτονικών, φιλικών χωρών. Η σημερινή ανταλλαγή των οργάνων επικύρωσης, υποδηλώνει, επίσης, την προσήλωση των δυο χωρών μας στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, και ειδικά του Δικαίου της Θάλασσας. Κάτι τέτοιο υποστήριξε πρόσφατα και η ιταλική γερουσία, με την υιοθέτηση του νομοσχεδίου για τις θαλάσσιες ζώνες. Λαμβάνοντας υπόψη την Διεθνή Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Κοινή μας βούληση είναι όπως όλες οι χώρες της Μεσογείου ασπασθούν αυτές τις αξίες. Την προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο και στην Unclos. Kάτι τέτοιο θα συνεισφέρει στην διεθνή σταθερότητα, και η Ελλάδα είναι πάντοτε ανοικτή στην ενίσχυση μιας πολυμερούς συνεργασίας, σε αυτήν, όμως, την βάση. Δυστυχώς είμαστε ακόμη μακριά από την πραγματοποίηση αυτής της προοπτικής. Σήμερα εξετάσαμε ενδελεχώς, με τον Λουίτζι, όλες αυτές τις κοινές προκλήσεις, και όπως πάντα, μεταξύ φίλων, είχαμε μια ανοικτή και ιδιαίτερα εποικοδομητική συζήτηση».
Για την συμπεριφορά της Τουρκίας και την προκλητικότητά της, ο Ν. Δένδιας συμπλήρωσε:
«Τον ενημέρωσα ότι η Τουρκία δυστυχώς συνεχίζει την παραβατική της συμπεριφορά, στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, αγνοώντας θεμελιώδεις αρχές του Διεθνούς Δικαίου, και συνεχίζει να διατυπώνει απειλές κατά της Ελλάδας. Το casus belli, η απειλή πολέμου συνεχίζει να ισχύει για την Τουρκία, απέναντι στην Ελλάδα. Είναι η μόνη χώρα στον πλανήτη που έχει εκπέμψει απειλή πολέμου κατά άλλης χώρας. Αλλά οι απειλές εκπέμπονται και κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας. Είναι κάτι που δεν αφορά μόνον την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά συνολικά την οικογένεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και βέβαια την Ιταλία, ως μια ιδιαίτερα σημαντική και μεγάλη χώρα στην Μεσόγειο».
Σε ό,τι αφορά τα υπόλοιπα θέματα της σημερινής συνάντησης ο υπουργός Εξωτερικών πρόσθεσε:
«Συζητήσαμε αναλυτικά για τις εξελίξεις στην Λιβύη, και τα τελευταία ανησυχητικά νέα σχετικά με την υπουργό εξωτερικών Νάιλα Αλ Μανγκούς. Τόνισα την ανάγκη όπως η σύνοδος που θα διεξαχθεί στο Παρίσι στην οποία η Ιταλία συμπροεδρεύει, να δώσει ένα σαφές μήνυμα, τόσο για την αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων και των μισθοφόρων, όσο και για την διεξαγωγή των εκλογών. Συζητήσαμε για τα δυτικά Βαλκάνια, όπου οι τελευταίες εξελίξεις δεν ήταν ενθαρρυντικές, και νομίζω συμφωνήσαμε από κοινού ότι η ΕΕ οφείλει να στηρίξει καθαρά, χωρίς υπεκφυγές, την ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων. Βεβαίως με την γνωστή αιρεσιμότητα, αλλά δίνοντας ένα σαφές δείγμα σε αυτές της κοινωνίες. Ως γνωστόν η χώρα μας συνεχίζει να στηρίζει καθαρά την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Αλβανία και την Βόρεια Μακεδονία. Όμως, από την άλλη θέλω να είμαι απόλυτα ειλικρινής. Οι κυβερνήσεις και οι κοινωνίες των χωρών της περιοχής μας, πρέπει να αποφύγουν τον πειρασμό των εθνικιστικών σειρήνων που ακούγονται τελευταία. Δεν θα πρέπει να υπάρξει η παραμικρή οπισθοδρόμηση, σε ό,τι έχει επιτευχθεί με μεγάλη δυσκολία. Με τον Λουίτζι συζητήσαμε και για τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει η Ευρώπη. Ελλάδα και η Ιταλία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή στην αντιμετώπιση των προβλημάτων από την μετανάστευση, για την οποία συμφωνήσαμε να έχουμε μια ακόμη στενότερη συνεργασία. Τόσο η Ελλάδα όσο και η Ιταλία δέχονται μεγάλες μεταναστευτικές ροές. Είναι κοινό ευρωπαϊκό πρόβλημα που χρειάζεται κοινή ευρωπαϊκή λύση. Εμείς δεσμευθήκαμε απέναντι στην Ιταλική πλευρά, για μια ιδιαίτερα στενή συνεργασία. Όσον αφορά και τις μεταναστευτικές ροές που προέρχονται από την Λιβύη. Τέλος, συζητήσαμε για την κλιματική αλλαγή, την ανάγκη αλλαγής του ενεργειακού μείγματος και να αντιμετωπίσουμε την ανάγκη προμήθειας ενέργειας στην Ευρώπη, μέχρι να ολοκληρωθεί η πράσινη μετάβαση. Γενικά, συμφωνήσαμε ότι η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη είναι κάτι το απολύτως απαραίτητο».
Λ. Ντι Μάιο: «Μεγάλη επιτυχία για τις δυο χώρες μας και σημαντικό γεγονός για τη συνεργασία στη Μεσόγειο η έναρξη ισχύος της συμφωνίας για την Οριοθέτηση των Θαλάσσιων Ζωνών»
Ο Ιταλός υπουργός εξωτερικών Λουίτζι Ντι Μάιο, μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης με τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών Νίκο Δένδια, δήλωσε:
«Αγαπητέ Νίκο είμαι ιδιαίτερα ευτυχής για την επίσκεψή σου αυτή στην Ιταλία, λίγο μετά την συνάντηση, στην Αθήνα του πρωθυπουργού μας Μάριο Ντράγκι με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, επ’ ευκαιρία του Med 9. Οι διμερείς επισκέψεις και οι συχνές επαφές μας δείχνουν την ισχυρή φιλία και καρποφόρα συνεργασία των δυο χωρών μας, που έχουν εξαιρετικές σχέσεις, με στενή συνεργασία σε ό,τι αφορά τα κύρια διεθνή ντοσιέ, αρχίζοντας από την ευρωπαϊκή ατζέντα».
Στη συνέχεια ο Ιταλός ΥΠΕΞ προσέθεσε:
«Με τον Νίκο Δένδια εξετάσαμε πολλά θέματα: Από τις σχέσεις με τις γειτονικές, νότιες χώρες, μέχρι οικονομικά και ενεργειακά θέματα. Αλλά θα ήθελα να ξεκινήσω από την τελετή που μόλις ολοκληρώθηκε, με την οποία πραγματοποιήθηκε η ανταλλαγή των Οργάνων Επικύρωσης της Συμφωνίας Οριοθέτησης των Θαλάσσιων Ζωνών. Μια πράξη που σηματοδοτεί την έναρξης ισχύος της σε διεθνές επίπεδο. Πρόκειται για μεγάλη επιτυχία για τις δυο χώρες μας και για ένα σημαντικό γεγονός για τη συνεργασία στην Μεσόγειο, που ευχόμαστε να αποτελέσει υπόδειγμα και σημείο αναφοράς για το μέλλον. Μόνον με συνεχή και εποικοδομητικό διάλογο μεταξύ όλων των χωρών της περιοχής, που η Ιταλία θα συνεχίσει να ενθαρρύνει, θα μπορέσει να επιτευχθεί η σταθερότητα στην ανατολική Μεσόγειο».
Σε σχέση με τα υπόλοιπα θέματα που ήταν σήμερα αντικείμενο συζήτησης, ο Λουίτζι Ντι Μάιο τόνισε:
«Επανέλαβα στον Έλληνα ομόλογό μου τη σημασία στήριξης της πολιτικής διαδικασίας στην Λιβύη, σύμφωνα με μια ευρείας συμμετοχής διαδικασία ενόψει του σημαντικού ραντεβού, των εκλογών της 24ης Δεκεμβρίου. Και την επείγουσα ανάγκη να αποχωρήσουν οι μισθοφόροι και οι ξένοι μαχητές.
Και σε ό,τι αφορά την οικονομική συνεργασία οι σχέσεις μας είναι ιδιαίτερα δυναμικές, αφού τους πρώτους επτά μήνες του έτους, οι εμπορικές συναλλαγές αυξήθηκαν κατά 27%. Χάρη στους αριθμούς αυτούς η Ιταλία είναι ο δεύτερος προμηθευτής της Ελλάδας και ο πρώτος πελάτης -στοιχεία σημαντικά, λόγω της παρουσίας, στην Ελλάδα, πολλών ιταλικών επιχειρήσεων. Αρχίζοντας από την ευρεία αυτή συνεργασία, στοχεύουμε στην ενίσχυση των οικονομικών μας ανταλλαγών, ιδίως στις υποδομές και στην ενεργειακή μετάβαση, εκμεταλλευόμενοι τα κονδύλια του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης. Μας προσφέρει την ευκαιρία να προχωρήσουμε σε νέες βιομηχανικές συνεργασίες, ευνοώντας μια πιο βιώσιμη ανάπτυξη. Θα ενισχύσουμε τον αμοιβαίο ρόλο μας ως ενεργειακού hub στην Ευρώπη, με στόχο και τις νέες τεχνολογίες, για παραγωγή καθαρής ενέργειας».
Για το μεταναστευτικό, τέλος, ο επικεφαλής της ιταλικής διπλωματίας υπογράμμισε:
«Αναφερθήκαμε και στην ανάγκη να πετύχουμε μια ισορροπημένη συμφωνία για το μεταναστευτικό στην ΕΕ, με ουσιαστικές κινήσεις στην εξωτερική διάσταση της μεταναστευτικής πολιτικής. Θα προχωρήσουμε και σε μια πιο στενή συνεργασία για την προώθηση της μεσογειακής διατροφής, ώστε να προστατευτεί η βιομηχανία τροφίμων μας και οι καταναλωτές. Τέλος, εξέφρασα στον Νίκο Δένδια την μεγάλη ιταλική προσδοκία για έναρξη, εντός του 2021, των ενταξιακών διαπραγματεύσεων Αλβανίας και Βόρειας Μακεδονίας και για την έναρξη νέας σειράς διαπραγματευτικων διαδικασιών (Cluster) με το Βελιγράδι. Η διαδικασία ένταξης είναι το κύριο κίνητρο, για τις υποψήφιες χώρες, ώστε να ακολουθήσουν πορεία μεταρρυθμίσεων».
του ανταποκριτή του ΑΠΕ-ΜΠΕ Θ. Ανδρεάδη – Συγγελάκη
Είναι μεγάλη η χαρά μου να παρουσιάζω το νέο πόνημα της αγαπητής μου Βασιλικής.
Ο λόγος είναι φυσικά η ίδια η Βασιλική, η Βάσω όπως της ξέρετε πολλοί, η Βασούλα για μένα των εφηβικών μας χρόνων… Με την Βασιλική μας συνδέουν πολλές προσωπικές αναμνήσεις αλλά όχι μόνο. Συνεργαστήκαμε και καλλιτεχνικά, είχα την τιμή να την σκηνοθετήσω πριν μερικά χρόνια σε έναν σπουδαίο μονόλογο. Πιστέψτε με, ήταν συγκλονιστική, προσέγγισε τον ρόλο της, με έναν μοναδικό τρόπο, που αυτή ξέρει καλύτερα από τον καθένα, βίωσε την αλήθεια του, ήταν στ’ αλήθεια συγκλονιστική..
Συγκλονιστική είναι πάντα η Βασιλική. Δεν έχει μέτρο στις διαθέσεις της. Δεν είναι μέτριος άνθρωπος. Δεν γράφει μέτρια, δεν παίζει μέτρια, δεν δημιουργεί καλλιτεχνήματα μέτρια. Ξέρετε γιατί; Γιατί ό, τι κι αν κάνει κρύβει μέσα του το πάθος, ένα πάθος που είναι άμετρο.
Είμαι εδώ όμως για να μιλήσω για το βιβλίο της. Αυτό το ξεχωριστό βιβλίο με έναν σίγουρα παράξενο τίτλο. Πριν όμως μπω στην ουσία του περιεχομένου, σας θέτω ένα ερώτημα που πρώτα θέτω στον εαυτό μου. Γιατί να διαβάσω ένα βιβλίο; Και πολύ λογικά ακολουθεί κι ένα δεύτερο ερώτημα: Γιατί να το συστήσω στους άλλους, εν προκειμένω σε εσάς;
Δύσκολα ερωτήματα. Τα κάνει ακόμα πιο δύσκολα η ίδια η γραφή της Βασιλικής που δεν κάνει εκπτώσεις. Δεν γράφει λαϊκά, δεν γράφει για να χαϊδέψει αυτιά, δεν γράφει για να κυνηγήσει μια υπόθεση, να δημιουργήσει την αγωνία της συνέχειας. Η Βασιλική γράφει γιατί αυτό έμαθε να κάνει και γιατί το κάνει πάρα πολύ καλά. Παίζει με τις λέξεις με στοργή, νομίζεις πως την ακούς να σου μιλάει καθώς την διαβάζεις, μ’ αυτή την μπάσα και γεμάτη αυτοπεποίθηση φωνή, με τα στρογγυλεμένα ρο και τα πεντακάθαρα φωνήματα, με το βλέμμα χαμογελαστό και ταυτόχρονα θλιμμένο.
Η γραφή της Βασιλικής είναι γεμάτη χαρμολύπη. Σκέφτεται πάρα πολύ κι αυτό το περνάει και στους ήρωες της. Τους δίνει το μεγαλείο να μεγεθύνουν τα ασήμαντα, να «στέκονται» σε μια στιγμή, σε μια χειρονομία, σε μία λέξη, σε μια σιωπή. Αυτός είναι ο λόγος της Βασιλικής και ο πρώτος λόγος για να διαβάσετε το βιβλίο. Να διαβάσετε καλά ελληνικά. Να διαβάσετε λέξεις που θα σας αγγίξουν, λέξεις που δεν ακούτε καθημερινά, λέξεις που ανεβάζουν την αισθητική σας, λέξεις που προβιβάζουν το πνεύμα μας. Η Βασιλική έχει σίγουρα επιρροές στον λόγο από μεγάλους συγγραφείς, νομίζω πως η Ζυράννα Ζατέλη την έχει επηρεάσει πάρα πολύ, αν και η ίδια πάντα έψαχνε την λέξη στην άκρη της γλώσσας που θα έδινε ένα νόημα κι ένα μεγαλείο σ’ αυτό που ήθελε να πει.
Οι επιρροές της όμως δεν είναι μόνο αυτές. Η Βασιλική κουβαλάει μέσα της τον λόγο των μεγάλων λογοτεχνών. Κουβαλά την ποίηση του Έζρα Πάουντ, την ποίηση και την ποιητική ματιά, μα κυρίως την μελαγχολία του Τσέζαρε Παβέζε, κουβαλά τον μυστικισμό και τους χαμηλούς τόνους του Αντόνιο Ταμπούκι, την θεατρικότητα στη γραφή του Άντον Τσέχωφ και την αγωνιώδη εκκεντρικότητα μα πάνω από όλα την ανάγκη για επικοινωνία του Μπερνάρ Μαρί Κολτές. Κουβαλάει μέσα της δύσκολους συγγραφείς, έτσι η Βασιλική τα έχει καλά με τον εαυτό της.
Ο δεύτερος λόγος για να διαβάσει κάποιος αυτό το βιβλίο είναι ο κόσμος που πραγματεύεται. Μια όχι και τόσο νεαρή πια κοπέλα, είναι μαθητευόμενη ζωγράφος κάποιου καταξιωμένου εβδομηντάρη παράξενου καλλιτέχνη και αυτό είναι το μοτίβο που πλάθεται η ιστορία. Μέσα από τις συναντήσεις τους πλημμυρίζει τις σελίδες μια πολυχρωμία, μια παρέλαση ζωγραφικών εννοιών, μια παρέλαση μπροστά στα μάτια μας, νοητά, της ιστορίας της ζωγραφικής.
Πιστεύω ακράδαντα πως αυτό το βιβλίο θα μπορούσε να είναι ένα εγχειρίδιο όχι μόνο σε μια σχολή Καλών Τεχνών αλλά κυρίως στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση, – αν υπάρχουν εδώ δασκάλες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης νομίζω μπορούν να το διαπιστώσουν διαβάζοντας το – όπου μέσα από μια τρυφερή και σκληρή ταυτόχρονα συνύπαρξη δύο ανθρώπων, θα μπορούσαν οι μαθητές να ανακαλύψουν μεθόδους, ζωγράφους, ασκήσεις, χρώματα. Χρώματα. Θα σταθώ σ’ αυτή την λέξη.
Αν μου έλεγε κάποιος πες μου με μια λέξη, μόνο μία, χαρακτήρισε μου αυτό το βιβλίο, αυτήν θα έλεγα: Χρώμα. Το χρώμα κυριαρχεί, ακόμα και στην σκοτεινιά του. Ανταύγειες του, αποχρώσεις του, παραλλαγές του, συναισθήματά του, κραυγές του. Το χρώμα κραυγάζει στο βιβλίο και μέσα από αυτό τόσο η ηρωίδα όσο και η ίδια η συγγραφέας παλεύουν για να βγουν από τον δικό τους μουντό κόσμο. Γιατί ο κόσμος είναι μουντός γι’ αυτούς που σκέφτονται, γι’ αυτούς που μπορούν και βλέπουν γύρω τους όλο αυτό το σκοτεινό που μας περικλείει.
Ανέφερα την συγγραφέα και την ηρωίδα και ίσως κάποιες στιγμές τις μπερδεύω. Ξέρετε, είναι πολύ δύσκολο για έναν συγγραφέα να αποποιηθεί τον εαυτό του, να γράψει έξω και πέρα από αυτόν. Υπάρχουν συγγραφείς που το επιδιώκουν και δεν το καταφέρνουν και υπάρχουν συγγραφείς που δεν το επιδιώκουν καν. Έχω την αίσθηση πως η Βασιλική ανήκει σ’ αυτήν, την δεύτερη κατηγορία. Υπάρχει η ίδια μέσα στο βιβλίο της. Ο κόσμος της, το περιβάλλον της, η Θεσσαλονίκη που ζει και αρωματίζει πολλές σελίδες του βιβλίου.
Τα χρωματιστά κουβαράκια του Ρέμπραντ δείχνουν την εξέλιξη της συγγραφέως στο πέρασμα του χρόνου. Δεν έχουν την γοητευτική σκοτεινιά του «Άννα Φως» , το διήγημα είναι πιο ανάλαφρο, υπάρχει άλλη διάθεση, εξάλλου πιστεύω πως και η ίδια η Βασιλική τα έχει βρει πια πολύ με τον εαυτό της. Απουσιάζει πλέον εκείνη η υποδόρια οργή για τα πράγματα, οργή που στρεφόταν στον ίδιο τον εαυτό της, η συμφιλίωση με τον εαυτό μας είναι πολύ δύσκολη μα και σπουδαία υπόθεση. Πιστεύω ότι τα βιβλία σε πολλές περιπτώσεις δείχνουν και την προσωπική πορεία του συγγραφέα τους, μια πορεία που έχει ως στόχο την εσωτερική γαλήνη αυτού που γράφει.
Υπάρχει κι ένας τρίτος, σημαντικός κατά την γνώμη μου λόγος για να διαβάσετε το βιβλίο. Αφορά στους ανθρώπους που θέλουν να διεισδύουν στα πράγματα, να ασχολούνται με την λεπτομέρεια, να οργανώνουν τον κόσμο τους και ενδεχομένως και τον χαρακτήρα τους. Αφορά στους ανθρώπους που υποδύονται ρόλους στο θέατρο αλλά και όλους εμάς που πολύ συχνά μας διαφεύγουν πολλά πράγματα επειδή δεν μάθαμε ένα. Την παρατήρηση. Όλο το έργο είναι μια παρατήρηση πραγμάτων, μια διαρκής λεπτομερειακή καταγραφή ανεπαίσθητων ενεργειών, αντικειμένων που ίσως να μην έχουν αξία αλλά βρίσκονται πάντα εδώ.
Και υπάρχει και μια πρωτοτυπία στο βιβλίο. Υπάρχει μια αδελφή της ηρωίδας, μια αδελφή που συναντάμε πολλές φορές σε λογοτεχνικά ή θεατρικά κείμενα, η οποία είναι συνήθως μια αδελφή σκιά της ηρωίδας, βολική, συμπαθητική, συμπονούσα, άτολμη, χλωμή. Μια αδελφή Ισμήνη ή Χρυσόθεμις, ίσα – ίσα για να αναδεικνύει ακόμα περισσότερο τον δυναμισμό και την ενέργιεα της ηρωίδας.
Εδώ, η αδελφή της Ιωάννας, έτσι λέγεται η ηρωίδα μας, είναι ισάξια της. Δυναμική, (ίσως πιο δυναμική και αποφασιστική από την Ιωάννα), σθεναρή, το τρίτο πρόσωπο της ιστορίας που μπορεί, υπογραμμισμένο αυτό να αλλάξει τα πράγματα. Και έχει πράγματι πολύ ενδιαφέρον η συνάντηση των δύο αδελφών, έχει μια θεατρικότητα, όπως έχουν βέβαια και οι σκηνές της συνεύρεσης μαθήτριας και καθηγητή.
Σε μία από τις συναντήσεις της Ιωάννας με τον καθηγητή της, μιλάει ως συνήθως για τα χρώματα η Ιωάννα και λέει:
«Δάσκαλε, αγαπώ πολύ τον τελευταίο χρόνο το κίτρινο χρώμα, το χρησιμοποιώ μάλιστα πολύ και στην ζωγραφική. Σημαίνει κάτι αυτό; Ή απλώς περνάω τη φάση του κίτρινου, όπως παλιότερα περνούσα την φάση του τυρκουάζ, του βαθυκόκκινου και ούτω καθ΄ εξής…»
Το έχω πάθει κι εγώ αυτό. Να αλλάζω προτίμηση στα χρώματα που μου αρέσουν, ανάλογα την φάση όπως λέει η ηρωίδα, την κατάσταση που ήμουν, τα ερεθίσματα που είχα. Ίσως το πάθατε κι εσείς. Και ίσως το παθαίνουμε όλοι μας, όχι μόνο με τα χρώματα αλλά και με άλλα πολλά, σημαντικά πράγματα στην ζωή μας. Αυτό άλλωστε δεν είναι εξέλιξη; Αυτό δεν μας κρατάει ζωντανούς; Μια διαρκής αναζήτηση του καινούριου, του αδοκίμαστου, του παλιού που μπορεί να μας ανανεώνει, του ουτοπικού που μας κάνει πιο ρεαλιστές.
Αυτή την ουτοπία, νιώθω πως κυνηγάει σε όλη της την ζωή η Βασιλική γι’ αυτό και ίσως να είναι η πιο ρεαλίστρια από όλους εμάς. Αυτή που βλέπει νόημα και ουσία στο πιο απλό αντικείμενο, στην πιο απλή χειρονομία, στο συναίσθημα που μόνο αυτή μπορεί να δει.
Όσοι επισκεφθήκατε την έκθεση ζωγραφικής, …ζωγραφικής… δεν είναι μόνο ζωγραφική αυτό που έκανε εκεί η Βασιλική, θα νιώσετε ακόμα περισσότερο το βιβλίο. Εκείνη η πανδαισία χρωμάτων που έρχεται να καλύψει τα γκρίζα μας και τα σκοτεινά μας, να υπεραποζημιώσει το σκούρο που βιώνουμε, να φτερουγίσει την καρδιά μας, να ερμηνεύσει ο καθένας με τον δικό του τρόπο, καράβια, πουλιά, σπανιόλες, χταπόδια, παπαγάλους, να εισχωρήσει στον κόσμο που είναι μικρός και Μέγας.
Αξίζει να διαβάσετε αυτό το βιβλίο. Να δείτε πως ξετυλίγονται αυτά τα χρωματιστά κουβαράκια του σπουδαίου Ολλανδού ζωγράφου και χαράκτη Ρέμπραντ, να ταξιδέψετε με τον Πικάσο και τον Ντα Βίντσι, να αισθανθείτε μέσα σας τον υποδόριο ερωτισμό που εκπέμπεται ανάμεσα σε μαθήτρια – καθηγητή, να μυρίσετε τους δρόμους της Θεσσαλονίκης, να αφουγκρασθείτε την παιδική σας ηλικία με το άρωμα της γιαγιάς και του χωριού, μα κυρίως…
Να μπείτε στον κόσμο της Βασιλικής, στον υπέροχο κόσμο του μεγαλείου των ολίγων, αυτών που αντιστέκονται ακόμα στην λαίλαπα της καθημερινότητας, των κλαμπ, των σκυλάδικων, των ακριβών αυτοκινήτων, της αναίτιας τεχνολογίας, των αμόρφωτων και απαίδευτων ξερολιστών.
Να μπείτε στον κόσμο της Βασιλικής, έναν κόσμο γεμάτο ποίηση και χρώματα, τον κόσμο τον γεμάτο μελαγχολία που σε κάνει να χαίρεσαι και γεμάτο χαρά που σε κάνει να λυπάσαι.
Τον κόσμο που μου θυμίζει ένα ποίημα που μου χάρισε η ίδια όταν ήταν 16 χρονών, τότε που διαφαινόταν πως αυτό το κορίτσι σε όλη του την ζωή θα έγραφε υπέροχα, πρώτα για εκείνη και μετά και για όλους εμάς .
Μπήκε το φθινόπωρο αλλά η Βασιλική, τα χρώματα της, το βιβλίο της, μοσχοβολάνε άνοιξη.
Νομίζω πως τίποτα δεν ταιριάζει πιο πολύ στον κόσμο σου Βασιλική, αφού περιλαμβάνει αισθήματα, ζωγραφική – καλή ώρα, και κυρίως χαρμολύπη …τίποτα περισσότερο από αυτό το ποίημα…
Το θυμάσαι Βάσω; Το ποίημα:
«Η άνοιξη ζωγράφισε δυο πουλιά στην καρδιά μου.
Το ‘να συντροφάκι στα γκριζιασμένα όνειρά μου
και τ’ άλλο γειτονάκι στο χάσιμο της μέρας μου».
Αγαπημένη Βασιλική, Ιουλιέτα που άφηνες το πορτάκι σου πάντα ανοιχτό, έκανες ένα λάθος, ένα λάθος που δεν ξέρω αν το έκανες, δεν ξέρω αν το κάνεις ακόμα συνειδητά.
Από αυτό το πορτάκι που άφηνες πάντα ανοιχτό μπήκε όλος ο κόσμος, ο κόσμος ο δικός σου και τον μάγεψες.
Συνέχισε να γράφεις, κυνήγα την ουτοπία σου μέχρι εκεί που δεν πάει, ζήσε όπως ξέρεις να ζεις εσύ.
Το βιβλίο σου με ταξίδεψε, με έκανε να νιώσω πλούσιος και διανοούμενος, εν τέλει πιο άνθρωπος.
Σε εσάς όλους, το συνιστώ, να απολαύσετε μια υπέροχη γραφή.
Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.
*Ο Κωνσταντίνος Μπαμπίλας είναι Δάσκαλος και Θεατρολόγος.
Φωτογραφία αρχείου: Τσίπρας και Κοτζιάς έχουν ιστορικές ευθύνες για την Συμφωνία των Πρεσπών.
Είναι καλό πράγμα ο ρεαλισμός;
Εξαρτάται. Όταν πρόκειται να εξυψωθεί το ηθικό ενός λαού ή ενός στρατού, όχι. Ούτε όταν πρόκειται να διαμορφωθεί εθνική ή οποιδήποτε άλλη ταυτοτική συνείδηση.
Είναι, όμως, απαραίτητος όταν πρόκειται να δεις τα δεδομένα για την άσκηση εξωτερικής ή αμυντικής πολιτικής.
Η Ελλάδα κέρδισε τον Μακεδονικό Αγώνα και επεκτάθη μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Με εξαίρεση τα Δωδεκάνησα, άρχισε να μην μπορεί να πετύχει τους στόχους της μετά το ’22, με αποκορύφωμα την Κυπριακή τραγωδία, το 1974, και τη Συμφωνία των Πρεσπών στις μέρες μας.
Η Συμφωνία των Πρεσπών αποτέλεσε ήττα ιστορικών διαστάσεων διότι η Ελλάδα αναγνώρισε “Μακεδονικό” έθνος, “Μακεδονική ταυτότητα και “Μακεδονική γλώσσα”.
Ήταν μια τεράστια επιτυχία του βόρειου γείτονά μας από την οποία δεν είναι ικανοποιημένος.
Οι διαμορφωτές της ψευδούς συνειδησής τους γνωρίζουν ότι βασίσθηκαν σε κλοπή ιστορικών στοιχείων που ανήκουν σε άλλον λαό. Αλλά αυτό στην πολιτική δεν έχει καμιά σημασία.
Η διεθνής κοινότητα, όπως διαμορφώνεται μετά την πτώση του κομμουνισμού, γνωρίζει καλά τι συνέβη. Αλλά δεν την ενοχλεί να δώσει στα Σκόπια ό,τι ανήκε στον ελληνικό πολιτισμό και την ελληνική ιστορία. Και αυτό απεικονίζει την εμβέλεια της πολιτικής και της σημασίας της Ελλάδας. Ας μην έχουμε αυταπάτες: αυτά μπορούσε να κάνει το κράτος που διαμορφώθηκε μετά το 1922. Ένα συγκεντρωτικό και αρκτά κοτν΄θωρο κράτος, ιδιαίτερα μετά τον Β!ΠΠ και την Εμφύλια διαμάχη.
Μας ταλανίζουν καθημερινά με το πόσο σπουδαίοι είναι οι διαχειριστές του και πόσο σπουδαίοι είμαστε και εμείς ως λαός αλλά οι επιτυχίες μας ήταν τακτικές. (ΕΟΚ, ΟΝΕ). Και εκεί που ήθελαν οι άλλοι να τις έχουμε.
Με βάση αυτά, ας έχουμε υπόψη τα εξής:
-Η εικόνα που έχουν οι περισσότεροι αρθρογράφοι των ελληνικών ΜΜΕ για τα Σκόπια, είναι μια εικόνα εξ αποστάσεως και απο τις αναγνώσεις και τις μελέτες τους. Έτσι, νομίζουν, πως τα Σκόπια, όπως έχουν διαμορφωθεί σήμερα, είναι έτοιμα προς διάλυσιν. Και περιμένουν σε μερικά χρόνια να επέλθει η κατανομή τους σε Αλβανία και Βουλγαρία. Λάθος. Ο “μακεδονισμός” είναι πολύ συνεκτική ουσία στον λαό της γειτονικής χώρας. Η νομενκλατούρα τους έχει κάνει σημαντική δουλειά. Και επειδή όσοι νοιώθουν “μακεδόνες” έχουν, άμεσα, την αίσθηση της απειλής (Αλβανία, Βουλγαρία, ακόμη και απο Ελλάδα), συσπειρώνονται εύκολα και συνεκτικά γύρω απο το εθνοτικό ιδεολόγημά τους.
Δεν πρόκειται ούτε να διαλυθούν, ούτε να αποβάλλουν τον “μακεδονισμό” εν ονόματι οποιασδήποτε συμφωνίας. Ελιγμούς θα κάνουν για να οφεληθούν οικονομικά, και όπως αλλως, απο την ένταξή τους σε διεθνείς θεσμούς.
Ας μην περιμένουν, λοιπόν, οι αναλυτές διάλυση των Σκοπίων ή πρωτοβουλία για κατάργηση της Συμφωνίας των Πρεσπών. Δεν θα την αμφισβητήσουν de jure αλλά de facto. Και αυτό, με το VMRO στην κυβερνηση, είναι, ακόμη, χειρότερο για την Ελλάδα.
Η ρεαλιστική αυτή διαπίστωση είναι άχαρη. Αλλά απευθύνεται σε όσους θέλουν να προσεγγίσουν τα πράγματα με το νου. Και όχι με τις επιθυμίες τους. Και δική μου επιθυμία είναι η απαλλαγή απο τη Συμφωνία των Πρεσπών. Αλλά αυτό δεν θα συμβεί.
Τα Σκόπια τα θελει, όπως υπάρχουν σήμερα, η διεθνής κοινότητα. Αν δεν υπήρχαν τα διμερή, με την Ελλάδα, προβλήματα πιστεύω πως η ύπαρξή τους ευνοεί και την χώρα μας. Αυτή την αντίφαση μεταξύ αναγκαιότητας ύπαρξής τους και επίλυσης των ουσιαστικών προβλημάτων το πολιτικό σύστημα της Ελλάδας δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει.
Έχω υποστηρίξει διαχρονικά ότι το ζήτημα του κρατικού, εθνοτικού και γλωσσικού ονόματος των Σκοπίων δεν μπορεί να λυθεί χωρίς να “σπάσουν αυγά”, χωρίς δηλαδή να χάσει η μία πλευρά! Όχι πάντως η ελληνική, η οποία έχει υπέρ αυτής το ιστορικό, γεωγραφικό, εθνοτικό και γλωσσικό δίκιο. Δυστυχώς, με την κάκιστη Συμφωνία των Πρεσπών, έγινε ακριβώς το αντίθετο: έχασε “αυτοβούλως” η αλήθεια και κέρδισε η παράνομη ιδιοποίηση και υποκλοπή!
Επιβραβεύτηκε η παράνομη χρησικτησία, για 30 ή έστω 70 χρόνια, απέναντι στην τρισχιλιετή μακεδονική ιδιοκτησία και χρήση του ονόματος ως πολιτιστικής ταυτότητας των Ελλήνων της Μακεδονίας, αλλά και όλων των υπόλοιπων που συναπαρτίζουν το ελληνικό έθνος. Θεωρήθηκε ως “ασθενής” η πλευρά των Σκοπίων και κρίθηκε ότι αυτή έπρεπε να κερδίσει τα περισσότερα στην διαμάχη για το όνομα!
Η διεθνής διπλωματία έριξε το βάρος της υπέρ του ψευδομακεδονισμού των Σκοπίων και –με την βοήθεια των εμφυλιοπολεμικών και ψυχροπολεμικών καταλοίπων της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ– οδήγησε με διάφορες μεθοδεύσεις στην αποδοχή ενός κρατικού ονόματος, ιθαγένειας και εθνότητας, αλλά και γλώσσας, που καμία ή ελάχιστη σχέση έχουν με την Μακεδονία! Η συμφωνία για σύνθετο κρατικό όνομα (Βόρεια Μακεδονία) θεωρήθηκε “νίκη” της Ελλάδας, ενώ παραχωρήθηκε στους Σκοπιανούς η ιθαγένεια, η εθνότητα και η γλώσσα που ήθελαν.
Όχι μάλιστα ως “Βορειομακεδόνες” ή “βορειομακεδονική”, αλλά ως “Μακεδόνες” και “μακεδονική γλώσσα”, ενώ με το (αμφίσημο και αόριστο) άρθρο 7 της διαβόητης Συμφωνίας των Πρεσπών, επιτρέπεται και η χρήση του όρου “Μακεδονία” από τους Σκοπιανούς, όπως γινόταν από το 1991 (ως κράτος) ή από το 1945 (ως Ομόσπονδη Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία). Πουθενά στη Συμφωνία δεν αναφέρεται ο όρος “Ελληνική Μακεδονία”, αλλά «ως η βόρεια περιοχή του Πρώτου Μέρους» (Ελλάδας)!
Ο κλεψίτυπος “Μακεδονισμός”
Έχω τονίσει σε ομιλίες, σε σχετικό βιβλίο μου και άλλα κείμενά μου ότι ο κλεψίτυπος “Μακεδονισμός” των Σκοπίων είναι βαθιά ριζωμένος στο σλαβικό τμήμα του πολυεθνικού πληθυσμού. Αυτό ως αποτέλεσμα της επιχειρηθείσας τεχνητής “εθνογένεσης” από τον Τίτο (μετά το 1944) και από το κατεστημένο των Σκοπίων, ιδίως μετά την διάσπαση της Γιουγκοσλαβίας (1991) και την αναγνώριση του ανεξάρτητου κράτους που αυτοονομάσθηκε “Δημοκρατία της Μακεδονίας”.
Η κακή και μη προβλεπτική Ενδιάμεση Συμφωνία (Σεπτέμβριος 1995), ιδίως δε, ο τρόπος που την εφάρμοσε η κυβέρνηση Σημίτη από το 1996 μέχρι τις αρχές του 2004, έδωσε στα Σκόπια την δυνατότητα να μην διαπραγματευθούν ουσιαστικά. Παρέμειναν στο όνομα “Μακεδονία” (με την α ή β εκδοχή) και προωθούσαν την διεθνή αναγνώριση του (προς αλλαγήν) ονόματός τους, φθάνοντας να αναγνωρισθούν σχεδόν από 140 κράτη, χωρίς ουσιαστική ελληνική αντίδραση.
Η κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή προσπάθησε να διαφύγει από την δρομολογημένη πορεία και μπλοκάρισε το 2008, στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι, την ένταξη των Σκοπίων στην Συμμαχία. Μία κακή, αν και μη ουσιαστική ως προς τις κυρώσεις, απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, καταδίκασε την Ελλάδα το 2010. Έτσι προετοιμάσθηκε το έδαφος για επάνοδο στον “διάλογο των κωφών” υπό την μεροληπτική μεσολάβηση Νίμιτς.
Θα λείψει ο Ζάεφ όχι μόνο στον Τσίπρα, αλλά και στον Μητσοτάκη…
Πώς εννοείται η συμφωνία
Το πρώτο εξάμηνο του 2018, η “πρόθυμη” κυβέρνηση Τσίπρα, με πρωτεργάτη τον υπουργό Εξωτερικών Νίκο Κοτζιά, διαπραγματεύθηκε και υπέγραψε στις 18.06.2018 την Συμφωνία των Πρεσπών, που η μεγάλη πλειονότητα των Ελλήνων την θεώρησε απαράδεκτη και ζημιογόνα. Γι’ αυτό και στην Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα και σε όλη την Ελλάδα, διοργανώθηκαν ογκώδη συλλαλητήρια διαμαρτυρίας.
Αν κρίνουμε από λαϊκές και πολιτικές αντιδράσεις του σλαβικού στοιχείου στα Σκόπια, αλλά κυρίως από το αποτυχημένο δημοψήφισμα (διοργανώθηκε σύμφωνα με σχετική πρόβλεψη της Συμφωνίας) στην γειτονική χώρα, η πλειοψηφία του σλαβικού στοιχείου δεν αποδέχθηκε την Συμφωνία, μολονότι αυτή θα έδινε το “διαβατήριο” για ένταξη στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ! Η συμμετοχή στο δημοψήφισμα δεν ξεπέρασε το 36% αντί του προβλεπόμενου συνταγματικά 50%+.
Πώς λοιπόν θα εφαρμοσθεί μία διμερής Συμφωνία που την απορρίπτουν με μεγάλη πλειοψηφία και οι δύο λαοί τους οποίους αφορά (έστω για αντίθετους ο καθένας λόγους); Ο ελληνικός λαός, μάλιστα, δεν είχε –με ευθύνη της τότε κυβέρνησής του– το δικαίωμα να εκφρασθεί με δημοψήφισμα. Κι αυτό, παρότι η Συμφωνία των Πρεσπών του αφαιρούσε το πολιτιστικό κεκτημένο του, για την υπεράσπιση του οποίου ως γεωγραφικής περιοχής, εθνοτικής ταυτότητας και γλώσσας, είχαν δοθεί ηρωικοί αγώνες.
Η πτώση του Ζάεφ
Η πτώση της δημοτικότητας του Ζάεφ και του κόμματός του (σοσιαλδημοκρατικό) από το 2019 που κυρώθηκε η Συμφωνία των Πρεσπών και μέχρι πρόσφατα (31.10.2021) φάνηκε στην παταγώδη ήττα στις δημοτικές εκλογές. Κακή οικονομική διαχείριση, διαφθορά, έλλειψη δημοκρατίας και διάψευση ελπίδων για ευρωπαϊκή ένταξη, συνέβαλαν προφανώς στο αποτέλεσμα. Ο Ζάεφ υποχρεώθηκε να δηλώσει ότι θα παραιτηθεί από πρωθυπουργός και ηγέτης του κόμματός του.
Κανείς δεν πρέπει να υποτιμήσει την αντίφαση ανάμεσα στο νόθο “Μακεδονισμό” που εκπέμπεται αδιαλείπτως από το κράτος και την κυβέρνηση των Σκοπίων, παρά τις προβλέψεις της Συμφωνίας για προσαρμογή στο γεωγραφικό όρο “Βόρεια Μακεδονία”, που στην πράξη αναιρείται από τη μακεδονική εθνοτική και γλωσσική αποκλειστικότητα, με την οποία έχουν γαλουχηθεί και πιστεύουν.
Χωρίς την προσαρμογή των Σλάβων της γείτονος στο νέο όνομα Βόρεια Μακεδονία, κάτι που δεν υπηρετεί η χορήγηση της “μακεδονικής” ιθαγένειας, εθνότητας και γλώσσας, δεν πρόκειται να πεισθεί ο λαός της να εγκαταλείψει, έστω σταδιακά, την πλάνη ότι αυτοί είναι οι μόνοι γνήσιοι “Μακεδόνες” και μάλιστα έχουν ευθεία καταγωγή από την κλασσική Μακεδονία του Φιλίππου-Μεγάλου Αλεξάνδρου και μάλιστα διεκδικούν “μακεδονικές” μειονότητες σε Ελλάδα και Βουλγαρία.
Καμία πληροφοριακή εκστρατεία δεν έγινε στα Σκόπια για την πλάνη περί “μακεδονικής ταυτότητας” (αποκλειστικής και ιστορικής μάλιστα), ώστε να μπορεί να “χωνευθεί” από τον λαό της η καθαρά γεωγραφική διάσταση του ονόματος “Βόρεια Μακεδονία”. Ίσως, αν έλειπαν οι επαίσχυντες εκχωρήσεις της μακεδονικής ιθαγένειας-εθνότητας και γλώσσας από τη Συμφωνία των Πρεσπών, να μπορούσε να υπάρξει ελπίδας καλόπιστης εφαρμογής της.
Η παράνοια Χίτλερ και Χίμλερ στο Ανατολικό Μέτωπο
Προβλέψεις και εξελίξεις
Η εξέλιξη των πραγμάτων, δυστυχώς, επιβεβαιώνει την πρόβλεψη που έχω κάνει (όπως και άλλοι συνετοί αναλυτές). Δηλαδή, ότι με δεδομένη την εκχώρηση “μακεδονικής” ιθαγένειας-εθνότητας-γλώσσας στα Σκόπια, αλλά και την κεκτημένη ταχύτητα χρήσης από τις 2-3 τελευταίες γενιές του όρου “Μακεδονία” και των παραγώγων του, ήταν αδύνατον το επίθετο “Βόρεια” στο κρατικό όνομα να εμποδίσει την κατάχρηση και τον “Μακεδονισμό”.
Μιλάμε για “μακεδονικό” έθνος με αρχαίες καταβολές, όταν πρόκειται για Σλάβους, οι οποίοι έφτασαν στην Βαλκανική 1.000 χρόνια μετά την εποχή των αρχαίων Μακεδόνων, που κατοικούσαν στην κλασική γεωγραφική Μακεδονία, που σήμερα ανήκει στην Ελλάδα. Η κληρονομιά αυτή, όπως και η μακεδονική ταυτότητα ανήκουν αποκλειστικά στο ελληνικό έθνος. Ως πολιτιστική πτυχή του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των Ελλήνων δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν από ξένους προς τον Ελληνισμό.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε απόλυτα δυσμενή θέση απέναντι στα Σκόπια, που χρησιμοποιούν και διακινούν παγκοσμίως ως κρατικό όνομα (αλλά και ως εθνοτικό και γλωσσικό) το Μακεδονία-μακεδονικός. Ως εκ τούτου, είναι φυσικό σε βάθος χρόνου να εξοβελίσουν διεθνώς τον ιστορικό τίτλο της Ελλάδας. Κι αυτό, επειδή η ελληνική Μακεδονία αποτελεί εσωτερική περιφέρεια της Ελλάδας, χωρίς διεθνή εκπροσώπηση!
[Είναι δυνατόν να κινδυνεύουμε να μείνουμε χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και πολιτικοί ηγέτες να επιμένουν στα παραμύθια της «πράσινης ενέργειας»; Και με τις διακοπές φωτός και θέρμανσης θα τη βολέψουμε, αλλά όταν ενσκύψει η διατροφική κρίση – άμεση συνέπειά της – τί θα κάνουμε; Και το περίεργο είναι ότι οι μεγαλύτερες πολιτικές δυνάμεις συμφωνούν στις επιδοτούμενες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στον παροπλισμό λιγνιτικών μονάδων. Και κουβέντα δε γίνεται για αξιοποίηση των πλούσιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου. Αποδείχτηκε ότι η κλιματική κρίση είναι μόνο πολιτική ατζέντα και τίποτε άλλο.
Και ας μη μας διαφεύγει το σοβαρότερο: ο οικολογισμός θεωρεί τον άνθρωπο μοναδικό υπεύθυνο της κλιματικής κρίσης (στη Γαλλία συζητείται και η θέσπιση ποινικού αδικήματος «περιβαλλοκτονίας»): η φύση αναγορεύεται σε θεό και καλείται ο ένοχος άνθρωπος να την προσκυνήσει, με ό,τι μπορεί ο καθένας να φανταστεί. Θα επιτρέψουμε στα φαντάσματα του παρελθόντος να επιστρέψουν; Ε.Δ.Ν. ]
Η πρασινοφρουρός Γκρέτα απευθύνεται στους Ευρωβουλευτές. Μιλάει από χειρόγραφο. Συνεντεύξεις δε δίνει γιατί αγνοεί παντελώς το θέμα και μπορεί να βρεθεί κάποιος «αντιδραστικός» δημοσιογράφος…και θα χαλάσει το ίματζ της…
Η G20 που πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη και η Cop 26 που έγινε στη Γλασκώβη σηματοδοτούν μια νέα κλιμάκωση της ανησυχητικής ρητορικής των κυριότερων δυτικών κυβερνήσεων σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αποφυγή της «κλιματικής κρίσης». Αλλά, ταυτόχρονα, αυτές οι δύο συναντήσεις σηματοδοτούν επίσης μια ολοένα και πιο αισθητή ρήξη μεταξύ αυτής της ολοένα και πιο οριστικής ρητορικής, αφενός, και των προγραμμάτων που συμφωνήθηκαν πραγματικά από τις κυβερνήσεις για τη μείωση των τόσο δαιμονοποιημένων εκπομπών CO2.
Επιπλέον, αυτά τα δύο γεγονότα έχουν τώρα αναμφισβήτητα ρίξει φως στην πολύ σαφή απόκλιση σε αυτά τα ζητήματα μεταξύ της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών, αφενός, και των ασιατικών χωρών, αφετέρου. Μια απόκλιση που τονίζεται από τη μειωμένη συμμετοχή Ρωσίας και Κίνας στη Σύνοδο Κορυφής της Ρώμης και την απουσία τους στη Σύνοδο Κορυφής της Γλασκώβης. Αυτή η διαφοροποίηση είχε ως αποτέλεσμα τον γενικό στόχο, που τέθηκε στο τέλος της G20 στη Ρώμη, να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη σε 1,5 βαθμούς «μέχρι τα μέσα του αιώνα».
Εν ολίγοις, παρά την επείγουσα κινητοποίηση για την κλιματική αλλαγή τα τελευταία δύο χρόνια, με σύμβολο τη νεαρή «ιέρεια» Γκρέτα Τούνμπεργκ, φαίνεται πλέον προφανές ότι έχει βρεθεί ένας σιωπηρός συμβιβασμός σε σχέση με το πλαίσιο που καταρτίστηκε από τις συμφωνίες του Παρισιού του 2015 – εγκρίθηκε επίσημα αλλά στην πραγματικότητα αγνοήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τις περισσότερες βιομηχανικές χώρες της Ασίας. Η Δύση συνεχίζει σθεναρά την εκστρατεία της «απανθρακοποίησης», με στόχο την «ουδετερότητα» των υδρογονανθράκων έως το 2050 (ενώ αφήνει ανοιχτά πολλά ερωτήματα σχετικά με την πραγματική πιθανότητα και τη βούληση να επιτευχθεί αυτός ο στόχος), ακολουθώντας ένα «Σενάριο» όπως αυτό που εκφράστηκε από τον Βρετανό πρωθυπουργό Μπόρις Τζόνσον στα εγκαίνια του COP26, ότι βρισκόμαστε «ένα λεπτό από τα μεσάνυχτα» και πρέπει να λάβουμε ακραία μέτρα πριν συμβεί μια μη αναστρέψιμη καταστροφή. Εν τω μεταξύ, η Ασία αφήνεται σχετικά ελεύθερη να συνεχίσει την εντυπωσιακή οικονομική της ανάπτυξη αξιολογώντας ευέλικτα τη δυνατότητα, το χρονοδιάγραμμα και τις μεθόδους μιας ενεργειακής «μετατροπής» που, επί του παρόντος, φαίνεται εντελώς μη ρεαλιστική και ακόμη πιο απαράδεκτη για τις περιοχές του κόσμου που ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για την αύξηση του βιοτικού επιπέδου των πληθυσμών τους ή -όπως η Ρωσία- πάντα άρρηκτα συνδεδεμένες οικονομικά με την εκμετάλλευση του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Είναι δυνατόν να πλημμυρίζει ο Ρήνος καλοκαιριάτικα και τα ελληνικά ΜΜΕ να μην κάνουν λόγο για κλιματική αλλαγή; Και όμως η υδατογραφία του 1868 δείχνει το Ρήνο πλημμυρισμένο…
Αυτή η πολύ σαφής και ριζική διαφοροποίηση μεταξύ των βιομηχανοποιημένων χωρών της Δύσης και των χωρών της Ανατολής (με τη Λατινική Αμερική στη μέση θέση και την Αφρική που εξακολουθεί να ενεργεί ως θεατής), πέρα από το λεπτό παραπέτασμα μιας λεγόμενης ενότητας προθέσεων, αντιπροσωπεύει μια ιστορική καμπή της οποίας οι ρίζες και η σημασία πρέπει να κατανοηθούν καλά.
Μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: τα πιο πρόσφατα βιομηχανοποιημένα έθνη βλέπουν την οικονομική ανάπτυξη ως απόλυτο και αναπόφευκτο στόχο, ενώ εκείνα με παλαιότερη εκβιομηχάνιση και πιο εδραιωμένη ευημερία έχουν επιλέξει να διαχειριστούν τη δική τους οικονομική παρακμή.
Η επιλογή να επισημανθούν οι φόβοι μιας υποτιθέμενης κλιματικής έκτακτης ανάγκης προκειμένου να προωθηθεί ένας βαθύς κοινωνικός μετασχηματισμός από την πλευρά των δυτικών κυρίαρχων τάξεων πρέπει να διαβαστεί με όρους οικονομικούς και πολιτικούς καθώς και ψυχολογικούς. Οι «πλούσιες» ή «εύπορες» κοινωνίες είναι ολοένα και πιο γερασμένες και στείρες, υπονομεύονται όλο και περισσότερο από τον μηδενισμό και την ολοκληρωτική εκκοσμίκευση, όλο και πιο ανίκανες να διατηρήσουν την οικονομική ανάπτυξη πολλαπλασιάζοντας την κατανάλωση σε βάρος του δημόσιου και ιδιωτικού χρέους. Τα συναισθήματα που κυριαρχούν στους πληθυσμούς τους είναι ο φόβος για το μέλλον, ο τρόμος του θανάτου, η αγωνία να χάσει κανείς αυτό που έχει. Η ψύχωση της κλιματικής αποκάλυψης είναι μια έκφραση αυτού του διαδεδομένου συναισθήματος. Σε αυτήν – όπως και στην πιο πρόσφατη ψύχωση της πανδημικής μετάδοσης – μετουσιώνεται μια γενική στάση απόλυτης παραίτησης και άμυνας απέναντι στην ιστορική διαλεκτική, τη σύγκρουση και τον κίνδυνο.
Οι δυτικές άρχουσες τάξεις εκφράζουν φυσιολογικά, μέσω των συστημάτων αντιπροσώπευσής τους, αυτή την κυρίαρχη ψυχολογική κατάσταση των κυβερνωμένων τους. Αλλά, επιπλέον, αποφάσισαν να αξιοποιήσουν την ευκαιρία και να τη χρησιμοποιήσουν για να εδραιώσουν τη δική τους εξουσία, σε συμμαχία και σύγκλιση συμφερόντων με τα γιγάντια ολιγοπώλια της ψηφιοποιημένης οικονομίας που κυριαρχούν πλέον στις αγορές τους.
Οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ υιοθέτησαν με ενθουσιασμό το «αφήγημα» ότι ο ανθρώπινος πολιτισμός – και ειδικότερα η εκβιομηχάνιση από τον 20ό αιώνα – είναι κατά κύριο λόγο υπεύθυνη για την κλιματική αλλαγή και ότι μια δραστική οικολογική «μετατροπή» προς μια ανθρωπότητα «μηδενικής επίδρασης», «αειφόρο» , «βιοδιασπώμενη» μπορεί να ανατρέψει την κούρσα προς την αποκάλυψη, απλώνοντας κόκκινα χαλιά μπροστά στη Γκρέτα και τους υποστηρικτές της. Ετσι, με το πρόσχημα μιας ιστορικής «μετάβασης» που θα εφαρμοστεί σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, σκοπεύουν στην πραγματικότητα να επιβάλουν στους λαούς τους μια τεράστια συγκέντρωση εξουσίας, μια παρεμβατική στροφή, μια συγχώνευση ιδιωτικού μεγαλοκαπιταλισμού και συντονισμένο κρατικό σχεδιασμό σε υπερεθνικό επίπεδο, που θα πρέπει να οδηγήσει σε ελεγχόμενη «ψύξη» όχι τόσο του κλίματος όσο των κοινωνιών.
Συμπίεση και «αποϋλοποίηση» της κατανάλωσης.
Απορρόφηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων από μεγάλα τραστ με κίνητρα και δημόσιες επιδοτήσεις.
Σαφής διαχωρισμός των ανώτερων τάξεων, ικανών να στηρίζουν την καταναλωτική ζήτηση,
από τις υποπρολεταριοποιημένες [διάβαζε: εξαθλιωμένες] μάζες, τις υποαπασχολούμενες ή ενταγμένες σε “εισόδημα κοινού προσδιορισμού” [δηλ., κατώτερο κοινωνικό εισόδημα], “γκετοποιημένες”, βιοελεγχόμενες, ίσως με ένα σύστημα “κοινωνικής πίστωσης” κατά το κινεζικό πρότυπο, με βάση εφαρμογές και τράπεζες δεδομένων που διαμοιράζονται επιχειρήσεις και κυβερνήσεις.
Η «οικολογική μετάβαση» εμφανίζεται εν συντομία, όπως το έκτακτο περιστατικό υγείας, ως ένα σχέδιο εξ ολοκλήρου εσωτερικό της δυτικής μηδενιστικής παρέκκλισης, με στόχο τον έλεγχο μιας παρακμής που θεωρείται αναπόφευκτη: να απομονώσουν τις (πρώην) εύπορες κοινωνίες σε ένα φρούριο, να διασώσουν τις αριστοκρατίες όσο περισσότερο γίνεται, να εκτονώσουν την κοινωνική σύγκρουση. Έως ότου, όσο πιο αργά γίνεται, οι μεγάλες αλλαγές που συμβαίνουν στον υπόλοιπο κόσμο αναπόφευκτα χτυπήσουν την πόρτα και, στη νέα διεθνή ισορροπία δυνάμεων, ό,τι απομείνει από τη Δύση βρεθεί μοιραία σε θέση υποταγμένη σε νέα αφεντικά.
Αλλά οι δυτικές άρχουσες τάξεις δεν βλέπουν τόσο μακριά. Είναι τόσο μηδενιστές που το μόνο που σκέφτονται είναι να κυβερνούν όσο κρατάει η ζωή η βιολογική ζωή τους. Και «μετά από μας ο κατακλυσμός!».
Μετάφραση: Ευάγγελος Δ. Νιάνιος
(*) Καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Federico II της Νάπολης (1959-)
Το σπονδυλωτό αριστούργημα του Γιώργου Τζαβέλλα “Η κάλπικη λίρα” είναι ταινία ορόσημο στην χρυσή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου.
Οι τέσσερις ανεξάρτητες ενότητες τους που ως μια … κάλπικη λίρα, έχουν ως πρωταγωνιστές μια πλειάδα κορυφαίων ηθοποιών, οι οποίοι αμιλλώνται μεταξύ τους στην τέχνη και το επίπεδο της υποκριτικής.
Στην πρώτη ο κορυφαίος των κορυφαίων Βασίλης Λογοθετίδης και οι στενοί συνεργάτες του Ευάγγελος Πρωτοπαππάς, Ίλυα Λιβυκού, Θάνος Τζενεράλης, εξαίρετοι ηθοποιοί.
Στη δεύτερη ο μεγάλος Μίμης Φωτόπουλος και η λαμπρή ρολίστα Σπεράντζα Βρανά σε μονομαχία υψηλής υποκριτικής τέχνης.
Στην τρίτη ο σπουδαίος Ορέστης Μακρής και ο παντός ρόλου σπουδαίος Λαυρέντης Διανέλλος.
Στην τελευταία η υποκριτική φθάνει στα άκρα της, από το θρυλικό ζευγάρι Δημήτρης Χορν και Έλλη Λαμπέτη.
Η μουσική επένδυση έγινε από έναν ακόμη κορυφαίο, τον Μάνο Χατζηδάκη. Το σενάριο και η σκηνοθεσία είναι από τον μεγάλο Γιώργο Τζαβέλλα σεναριογράφο και σκηνοθέτη πολλών μεγάλων επιτυχιών όπως “Ο ζηλιαρόγατος”, “Ο μεθύστακας”, “Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα”, “Μια ζωή την έχουμε” και πολλές άλλες.
“Η κάλπικη λίρα” μια ταινία ορόσημα, όπου η υποκριτική είναι στα καλύτερά της.
*Ο Στράτος Σιμιτζής είναι Δημοσιογράφος και Συγγραφέας. Από τα βιβλιοπωλεία διατίθεται η νέα συλλογή διηγημάτων του με τίτλο: “Η αρχόντισσα του κάμπου”. Εκδόσεις “Μέθεξις”.
Η πολιτική ανατροπή στα γειτονικά Σκόπια δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Ήταν μια εξέλιξη απολύτως αναμενόμενη και πέρα από τις όποιες επιφανειακές αναγνώσεις, είναι φανερό πως ούτε οι Αμερικανοί ούτε βεβαίως η Βαυαροδιοικούμενη Ευρώπη έκαναν κάτι με σκοπό να την αποτρέψουν…
Κρίσιμοι παράγοντες που επιτάχυναν τυπικά αυτήν την εξέλιξη, είναι τα πολλαπλά αδιέξοδα με τα οποία βρέθηκε αντιμέτωπη η κυβέρνηση Ζάεβ, η οποία ουσιαστικά δεν επιβραβεύθηκε από τους Αμερικανοευρωπαίους πάτρωνές της, για το «έργο» που προσέφερε στην Βαλκανική πολιτική του Δυτικού συνασπισμού, αφού τελικά δεν πριμοδοτήθηκε με παρεμβάσεις ικανές να διευκολύνουν την Ευρωπαϊκή πορεία της γειτονικής χώρας, πράγμα που θα μπορούσε να εκληφθεί ως μια ευρύτερη πολιτική συμβολή στην εδραίωση της περιφερειακής σταθερότητας.
Στην πατρίδα μας, η απολύτως προβλέψιμη συστημική στρατηγική σκέψη, έσπευσε να προσεγγίσει τα διαδραματιζόμενα στα Σκόπια με την διαχρονική επιπολαιότητα που την χαρακτηρίζει και όπως ήταν αναμενόμενο επικέντρωσε την προσοχή της στο μέλλον που επιφυλάσσεται απέναντι στην Συμφωνία των Πρεσπών.
Το πρόβλημα όμως με την μικρή Βαλκανική χώρα είναι πολύ ευρύτερο…
Και μπορεί τα πολλαπλά αδιέξοδα, με τα οποία βρέθηκε αντιμέτωπη η κυβέρνηση Ζάεφ, να επιτάχυναν τις πολιτικές διεργασίες που καταγράφονται αυτήν την στιγμή στο εσωτερικό της, ωστόσο, η πολιτική ανατροπή η οποία συντελέστηκε, είναι φανερό πως δεν εξαντλείταιστα ζητήματα που σχετίζονται με την αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού, την ανακατανομή ρόλων και εν τέλει την νομή της ίδιας της εξουσίας.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που συνδέεται άμεσα – και με την σειρά της τις ανατροφοδοτεί έτι περαιτέρω – μεδυναμικές ισχυρών εθνικιστικών ανταγωνισμών που είναι διάχυτες στην πολυεθνική κοινωνία των Σκοπίων και των οποίων το γεωγραφικό αποτύπωμα εκτείνεται σε ολόκληρη την Βαλκανική. Ως εκ τούτου, αυτή η εξέλιξη, θα επιδράσει καταλυτικά στην διάχυση της ρευστότητας και στην περαιτέρω ενίσχυση μιας δυναμικής αποσταθεροποίησης στην ευρύτερη περιοχή.
Από την άποψη αυτή, αντί να επικεντρώσουμε βιαστικά και αβασάνιστα την προσοχή μας στο μέλλον που επιφυλάσσεται στην Συμφωνία των Πρεσπών, καλό θα είναι να προσπαθήσουμε να διαβάσουμε προσεκτικά τις κρίσιμες παραμέτρους που σχετίζονται με τις πολιτικές ανατροπές που συντελούνται στην γειτονική χώρα. Στο πλαίσιο λοιπόν αυτής της αναγκαίας προσεκτικής ανάγνωσης, θα πρέπει να παρατηρήσουμε τα εξής:
Πρώτον: Ο Μακεδονισμός ως εθνική κουλτούραπου διαπερνά στο σύνολό του το σλαβόφωνο κομμάτι του πληθυσμού της γειτονικής χώρας, ήταν πάντα κυρίαρχος, ήταν πάντα παρών και ήταν αυτός που κατά κανόνα – ακόμη και με απροκάλυπτη καταφυγή στην δολιότητα – σηματοδότησε την ασυνεπή (απέναντι στα προβλεπόμενα της Συμφωνίας των Πρεσπών) πολιτική συμπεριφορά ΚΑΙ της κυβέρνησης Ζάεβ, ΤΟΣΟ στο εσωτερικό της χώρας, ΟΣΟ ΚΑΙ σε επιλεγμένες διεθνείς παρεμβάσεις της.
Δεν πρόκειται επομένως για ένα φαινόμενο που το αναβιώνει η πιθανότητα πρωθυπουργοποίησης του Χρίστιαν Μίτσκοσκι στο πλαίσιο ενός νέου κυβερνητικού σχήματος που θα προκύψει από μια πολιτική συμφωνία με άξονα το VMRO-DPMNE.
Δεύτερον: Ο Αλβανικός αποσχιστικός Εθνικισμός έχει επίσης μια διαρκή και ισχυρή παρουσίαστην πολυεθνική κοινωνία των Σκοπίων. Η ειρηνευτική συμφωνία της Οχρίδας του 2001, ΔΕΝ τον εξάλειψε, και φυσικά ΔΕΝ ακύρωσε την δυναμική του στο Αλβανόφωνο κομμάτι του πληθυσμού.
Αυτό που πέτυχε η συμφωνία της Οχρίδας, ήταν να του εξασφαλίσει πίστωση χρόνου προκειμένου να οργανώσει και να ισχυροποιήσει τις πολιτιστικές του δομές, διευρύνοντας ταυτόχρονα την τοπική πολιτική του παρακαταθήκη και διασφαλίζοντας – παράλληλα με αυτό – και σοβαρή εμπειρία πολιτικής και κυβερνητικής διοίκησης στα στελέχη του.
Τρίτον: Το κυρίαρχο στοιχείο στην νέα πολιτική πραγματικότητα που διαμορφώνεται, ΔΕΝ είναι η ήττα του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SDSM)στις δημοτικές εκλογές που οδήγησε στην παραίτηση του Ζάεφ. Το κυρίαρχο στοιχείο γύρω από το οποίο οφείλουμε να επικεντρώσουμε την προσοχή μας, είναι οι πολιτικοί όροι μέσα από τους οποίους αναγορεύεται πρωταγωνιστής ο Μίτσκοσκικαι το VMRO-DPMNE.
Και αυτό που παρατηρούμε, και το οποίο είναι πραγματικά ανησυχητικό γιατί προοιωνίζει εξελίξεις, είναι το γεγονός ότι το εθνικιστικό VMRO-DPMNE εξασφαλίζει την πολιτική στήριξη ΔΥΟ Αλβανικών κομμάτων, της “Συμμαχίας για τους Αλβανούς-Εναλλακτική” και του “BESA” και μαζί με αυτά, εξασφαλίζει την στήριξη ΚΑΙ του Εθνικιστικού Αριστερού κόμματος Levica το οποίο αμφισβητεί ανοικτά την ειρηνευτική συμφωνία της Οχρίδας.
Τέταρτον: Το ισχυρό Αλβανικό κόμμα του Αλί Αχμέτι (DUI)επιμένει – προς το παρόν τουλάχιστον – να στηρίζει το ηττηθέν Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (SDSM) του Ζάεφ.
Όπως αντιλαμβάνεστε όμως, αυτή η στάση δεν συνιστά «κλειδωμένη» και αμετάβλητη πολιτική συμπεριφορά αλλά τακτικό χειρισμό που συναρτάται ευθέως από τις γενικότερες περιφερειακές εξελίξεις.
Αυτός είναι και ο λόγος που αξίζει να προσεχτεί το γεγονός ότι η Αλβανική εθνική μειονότητα σε μια έξυπνη όσο και διορατική κίνηση ΜΑΤ, καταφέρνει να αναδεικνύεται σε παράγοντα παντός καιρού αφού σε κάθε περίπτωση συμμετέχει στο κυβερνητικό σχήμα με αυξημένο χαρτοφυλάκιο απαιτήσεων μέσω των δύο κομμάτων της και την ίδια στιγμή καθηλώνει σε καθεστώς πολλαπλής πολιτικής ομηρίας την αντιπολίτευση στο σύνολό της, μέσω του κόμματος του Αλί Αχμέτι (DUI).
Όλα τα παραπάνω είναι διαπιστώσεις κρίσιμες και η σημασία τους είναι ξεχωριστή αφού…
Α. Διαδραματίζονται σε έναπεριβάλλον το οποίο, για τους Αμερικανούς και το ΝΑΤΟ, έχει πάψει πλέον να αντιμετωπίζεται ως ΧΩΡΑ. Αντιμετωπίζεται ως ΧΩΡΟΣ και δη πολλαπλής χρησιμότητας, μέσω του οποίου εξυπηρετούνται ΤΟΣΟ τα επιθετικά σχέδια σε βάρος της Ρωσίας, ΟΣΟ και η στρατηγική ανάσχεσης της Κινεζικής «εισβολής» στην Ευρωπαϊκή Γεωοικονομία.
Β. Η περιφερειακή ατζέντα Κοσσόβου – Σερβίας παραμένει ενεργή, ανατροφοδοτούμενη και ως εκ τούτου ο κίνδυνος διάχυσης της αποσταθεροποιητικής της δυναμικής παραμένει ορατός και με αυξημένες πιθανότητες.
Γ. Η Αλβανία κλιμακώνει με διάφορους τρόπους την προώθηση του μεγαλοϊδεατικού της σχεδιασμού και είναι αποδεδειγμένο ότι το Αλβανικό εθνικιστικό αποτύπωμα, ΤΟΣΟ στα Σκόπια ΟΣΟ και αλλού, πειθαρχεί πάντα στις «μητροπολιτικές» οδηγίες.
Επίλογος…
Ας μην ανησυχούν λοιπόν οι «ευαίσθητοι» της συστημικής στρατηγικής σκέψης. Η συμφωνία των Πρεσπών ΔΕΝ κινδυνεύει από κανενός είδους μονομερή «κατάργηση» (πολύ δε περισσότερο από την όποια πολιτική ηγεσία των Σκοπίων) όπως εξηγήσαμε άλλωστε σε σχετική μας εκπομπή στο βίντεο που επισυνάπτεται (βλέπε σχετικό απόσπασμα από την αρχή έως το 47:06 λεπτό τουλάχιστον). Η Συμφωνία των Πρεσπών, ως παρακολούθημα της Ενδιάμεσης Συμφωνίας του 1995, είναι η τέλεια γεωπολιτική παγίδα ΤΟΣΟ για την Ελλάδα ΟΣΟ ΚΑΙ για τα Σκόπια, το πανάκριβο τίμημα της οποίας το πληρώνει η Ελλάδα βεβαίως με την απαράδεκτη εκχώρηση του Μακεδονισμού.
Η έτσι κι αλλιώς απαράδεκτη Συμφωνία, είναι καταδικασμένη από την φύση της να παραμείνει σε ισχύ, μέχρι τουλάχιστον να επέλθει (πράγμα διόλου απίθανο) ο διαμελισμός και η οριστική διάλυση του γειτονικού υβριδικού κρατικού μορφώματος. Μην ανησυχείτε (όσοι ανησυχείτε)…
Η Βαλκανική κινδυνεύει με γενικευμένη ανάφλεξη τώρα που είναι πολλαπλά πιο εύκολο να χαθεί ο έλεγχος στο Κόσσοβο και να κλιμακωθεί ο τυχοδιωκτισμός με την Βουλγαρία. Τα Σκόπια είναι πολύ πιο κοντά στον διαμελισμό προκειμένου τα ιμάτιά τους να διαμελιστούν για τον εξευμενισμό των γειτόνων, παρά στην συνέχιση της αυτοτελούς γεωπολιτικής τους πορείας. Η έκρηξη των αντιπαρατιθέμενων εθνικισμών έρχεται πλέον πολύ πιο κοντά με την ανάδειξη του Μίτσκοσκι στην κυβερνητική εξουσία. Γι αυτό και είναι καιρός η πατρίδα μας να αποκτήσει υπεύθυνη και σοβαρή Βαλκανική πολιτική και στρατηγική σκέψη ικανή να της εξασφαλίσει προβλεψιμότητα εν όψει εξελίξεων που αναμένεται να είναι δραματικές.
Ακολουθεί η πολύ ενδιαφέρουσα και άκρως επίκαιρη εκπομπή. Συνιστούμε να την παρακολουθήσετε ολόκληρη…
Το πιο πρόσφατο επεισόδιο του σήριαλ ήταν η «λίστα Μπογδάνου» με τα ονόματα μαθητών νηπιαγωγείου του κέντρου της Αθήνας: τρία ελληνικά και δεκαεπτά ξένα.
Ο εμφυλιοπολεμικός κατήφορος που ακολούθησε ικανοποίησε άπαντες: τον Μπογδάνο για να διαχειρισθεί την εκλογική μηχανική της Α’ Αθήνας, καθώς και την Αριστερά που χρειαζόταν απεγνωσμένα φρέσκους «φασίστες» αφότου η ΝΔ έβαλε στην φυλακή την Χρυσή Αυγή.
Όμως, ο εκλογικός οπορτουνισμός του Κ. Μπογδάνου είχε μια βάση: το μεταναστευτικό είναι ένα φλέγον ζήτημα που απασχολεί μια μεγάλη μερίδα των Ελλήνων. Το 90% των πολιτών του Β. Αιγαίου το θεωρεί πρόβλημα, και το 65% τους πρόσφυγες-μετανάστες ως «απειλή» (ΚΑΠΑ RESEARCH). Το 83% πανελληνίως (73% μεταξύ ψηφοφόρων ΣΥΡΙΖΑ) ανησυχεί (Pulse), το 90% (66% μεταξύ ψηφοφόρων ΣΥΡΙΖΑ) συμφώνησε με το κλείσιμο των συνόρων κατά την επίθεση στον Έβρο, το 86% (51% ΣΥΡΙΖΑ) ζητά σκλήρυνση της στάσης της Κυβέρνησης και το 83% (60% ΣΥΡΙΖΑ) θεωρεί το φαινόμενο ασύμμετρη απειλή (Opinion Poll).
Η απόδραση των λέξεων: από τον Lévi-Strauss στον Μίκη
Βεβαίως το θέμα παραμένει ταμπού για το «κεντρώο» πολιτικό σύστημα που αδυνατεί να ανατρέψει την ιδεολογική κυριαρχία της Αριστεράς. Εδώ και δεκαετίες τρομοκρατείται από λέξεις όπως «φασίστας», «ρατσιστής», και «ακροδεξιός», τις οποίες η Αριστερά έχει φυλακίσει σε δική της νοηματοδότηση και τις οποίες εξαπολύει κατά το δοκούν.
Ήδη από το 1971, σε διάλεξη στην Ουνέσκο («Race et culture»), ο ανθρωπολόγος Claude Lévi-Strauss έπαιρνε αποστάσεις από το κλασικό του έργο «Φυλή και Ιστορία» και απενοχοποιούσε αυτό που η ύστερη Αριστερή διανόηση θα ονόμαζε «ταυτοτική αναδίπλωση».
Αργότερα (Le regard éloigné, 1983, μετάφραση δική μου) εξηγούσε πιο ξεκάθαρα την υφαρπαγή του όρου «ρατσισμός» και την διαστροφή του νοήματός του: πλέον δεν περιέγραφε «το δόγμα που βλέπει νοητικά και ηθικά χαρακτηριστικά μιας ομάδας ανθρώπων ως αποτέλεσμα γενετικής κληρονομιάς». Αντιθέτως, ο όρος είχε καταλήξει να περιγράφει «συμπεριφορές φυσιολογικές έως θεμιτές και πάντως αναπόφευκτες».
Ο Lévi-Strauss διαφωνούσε με την κατάταξη στην κατηγορία του «ρατσιστή» «ατόμων ή ομάδων των οποίων η πίστη σε κάποιες αξίες τους καθιστά αναίσθητους σε άλλες». Θεωρούσε απολύτως θεμιτό μια ομάδα ατόμων «να θεωρεί κάποιον τρόπο ζωής και σκέψης υπέρτερο όλων των άλλων». Διαπίστωνε δε ότι «πηγή της διαφορετικότητας είναι η επιθυμία της κάθε κουλτούρας να εναντιωθεί σε όσες την περιβάλλουν».
Η διάλεξη συντάραξε την Ουνέσκο, αλλά το σοκ έμεινε εντός στενών ακαδημαϊκών κύκλων. Στον δημόσιο σχολιασμό η ιδεολογική τρομοκρατία κράτησε δεκαετίες περνώντας από τα Πανεπιστήμια στα ΜΜΕ. Σταδιακά όμως το πολυφορεμένο ρούχο πάλιωσε από την πολυχρησία, τόσο που ο Μίκης Θεοδωράκης κατέληξε να χλευάσει δημοσίως τους δεσμοφύλακες των λέξεων. Στο συλλαλητήριο κατά της Συμφωνίας των Πρεσπών, προσφώνησε τους συγκεντρωμένους: «αδέλφια μου φασίστες, ρατσιστές».
Γιατί ο τρόμος σπάει μόνο με την χλεύη.
Οι μοναχικές παλαβωμένες αρετές μας
Την Παραμονή Πρωτοχρονιάς του 2016 στην Κολονία, περίπου δύο χιλιάδες «άνδρες βορειοαφρικανικής και αραβικής εμφάνισης» επιτέθηκαν σεξουαλικά σε εκατοντάδες γυναικών. Η συμβουλή της Δημάρχου Henriette Reker; Να κρατούν οι γυναίκες «μια χεριά απόσταση» από άνδρες που δεν γνωρίζουν! Η δε αστυνομία, ενόψει του επικείμενου Καρναβαλιού, κυκλοφόρησε φυλλάδιο με συστάσεις προς τις ίδιες τις γυναίκες!
Το 2017, κάτοικοι της Παρισινής συνοικίας Chapelle-Pajol διαμαρτυρήθηκαν για σεξουαλικές παρενοχλήσεις γυναικών από μετανάστες. Η Caroline de Haas, φεμινίστρια(!) ακτιβίστρια του Σοσιαλιστικού Κόμματος, πρότεινε να… πλατύνουν τα πεζοδρόμια!
Το 2009 ο Νορβηγός Karsten Nordal Hauken, «SV-ίστας [ΣτΣ: μέλος του Αριστερού Σοσιαλιστικού Κόμματος], φεμινιστής, αντιρατσιστής», έπεσε θύμα βιασμού από Σομαλό λαθρομετανάστη που φιλοξενούσε σπίτι του (βλ. εδώ στα αγγλικά). Παρότι η εμπειρία τον οδήγησε στο ποτό και στα ναρκωτικά, όταν αργότερα ενημερώθηκε από την Νορβηγική Αστυνομία ότι ο βιαστής του εξέτισε ποινή φυλάκισης και ότι είναι σε διαδικασία απέλασης, αισθάνθηκε ενοχές που εξαιτίας του(!) ο βιαστής του θα έφευγε από την Νορβηγία.
Τέτοιες γκροτέσκες παραμορφώσεις του «γυρνώ το άλλο μάγουλο» και του «αγαπώ τον πλησίον μου» παραπέμπουν στην αποστροφή του G. K. Chesterton περί «Χριστιανικών αρετών που έχουν παλαβώσει» («Orthodoxy», 1908, μετάφραση-έμφαση δική μου):
«Ο σύγχρονος κόσμος δεν είναι κακός· από κάποιες πλευρές ο σύγχρονος κόσμος παραείναι καλός. Είναι γεμάτος από άγριες και σπαταλημένες αρετές. Όταν ένα θρησκευτικό σχήμα θρυμματίζεται (όπως ο Χριστιανισμός στην Μεταρρύθμιση), δεν είναι μόνον τα ελαττώματα που ξαμολιούνται. Τα ελαττώματα όντως ξαμολιούνται και τριγυρνούν και κάνουν ζημιά. Αλλά και οι αρετές ξαμολιούνται· και οι αρετές τριγυρνούν πιο άγρια, και οι αρετές κάνουν πιο τρομερή ζημιά. Ο σύγχρονος κόσμος είναι γεμάτος από τις παλιές Χριστιανικές αρετές που έχουν παλαβώσει. Οι αρετές έχουν παλαβώσει διότι απομονώθηκαν η μία από την άλλη και τριγυρνούν μονάχες. Έτσι, κάποιοι επιστήμονες νοιάζονται για την αλήθεια· και η αλήθεια τους είναι ανελέητη. Έτσι, κάποιοι ανθρωπιστές νοιάζονται μόνο για έλεος· και το έλεός τους (λυπάμαι που το λέω) είναι αναληθές.»
Μεταμοντέρνοι Χριστιανοί με τόσες ενοχές που θεοποιούν οποιονδήποτε πιο άτυχο από αυτούς, και κυρίως τον μετανάστη-πρόσφυγα, ως αρχέτυπο θύματος, φτάνοντας στον τοτεμισμό της κούκλας Αμάλ. Έλεος ολοκληρωτικό, αποχωρισμένο από οποιαδήποτε λογική απαίτηση, όπως π.χ. εκείνη του Παύλου ότι «Πᾶσα ψυχὴ ἐξουσίαις ὑπερεχούσαις ὑποτασσέσθω» (Προς Ρωμαίους, ΙΓ’:1-7). Δηλαδή του σεβασμού στους νόμους του κράτους.
Χριστιανοί που αδυνατούν να του καταλογίσουν ευθύνες, ακόμα κι αν βλάψει αυτούς τους ίδιους: φταίει ο «άδικος κόσμος», φταίνε τα «στενά πεζοδρόμια», φταίνε οι απρόσεκτες γυναίκες. Σε τι να έφταιγαν άραγε η μικρή Μυρτώ Παπαδομιχελάκη ή ο Μανώλης Καντάρης;
Χριστιανοί βιαστικοί να «γυρίσουν το άλλο μάγουλο», παρερμηνεύοντας την αποφυγή αντεκδίκησης του «οφθαλμός αντί οφθαλμού» (Ματθ. Ε’:38-39) ως στάση αυτοκτονικής πραότητας και αυτοκαταστροφικού πασιφισμού.
Χριστιανοί που ξεχνούν ότι στο «αγαπήσεις… τον πλησίον σου ως σεαυτόν» (Λουκ. Ι’:27), «πλησίον» ήταν μόνον ο καλός Σαμαρείτης, και ότι το «ως σεαυτόν» προϋποθέτει να αγαπάμε τον εαυτό μας και να τον υπερασπιζόμαστε. Μαχητικά, ακόμα και ενόπλως. Ακόμα κι ο Ιησούς παρήγγειλε στους μαθητές του μετά τον Μυστικό Δείπνο: «ὁ ἔχων βαλλάντιον ἀράτω, ὁμοίως καὶ πήραν, καὶ ὁ μὴ ἔχων πωλήσει τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ καὶ ἀγοράσει μάχαιραν» (Λουκ. ΚΒ’:36).
Χριστιανοί που ξεχνούν τους στρατιώτες Αγίους, όπως τον Άγιο Δημήτριο, και ιερείς-πολεμιστές όπως τον Παπαφλέσσα, τον Γερμανό Καραβαγγέλη, και τον παπα-Ανυπόμονο.
Στον θρυμματισμένο Χριστιανικό μας κόσμο, δεν διακρίνουμε μεταξύ του «γυρνώ το άλλο μάγουλο» και του «σκύβω το κεφάλι». Μεταξύ του «αγαπώ τον πλησίον μου» και του «αφήνομαι να πεθάνω».
Στην Ελλάδα, παλαβωμένες τριγυρνούν και οι αρετές του θρυμματισμένου αρχαίου κόσμου του Ξενίου Διός. Τότε ο ξένος ήταν ιερός, αλλά είχε και περιορισμούς. Έπρεπε κάποια στιγμή να συνεχίσει το ταξίδι του· ο Οδυσσέας την Ιθάκη έψαχνε, όχι πολιτικό άσυλο. Έπρεπε να σέβεται τον οικοδεσπότη του· ο Πάρις τελικώς τιμωρείται σκληρά για την αρπαγή της Ελένης από τον Μενέλαο. Δεν έπρεπε να ανατρέπει την κοινωνική τάξη· οι Φαίακες δυστροπούν όταν υποψιάζονται τον Οδυσσέα ως υποψήφιο μνηστήρα της Ναυσικάς. Οι μνηστήρες της Πηνελόπης, που ταυτοχρόνως ασχημονούν κατά του οικοδεσπότη τους αλλά και επιδιώκουν την ανατροπή της κοινωνικής τάξης, εκτελούνται από τον Οδυσσέα.
Και στον θρυμματισμένο κόσμο μας, η παλαβωμένη αρετή της φιλοξενίας έχει ξαμοληθεί και τριγυρνά μονάχη, αποκομμένη από την αγάπη των «βωμών και εστιών». Και απαιτεί να υποδεχθούμε και να περιθάλψουμε τον κάθε ξένο ανεξαρτήτως ταυτότητας και προέλευσης, και χωρίς να του θέσουμε καμία απαίτηση, ούτε για την συμπεριφορά του, ούτε για την διάρκεια της επίσκεψής του.
Στο θρυμματισμένο κόσμο μας, δεν διακρίνουμε πλέον μεταξύ του «σαν στο σπίτι σου» και του «ορίστε τα κλειδιά».
Η ποσότητα που γίνεται ποιότητα
Στο βιβλίο που κατέληξε να γίνει γνωστό απλώς ως «Αντι-Ντίρινγκ», μεταξύ άλλων ο Ένγκελς επεκτείνει τις απόψεις του Μαρξ σχετικά με την συσχέτιση ποσότητας και ποιότητας (Κεφάλαιο, Τ. 1, κεφ. ΧΙ), απόψεις που ο Μαρξ με την σειρά του είχε δανεισθεί από τον Χέγκελ.
Σύμφωνα με αυτές, μια ποσοτική αλλαγή, πέραν κάποιου σημείου, μετατρέπεται σε ποιοτική αλλαγή: η ποσότητα γίνεται ποιότητα.
Από επαγγελματική διαστροφή απήλαυσα ιδιαιτέρως τα παραδείγματά τους, που αναφέρονταν στο πώς τα αλκάνια αλλάζουν φυσική κατάσταση όταν τους προσθέτουμε ένα-ένα άτομα άνθρακα: σε θερμοκρασία δωματίου το βουτάνιο (C4H10) είναι αέριο αλλά το πεντάνιο (C5H12) υγρό· το δεκαπεντάνιο (C15H32) είναι υγρό αλλά το δεκαεξάνιο (C16H34) στερεό.
Ο Μαρξ μιλούσε για την ποσοτική συσσώρευση των καπιταλιστικών μέσων παραγωγής. Ποια η σχέση με την μετανάστευση; Πολύ απλά: ένας μετανάστης μόνος του σιγά-σιγά μπορεί, αν θέλει, να αφομοιωθεί στην κοινωνία που τον φιλοξενεί και να υιοθετήσει τα τοπικά ήθη και έθιμα, ακολουθώντας τον χρυσό κανόνα: «Στην Ρώμη κάνε ό,τι οι Ρωμαίοι».
Οι Αλβανοί έμαθαν ελληνικά, βαπτίσθηκαν Χριστιανοί Ορθόδοξοι και έδωσαν στα παιδιά τους ελληνικά ονόματα. Όχι, όμως, μόνον λόγω πολιτισμικής συνάφειας και επιθυμίας. Ήταν επίσης λίγοι σε σχέση με τον ελληνικό πληθυσμό, αναμίχθηκαν με αυτόν και έμαθαν πώς ζούμε στην Ελλάδα.
Όταν όμως οι αριθμοί υπερβούν ένα όριο, οι νεοφερμένοι δημιουργούν συσσωματώσεις, και διαχωρίζονται από την μάζα του ντόπιου πληθυσμού, σαν λάδι με νερό. Αναπαράγουν τα ήθη και έθιμα των πατρίδων τους και στήνουν δικές τους China Town, όπου ζουν σε ένα παράλληλο σύμπαν.
Εκεί, με την ισχύ των αριθμών επιβάλλουν τον δικό τους τρόπο ζωής: συμπεριφορά, ενδυμασία, γλώσσα, διατροφή, καταστήματα. Εκδιώκουν τους ντόπιους που πλέον αισθάνονται ξένοι στον τόπο τους. Δεν εκτίθενται στα ντόπια ήθη και δεν τα υιοθετούν. Οι παλιοί γίνονται άγκυρα για νέους και οι νέοι πισωγυρίζουν τους παλιούς στα ήθη της πατρίδας, όπως με την «Ισλαμική Αστυνομία» του κέντρου της Αθήνας. Και όλοι μαζί ξαναστήνουν πέτρα-πέτρα την χώρα από την οποία τόσο κόπο έκαναν να ξεφύγουν και την εξαπλώνουν σε ξένο έδαφος.
Μετά από ένα σημείο, η ποσότητα γίνεται ποιότητα, πράγμα που αναδεικνύει ξεκάθαρα ένα καταθλιπτικό και εξοργιστικό ρεπορτάζ του Pro News.
Τότε δεν έχουμε απλώς μια συνοικία με εξωτικά εστιατόρια για καλοβαλμένους αστούς, αλλά μια ξένη επικράτεια: παρότι ο χώρος παραμένει γεωγραφικώς εντός της χώρας, δεν της ανήκει πλέον, αφού δεν ισχύουν οι νόμοι του κράτους, παραπέμποντας στις παραχωρήσεις (Concessions) της Κίνας: στο Μακάο, ίσχυαν οι Πορτογαλικοί νόμοι, στην Σανγκάη οι Αγγλικοί, κοκ. Όπως λέει μέλος επιτροπής κατοίκων στο παραπάνω ρεπορτάζ: «η Αχαρνών πια δεν είναι ελληνικό έδαφος. Σε λίγο θα μας ζητάνε διαβατήριο».
Δεν είναι ότι κυριαρχεί η αναρχία. Και νόμος υπάρχει και τάξη… Αλλά όχι ο νόμος και η τάξη του γαλλικού κράτους. Η ποσότητα έγινε ποιότητα.
Τι ποιότητα όμως;
Το Ισλάμ
Στην Ελλάδα διαβιοί εδώ και δεκαετίες μια σημαντική κοινότητα Φιλιππινέζων. Κυρίως Καθολικοί στο θρήσκευμα, η απλή ένταξη, έως και αφομοίωσή τους, είναι ομαλές. Οι δε Αλβανοί, παρά τα προβλήματα της πρώτης δεκαετίας, με παραπλήσιο πολιτισμικό υπόβαθρο και ασπαζόμενοι κατά πλειοψηφικά την Ορθοδοξία, σταδιακά αφομοιώθηκαν.
Όμως το δεύτερο μαζικό κύμα μετανάστευσης που ήρθε μετά το 2000 από την Β. Αφρική και την Κ. Ασία ήταν κατά μείζονα λόγο Ισλαμικό, και από σημαντικά διαφορετικό πολιτιστικό υπόβαθρο.
Το θέμα βεβαίως είναι απλώς το Ισλάμ, αλλά και ποιο Ισλάμ. Και δεν αναφέρομαι απλώς σε θεολογικά ρεύματα–Σούνα, Σία, Σουφισμό–αλλά σε καθημερινή ορθοπραξία.
Στην Γαλλία έχω γνωρίσει Μουσουλμάνες του Καζακστάν που τρόμαξαν πρωτοβλέποντας τις μαντήλες του Μαγκρέμπ και Μουσουλμάνους του Κοσόβου, για τους οποίους Ραμαζάνι είναι να μην πίνουν τσίπουρο 60 βαθμών κατά την διάρκεια της ημέρας.
Όμως, το κέντρο της Αθήνας έχει εποικήσει το Ισλάμ του Αφγανιστάν, του Μαγκρέμπ και του Πακιστάν. Μέσω των δισεκατομμυρίων του Κόλπου, ή τουρκικών οργανώσεων όπως της Μιλί Γκορούς, έχει πάρει μια συντηρητική στροφή αδιανόητη πριν μισό αιώνα–είναι γνωστή η ξεκαρδιστική αποστροφή του Νάσσερ στον αρχηγό των Αδελφών Μουσουλμάνων: «Αν δεν μπορείς να κάνεις την ίδια σου την κόρη να φοράει την μαντήλα, πώς θες εγώ να την φορέσω σε 10 εκατομμύρια γυναίκες;».
Anne Sinclair: Θα θέλατε να ενσωματωθούν [οι Μαροκινοί] στην Γαλλία; Η αρχή της ενσωμάτωσης σας βρίσκει υπέρ ή κατά;
Χασάν Β’: Δεν θα ήθελα καθόλου να γίνουν αντικείμενο τέτοιας προσπάθειας, γιατί δεν θα ενσωματωθούν ποτέ.
AS: Πιστεύετε ότι οι ίδιοι δεν θέλουν, ή ότι οι Γάλλοι τους απορρίπτουν;
Χασάν Β’: Θα εκφράσουν ότι δεν μπορούν. Είναι δυνατόν μεταξύ Ευρωπαίων. Η κλωστή είναι η ίδια. Τα κινήματα στην ευρωπαϊκή ιστορία ήταν Ανατολή-Δύση. Και οι κινήσεις των ανθρώπων. Η θρησκεία… και τόσα άλλα. Αλλά εδώ είναι άλλη ήπειρος. Ό,τι και να κάνετε θα γίνουν κακοί Γάλλοι.
AS: Μας αποθαρρύνετε να προσπαθήσουμε να τους ενσωματώσουμε.
Χασάν Β’: Σας αποθαρρύνω όσον αφορά τους δικούς μου, τους Μαροκινούς, να επιχειρήσετε μια εκτροπή εθνικότητας γιατί ποτέ δεν θα γίνουν 100% Γάλλοι. Περί τούτου σας διαβεβαιώ.
Αν η αφομοίωση είναι εφικτή από μεμονωμένα άτομα, είναι αδύνατη για ολόκληρες κοινότητες.
Αυτό δεν φαίνεται να απασχολεί την σύγχρονη Αριστερά των αλληλέγγυων αντιρατσιστών, που έχει ξεχάσει έστω και καθαρά υλιστική κριτική των Μάρξ (1870), Ένγκελς (1893) και Georges Marchais (1980), που έβλεπαν την μετανάστευση ως καπιταλιστικό εργαλείο συμπίεσης των μισθών, τον περίφημο «βιομηχανικό στρατό εφεδρείας» (Κεφάλαιο, τ. 1, κεφ XXV).
Η σύγχρονη Αριστερά έχει εγκαταλείψει τις ντόπιες λαϊκές και εργατικές τάξεις–τους εφεξής «εθνολαϊκιστές» ή «ελληναράδες»–αντικαθιστώντας το προλεταριάτο με το προφηταριάτο. Ο κ. Βίτσας δίπλα στον Τζαβέντ Ασλάμ, απευθυνόμενος στο νέο του–εκλογικό;–κοινό, δεν συμβουλεύει τους Πακιστανούς απλώς να μάθουν ελληνικά, αλλά και να μας μάθουν Ουρντού.
Τους ενθαρρύνει να αφομοιωθούν ή να μας αφομοιώσουν;
Πόσο μέχρι να σπάσει η φούσκα;
Αλγερινός φίλος μου έλεγε ότι προτιμά την ζωή στην Γαλλία, διότι στην πατρίδα του μόνον όποιος βγάζει πολλά λεφτά και χτίζει γύρω του μια φούσκα ζει μια ικανοποιητική ζωή. Δεν το έθετε ως θέμα πολυτέλειας αλλά ως πλέγμα κοινωνικών σχέσεων.
Αυτό λοιπόν που ο ίδιος εγκατέλειψε στο Αλγέρι, το βλέπουμε σήμερα στο κέντρο της Αθήνας. Και αν παλιότερα μπορούσε κάποιος να ζει μια φυσιολογική ζωή στην Κυψέλη, τώρα πρέπει να αποτραβιέται σε φούσκες όπως η Εκάλη, το Κολωνάκι ή το Πανόραμα και να στέλνει τα παιδιά του στο Κολλέγιο και στο Ανατόλια. Συχνά δε, όσοι έχουν αυτήν την πολυτέλεια, αποκαλούν ρατσιστές τους φουκαράδες που δεν μπορούν να ζουν σε τέτοιες φούσκες, και που διαμαρτύρονται για την δραματική υποβάθμιση της καθημερινότητάς τους. Τους τρομοκρατεί η μελλοντική υποχώρηση των πάγων στην Αρκτική, αλλά δεν βλέπουν τι συμβαίνει τώρα τρεις δρόμους παρακάτω. Από το καφέ «Βιβλιοθήκη» η ζωή ακόμη φαντάζει κανονική.
Το μέλλον μας θα πρέπει να το αναζητήσουμε σε πλουσιότερες ευρωπαϊκές χώρες που προσέλκυσαν πιο έντονα αυτήν την πρόσφατη μετανάστευση. Γάλλοι αστυνομικοί δέχονται εδώ και χρόνια επιθέσεις με μολότωφ και καλάσνικωφ, κάτι που απεικονίζει με σκληρότητα η ταινία «BAC Nord». Στην Σουηδία, η ανεξέλεγκτη βία από συμμορίες μεταναστών έχει μετατρέψει το Malmö σε «no-go zone». Στην Ελλάδα, πόσο καιρό έχουμε μέχρι ο Τζαβέντ Ασλάμ να υλοποιήσει την απειλή του ότι «οι μετανάστες έχουν χέρια και μπορούν να τα σηκώσουν»;
Η μεν πολιτεία είναι επείγον να ξεπεράσει τα ταμπού της και να ασχοληθεί με το θέμα συντεταγμένα και δημοκρατικά, προκειμένου να αποφύγουμε τον Χομπσιανό πόλεμο όλων εναντίον όλων που ήδη σιγοβράζει. Ειδάλλως, περιστατικά όπως η δολοφονία του ναρκεμπόρου Mohamed Ahmed από αντιεξουσιαστές το 2015, ή ο πρόσφατος ξυλοδαρμός αστυνομικού από Σύρο, μπορεί να είναι προάγγελοι κάτι πιο εκρηκτικού.
Η δε Αριστερά θα πρέπει να αναθεωρήσει την τακτική της να κλείνει το θέμα σε ιδεολογική υγειονομική ζώνη, στρογγυλοκαθήμενη σε λέξεις όπως «ρατσιστής». Αλλιώς κινδυνεύει να επαναλάβει το κατόρθωμα του Άγιου Παντελεήμονα που μετέτρεψε την Χρυσή Αυγή από νεοναζιστική συμμορία σε κοινοβουλευτικό κόμμα.
Εκτός κι αν αυτός είναι ο σκοπός της.
Τι κάνουμε;
Η Ελλάδα δεν είναι παρθένα γη. Έχει συνεχή ιστορία και πολιτισμό χιλιετιών.
Θα κάνω λοιπόν την αξιωματική παραδοχή ότι έχει το απόλυτο δικαίωμα να επιβιώσει με την ταυτότητά της ακέραια και κυρίαρχη στο έδαφός της. Όλες οι υπόλοιπες πολιτικές εξ αυτού θα εκπορευθούν. Στο μέτρο λοιπόν που η ανεξέλεγκτη μετανάστευση απειλεί αυτήν την επιβίωση, ο αυστηρός περιορισμός της είναι μονόδρομος.
Κάποιος βεβαίως θα μπορούσε να κάνει την παραδοχή–εξίσου αξιωματική–ότι οι μετανάστες έχουν το απόλυτο δικαίωμα να μετακινούνται όπου αυτοί επιθυμούν διατηρώντας ακέραιη την «διαφορετικότητά» τους. Δεχόμενοι τούτο, τα ανοιχτά σύνορα καθίστανται η αυτόματη επιλογή.
Μεταξύ των δύο θεμελιωδών παραδοχών, επιβίωση της Ελλάδας ή δικαιώματα των μεταναστών, οπουδήποτε οι δύο είναι ασυμβίβαστες, αναπόφευκτα θα επικρατεί αυτή που επιλέξαμε. Αν μια μειοψηφία επιλέγει «να πεθάνει η Ελλάδα να ζήσουμε εμείς»–ένα «εμείς» απροσδιόριστο–στην συντριπτική τους πλειοψηφία οι Έλληνες κάνουν την πρώτη παραδοχή και αρνούνται ως πολιτισμός να πεθάνουν.
Το παρόν άρθρο δεν αποτελεί λεπτομερές πρόγραμμα διαχείρισης του μεταναστευτικού, αλλά εν συντομία μπορούμε να αναφέρουμε ότι η Ελλάδα έχει, ευτυχώς, εργαλεία στην διάθεσή της, που δεν περιορίζονται μόνον στον έλεγχο των συνόρων («Αφγανική κρίση και φύλαξη των ελληνικών συνόρων»).
Πρώτον, σε αντίθεση με την Γαλλία, που δεσμεύεται από τον νόμο του 1905 διαχωρισμού εκκλησίας-κράτους (laïcité), και που δένει τα χέρια της Πολιτείας στην διαχείριση τζαμιών και μεντρεσέδων με αποσχιστικές τάσεις, το ελληνικό κράτος διαθέτει ένα τέτοιο εργαλείο αν αποφασίσει να το χρησιμοποιήσει.
Δεύτερον, η ύπαρξη Συνταγματικά κατοχυρωμένης επίσημης θρησκείας αποτελεί πολιτισμική πυξίδα για τους νεοφερμένους, είτε για όσους θέλουν να αφομοιωθούν, είτε για όσους απλώς θέλουν να γνωρίζουν τους αποδεκτούς τύπους συμπεριφοράς. Το κράτος θα πρέπει να ξεκαθαρίζει ότι λόγω ιστορίας, πολιτισμού και Συντάγματος, προτεραιότητα στις δημόσιες λατρευτικές εκδηλώσεις θα έχει π.χ. η λιτανεία της εικόνας του Αγίου Δημητρίου έναντι του Εΐντ, και όχι το αντίστροφο.
Τρίτον, δεδομένων των συνθηκών, το jus soli όταν εφαρμόζεται με αυτοματισμούς, ανοίγει τον δρόμο για απόδοση ελληνικής υπηκοότητας σε παιδιά που έχουν μεγαλώσει σε πλήρη απομόνωση από τον ελληνικό τρόπο ζωής, παρότι σε ελληνικό έδαφος. Αντιθέτως, η υπηκοότητα θα πρέπει να δίνεται μόνον σε όσους έχουν πλήρως υιοθετήσει τον ελληνικό τρόπο ζωής, και έχουν κάνει κτήμα τους την ελληνική γλώσσα, την ιστορία, τον πολιτισμό, πράγμα που θα μπορούν ενδεχομένως να πιστοποιούν οι τοπικές κοινότητες, όπως γίνεται π.χ. στην Νιγηρία ή την Ελβετία.
Τέταρτον, τυχόν απονομή υπηκοότητας θα πρέπει να γίνεται με την προϋπόθεση ότι η είσοδος στην χώρα δεν ήταν εξ’ αρχής παράνομη: για την ελληνική μεταναστευτική πολιτική πρέπει να αποφασίζει το ελληνικό κράτος, και όχι de facto οι μετανάστες με το τετελεσμένο της άφιξής τους.
Πέμπτον, τυχόν αιτήματα ασύλου θα πρέπει να ικανοποιούνται επιλεκτικά και όχι μαζικά. Ο θεσμός του ασύλου πρέπει να αφορά έναν Αϊνστάιν, έναν Σολζενίτσιν, έναν Σνόουντεν, έναν Ασάνζ, έναν Οτσαλάν, ή τους οκτώ Τούρκους αξιωματικούς. Και αυτά, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων όπως η τελευταία, θα πρέπει να κατατίθενται σε ελληνικές προξενικές αρχές του εξωτερικού, και όχι σε ελληνικό έδαφος θέτοντας το ελληνικό κράτος προ τετελεσμένου.
Έχω σχολιάσει ότι η οικογένεια Αντετοκούμπο αποτελεί ένα ευτυχές παράδειγμα αφομοίωσης, το οποίο όμως έγινε εφικτό: πρώτον, διότι την δεκαετία του 1990 αυτή η οικογένεια ήταν μια από λίγες σε ένα ελληνικό περιβάλλον, δεύτερον, επειδή η ίδια βάσει του πολιτισμικού της υποβάθρου επιθυμούσε διακαώς την αφομοίωση, και τρίτον, επειδή υπήρχε ακόμα η απαίτηση της αφομοίωσης.
Το παράδειγμα όμως αυτό δεν μπορεί να γενικευθεί απεριόριστα. Δεν είναι όλοι οι μετανάστες εν δυνάμει Αντετοκούμπο, καθώς μεγάλη μάζα τους ασπάζεται ένα συντηρητικό Ισλάμ που αρνείται την αφομοίωση και σε αριθμούς που επιτρέπουν την μη αφομοίωση.
Συνεπώς, μόνον από σεβασμό σε τέτοιες επιτυχείς και κοπιώδεις προσπάθειες αφομοίωσης οι απαιτήσεις θα πρέπει να είναι υψηλές από όσους χτυπούν την πόρτα της Ελλάδας. Αυτοί θα πρέπει να την σεβαστούν όπως την βρήκαν, αν απλώς θέλουν να παραμείνουν σε αυτήν, ή να αφομοιωθούν αν θέλουν να αποκτήσουν την ελληνική υπηκοότητα.
Είναι όλα αυτά απαιτητικά; Σαφώς!
Όμως, βάσει της αρχικής παραδοχής, πρωταρχικό ζητούμενο είναι η διατήρηση του ελληνικού τρόπου ζωής, και όχι η αποφυγή κάθε ξεβολέμματος όσων ζητούν να φιλοξενηθούν στην Ελλάδα.
Ο αιτών φιλοξενία οφείλει να προσέρχεται με διάθεση να κάνει συμβιβασμούς και όχι με υψωμένη την γροθιά.
Διότι τότε δεν έρχεται ως φιλοξενούμενος, αλλά ως εισβολέας.
epa09566047 Thousands of activists and protesters attend the Fridays for Future march to demand action from world leaders to combat the climate change crisis on the sidelines of the UN Climate Change Conference COP26 in Glasgow, Britain, 05 November 2021. The COP26 climate conference is being held until November 12 in the Scottish city of Glasgow. EPA/ROBERT PERRY
του Δημήτρη Μακροδημόπουλου
Ο Ζακ Ρανσιέρ είχε γράψει για τη σχέση κυβερνώντων και κεφαλαίου: «Η κάποτε σκανδαλώδης θέση του Μαρξ ότι οι κυβερνήσεις είναι απλώς οι ατζέντηδες του διεθνούς κεφαλαίου αποτελεί σήμερα πασιφανές γεγονός στο οποίο συμφωνούν οι “φιλελεύθεροι” και οι “σοσιαλιστές”». Με αυτή τη λογική, που επιβεβαιώνεται με την πολιτική του νεοφιλελευθερισμού που ασπάζονται ευλαβικά οι κυβερνήσεις, τίθεται εύλογα το ερώτημα αν οι ηγέτες των κρατών που συνέρρευσαν στη Γλασκώβη επιδιώκουν να προτάξουν το μέλλον του πλανήτη που αμφισβητεί η κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με όσα μας βομβαρδίζουν μέσα από τα ΜΜΕ, ή να δώσουν διέξοδο στα αδιέξοδα του κεφαλαίου. Διότι με τις τεράστιες επενδύσεις και την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, τη “δημιουργική καταστροφή”, που θα δρομολογηθούν στο όνομα της κλιματικής αλλαγής, το κεφάλαιο θα απαλλαγεί στο προβλέψιμο μέλλον από την απειλή των κρίσεων υπερσυσσώρευσης.
Γιαυτό το κεφάλαιο, σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Χάρβεϊ, περιβλήθηκε τον μανδύα του περιβαλλοντισμού, ως το θεμέλιο που νομιμοποιεί τον περιβαλλοντισμό των μεγάλων επιχειρήσεων του μέλλοντος. Με αυτό τον τρόπο μπορεί να κυριαρχεί στον οικολογικό λόγο καθορίζοντας τη φύση με τους δικούς του όρους και να διαχειρίζεται την αντίφαση ανάμεσα στο κεφάλαιο και στη φύση σε όφελος των δικών του ταξικών συμφερόντων. Αυτό είναι ολοφάνερο στην περίπτωση της χώρας μας: Μια χώρα που δεν μπορεί να θρέψει τα παιδιά της και τα διώχνει μαζικά μετανάστες στο εξωτερικό, αποφάσισε να προηγηθεί της Γερμανίας στην απολιγνιτοποίηση και να αξιοποιήσει τα κεφάλαια του Ταμείου Ανάπτυξης όχι σε παραγωγικούς τομείς που θα ανέκαμπταν τις μεταναστευτικές ροές αλλά σε τομείς επιλογών του ευρωπαϊκού κεφαλαίου με προεξάρχουσα την κλιματική αλλαγή.
Κυρίως όμως η εμμονική επίκληση της κλιματικής αλλαγής από τις κυβερνήσεις αποσκοπεί να επικαλύψει τις συνέπειες της νεοφιλελεύθερης πολιτικής που εφαρμόζουν. Τα πάντα αποδίδονται στην κλιματική αλλαγή και όχι στη νεοφιλελεύθερη πολιτική τους. Έφταιγε η κλιματική αλλαγή για την έκταση των καταστροφών στη βόρεια Εύβοια και σε περιοχές της Αττικής και όχι ότι η κυβέρνηση διέθεσε μόλις 1,7 εκ. ευρώ για έργα αντιπυρικής θωράκισης (δασική οδοποιία, αντιπυρικές ζώνες) για όλη της Ελλάδα, ούτε προέβη στην αγορά εναερίων μέσων πυρόσβεσης, ούτε καν ανανέωσε τη σύμβαση 5000 πυροσβεστών για τη στελέχωση της πυροπροστασίας δασών; Διότι ενώ διέθεσε για την πυροπροστασία της χώρας το ασήμαντο ποσό του 1,7 εκ. ευρώ, διέθεσε 308 εκ. ευρώ στην Fraport και την εταιρεία διαχείρισης του Ελ. Βενιζέλος, διέθεσε 30 εκ. ευρώ σε κλινικάρχες, 82 εκ. στα ΜΜΕ, 120 εκ. στην Aegean κοκ. επικαλούμενη την πανδημία.
Δεν προκαλεί εντύπωση η καθημερινή ενασχόληση των ΜΜΕ με την κλιματική αλλαγή; Γιατί αξιοποιείται η απειλή της κλιματικής αλλαγής ως φόβητρο; «[Θα] πρέπει, μας λέει ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν, να ενισχυθεί ή τουλάχιστον να δραματοποιηθεί [το θέμα της προσωπικής ασφάλειας] σε τέτοιο βαθμό, ώστε να εμπνεύσει ένα επαρκές επίπεδο φόβου και την ίδια στιγμή να υπερβεί σε βαρύτητα, να επισκιάσει και να υποβιβάσει σε δευτερεύουσα θέση την οικονομικά παραγόμενη ανασφάλεια». που προκαλεί ο νεοφιλελευθερισμός.
Αναμφισβήτητα τα πάντα έχουν αλλάξει και αλλάζουν ραγδαία σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο με όχημα την εκθετική ανάπτυξη της τεχνολογίας επηρεάζοντας το περιβάλλον και το κλίμα. Η αστυφιλία, η βιομηχανία, οι μεταφορές, οι μετακινήσεις. Το ζήτημα είναι κατά πόσο η φύση ενσωματώνει αυτές τις αλλαγές. Εκεί εστιάζεται το πρόβλημα. Απαντώντας σε αυτό, ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ στις «Δεκαεφτά αντιφάσεις του κεφαλαίου», στην αντίφαση που αφορά τη σχέση του κεφαλαίου με τη φύση, χαρακτηρίζει ως εύλογη αλλά αμφιλεγόμενη τη διαδεδομένη άποψη σύμφωνα με την οποία ο καπιταλισμός αντιμετωπίζει μια ακραία αντίφαση με τη μορφή της διαφαινόμενης περιβαλλοντικής κρίσης. Ο εύλογος χαρακτήρας απορρέει από τις συσσωρευμένες περιβαλλοντικές πιέσεις που προκύπτουν από την εκθετική ανάπτυξη του κεφαλαίου. Παραθέτει όμως επιχειρήματα που μπορούν να αμφισβητήσουν αυτή την άποψη: Πρώτον, ότι το κεφάλαιο έχει μακρά ιστορία στην επιτυχή λύση των οικολογικών δυσκολιών του. Οι προβλέψεις που γίνονταν στο παρελθόν για ένα εντελώς καταστροφικό τέλος του πολιτισμού και του καπιταλισμού λόγω φυσικών καταστροφών φαίνονται αναδρομικά ανόητες (Μάλθους, κ.α.). Το γεγονός ότι στο παρελθόν τέτοιες προβλέψεις αποδείχθηκαν λανθασμένες δεν αποκλείει φυσικά ότι τώρα διαμορφώνεται μια τέτοια καταστροφή, αλλά συνιστά σοβαρό λόγο για να είμαστε σκεπτικιστές. Δεύτερο, η φύση έχει εσωτερικευθεί στην κυκλοφορία και τη συσσώρευση του κεφαλαίου. Η σκέψη που αντιλαμβάνεται το κεφάλαιο και τη φύση ως δύο ξεχωριστές οντότητες και θεωρεί ότι η μια οντότητα κυριαρχεί πάνω στην άλλη είναι λανθασμένη. Διότι το κεφάλαιο είναι λειτουργικό και εξελισσόμενο οικοσύστημα εντός του οποίου τόσο η φύση όσο και το κεφάλαιο παράγονται και αναπαράγονται συνεχώς. Αυτός είναι ο σωστός τρόπος, γράφει ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ, για να αντιλαμβανόμαστε τη σχέση ανάμεσα στο κεφάλαιο και στη φύση. Το τρίτο σημαντικό ζήτημα είναι ότι το κεφάλαιο μετέτρεψε τα περιβαλλοντικά θέματα σε μεγάλο επιχειρηματικό κλάδο. Σήμερα οι περιβαλλοντικές τεχνολογίες έχουν μεγάλη αξία στα χρηματιστήρια του κόσμου.
Ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια νέα περίοδο υποσχέσεων, ευκαιριών αλλά και απρόβλεπτων καταστάσεων. Κανείς από μας δεν είναι μέντιουμ για να προβλέψει το μέλλον. Μπορούμε μόνο να ελπίζουμε ότι η επόμενη χρονική περίοδος θα είναι ειρηνική με ευημερία, στερημένη από συγκρούσεις που καθόρισαν η δυσπιστία, ο σκεπτικισμός, και οι απειλές προς τον Ελληνισμό. Αρκεί όμως να χαράξουμε μια ισχυρή αποτρεπτική στρατηγική; Ο ανταγωνισμός με την Τουρκία, είναι ένα τρισδιάστατο παιχνίδι. Και επειδή παύσαμε να παίζουμε σε μονοδιάστατη σχεδίαση, η Τουρκία ενοχλήθηκε σφόδρα.
Η έννοια της εθνικής ασφάλειας που αγκάλιασε η Ελλάδα κατά τα πρώτα χρόνια της εισόδου στο σκληρό πυρήνα της ΕΕ δεν είχει αξιολογηθεί, υπό το πρίσμα των συχνών αλλαγών στο στρατηγικό περιβάλλον του Ελληνισμού και της φύσης των προκλήσεων που αντιμετωπίζει το ελληνικό και κυπριακό κράτος, δηλαδή στο σύνολό του ο Ελληνισμός. Όπως φαίνεται, τα τελευταία χρόνια, ανανεώθηκε η αναγκαιότητα επανεξέτασης της έννοιας της εθνικής ασφάλειας του Ελληνισμού, με πιο επείγοντα τρόπο ως αποτέλεσμα του επιταχυνόμενου ρυθμού των θεμελιωδών αλλαγών που βρίσκονται σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή, την Ανατολική Μεσόγειο και στη διεθνή σκηνή που σχετίζεται με την Ελλάδα ως αποτέλεσμα των αλλαγών στη φύση των απειλών.
Ενώ ο σημερινός ανταγωνισμός με την Τουρκία δεν έχει οδηγήσει σε ολοκληρωτική μάχη, το γεωπολιτικό παιχνίδι πλέον είναι πολύ διαφορετικό.
Μετά την εισβολή στην Κύπρο, η Τουρκία αποκαλύφθηκε ως η άμεση στρατιωτική απειλή για το σύνολο του Ελληνισμού. Δεν είχαμε σχεδόν καμία οικονομική ή κοινωνική σύνδεση, και η στρατιωτική αποτροπή ήταν ένας εφικτός στόχος και αυτόν προσδιορίσαμε ως εθνικό σκοπό. Έτσι το γεωπολιτικό παιχνίδι βασίστηκε σε μια απλή μονοδιάστατη προϋπόθεση. Η μόνη αντιπαλότητα ήταν μεταξύ των αντίστοιχων στρατιωτικών δυνάμεων, και κάθε πλευρά εξαρτιόταν από την άλλη πλευρά για να μην τραβήξει τη σκανδάλη. Αλλά πλέον διακρίνουμε, το τρισδιάστατο γεωπολιτικό παιχνίδι το οποίο παρουσιάζει κατανομή της ισχύος σε κάθε επίπεδο στρατιωτικό, οικονομικό και κοινωνικό. Όχι μόνο ένα.
Αυτός είναι ο λόγος, για τον οποίο διακρίνουμε το τελευταίο διάστημα έναν υπερβολικό εκνευρισμό της Τουρκίας.
Οι τριμερείς συμφωνίες με την Κύπρο, το Ισραήλ, και την Αίγυπτο, οι αμυντικές συμμαχίες με τη Γαλλία και τις ΗΠΑ, μπαίνουν ανάχωμα στις φιλοδοξίες της Άγκυρας για Νεοθωμανισμό και Παντουρκισμό. Η πρότερη σκέψη της στρατιωτικής αποτροπής με αμυντική στρατηγική μας επισκίαζε και μας παραπλανούσε υποτιμώντας την πραγματική πρόκληση που αντιμετωπίζαμε προσφέροντας μάλλον αναποτελεσματικές στρατηγικές.
Σε οικονομικό επίπεδο, οι σχέσεις μεταξύ Άγκυρας με χώρες της ΕΕ είναι βαθιά αλληλένδετες. Ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ η Γερμανία έρχεται στην πρώτη θέση. Είναι με απόσταση ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας. Το 10% των τουρκικών εξαγωγών ύψους 14 δις ευρώ έχουν αποδέκτη τη Γερμανία. Σε ό,τι αφορά τις εξαγωγές της Γερμανίας προς την Τουρκία, προϊόντα όπως μηχανές, ηλεκτρονικά και χημικά προϊόντα που παράγονται από εξειδικευμένες γερμανικές επιχειρήσεις δεν αντικαθίστανται εύκολα από άλλη χώρα. Αντίθετα το Βερολίνο εισάγει κυρίως προϊόντα υφαντουργίας και τρόφιμα. Με λίγα λόγια, εάν η Τουρκία έρχεται στην 13η θέση ως εξαγωγικός εταίρος της Γερμανίας, η Γερμανία είναι ο πρώτος και πιο σημαντικός εμπορικός εταίρος της. Ενώ ορισμένες φωνές στις Βρυξέλες μιλούν για “αποσύνδεση”, θα ήταν ανόητο να σκεφτούμε ότι μπορεί να διαχωριστεί εντελώς η οικονομία της ΕΕ από την Τουρκία χωρίς τεράστιο κόστος. Και δεν πρέπει να περιμένουμε ούτε από άλλες χώρες να το πράξουν, καθώς η Τουρκία φέρεται να είναι ένας σημαντικός εμπορικός εταίρος περισσότερων χωρών της ΕΕ. Ωστόσο αντιλαμβανόμαστε, ότι η επιβολή οικονομικών κυρώσεων προς την Τουρκία τι σημαντική επίδραση θα έχει.
Οι κοινωνικοί ιστοί είναι επίσης βαθιά αλληλένδετοι. Υπάρχουν εκατομμύρια τούρκοι ομογενείς, μεταξύ των. Και είναι φυσικά αδύνατο να αποσυνδέσουμε πολιτικές ήπιας ισχύος και οικολογικά ζητήματα όπως οι πανδημίες και την κλιματική αλλαγή.
Η αλληλεξάρτηση είναι ένα δίκοπο μαχαίρι. Δημιουργεί δίκτυα ευαισθησίας σε ό,τι συμβαίνει και μπορούν να ενθαρρύνουν την προσοχή. Επίσης δημιουργεί τρωτά σημεία που τόσο η Άγκυρα όσο και χώρες της ΕΕ μπορούν να προσπαθήσουν να χειραγωγήσουν ως εργαλεία επιρροής.
Θαλάσσιος Έλεγχος της Μεσογείου
Οι εξελίξεις στη Μεσόγειο, στρέφονται στο σταυροδρόμι της περιφερειακής αντιπαλότητας συμπεριλαμβανομένης μιας αυξανόμενης ναυτικής παρουσίας και επιβεβαίωσης μιας νέας δυναμικής στο στρατηγικό περιβάλλον που δημιούργησε η προοδευτική παγκοσμιοποίηση ασφαλείας της Μεσογείου. Αυτό σημαίνει ότι αυτές οι αντιπαλότητες σχετίζονται κυρίως με τη διεθνή ασφάλεια και λιγότερο με την περιφερειακή ή ακόμη λιγότερο από τις εθνικές. Γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες, διαμορφώνεται μια εναλλακτική πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο, μια περιοχή που συνεχίζει να παρουσιάζει τεράστιο γεωπολιτικό ενδιαφέρον.
Με την αύξηση, όμως, των στρατιωτικών και αεροναυτικών δραστηριοτήτων είναι ορατός ο κίνδυνος της τριβής μεταξύ των στρατιωτικών μονάδων των διαφόρων όμορων κρατών. Εξ αιτίας αυτής της έντασης, σήμερα όσο ποτέ άλλοτε, είναι άμεση η ανάγκη για την επανεξέταση της θαλάσσιας ασφάλειας ως μια προοπτική για την προώθηση μιας προσέγγισης οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ της Ελλάδος και των γειτόνων της, προκειμένου να μειωθούν οι ενδεχόμενες πηγές τριβής και κλιμάκωσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παρά τους μη στρατιωτικούς παράγοντες, η αποτροπή επιτάσσει τάχιστα τον εκσυγχρονισμό των αμυντικών μας συστημάτων σε μεγάλο βαθμό με σκοπό όχι μόνο την ισορροπία δυνάμεων αλλά και το θαλάσσιο έλεγχο για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Επίσης πρέπει να σχεδιάσουμε προσεκτικά τις οριζόντιες κινήσεις μας, όπως η βελτίωση των σχέσεων με τη Λιβύη και την ενίσχυση της συμμαχίας μας με την Αίγυπτο, το Ισραήλ, τη Γαλλία και στο παραδοσιακό στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. Ταυτόχρονα, δεν μπορούμε να αγνοούμε τις διαφορετικές σχέσεις ισχύος στα οικονομικά ή διακρατικά συμβούλια και τον τρόπο με τον οποίο αλληλοεπιδρούν αυτά τα επίπεδα.
Στρατηγική προς το Εθνικό Συμφέρον
Είναι επίσης κοινότυπο, ή στην καλύτερη περίπτωση, ασήμαντο, να λέμε ότι όλα τα κράτη προσπαθούν να ενεργήσουν σύμφωνα με το εθνικό τους συμφέρον. Το σημαντικό ερώτημα είναι πώς οι κυβερνήσεις επιλέγουν να καθορίσουν και να επιδιώξουν αυτό το εθνικό συμφέρον υπό διαφορετικές διαμορφούμενες συνθήκες. Η πρόσβαση στους υδρογονάνθρακες, η ασφάλεια των αγωγών, η προσπάθεια αμυντικών συμφωνιών, οι αγοροπωλησίες στρατιωτικών εξοπλισμών και η περιφερειακή σταθερότητα ανήκουν όλα στη σφαίρα των εθνικών συμφερόντων, αλλά και αξίες και αρχές που επιβάλλονται ως ήπια ισχύς είναι ελκυστικές για όλους μας. Εμείς πρέπει να συνδυάσουμε αυτές τις κατηγορίες συμφερόντων, αρχών και αξιών, για να έχουμε μια επωφελή για το έθνος στρατηγική.
Ως εκ τούτου, μια τρισδιάστατη στρατηγική αναγνωρίζει και ανταποκρίνεται στο γεγονός ότι αυτές οι ενέργειες του Ελληνισμού δημιουργούν ευκαιρίες για να λάβουμε υποστηρικτικά μέτρα που με τη σειρά τους θα αυξήσουν την επιρροή μας.
Συμπεράσματα
Επειδή ο Ελληνισμός εργάζεται για την ανάπτυξη μιας συνεκτικής στρατηγικής έναντι των αμφισβητήσεων της Τουρκίας, τα διδάγματα της περασμένης τριαντάχρονης περιόδου δείχνουν ότι ένα καλό μέρος για να ξεκινήσουμε τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις μας, είναι η σοβαρή δέσμευση όλων των υπολοίπων κρατών της Μεσογείου που έχουν συμφέρον για συγκεκριμένα μέτρα μείωσης του κινδύνου πολέμου.
Οποιεσδήποτε άλλες προτεραιότητες επιλεγούν, δεν πρέπει να ξεχνούνε τη μάστιγα ενός πολέμου που «δεν μπορεί να κερδηθεί και γι’ αυτό πρέπει να καταπολεμηθεί» και η κλιμακούμενη απειλή σήμερα μιας πολεμικής καταστροφής μέσω σφάλματος, ή εσφαλμένου υπολογισμού, θα μπορούσε να είναι ένας κατακλυσμός που θα μας φέρει όλους πολλές δεκαετίες πίσω.
Το πεδίο των διαπραγματεύσεων προσφέρει συγκεκριμένα βήματα, που ποτέ δεν είναι εύκολα σε μια πολύπλοκη, ήδη χτυπημένη πολιτική σχέση, όπως έχουμε σήμερα στις ελληνο-τουρκικές σχέσεις. Ως εκ’ τούτου εκτιμώ ότι είναι προς το συμφέρον της Ελλάδος να προτείνει συζητήσεις για το θέμα αυτό, με όλες τις γειτονικές χώρες που βρέχονται στην Ανατολική Μεσόγειο και των μεγάλων δυνάμεων που λειτουργούν στην περιοχή της Μεσογείου, καθώς αυτό που μπορούμε να ελπίζουμε είναι ότι μια σοβαρή πολιτική και στρατιωτική διπλωματία, μπορεί να επιλύσει προβλήματα και ότι η ανθρωπότητα δεν θα συρθεί στα ίδια λάθη του παρελθόντος.
Καλώς ή κακώς, είμαστε γειτονικοί λαοί οπότε είμαστε από τη Γεωγραφία εγκλωβισμένοι σε μια «συνεταιριστική αντιπαλότητα» με την Τουρκία, που απαιτεί μια στρατηγική η οποία θα μπορεί να επιτύχει αυτά τα δύο αντιφατικά πράγματα. Να είμαστε ανταγωνιστές και συνεργάτες ταυτόχρονα.
Στην πατρίδα μας απαιτείται να ενισχύσουμε την τεχνολογία αυξάνοντας την υποστήριξη για την έρευνα και την ανάπτυξη. Στο στρατιωτικό τομέα, αυτό σημαίνει αναδιάρθρωση των παραδοσιακών δυνάμεων για την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και την ενίσχυση των προαναφερθέντων συμμαχιών, ενώ στα διακρατικά ζητήματα πρέπει να ενισχύσουμε και να αναπτύξουμε θεσμούς και διεθνείς συνθήκες, όπως να αντιμετωπίσουμε τα ζητήματα υγείας και κλίματος προτάσσοντας την ήπια ισχύ του Ελληνισμού.
Οι απαισιόδοξοι εξετάζουν το μέγεθος της χώρας και του πληθυσμού της Τουρκίας καθώς και τους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης πιστεύοντας ότι θα επικρατήσουν. Αλλά αν αντιμετωπίσουμε τους συμμάχους μας ως κρίσιμα περιουσιακά στοιχεία, με συνδυασμένη στρατιωτική ισχύ συμβάλλοντας στον οικονομικό πλούτο των ευρωπαϊκών δημοκρατιών, υποστηρίζοντας την ελληνική ήπια ισχύ, θα ξεπεράσουμε κατά πολύ τις επιρροές της Τουρκίας και αυτόν τον αιώνα.
*Ο Υποναύαρχος Δημήτριος Τσαϊλάς δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου, είναι μέλος και ερευνητής του Ινστιτούτου για την Εθνική και Διεθνή Ασφάλεια.
Οι νύχτες στη Θεσσαλονίκη θυμίζουν και πάλι πολύβουο μελίσσι. Παρέες και ζευγαράκια περπατούν, άλλοτε βιαστικά κι άλλοτε πιο αργά, στους πιο κεντρικούς δρόμους της πόλης, σε έναν Νοέμβριο που έχει δείγματα κανονικότητας, παρά τα εκατοντάδες κρούσματα της πανδημίας του κορονοϊού. Αρκετοί στη βιασύνη να προλάβουν το ραντεβού για φαγητό ή ποτό δεν προσέχουν ότι στα παγκάκια της πλατείας Τσιρογιάννη, απέναντι από τον Λευκό Πύργο, κοιμούνται τέσσερις άνδρες.
Είναι άστεγοι που δεν φαίνονται να ενοχλούνται από τις φωνές και τη φασαρία των αυτοκινήτων που διασχίζουν την παραλιακή οδό. Η θερμοκρασία είναι ακόμη σε καλά για την εποχή επίπεδα και αυτοί, κάτω από κλινοσκεπάσματα, κοιμούνται με τα χέρια στο στήθος κρατώντας στις χούφτες τους ό,τι πολυτιμότερο μπορεί να διαθέτουν, φοβούμενοι μήπως και κάποιος τους το κλέψει. ‘Ενας έχει ακουμπισμένες δίπλα του δύο μικρές, παλιές βαλίτσες. Μία κόκκινη και μία μπλε, όπου είναι μαζεμένα τα λιγοστά υπάρχοντα του.
Αυτοί είναι οι πρώτοι τέσσερις άστεγοι που κατέγραψε το βράδυ της Παρασκευής, 5 Νοεμβρίου, η δημοτική αστυνομία του δήμου Θεσσαλονίκης ενόψει του χειμώνα. Η υπηρεσία ξεκίνησε να ελέγχει όλη την πόλη, προκειμένου από το αμέσως επόμενο διάστημα να τους προμηθεύσει με κουβέρτες, μπουφάν, παντελόνια, παπούτσια και γενικά όσα χρειάζονται για να αντέξουν τις χαμηλές θερμοκρασίες.
Ο δημοτικός αστυνομικός δεν τους ξύπνησε. ‘Αλλωστε, θα ξαναπεράσει και αυτό θα γίνεται σε τακτική βάση. Με το περιπολικό προχωρά τη διαδρομή του. Λίγο πιο πέρα, σε ένα ακόμη κεντρικότατο σημείο της Θεσσαλονίκης, στην οδό Τσιμισκή, δίπλα από τη ΔΕΗ, καταγράφει άλλους τρεις άστεγους, που έχουν ως «πόστο» ένα μαρμάρινο πεζούλι. ‘Ενας από τους άνδρες αντιλαμβάνεται την παρουσία της δημοτικής αστυνομίας και ζητάει να του φέρουν μπουφάν. «Είσαι εδώ αρκετό καιρό;», ρωτάει ο δημοτικός αστυνομικός. «Πέντε μήνες. Πριν ήμουν στην Αριστοτέλους, στο άγαλμα του Βενιζέλου όμως μ’ έκλεψαν κι άλλαξα σημείο», απαντά ο ηλικιωμένος. «Να προσέχεις. Θα ερχόμαστε από δω και στο εξής συχνά. ‘Ο,τι χρειάζεσαι θα μου λες. Φαγητό, ρούχα ή οτιδήποτε άλλο, θα σου τα φέρνουμε εμείς», συνεχίζει ο δημοτικός αστυνομικός και τον αφήνει να κλείσει και πάλι τα μάτια του.
Η καταγραφή των «αόρατων» ανθρώπων συνεχίζεται στην Τσιμισκή. Δίπλα σε ένα πολυκατάστημα, ένας ακόμη άνδρας κάθεται στο πεζοδρόμιο, πάνω σε ένα χαρτόνι, την ώρα που ο κεντρικότερος δρόμος της πόλης είναι γεμάτος από περαστικούς. Αντίθετα, άλλα δύο σημεία όπου κατά το παρελθόν υπήρχαν άστεγοι, είναι πλέον άδεια. «Θα φταίει ότι κυκλοφορεί και πάλι ο κόσμος. Δεν θέλουν να δίνουν στόχο. Στην καραντίνα, ήταν εύκολο να τους δεις. Τώρα προτιμούν απόμερα μέρη», λέει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο δημοτικός αστυνομικός, Παναγιώτης Θεοδωρίδης, ένα από τα μέλη της δημοτικής αστυνομίας του δήμου Θεσσαλονίκης που συμμετέχει στην καταγραφή.
Τέταρτος σταθμός πίσω από τα δικαστήρια. Πέντε νεαρά άτομα -μεταξύ των οποίων κι ένα ζευγάρι- ζητούν από τη δημοτική αστυνομία να τους προμηθεύσει με κάλτσες, γάντια και κουβέρτες. Η κοπέλα ακόμη πιο διστακτικά ζητάει ξυραφάκια για να καλύψει βασικές ανάγκες υγιεινής.
«Αυτοί οι άνθρωποι έχουν πολύ δύσκολη ζωή. Δεν μπορούμε να πηγαίνουμε και να τους κοιτάμε με οίκτο. Είναι περήφανοι, κάποτε είχαν και τώρα δεν έχουν. Πρέπει να τους αντιμετωπίζουμε ως ανθρώπους που η ζωή δεν τους φέρθηκε καλά ή οι επιλογές τους δεν ήταν οι σωστές. Οφείλουμε να είμαστε ταπεινοί γιατί κι εμείς ποτέ δεν ξέρουμε πού θα βρεθούμε», συμπληρώνει ο κ. Θεοδωρίδης.
Την ίδια ώρα, άλλα περιπολικά «αλωνίζουν» την πόλη καταγράφοντας όσους χρειάζονται βοήθεια. Από τα Σφαγεία και το παρκάκι της οδού Λαγκαδά στη συμβολή με την Αγίου Δημητρίου, μέχρι την Καμάρα και το παλιό Λοιμωδών.
«Οι μόνιμοι άστεγοι είναι περίπου πενήντα. Υπάρχουν και κάποιοι που μένουν λίγες ημέρες και μετά χάνονται. Εμείς τους ενημερώνουμε για όσα προσφέρονται από τις κοινωνικές δομές του δήμου ή κάποια άλλη μονάδα φροντίδας. Δεν μπορούμε, όμως, με τη βία να τους μεταφέρουμε σε κάποια δομή. Σε όσους μένουν στο δρόμο προσφέρουμε τρόφιμα, παπούτσια, κλινοσκεπάσματα, ό,τι μας ζητηθεί», τονίζει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο εντεταλμένος δημοτικός σύμβουλος, αρμόδιος για θέματα Δημοτικής Αστυνομίας, Δημήτρης Δαγκλής.
Βοήθεια 4 τόνων μοιράστηκε σε 3,5 μήνες
Κατά την περσινή χειμερινή περίοδο όπου όλη η πόλη βρισκόταν σε lockdown, οι δημοτικοί αστυνομικοί της Θεσσαλονίκης μοίρασαν στους άστεγους περίπου 4 τόνους τρόφιμα και φρούτα, τα οποία βρήκαν οι ίδιοι μέσω χορηγιών. Διένειμαν περίπου 90 – 120 μερίδες φαγητού την εβδομάδα, συν ό,τι περίσσευε από τα συσσίτια του δήμου.
«Μία από τις δράσεις της δημοτικής αστυνομίας, με κοινωνικό πρόσημο, είναι να πηγαίνουμε στους δρόμους, να βρίσκουμε τους άστεγους που γνωρίζουν ότι είμαστε στο πλευρό τους, από το πρωί μέχρι το βράδυ. Προσπαθούμε με τις λιγοστές δυνάμεις που έχουμε, να κάνουμε τη ζωή τους κάπως καλύτερη. Όσο γίνεται καλύτερη όταν ένας συνάνθρωπος μας έχει για σπίτι του τους δρόμους. Τους αντιμετωπίζουμε σαν να είναι οικογένεια μας», συμπλήρωσε ο κ. Δαγκλής.
Συγκινητική και η προσφορά των …ντελιβεράδων
Σε αυτή τη «μάχη» για να καλυφθούν βασικές ανάγκες όσων ζουν στους δρόμους η δημοτική αστυνομία έχει «συμμάχους». Κυρίως νέους ανθρώπους, ντελιβεράδες που μόλις σχολάνε από την εργασία τους και καταστηματάρχες που όταν κατεβάζουν ρολά προσφέρουν τρόφιμα που έχουν περισσέψει.
«Η χαρά μας είναι όταν βλέπουμε νέα παιδιά και ντελιβεράδες να βοηθάνε. Κατεβαίνουν από το μηχανάκι, δίνουν το φαγητό τους και λένε: “εγώ θα πάω σπίτι μου να φάω, αυτοί δεν έχουν”. Είναι πολύ συγκινητικό για εμάς γιατί υπάρχει αλλαγή νοοτροπίας της κοινωνίας. Θέλουμε να βοηθήσουμε, μπορούμε να βοηθήσουμε και είναι χρέος μας να το κάνουμε όλοι μαζί», συμπληρώνει ο κ.Θεοδωρίδης.
Η καταγραφή των αστέγων από τη δημοτική αστυνομία Θεσσαλονίκης θα συνεχιστεί και όλα τα σημεία καταγράφονται σε έναν ψηφιακό χάρτη που θα λειτουργεί ως «εργαλείο» στα χέρια των υπευθύνων για να επέμβουν όποτε και όταν χρειαστεί.
Στη Γλασκώβη για τη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα
Με τον Εμμανουέλ Μακρόν στη Βουργουνδία
Στο G20 της Ρώμης με τον πιθανό διάδοχό της Όλαφ Σολτς και τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν
Lévi-Strauss έπαιρνε αποστάσεις από το κλασικό του έργο «Φυλή και Ιστορία» και απενοχοποιούσε αυτό που η ύστερη Αριστερή διανόηση θα ονόμαζε «ταυτοτική αναδίπλωση».
αυτούς, και κυρίως τον μετανάστη-πρόσφυγα, ως αρχέτυπο θύματος, φτάνοντας στον τοτεμισμό της κούκλας Αμάλ. Έλεος ολοκληρωτικό, αποχωρισμένο από οποιαδήποτε λογική απαίτηση, όπως π.χ. εκείνη του Παύλου ότι «Πᾶσα ψυχὴ ἐξουσίαις ὑπερεχούσαις ὑποτασσέσθω» (Προς Ρωμαίους, ΙΓ’:1-7). Δηλαδή του σεβασμού στους νόμους του κράτους.
Στην Ελλάδα, παλαβωμένες τριγυρνούν και οι αρετές του θρυμματισμένου αρχαίου κόσμου του Ξενίου Διός. Τότε ο ξένος ήταν ιερός, αλλά είχε και περιορισμούς. Έπρεπε κάποια στιγμή να συνεχίσει το ταξίδι του· ο Οδυσσέας την Ιθάκη έψαχνε, όχι πολιτικό άσυλο. Έπρεπε να σέβεται τον οικοδεσπότη του· ο Πάρις τελικώς τιμωρείται σκληρά για την αρπαγή της Ελένης από τον Μενέλαο. Δεν έπρεπε να ανατρέπει την κοινωνική τάξη· οι Φαίακες δυστροπούν όταν υποψιάζονται τον Οδυσσέα ως υποψήφιο μνηστήρα της Ναυσικάς. Οι μνηστήρες της Πηνελόπης, που ταυτοχρόνως ασχημονούν κατά του οικοδεσπότη τους αλλά και επιδιώκουν την ανατροπή της κοινωνικής τάξης, εκτελούνται από τον Οδυσσέα.
Ένγκελς επεκτείνει
Εκεί, με την ισχύ των αριθμών επιβάλλουν τον δικό τους τρόπο ζωής: συμπεριφορά, ενδυμασία, γλώσσα, διατροφή, καταστήματα. Εκδιώκουν τους ντόπιους που πλέον αισθάνονται ξένοι στον τόπο τους. Δεν εκτίθενται στα ντόπια ήθη και δεν τα υιοθετούν. Οι παλιοί γίνονται άγκυρα για νέους και οι νέοι πισωγυρίζουν τους παλιούς στα ήθη της πατρίδας, όπως με την 
Καθολικοί στο θρήσκευμα, η απλή ένταξη, έως και αφομοίωσή τους, είναι ομαλές. Οι δε Αλβανοί, παρά τα προβλήματα της πρώτης δεκαετίας, με παραπλήσιο πολιτισμικό υπόβαθρο και ασπαζόμενοι κατά πλειοψηφικά την Ορθοδοξία, σταδιακά αφομοιώθηκαν.
Anne Sinclair: Θα θέλατε να ενσωματωθούν [οι Μαροκινοί] στην Γαλλία; Η αρχή της ενσωμάτωσης σας βρίσκει υπέρ ή κατά;
θα ενσωματωθούν ποτέ.
Το μέλλον μας θα πρέπει να το αναζητήσουμε σε πλουσιότερες ευρωπαϊκές χώρες που προσέλκυσαν πιο έντονα αυτήν την πρόσφατη μετανάστευση. Γάλλοι αστυνομικοί δέχονται εδώ και χρόνια επιθέσεις με 
αφομοίωσης, το οποίο όμως έγινε εφικτό: πρώτον, διότι την δεκαετία του 1990 αυτή η οικογένεια ήταν μια από λίγες σε ένα ελληνικό περιβάλλον, δεύτερον, επειδή η ίδια βάσει του πολιτισμικού της υποβάθρου επιθυμούσε διακαώς την αφομοίωση, και τρίτον, επειδή υπήρχε ακόμα η απαίτηση της αφομοίωσης.
Του Δημήτρη Τσαϊλά*