14 Νοεμβρίου 1944 – Όταν οι ελληνικές Μοίρες της Μέσης Ανατολής επέστρεφαν στην απελευθερωμένη Αθήνα

Από

November 14, 2021

Εκείνο το μεσημέρι της 14ης Νοεμβρίου 1944, καθώς τα πρώτα δικινητήρια Μπόλτιμορ της 13ης Μοίρας Ελαφρού Βομβαρδισμού εμφανίστηκαν πάνω από τον Αττικό ουρανό, κανείς δεν μπορούσε να κρύψει την συγκίνησή του. Μετά από τριάμισι χρόνια απουσίας οι Ελληνικές Μοίρες της Μέσης Ανατολής, που είχαν κυνηγήσει τον Ρόμελ στη Βόρεια Αφρική, βυθίσει γερμανικά υποβρύχια στην Μεσόγειο, σφυροκοπήσει τους Ναζί στην Κρήτη, στην Ιταλία και τις γιουγκοσλαβικές ακτές, επέστρεφαν στην απελευθερωμένη Αθήνα. Για τον πιλότο του επικεφαλής βομβαρδιστικού Μπόλτιμορ, αυτό έμοιαζε με το τέλος μιας οδύσσειας που είχε αρχίσει τον Απρίλιο του 1941, όταν άρον-άρον εγκατέλειπε την Ελλάδα μαζί με τους υπόλοιπους συναδέλφους του, καθώς τα γερμανικά αεροπλάνα με τους χιτλερικούς σταυρούς είχαν καταστρέψει σχεδόν το σύνολο της ελληνικής πολεμικής αεροπορίας, και οι Ναζί είχαν καταλάβει τη χώρα.

Τώρα στριμωγμένος πίσω από το υαλόφρακτο ρύγχος του βομβαρδιστικού, με δυσκολία κρατούσε τα δάκρυά του. Ήταν ζωντανός. Το δικινητήριο αεροπλάνο κάνοντας μια βύθιση πάνω από τον Λυκαβηττό κατευθύνθηκε προς την πλατεία Συντάγματος, με τους έλικες να κροταλίζουν στον αέρα, προσπαθώντας ακαριαία να πάρει ύψος για ν’ αποφύγει ένα καταδιωκτικό, που μόλις είχε περάσει δευτερόλεπτα πριν ξυστά από κάτω.

Ο υποσμηναγός της 336ης Μοίρας Δίωξης Κωνσταντίνος Χατζηλάκος παιδί του Λαρισαίου Αθανασίου Χατζηλάκου και της Ελένης Μαργαρίτη δεν μπορούσε να κρύψει την ταραχή του, καθώς δεμένος σφιχτά στο κάθισμα του Σπιτφάιρ είχε αποφύγει παρά τρίχα το θανατηφόρο αγκάλιασμα με το ελαφρύ βομβαρδιστικό. Σήμερα στα 101 του χρόνια ο πτέραρχος Χατζηλάκος είναι ο τελευταίος ιπτάμενος επιζών των «Μοιρών της Ερήμου» με πάνω από διακόσιες πολεμικές αποστολές, και αφηγείται στο ΑΠΕ-ΜΠΕ:

«Οι τρείς Μοίρες, (σ.σ. 13η, 335η και η 336η) ένα σύνολο από καμιά εβδομηνταριά αεροπλάνα (Spitfire και Baltimore) ξεκίνησαν ταυτόχρονα, η μια πίσω από την άλλη, πέρασαν το Ιόνιο και μέσω Κεφαλονιάς-Πατρών-Κορίνθου έφθασαν πάνω από την ηλιόλουστη Αθήνα. Εκεί χαρούμενοι αρχίσαμε τις χαιρετιστήριες διελεύσεις μας πότε στην κατεύθυνση της Ακρόπολης και πότε πάνω απ’ την Πανεπιστημίου, προς την πλατεία Ομόνοιας και αντίστροφα προς την πλατεία Συντάγματος. Σε λίγα λεπτά γέμισε ο αθηναϊκός ουρανός από μεμονωμένα αεροπλάνα που βύθιζαν εδώ και εκεί, ο καθένας πάνω από τη γειτονιά του, στο πατρικό του σπίτι, στο κορίτσι του, δημιουργώντας ένα πανδαιμόνιο. Θυμάμαι έκανα διελεύσεις πάνω από την Ακρόπολη πότε προς το Σύνταγμα και πότε προς την Ομόνοια. Σε μια στιγμή βγαίνοντας από μια χαμηλή διέλευση βρέθηκα επικίνδυνα αντιμέτωπος με ένα άλλο Spitfire μόλις από πάνω μου και μπροστά σε δυο Baltimore, τα οποία προσπέρασα με μεγάλη ταχύτητα ξυστά από κάτω τους. Ρίχναμε και χαιρετιστήριες προκηρύξεις που είχαν τυπωθεί στην Ιταλία».

Και ο βετεράνος αεροπόρος της Μέσης Ανατολής πτέραρχος Κωνσταντίνος Χατζηλάκος συνεχίζει: «Η επιστροφή της 14ης Νοεμβρίου 1944 δεν ήταν ημέρα χαράς για όλους αλλά μονάχα για λίγους. Για τους πιο πολλούς ήταν φαρμάκι. Ήταν θρήνος. Ναι, για τους πιο πολλούς. Εμείς οι λίγοι ήμαστε οι τυχεροί, κι αυτοί που δεν επέστρεψαν ήταν οι πιο πολλοί. Από τους αρχικούς 22 χειριστές που επανδρώσαμε κατά την ίδρυσή της την 336 Μοίρα τον Φεβρουάριο του 1943, επιστρέψαμε μόνο επτά. Δεν επέστρεψαν 15. Έντεκα σκοτώθηκαν, ενώ άλλοι τέσσερεις που είχαν κηρυχθεί αγνοούμενοι κατά την διάρκεια αποστολών εναντίον γερμανικών στόχων στην Κρήτη είχαν χτυπηθεί από αντιαεροπορικά, αλλά ήταν από τους τυχερούς που διασώθηκαν με αναγκαστικές προσγειώσεις και είχαν αιχμαλωτιστεί. Απ’ τους υπόλοιπους χειριστές της Μοίρας σκοτώθηκαν αργότερα άλλοι οκτώ. Με την επιστροφή αυτή έκλεισε μια περίοδος αγώνων της αεροπορίας μας εκτός Ελλάδος, ως συνέχεια των αγώνων στα Ηπειρωτικά βουνά».

Χάρης Χιονίδης, ο «γιάνκης» της 13ης Μοίρας Βομβαρδισμού

Ένας από τους ιπτάμενους της 13ης Μοίρας Ελαφρού Βομβαρδισμού ήταν και ο υποσμηναγός ναυτίλος Χάρης Χιονίδης (Harry Hionides), παιδί Ελλήνων μεταναστών από τις ΗΠΑ με καταγωγή από τον Πόντο, που το καλοκαίρι του 1940, πριν ακόμα η Αμερική μπει στην πόλεμο είχε περάσει τα σύνορα με τον Καναδά, για να καταταγεί στις πολεμικές μοίρες της Κοινοπολιτείας.

«Ο πατέρας μου ήθελε να πολεμήσει για την Ελλάδα», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κόρη του δημοσιογράφος Άρτεμις Χιονίδου. «Τον Ιούνιο του 1940 έφυγε από το Νιου Τζέρσι για το Μόντρεαλ και σύντομα βρέθηκε στο Τορόντο όπου εντάχθηκε στην Βασιλική Αεροπορία του Καναδά. Ήταν 19 χρονών. Τον Ιούλιο του 41 έρχεται στην Βρετανία για να συνεχίσει την εκπαίδευσή του ως ναυτίλος, και περνάει στη RAF. Μέσω Γιβραλτάρ και Μάλτας φτάνει στην Αίγυπτο το Μάιο του 1942, για να ενταχθεί στην 13η Ελληνική Μοίρα Βομβαρδισμού, (σ.σ. η μοίρα δρούσε κάτω από τον επιχειρησιακό έλεγχο της Βρετανικής Αεροπορίας). Πήρε μέρος στις πολεμικές αποστολές της Μοίρας μέχρι και τις 8 Δεκεμβρίου του 1943. Πολλές φορές μας μιλούσε για εκείνη την περίοδο της ζωής του σ’ εμένα και τις αδελφές μου, και όπως γνωρίζω και στους μαθητές του στο Κολλέγιο Αθηνών», συμπληρώνει η κ. Χιονίδου.

Τον Νοέμβριο του 1943 ο υποσμηναγός Χάρης Χιονίδης ως ναυτίλος της 13ης Μοίρας θα πάρει μέρος σε αποστολές βομβαρδισμού γερμανικών στόχων στο λιμάνι της Σούδας. Σε μια από τις επιδρομές αυτές αφού το Μπόλτιμορ έριξε όλες τις βόμβες του στο λιμάνι, κατά την πορεία επιστροφής στη βάση του καταδιώχτηκε από γερμανικά αεροπλάνα.

«Για να ξεφύγει το αεροπλάνο μπήκε στο φαράγγι της Σαμαριάς και από εκεί μέσα διέφυγε», αναφέρει η κ. Χιονίδου.

Σε μια άλλη αποστολή βομβαρδισμού στις Σπέτσες, όπου το Μπόλτιμορ έκανε προηγουμένως μια στάση στην Ντέρνα της Αιγύπτου για ανεφοδιασμό, το αεροπλάνο βγήκε εκτός διαδρόμου στην απογείωση και συνετρίβη καθώς έσπασαν οι ρόδες και το σύστημα προσγείωσης.

«Όπως μου είχε διηγηθεί ο πατέρας μου πετάχτηκαν έξω γιατί ήξεραν ότι το αεροπλάνο είχε τρεις βόμβες που θα έσκαγαν. Γύρισαν όμως πίσω όταν είδαν ότι ο πιλότος ήταν ακόμα στη θέση του. Προσπάθησαν να τον βγάλουν έξω αλλά δεν τα κατάφεραν και ο πιλότος σκοτώθηκε όταν έσκασαν οι βόμβες. Αυτή ήταν η τελευταία μέρα στην οποία πήρε μέρος σε επιχείρηση της αεροπορίας ο πατέρας μου», καταλήγει η κ. Χιονίδου.

Η ελληνική σημαία κυματίζει στην έρημο

Όταν στις 23 Απριλίου 1941, η γερμανική Λουφτβάφε σφυροκοπούσε με λύσσα τα ελληνικά αεροδρόμια, πέντε πολεμικά αεροσκάφη Avro Anson της 13ης Μοίρας Ναυτικής Συνεργασίας καταφέρνουν να διαφύγουν μέσω Κρήτης, στη Δεχέλα της Αιγύπτου. Οι αποφασισμένοι αυτοί αεροπόροι δεν γνωρίζουν πως αποτελούν την «μαγιά» για την ανασύσταση της Πολεμικής Αεροπορίας στο εξωτερικό και της δημιουργίας ελληνικών πολεμικών μοιρών μέσα στη Βασιλική Αεροπορία (RAF), όπου θα υπάγονται. Εκεί μαζί με πολεμικές μοίρες από την Αυστραλία, Νότια Αφρική, Νέα Ζηλανδία, Γαλλία, Πολωνία θ’ αποτελέσουν την πρώτη στην αεροπορική στρατιωτική ιστορία πολυπολιτισμική δύναμη, γνωστής και ως «Αεροπορία της Ερήμου» (Desert Air Force). Από την Κρήτη θ’ απογειωθούν προς την ελευθερία και άλλα τρία εκπαιδευτικά αεροσκάφη και ένα υδροπλάνο Dornier 22.

Στα τέλη Απριλίου 1941 από τις νότιες ακτές της Κρήτης και ενώ όλη η Ελλάδα έχει καταληφθεί από τους Γερμανούς, οι μαθητές της Σχολής Αεροπορίας της 10ης σειράς Αξιωματικών και της 6ης Υπαξιωματικών μ’ ένα βρετανικό πλοίο διαφεύγουν στην Αίγυπτο και Παλαιστίνη, μαζί με έφεδρους χειριστές και πολυβολητές. Από τους συνολικά 800 αεροπόρους διαφόρων ειδικοτήτων που συνωστίζονταν στις απόκρημνες Κρητικές ακτές ένα μεγάλο μέρος θα συλληφθεί από τους Γερμανούς και αργότερα θα αφεθούν ελεύθεροι. Για αυτούς θα συνεχιστεί η διαφυγή τους στην Αίγυπτο με ατομική τους ευθύνη και με χίλιους κινδύνους μέσω Τουρκίας και Συρίας. Άλλοι πενήντα αεροπόροι που βρίσκονταν ήδη εκτός Ελλάδας από τις αρχές του 1941 για εκπαίδευση στην αεροπορική βάση της Χαμπανίας στο Ιράκ θα φθάσουν στην Αίγυπτο.

Στην Γάζα της Παλαιστίνης δημιουργήθηκε το πρώτο κέντρο υποδοχής των Ελλήνων αεροπόρων με τον σμήναρχο Παναγιώτη Βήλο, που προερχόταν από το Ιράκ ως πρώτο Ανώτερο Διοικητή της Αεροπορίας στη Μέση Ανατολή. Σ’ ένα αεροδρόμιο που ουσιαστικά ήταν μια λουρίδα χέρσας γης και υποτυπώδεις εγκαταστάσεις ξεκίνησε τη λειτουργία της η Σχολή Αεροπορίας, με διοικητή τον Επισμηναγό Ξενοφώντα Βαρβαρέσσο και πτητικά μέσα τρία εκπαιδευτικά Avro. Οι Βρετανοί σύντομα θα διαθέσουν και δύο αεροσκάφη.

Τον Ιούλιο του 1941 ένας αριθμός ιπταμένων στέλνεται σε εκπαιδευτικά κέντρα της RAF στην τότε Νότιο Ροδεσία και στη Νότιο Αφρική. Σύντομα στα κέντρα υποδοχής Ελλήνων αεροπόρων θα προστεθούν και ομογενείς από την Αίγυπτο, την Παλαιστίνη, το Σουδάν, την Συρία, και την Κύπρο.

13η Μοίρα Ελαφρού Βομβαρδισμού

Με τα πέντε διαφυγόντα αεροσκάφη Avro Anson από την Ελλάδα, το καλοκαίρι του 1941 συγκροτήθηκε η πρώτη Ελληνική Μοίρα Μέσης Ανατολής και ήταν οι πρώτοι Έλληνες αεροπόροι που ύψωσαν την γαλανόλευκη «πετώντας σε ξένους ουρανούς» σε αποστολή ανθυποβρυχιακού πολέμου στις 14 Ιουλίου 1941. Στην Μοίρα τον Δεκέμβριο του 1941 δόθηκαν αεροσκάφη Βlenheim MK IV.

Το δεύτερο εξάμηνο του 1942 η 13η Μ/ΕΒ επιχειρεί σε αποστολές καθαρά ανθυποβρυχιακού πολέμου και δέχεται τα συγχαρητήρια του Αρχηγού του Στόλου της Μεσογείου, ενώ τον Μάιο του 1943 οι Βρετανοί την κατατάσσουν στις τρεις καλύτερες μοίρες των συμμάχων.

Τον Σεπτέμβριο του 1943 η μοίρα επανδρώνεται με αεροσκάφη ελαφρού βομβαρδισμού Baltimore. Τον Νοέμβριο του 1943 συνολικά 14 αεροσκάφη της μοίρας βομβάρδισαν γερμανικές βάσεις στη Σούδα και έως το τέλος εκείνης της χρονιάς επιχειρούσαν στο Ν. Αιγαίο.

Τον Απρίλιο του 1944, η 13η Μοίρα αναχώρησε για την Ιταλία. Εκεί θα επιχειρεί από το αεροδρόμιο του Μπιφέρνο στο κέντρο της χώρας εναντίον λιμανιών αλλά και γερμανικών εγκαταστάσεων στις γιουγκοσλαβικές ακτές. Η πιο επιτυχής αποστολή ήταν η καταστροφή της γέφυρας Φάνο, την οποία δεν είχαν μπορέσει να πλήξουν Βρετανοί και Αμερικανοί.

Συνολικά η μοίρα θα χτυπήσει οκτώ υποβρύχια, θα καταστρέψει έξι σιδηροδρομικές γέφυρες και τέσσερεις αποθήκες πυρομαχικών, εννέα λιμενικές εγκαταστάσεις, τρεις οδικές γέφυρες, αποθήκες καυσίμων, επτά σιδηροδρομικούς σταθμούς, τρία εργοστάσια και έξι στρατόπεδα συγκέντρωσης, με φόρο αίματος 21 αεροπόρους.

335η Μοίρα Δίωξης

Η 335η Μοίρα ήταν η πρώτη Ελληνική Μοίρα Διώξης που συγκροτήθηκε στην Μέση Ανατολή στις 7 Οκτωβρίου 1941 στο αεροδρόμιο Ακίρ της Παλαιστίνης, με 8 αεροπλάνα Hawker Hurricane. Σύντομα θ’ αντικατασταθούν με Χαρικέιν νεότερου τύπου. Ο πρώτος διοικητής ήταν ο Επισμηναγός Ξενοφών Βαρβαρέσσος, που είχε επωμιστεί την ευθύνη της μεταφοράς των Ελλήνων Ικάρων της 10ης σειράς στην Αίγυπτο.

Από τον Φεβρουάριο του 1942 η Μοίρα είναι ετοιμοπόλεμη και προστατεύει νηοπομπές ενώ λίγους μήνες αργότερα θα επιτηρεί το λιμάνι της Αλεξάνδρειας. Τον Οκτώβριο του 1942 θα πάρει μέρος στη δεύτερη μάχη του Ελ Αλαμέιν και θα προσβάλει μεταξύ άλλων και το Ιταλικό στρατηγείο ανήμερα της επετείου της 28ης Οκτωβρίου.

Στις 23 Ιουλίου 1943, οκτώ καταδιωκτικά της μοίρας θα χτυπήσουν γερμανικούς στόχους στην Κρήτη, δύο δεν επέστρεψαν. Ο επισμηνίας Μαυρίκιος Λάιτμερ και ο Βασίλειος Δούκας. Τον Δεκέμβριο του 1943 άρχισε η αντικατάσταση των Χαρικέιν με Σπιτφάιρ. Τον Σεπτέμβριο του 1944 θ’ αναχωρήσει η μοίρα για το μέτωπο της Ιταλίας καθώς οι γερμανικές στρατιές συμπτύσσονται στο εσωτερικό της Ευρώπης. Έχει ήδη 4.000 εξόδους αεροσκαφών ενώ έχουν σκοτωθεί σε επιχειρήσεις δέκα χειριστές.

336η Μοίρα Δίωξης

Μετά την επιτυχημένη πορεία των δύο προηγούμενων μοιρών στη Β. Αφρική, αποφασίστηκε και η δημιουργία μιας τρίτης με αρχικά χειριστές αποσπασμένους από την 335 Μοίρα. Ο σμηναγός Σπύρος Διαμαντόπουλος ήταν ο πρώτος διοικητής της 336 Μοίρας, που σχηματίστηκε στις 25 Φεβρουαρίου 1943 εφοδιασμένης με καταδιωκτικά Χαρικέιν.

Στις 23 Ιουλίου 1943 η Μοίρα με 9 αεροσκάφη πήρε μέρος σε επιδρομή στην Κρήτη. Δύο δεν γύρισαν. Ο ανθυποσμηναγός Ελευθέριος Αθανασάκης που σκοτώθηκε από γερμανική περίπολο μετά την πτώση του αεροπλάνου του, ενώ ο ανθυποσμηναγός Σωτήρης Σκάντζικας που επίσης συνελήφθη μετά την πτώση του εκτελέστηκε τον Μάρτιο του-1944 κατά τη «μεγάλη απόδραση» από το στρατόπεδο Stalag Luft ΙΙΙ. Τον Οκτώβριο του 1943 η 336 Μοίρα θα εξοπλιστεί με τα πρώτα έξι Σπιτφάιρ. Έναν μήνα αργότερα ο μοίραρχος Σπύρος Διαμαντόπουλος θα καταρριφθεί σε αποστολή στην Κρήτη, θα αιχμαλωτιστεί αλλά θα επιβιώσει για να επιστρέψει στην Ελλάδα με το τέλος του πολέμου.

Τον Σεπτέμβριο του 1944 η 336η Μοίρα μετακινείται στην Ιταλία, στο ευρωπαϊκό θέατρο των επιχειρήσεων και μαζί με την 335η θα εκτελούν αποστολές προσβολής των υποχωρούντων Γερμανών έως και τις γιουγκοσλαβικές ακτές.

Στις 12 Οκτωβρίου 1944 ανήμερα της απελευθέρωσης της Αθήνας από τον ναζιστικό ζυγό, θα σκοτωθεί και ο σμηναγός Επαμεινώνδας Κοττάς σε διατεταγμένη επιχείρηση και είναι ο τελευταίος νεκρός αεροπόρος σε αεροπορικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό, πριν και οι τρεις μοίρες επιστρέψουν στην Ελλάδα και προσγειωθούν στο τότε Χασάνι (σ.σ. Ελληνικό) στις 14 Νοεμβρίου 1944.

Σήμερα από τους αεροπόρους των «Μοιρών της Ερήμου», βρίσκονται στη ζωή ο Αντιπτέραρχος ιπτάμενος Κωνσταντίνος Χατζηλάκος και ο Σμήναρχος μηχανικός Γεώργιος Γαλανός.

Βασίλης Πιας

*Οι φωτογραφίες δημοσιεύονται με άδεια των Αθανασίου Κων. Χατζηλάκου, Μανώλη Γεωρ. Πλειώνη και της Άρτεμις Χ. Χιονίδου και προέρχονται από το προσωπικό και οικογενειακό τους αρχείο.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πληθωρισμός: Πώς επηρεάζει την οικονομική πολιτική στην ευρωζώνη και τις ΗΠΑ

Από

anixneuseis

November 14, 2021

Η κλιμάκωση του πληθωρισμού τους τελευταίους μήνες ρίχνει βαριά τη σκιά της στους σχεδιασμούς της οικονομικής πολιτικής και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού, καθώς η επίτευξη του στόχου για την εδραίωση της ανάκαμψης απαιτεί πλέον πιο λεπτούς χειρισμούς.

Ο αντίκτυπος είναι μεγαλύτερος στις ΗΠΑ, όπου ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 6,2% τον Οκτώβριο, το υψηλότερο επίπεδο από το 1990, σε συνέχεια υψηλών αυξήσεων στις τιμές που είχαν σημειωθεί και τους προηγούμενους μήνες. Η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) αρχίζει από τον Νοέμβριο τη σταδιακή απόσυρση του προγράμματος αγορών ομολόγων (QE), ύψους 120 δισ. δολαρίων τον μήνα, που ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2020 λόγω του κορονοϊού. Τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο οι αγορές θα μειωθούν κατά 15 δισ. δολάρια τον μήνα με προοπτική να τερματισθούν το 2022, πιθανότατα στα μέσα του έτους. Η Fed έχει κρατήσει τα μηδενικά επιτόκιά της, ενώ ο πρόεδρός της, Τζερόμ Πάουελ, δήλωσε ότι δεν θα βιαστεί να τα αυξήσει, αν και οι αγορές θεωρούν ότι θα προχωρήσει σε μία ή περισσότερες αυξήσεις τους το επόμενο έτος. Η Fed θεωρεί, όπως και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), ότι ο πληθωρισμός οφείλεται σε σημαντικό βαθμό σε προσωρινούς παράγοντες, όπως η διαταραχή των εφοδιαστικών αλυσίδων, οι οποίοι πιθανόν να υποχωρήσουν ή να εκλείψουν το επόμενο έτος.

Η εκτίναξη του πληθωρισμού έχει προκαλέσει συναγερμό και στην κυβέρνηση των ΗΠΑ, με τον πρόεδρο Τζο Μπάιντεν να ζητά από το Εθνικό Συμβούλιο για την Οικονομία να προχωρήσει σε μέτρα για τη μείωση των τιμών του πετρελαίου, οι οποίες συμβάλλουν ιδιαίτερα στον πληθωρισμό και από την Ομοσπονδιακή Επιτροπή για το Εμπόριο να ελέγξει τις προσπάθειες χειραγώγησης των τιμών στην αγορά ενέργειας. Η αμερικανική κυβέρνηση προχώρησε στην αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου για να αυξήσει την προσφορά του και να συγκρατήσει τις τιμές, με τις αγορές να εκτιμούν ότι η κίνηση αυτή θα συνεχισθεί, αν και θεωρούν ότι είναι περιορισμένης αποτελεσματικότητας. Ο Μπάιντεν συνεχίζει την ατζέντα που έχει για τη στήριξη της ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής στις ΗΠΑ. Μετά την ψήφιση από το Κογκρέσο του νομοσχεδίου για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών στη χώρα, συνεχίζει την καμπάνια για να περάσει ένα άλλο σημαντικό νομοσχέδιο, ύψους σχεδόν 2 τρισ. δολαρίων, για την ενίσχυση της κοινωνικής πολιτικής και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, η αντίδραση των Ρεπουμπλικάνων για το νομοσχέδιο αυτό εντάθηκε μετά τα στοιχεία για τον πληθωρισμό, ενώ υπέρ της αναβολής του, για τον ίδιο λόγο, τάχθηκε και ένας Δημοκρατικός γερουσιαστής.

Στην Ευρώπη, η αύξηση του πληθωρισμού στο 4,1% τον Οκτώβριο προκαλεί επίσης έντονο προβληματισμό. Οι αγορές ομολόγων από την ΕΚΤ αναμένεται να συνεχισθούν και μετά τη λήξη του έκτακτου προγράμματος για την πανδημία (PEPP) στο τέλος του ερχόμενου Μαρτίου, ώστε να εδραιωθεί η ανάκαμψη, αλλά ορισμένα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, όπως οι διοικητές της ολλανδικής και της αυστριακής τράπεζας, πιέζουν να περιορισθούν αυτές στα χαμηλότερα επίπεδα του τακτικού προγράμματος (APP) και να ολοκληρωθούν το 2022. Οι απόψεις των στελεχών αυτών είναι μειοψηφικές, αλλά αυξάνουν την αβεβαιότητα στις αγορές για τις αποφάσεις που θα λάβει η ΕΚΤ τον Δεκέμβριο, όταν θα κριθεί το τι μέλλει γενέσθαι μετά τον Μάρτιο.

Οι αποφάσεις αυτές αφορούν ιδιαίτερα την Ελλάδα, καθώς θα χρειασθεί ειδική απόφαση της ΕΚΤ για να συνεχίσει αυτή τις αγορές των ελληνικών ομολόγων και μετά τον Μάρτιο, δεδομένου ότι δεν είναι επιλέξιμα με τον σημερινό κανονισμό του APP. Σημειώνεται ότι η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, είχε δηλώσει τον Σεπτέμβριο ότι θα ληφθεί υπόψη η κατάσταση στην Ελλάδα όταν θα ληφθούν οι αποφάσεις για την περίοδο μετά τη λήξη του έκτακτου προγράμματος. Όσον αφορά το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ, που είναι μηδενικό, η Λαγκάρντ τόνισε με έμφαση ότι είναι απίθανο να αυξηθεί το 2022, αλλά οι αγορές εκτιμούν ότι θα γίνουν μία ή δύο αυξήσεις προς τα τέλη του έτους.

Ο πληθωρισμός ήταν, επίσης, το θέμα που κυριάρχησε στις τελευταίες συνεδριάσεις του Eurogroup και του Ecofin. Και τα δύο όργανα συμμερίστηκαν την άποψη ότι ο πληθωρισμός θα αρχίσει να αποκλιμακώνεται το 2022, αλλά θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο διάστημα από ότι αναμενόταν προηγουμένως. Η θέση που εκφράσθηκε είναι ότι ο πληθωρισμός αποτελεί μία επιπλέον δυσκολία για την ανάπτυξη αλλά δεν θα μπορέσει να ανατρέψει τη δυναμική της, χάρη και στην εφαρμογή των επενδύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Όσον αφορά τη δημοσιονομική πολιτική, η οποία έγινε ιδιαίτερα επεκτατική στην περίοδο της πανδημίας, αναμένεται να γίνει πολύ λιγότερο επεκτατική το 2022, με τις λεπτομέρειες να γίνονται γνωστές μέσα στο πρώτο τρίμηνο του έτους όταν θα δοθούν οι σχετικές κατευθύνσεις από την ΕΕ. Αυτό βέβαια αναμενόταν, καθώς από το 2023 θα αρχίσει να ισχύουν και πάλι οι δημοσιονομικοί κανόνες, αλλά η αύξηση του πληθωρισμού αποτελεί έναν ακόμη λόγο που οδηγεί στην κατεύθυνση αυτή.

Το Eurogroup αναγνώρισε τη δυσκολία που προκαλούν οι εξωγενείς αυξήσεις του ενεργειακού κόστους, αλλά άφησε στη διακριτική ευχέρεια των χωρών να εφαρμόσουν μέτρα στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων με βάση τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

‘Ακης Χαραλαμπίδης

ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΙΣΡΑΗΛ ΤΟΥΡΚΙΑ: ΙΣΤΟΡΙΕΣ “ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΥΤΙΚΗΣ” ΤΡΕΛΑΣ

Από

anixneuseis

November 14, 2021

Του Γαιβριήλ Χαρίτου*

Θα μπορούσε να είναι σενάριο μαύρης κωμωδίας. Όταν όμως σχετίζεται με το Ισραήλ και τη σημερινή Τουρκία, γίνεται πρώτο θέμα που καταδεικνύει το άσχημο κλίμα που επικρατεί ανάμεσα στις δυο χώρες.

Το ευτυχισμένο ζευγάρι στη φωτογραφία είναι ο Μόρντι και η Ναταλί Όρκιν, και οι δυο οδηγοί υπεραστικών λεωφορείων στο Ισραήλ, που αποφάσισαν να αφήσουν πίσω τους για λίγες μέρες την καθημερινότητά τους και να κάνουν διακοπές στην Κωνσταντινούπολη. Γιατί στην Κωνσταντινούπολη ; Η λατρεία της Ναταλί στα τουρκικά σήριαλ, που τα περισσότερα έχουν γυριστεί με σκηνικό τον Βόσπορο. Εκεί βρέθηκαν προχθες το πρωί να κάνουν μια τουριστική κρουαζιέρα. Όταν ξαφνικά είδαν να προβάλει το Παλάτι Ντολμάμπαχτσε, το οποίο είχε κάποτε αποτελέσει για ένα διάστημα προεδρική κατοικία, η Ναταλί έβγαλε το κινητό της τηλέφωνο και άρχισε να το φωτογραφίζει. Πήρε με βιντεοκλήση και την αδελφή της για να της δείξει «σε τι μέγαρο έμενε ο Ερντογαν» – και αυτό στάθηκε αφορμή να τραβήξει την προσοχή της νεαρής σερβιτόρου, που ειδοποίησε αμέσως την τουρκική αστυνομία. Μόλις τελείωσε η ρομαντική κρουαζιέρα και αποβιβάστηκε το χαμογελαστό ζευγάρι, τους περίμενε κλιμάκιο της ΜΙΤ. Και τους συνέλαβε. Αφου πέρασαν το βράδυ στα κρατητήρια , η εισαγγελία συνέταξε εναντίον τους κατηγορητήριο, καθιστώντας τους υπόπτους για κατασκοπεία . Ο λόγος; Φωτογράφησαν ένα κτήριο χιλιοφωτογραφημένο από κάθε γωνία που μπορεί κανείς να φανταστεί από το Google Maps ή από οποιονδήποτε κατασκοπευτικό δορυφόρο περνά ανα πάσα στιγμή πάνω από τον Βοσπορο..

Οι ελπίδες του δικηγόρου του άτυχου ζευγαριού διαψεύστηκαν όταν η τουρκική δικαιοσύνη δεν αποφάσισε με συνοπτικές διαδικασίες την άμεση απέλαση των δυο Ισραηλινών . Αντιθέτως, το απόγευμα της 12ης Νοεμβρίου ανακοινώθηκε ότι το νεαρό ζευγάρι θα τελει υπό κράτηση για τουλάχιστον άλλες εικοσι μέρες, έως ότου διαλευκανθεί η υπόθεση από την ΜΙΤ – και εφόσον δικαστούν μέχρι τότε , θα αφεθούν ελεύθεροι εάν προηγουμένως κριθούν αθώοι . Διαφορετικά , ουδείς γνωρίζει την τύχη τους.

Εάν κρίνει κανεις από τα ρεπορτάζ των Ισραηλινών ΜΜΕ, αυτό το περιστατικό αποτελεί ίσως την χαριστική βολή για το τουριστικό ρεύμα από το Ισραήλ προς την Τουρκία -τουλάχιστον όσον αφορά τους εβραϊκής καταγωγης Ισραηλινούς πολίτες, τη στιγμή που η γειτονική χώρα παραμένει δημοφιλής στους Άραβες πολίτες του Ισραήλ.

Ο Ισραηλινός ΥΠΕΞ, Γιαήρ Λαπίντ, αναγκάστηκε να προβεί σε επίσημη δήλωση λέγοντας ότι «το ζευγάρι δεν έχει καμία απολύτως σχέση με την Μοσαντ». Ο αδελφός της Ναταλί εμφανίστηκε καταρρακωμένος μπροστά στις κάμερες εκλιπαρώντας για την απελευθέρωση της αδελφής του και του συζύγου της. Οι κάμερες κατέγραψαν τα κλάμματα των συγγενών του ζευγαριού, ενώ όλων η σκέψη στρέφεται στο αυτιστικό τους παιδί που ζητα να δει τους γονείς του και δεν μπορεί να πάρει απάντηση από κανέναν, μιας και κανεις δεν είναι σε θέση να ξέρει τι μέλλει γενέσθαι.

Ίσως να πρόκειται για την δεύτερη πράξη ενός «παιχνιδιού κατασκόπων» που άρχισε πριν από τρεις εβδομάδες περίπου, όταν η ΜΙΤ συνέλαβε 15 νεαρούς αραβικής καταγωγής με την κατηγορία της κατασκοπείας για λογαριασμό της Μοσαντ – υπόθεση η οποία βρίσκεται ακόμα υπό διερεύνηση και τίποτα δεν έχει ανακοινωθεί έκτοτε για την πρόοδο των ανακρίσεων.

Σε κάθε περίπτωση, οι σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας αναμφίβολα βρίσκονται ακόμα μια φορά σε μια απροσδόκητα έντονη κρίση, βαθαίνοντας ακόμα περισσότερο το χάσμα ανάμεσα στη κοινή γνώμη των δυο χωρών, ένα χάσμα που άρχισε να διαφαίνεται από το αιματηρό επεισοδιο του Μαβι Μάρμαρα τον Ιούνιο του 2010 και η διακυβέρνηση Ερντογαν θεωρεί σκόπιμο να το διατηρεί με όποιον τρόπο μπορεί .

12.11.21

*Ο Γαβριήλ Χαρίτος ζει και εργάζεται ως καθηγητής στο Ισραήλ ενώ αρθρογραφεί σε ελληνικά ΜΜΕ. Το σχόλιο έχει αναρτηθεί στη σελίδα του στο facebook. Ο τίτλος είναι των “Ανιχνεύσεων”.

Κωνστ. Λαμπρόπουλος: Ελληνική στρατηγική κουλτούρα και κατάρριψη ψευδαισθήσεων και μύθων για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις

Από

anixneuseis

November 14, 2021

Του Κωνσταντίνου Θ. Λαμπρόπουλου*

Οι πρόσφατες επιθετικές ενέργειες της Τουρκίας, τόσο στο Αιγαίο (Εμβολισμός Ελληνικού σκάφους του Λιμενικού στην περιοχή των Ιμίων), όσο και στην Κυπριακή ΑΟΖ («πειρατική ενέργεια-παρεμπόδιση Γεωτρύπανου της Ιταλικής Εταιρίας ENI να πραγματοποιήσει έρευνες εντός του τεμαχίου 3), κατέδειξαν την σαφή ποιοτική αναβάθμιση της τουρκικής απειλής σε στρατηγικό και επιχειρησιακό επίπεδο (δημιουργία τετελεσμένων στο διμερές πλαίσιο των Ελληνοτουρκικών Σχέσεων με ταυτόχρονη εμπλοκή σε Αιγαίο και Κύπρο).

Παράλληλα ανέδειξαν τις αδυναμίες της ελληνικής πλευράς σ’ ότι αφορά την ανάγνωση του περιφερειακού και διεθνούς περιβάλλοντος ασφάλειας, απόρροια των χρονιζόντων θεσμικών ανεπαρκειών του ελληνικού μηχανισμού εθνικής ασφάλειας αλλά και των ιδεοληψιών και στερεοτύπων που κατατρέχουν σημαντικό μέρος της πολιτικής ελίτ (ανάλυση και ερμηνεία των δεδομένων του 21ου αιώνα με τα μεθοδολογικά εργαλεία του ιδεολογικού ανταγωνισμού του 20ου αιώνα, αποφυγή γεωπολιτικής-γεωστρατηγικής ανάγνωσης της διεθνούς πολιτικής).

Το αποτέλεσμα αφορά την κατίσχυση των τουρκικών διεκδικήσεων εν τοις πράγμασι σε ευρεία κλίμακα και την πλήρη υπονόμευση μιας αξιόπιστης απάντησης στην τουρκική προκλητικότητα βασισμένης σ ένα επεξεργασμένο στρατηγικό σχέδιο, απότοκο της συνεργασίας και της σύμπραξης των φορέων που απαρτίζουν τον θεσμικό μηχανισμό εθνικής ασφάλειας. Είναι πρωτοφανές και χαρακτηριστικό ότι δεν συνεκλήθη το ΚΥΣΕΑ για την διαχείριση της κρίσης, γεγονός που το καθιστά πλέον τύποις επιτελικό θεσμικό όργανο επιφορτισμένο με τον συντονισμό του μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων (Σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ.4 της ΠΥΣ 31/2000).

Η πρόσφατη κρίση αναδεικνύει την παράμετρο του εσωτερικού περιβάλλοντος που εμπεριέχεται στην έννοια της στρατηγικής εθνικής ασφαλείας (national security strategy) και που διαμορφώνει την ανταπόκριση των κρατών έναντι των απειλών. Η εθνική συνοχή άλλωστε αποτελεί τον sine qua non παράγοντα διαμόρφωσης της στρατηγικής εθνικής ασφάλειας. Μια σημαντική πτυχή αφορά την έννοια της στρατηγικής κουλτούρας (strategic culture), η οποία οικοδομείται στην έννοια της πολιτικής κουλτούρας και αφορά στις παραδόσεις, στις αξίες, στις στάσεις, στα πρότυπα, στους συμβολισμούς και στους ιδιαίτερους τρόπους προσαρμογής ενός κράτους στο διεθνές και περιφερειακό περιβάλλον, γεγονός που περιλαμβάνει την χρήση ή την απειλή της χρήσης βίας.

Η στρατηγική κουλτούρα συν-διαμορφώνει την στρατηγική συμπεριφορά ενός κράτους, καθώς σύμφωνα με τον στρατηγιστή Colin Gray, μέσω αυτής δύναται να αποκρυπτογραφηθούν τάσεις αλλά όχι καθοριστικοί παράγοντες. Η έννοια της στρατηγικής κουλτούρας αντιπροσωπεύει τα πρότυπα συμπεριφοράς όλων των σημαντικών παραγόντων του κράτους ,όπως των πολιτικών ελίτ, των οικονομικών ελίτ, των Ενόπλων Δυνάμεων, της Εκκλησίας και της κοινής γνώμης.

Αναφορικά με τα χαρακτηριστικά της ελληνικής στρατηγικής κουλτούρας, αναμφίβολα σημαίνουσα προσοχή πρέπει να δοθεί στην πολιτική κουλτούρα που έχει αναπτυχθεί στην χώρα ιδιαίτερα κατά την περίοδο της οικονομικής απίσχνανσης, η οποία επηρεάζεται από δύο κύριες πηγές διαμόρφωσης της εξωτερικής πολιτικής: τον ρόλο της προσωπικότητας ως διαμορφωτή αποφάσεων εξωτερικής πολιτικής σε αντίθεση με τον ρόλο συλλογικών οργάνων/θεσμών και τον ρόλο της κοινής γνώμης.

Η ελληνική αντίδραση στην πρόσφατη ελληνοτουρκική κρίση αλλά και στα ζητήματα της ονομασίας των Σκοπίων και των Ελληνο-Αλβανικών Σχέσεων προσφέρεται για την εξαγωγή συμπερασμάτων που αφορούν στις αντιλήψεις των προσωπικοτήτων που διαμορφώνουν την πολιτική εθνικής ασφάλειας (Άμυνα και Εξωτερική Πολιτική) και για την κατάρριψη ορισμένων ψευδαισθήσεων και μύθων που αναπαράγονται και συντελούν στον αποπροσανατολισμό τόσο των διαμορφωτών αποφάσεων όσο και της κοινής γνώμης, εμπεδώνοντας μια στρατηγική κουλτούρα ανασφάλειας, (καθώς δεν υπάρχει ορθή εκτίμηση δεδομένων (έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού) και κατά συνέπεια ακριβής ανάγνωση του διεθνούς και περιφερειακού περιβάλλοντος) η οποία υπονομεύει μια αξιόπιστη εθνική στρατηγική, ενώ εγκυμονεί κινδύνους για το μέλλον.

Ψευδαίσθηση Πρώτη: Είναι ευρύτατα διαδεδομένη η άποψη σε μεγάλο αριθμό διαμορφωτών αποφάσεων ότι η τουρκική επιθετικότητα απευθύνεται πρωτίστως στο εσωτερικό ακροατήριο της γείτονος. Ως εκ τούτου η πρόσφατη επιθετική στάση της Τουρκίας στο Αιγαίο και στην Κύπρο ερμηνεύεται ως εξαγωγή των εσωτερικών προβλημάτων της γείτονος στα δυτικά, κυρίως λόγω της ανάγκης του Erdogan να επιδείξει φθηνές νίκες εντυπώσεων με στόχο το εσωτερικό ακροατήριο και εξαιτίας των τουρκικών απωλειών στο μέτωπο της Αφρίν. Η αντίληψη αυτή πηγάζει από μια εικόνα της Τουρκίας ως μεγάλου Ασθενούς, όπου τα εσωτερικά της προβλήματα είναι τόσο μεγάλα, που η εξωτερική της πολιτική κινείται στην βάση κατευνασμού των εσωτερικών της αντιθέσεων.

Αν και η αναθεωρητική στρατηγική προσέγγιση της γείτονος μετά το πραξικόπημα εμπίπτει στο παίγνιο των δύο επιπέδων του Robert Putnam που αναφέρεται στην διάδραση του εσωτερικού και του διεθνούς επιπέδου στην διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής-κατά συνέπεια εν μέρει η ανωτέρω άποψη έχει βάση, εντούτοις παραβλέπεται σαφώς ο εσωτερικός πολιτικοκοινωνικός μετασχηματισμός της γείτονος ο οποίος βασίζεται στα προτάγματα του συντηρητισμού και του εθνικισμού τα οποία αποτελούν τον ενοποιητικό παράγοντα τεράστιων μαζών υπό ένα νέο εθνικιστικό ιδεώδες.

Επιπρόσθετα παραβλέπεται η πάγια και όχι πρόσκαιρη στρατηγική επιδίωξη της Άγκυρας, ανατροπής του status quo στο Αιγαίο , καθώς και του στρατηγικού ελέγχου της Κύπρου. Η υπόθεση αυτή τεκμαίρεται τόσο από το δόγμα Davutoglu, όσο και από τις θέσεις τόσο του Ρεπουμπλικανικού κόμματος, όσο και του καινούργιου «Καλού» Κόμματος της Meral Aksener και βέβαια του υπερ-εθνικιστικού κόμματος του D.Bahceli.

Επιπλέον, η πρόσφατη διπλή επιθετική ενέργεια έγκειται στο νέο «δόγμα» Erdogan, το οποίο προκρίνει την προληπτική στρατιωτική δράση, όπου διακυβεύονται ζωτικά τουρκικά συμφέροντα (το ζήτημα της ενεργειακής επάρκειας-ασφάλειας έχει ιεραρχηθεί ως ζωτικό από το τουρκικό συμβούλιο εθνικής ασφάλειας) και βασίζεται αφενός στην χρήση της «Αιχμηρής Ισχύος» (Sharp Power) που περιλαμβάνει ενέργειες πειθαναγκασμού και άσκησης πίεσης, αφετέρου στην χρήση στρατιωτικών επιχειρήσεων που παράγουν αποτελέσματα σε στρατηγικό επίπεδο (effects based operations), (βλέπε σχετικά άρθρο του γράφοντος στο liberal Στρατηγικές και Eπιχειρησιακές Παράμετροι της επιχείρησης στο Αφρίν).

Αξίζει να σημειωθεί πως η Τουρκία ανεξάρτητα των απωλειών που έχει στο μέτωπο της Αφρίν (για το μέγεθος της επιχείρησης και το χρονοδιάγραμμα που έχει τεθεί, συγκριτικά ελαφριές) διατηρεί την πρωτοβουλία των κινήσεων, έχει επιτύχει την εσωτερική συνοχή εξασφαλίζοντας την αποδοχή όλων των κομμάτων της αντιπολίτευσης για την επιχείρηση «Κλάδος Ελαίας» (το ίδιο και για τις ενέργειες στο Αιγαίο και στην Κύπρο) και στοχεύει στο να καταστεί μέσω της επιχείρησης στο Αφρίν, συνομιλητής στην διευθέτηση της Συρίας, το οποίο ήδη επιτυγχάνει. Το πλαίσιο του Αφρίν (effects based operations) μεταφέρεται και στο Αιγαίο και στην Κύπρο. Συνεπώς η τουρκική προκλητικότητα και επιθετικότητα έχει δομικά χαρακτηριστικά, είναι αποτέλεσμα της υψηλής της στρατηγικής και δεν ερμηνεύεται απλουστευτικά ως προϊόν για εσωτερική κατανάλωση.

Ψευδαίσθηση Δεύτερη: Επικρατεί η άποψη σε σημαντικό αριθμό διαμορφωτών αποφάσεων και στην ελληνική κοινή γνώμη πως οι κάκιστες σχέσεις της Άγκυρας με την Δύση και τις ΗΠΑ κυρίως, αυξάνουν αυτόματα την γεωπολιτική αξία της Ελλάδας και κατ’ επέκταση την θέση της στην περιφερειακή ισορροπία ισχύος και το γεγονός αυτό θα έχει άμεση επίπτωση στην διαφορετική, μη ευνοϊκή αντιμετώπιση της Τουρκίας τόσο από τις ΗΠΑ, όσο και από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η άποψη αυτή πηγάζει από την διάχυτη και ισχυρή αίσθηση της κουλτούρας του αδυνάτου (underdog culture) που διέπει αριθμό διαμορφωτών αποφάσεων και κομμάτι της κοινής γνώμης, που δεν διαθέτουν επαρκή γνώση του διεθνούς περιβάλλοντος, διέπονται από εσωστρέφεια και αμυντικότητα, περιμένοντας την εκ των Συμμάχων αρωγή άνευ προϋποθέσεων, αγνοώντας την φύση της διεθνούς πολιτικής.

Είναι γεγονός πως αναμφισβήτητα υπάρχει αυτονόμηση της Τουρκίας από την ευρω-ατλαντική στρατηγική και υφίσταται έντονος προβληματισμός σε επίπεδο ΝΑΤΟ για την στάση της Τουρκίας αναφορικά με τον προσεταιρισμό της από την Ρωσία όσο και με την σύσφιξη των σχέσεων της Άγκυρας με το Ιράν.

Παραταύτα, το γεγονός αυτό δεν σημαίνει αυτόματη αναβάθμιση της Ελλάδας στους ευρω-ατλαντικούς σχεδιασμούς εν είδει αντίβαρου στην Τουρκία. Η γεωπολιτική αξία μιας χώρας συναρτάται με την προάσπιση, προβολή και προώθηση του εθνικού συμφέροντος, ήτοι με την εθνική ισχύ, η οποία αποτελεί την συνισταμένη διαφόρων παραγόντων, στρατιωτικών, πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών, δημογραφικών, τεχνολογικών κτλ. Στο ανταγωνιστικό πεδίο των διεθνών σχέσεων η ισορροπία ισχύος είναι μια δυναμική μεταβαλλόμενη διαδικασία, όπου η ισχύς μιας χώρας αυξομειώνεται σε συνάρτηση με τις στρατηγικές της επιδιώξεις και το παραγόμενο έργο τόσο σε βραχύ όσο και σε μεσο-μακροπρόθεσμο επίπεδο.

Υπάρχουν δύο σοβαρές παρανοήσεις εκ μέρους της ελληνικής πλευράς: α)Παραγνωρίζεται το γεγονός πως η Τουρκία, εκτός της δικής της εξαιρετικής γεωστρατηγικής θέσης ,όπου για δεκαετίες υπήρξε βασικός πρόμαχος των δυτικών στρατηγικών στην Μέση Ανατολή, αποτελεί διαχρονικά μεν ένα κράτος-ταραξία (troublemaker-state), όμως ταυτόχρονα έχει αυξημένους συντελεστές ισχύος, αποτελώντας την 14η οικονομία του κόσμου, με μια αγορά 80 εκατομμυρίων, όντας σημαντικός προορισμός αμερικανικών και ευρωπαϊκών επενδυτικών κεφαλαίων έχοντας και τον δεύτερο σε μέγεθος στρατό του ΝΑΤΟ.

Η ισχύς όμως ενός κράτους δεν είναι απλά άθροισμα συντελεστών ούτε αριθμητικών συσχετισμών. Η αξία της Τουρκίας έγκειται στο γεγονός ότι επενδύει σε μια στρατηγική που αφορά την ενίσχυση των ποιοτικών συντελεστών της ισχύος της και παρά το γεγονός ότι η πολιτική Erdogan διέπεται από τρομακτικές αντιφάσεις και ακροβατεί μεταξύ επιτυχίας και κατάρρευσης, εντούτοις η ανωτέρω επένδυση την καθιστά σημαντικό δρώντα, που δεν είναι εύκολο να παραγνωριστεί η δική της γεωπολιτική αξία από τις ΗΠΑ και η γεωοικονομική της αξία από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Κατά συνέπεια η λογική των ίσων αποστάσεων από τους συμμάχους και εταίρους μας, διαπιστώνεται εκ νέου στο κάδρο των ελληνοτουρκικών σχέσεων και η απουσία ελληνικής στρατηγικής, απόρροια του ανορθολογισμού που διέπει τον πολιτικο-κοινωνικό βίο της χώρας και της κακής εκτίμησης των δεδομένων, δημιουργεί συνθήκες σπασμωδικής αντίδρασης και εν τέλει ζημίας των εθνικών συμφερόντων.

β)Η ελληνική πλευρά αδυνατεί να διακρίνει αναφορικά με την αναζήτηση διεθνών ερεισμάτων υποστήριξης των ελληνικών θέσεων μια θεμελιώδη αρχή: Τα διεθνή ερείσματα λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές ισχύος (force multipliers) της ισχύος μιας χώρας και όχι αθροιστικά εκ του μηδενός. Όπερ μεθερμηνευόμενον: Μια χώρα η οποία επενδύει στην αύξηση των συντελεστών της ισχύος της δύναται να βρει διεθνή ερείσματα. Αντιθέτως μια χώρα, η οποία αδυνατεί να αξιοποιήσει το δικό της απόθεμα ισχύος δεν βρίσκει διεθνή συμπαράσταση.

Οι διπλωματικές ενέργειες της Ελλάδας σε διεθνές επίπεδο κινούνται διαρκώς στο να προβάλλουν το δίκαιο και την άμεμπτη συμπεριφορά της χώρας, κινούμενες πάντα στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας, απολύτως σωστό και αληθές, πλην όμως ανεπαρκές για την επίτευξη του στόχου της απόκτησης διεθνών ερεισμάτων. Η μη προβολή των συντελεστών ισχύος της χώρας (αποτέλεσμα έλλειψης στρατηγικής κατεύθυνσης) έχει ως αποτέλεσμα να παρουσιάζεται η ελληνική πλευρά στο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων ως η αδύναμη πλευρά της οποίας το συμφέρον δεν είναι ίσης αξίας με το αντίστοιχο τουρκικό.

Ψευδαίσθηση Τρίτη: Επικρατεί η άποψη σε ορισμένους κύκλους πως είναι επιβεβλημένη η ταχεία διευθέτηση διμερών ζητημάτων, όπως το ζήτημα του ονόματος των Σκοπίων και τα ζητήματα με την Αλβανία, προς χάριν της επικέντρωσης του ελληνικού διπλωματικού κεφαλαίου στην εξ Ανατολών απειλή χωρίς η ανωτέρω διαπίστωση να προκύπτει ως αποτέλεσμα της σύγκλισης θεσμικών οργάνων όπως του ΚΥΣΕΑ για τον προσδιορισμό των στόχων της ελληνικής στρατηγικής στα ανωτέρω μέτωπα υπό ένα συνεκτικό πλαίσιο. H ανωτέρω άποψη πηγάζει από την απαξίωση εν γένει των θεσμών (στοιχείο της στρατηγικής κουλτούρας την περίοδο της κρίσης) και του θεσμικού πλαισίου εθνικής ασφάλειας και από την ανάγκη παρουσίασης έργου για την μεγιστοποίηση πολιτικού οφέλους στο εσωτερικό πεδίο.

Αν και σαφώς τα παραπάνω ζητήματα αποτελούν διμερή προβλήματα που ταλανίζουν την χώρα επί δεκαετίες και σε καμία περίπτωση δεν προτείνεται η ακινησία αντί της επίλυσης, η διπλωματική μέθοδος του Quick Fixing (Ταχεία Διευθέτηση) δεν ενδείκνυται για τόσο σοβαρά ζητήματα εξωτερικής πολιτικής με πολλές προεκτάσεις, μία εκ των οποίων είναι ότι εμπλέκεται και ο παράγοντας Τουρκία στην εξίσωση επίλυσης. Αξίζει να σημειωθεί οτι η συγκεκριμένη μέθοδος ad hoc διπλωματίας χρησιμοποιείται κυρίως από τις Μεγάλες Δυνάμεις στο πλαίσιο επίλυσης διμερών διαφορών για την επίτευξη ευρύτερων στρατηγικών στόχων σε περιφερειακά θέατρα επιχειρήσεων και συνήθως χωρίς την φροντίδα εναλλακτικών στρατηγικών επιλογών (alternative exit strategy).

Χωρίς επεξεργασμένο στρατηγικό σχέδιο με την συμμετοχή όλων των θεσμικών φορέων, χωρίς την ιεράρχηση σαφών προτεραιοτήτων και επιμέρους λεπτομερειών και χωρίς την εξασφάλιση της ευρύτερης δυνατής συναίνεσης, η μέθοδος ταχείας διευθέτησης ενδέχεται να αφήσει πολλά κενά και ασάφειες που μελλοντικά δύναται να αποβούν επιζήμιες για το εθνικό συμφέρον ( περίπτωση της ένταξης των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ χωρίς την πρότερη Αναθεώρηση του Συντάγματος των Σκοπίων και την αποποίηση του σφετερισμού της Μακεδονίας).

Μύθος πρώτος: Η ευρύτατα διαδεδομένη άποψη σε πολλούς καθοδηγητές γνώμης αλλά και σε κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας ότι η εμβάθυνση μιας οικονομικής συνεργασίας μεταξύ ημών και της Τουρκίας αποτελεί μια ικανή συνθήκη εξάλειψης της τουρκικής επιθετικότητας. Η άποψη αυτή πηγάζει από το πρότυπο της οικονομικής ολοκλήρωσης που συνέβαλε στον πασιφισμό της Γερμανίας μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, στην δημιουργία της ΕΟΚ-Ε.Ε και του Γαλλογερμανικού άξονα.

Παραταύτα η άποψη αυτή αγνοεί ορισμένα βασικά και ουσιώδη δεδομένα. Πρώτον η οικονομική εμβάθυνση και αλληλεξάρτηση δεν εγγυάται σε καμία περίπτωση την αποφυγή μιας ένοπλης σύγκρουσης ,όπως απέδειξε η περίπτωση της Αγγλίας και της Γερμανίας προ της κήρυξης του Α Παγκοσμίου Πολέμου. Δεύτερον η ανωτέρω άποψη αφορά μια ανάγνωση αυθαίρετη που άπτεται δεδομένων πολύ διαφορετικών από την σημερινή δυναμική των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Η Γερμανία ήταν μια κατεστραμμένη χώρα από τους δύο παγκόσμιους πολέμους που διεξήγαγε, ενώ οι κοινοί αξιακοί και πολιτισμικοί κώδικες του ευρωπαϊκού δυτικού πολιτισμού αποτέλεσαν την βάση συνεννόησης των δύο χωρών.

Η Τουρκία του Erdogan αποτελεί μια νέο οθωμανική ισλαμική χώρα με αναθεωρητικές βλέψεις που ρέπει προς τον αυταρχισμό, απειλεί την περιφερειακή σταθερότητα, διαρκώς απομακρύνεται από την ευρωπαϊκή της προοπτική και αντιλαμβάνεται τις διμερείς σχέσεις ως παίγνιο μηδενικού αθροίσματος.

Μύθος Δεύτερος: Επικρατεί η άποψη σε κομμάτι της πολιτικής ελίτ πως με δεδομένη την ανατροπή του ισοζυγίου ισχύος υπέρ της Άγκυρας σε συνδυασμό με τον απρόβλεπτο χαρακτήρα του Tayyip Erdogan, η μόνη λύση είναι να υιοθετηθεί μια κατευναστική στρατηγική (appeasement strategy) εξευμενισμού της Τουρκίας ως προϋπόθεση αποφυγής μιας ένοπλης σύρραξης.

Είναι ιστορικά τεκμηριωμένο πως η στρατηγική κατευνασμού αντί να αποτρέπει την πιθανότητα ένοπλης σύγκρουσης την ενισχύει, καθώς η αναθεωρητική πλευρά αποθρασύνεται και προβάλλει διαρκώς διεκδικήσεις.(Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση κατευνασμού είναι εκείνη της Μεγάλης Βρετανίας επί πρωθυπουργίας Τσάμπερλεν, όταν προσπάθησε ανεπιτυχώς να κατευνάσει τον Χίτλερ).Η μόνη περίπτωση κατευναστικής πολιτικής που θεωρείται σκοπίμως επιτυχημένη από τους απανταχού θιασώτες της Οκτωβριανής Επανάστασης αφορά την συνθήκη του Μπρεστ Λιτόφσκ, γιατί θεωρούν οτι έδωσε την απαραίτητη πίστωση χρόνου στο κομμουνιστικό καθεστώς να εξασφαλίσει την εξουσία του στο εσωτερικό πεδίο.
Μια κατευναστική πολιτική θα καθιστούσε την Ελλάδα δορυφόρο της Τουρκίας με ανυπολόγιστες συνέπειες.

Εν κατακλείδι,η Ελλάδα είναι μια χώρα που μαστίζεται από οκτάχρονη ύφεση, έχει απωλέσει σημαντικό κεφάλαιο ισχύος και χρειάζεται μια συνολική αναδιάταξη των δυνάμεών της για να θεωρηθεί εκ νέου ένας ισχυρός παίκτης επί ίσοις όροις με την Τουρκία σε περιφερειακό επίπεδο. Δεν πρέπει να διαφεύγει όμως της προσοχής ότι η Ελλάδα διαθέτει ένα τεράστιο απόθεμα ισχύος (δυνητική ισχύς), πολλαπλάσιο της γείτονος το οποίο παραμένει δυστυχώς πλήρως ανεκμετάλλευτο, για την ενεργοποίηση του οποίου όμως απαιτείται ο εξορθολογισμός της στρατηγικής της και η αξιοποίηση των ποιοτικών συντελεστών της ισχύος της σ ένα συνεκτικό πλαίσιο.

* Ο κ. Κωνσταντίνος Θ. Λαμπρόπουλος είναι Στρατηγικός Αναλυτής, Ειδικός Επιστήμονας Άμυνας και Ασφάλειας, Κέντρο Μελετών Ασφάλειας της Γενεύης.

liberal.gr

Γιάννης Μαγκριώτης: τι συμβαίνει στη βόρεια γειτονιά μας;

Από

anixneuseis

November 14, 2021

του Γιάννη Μαγκριώτη*

Τον τελευταίο χρόνο, στα κεντρικά και δυτικά Βαλκάνια, εντείνεται η ρευστότητα, που διαπερνά όλες τις χώρες και, επηρεάζει και την χώρα μας.

Στην Σερβία υπάρχει πολιτική σταθερότητα, δεν υπάρχει όμως σταθερός προσανατολισμός της χώρας.

Η ηγεσία του προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς, εθνικιστική και λαϊκίστικη, υποστηρίζει την προοπτική της ένταξης της Σερβίας στην ΕΕ, όμως έχει υπογράψει σημαντικές συμφωνίες με τους μεγάλους ανταγωνιστές της, την Ρωσία και την Κίνα.

Εάν με την Κίνα, η συμφωνία αφορά κυρίως μεγάλες κινεζικές επενδύσεις σε αναπτυξιακές υποδομές, που θα διευκολύνουν την διείσδυση των κινεζικών προϊόντων στην κεντρική Ευρώπη, με την Ρωσία έχει υπογράψει μεγάλες συμφωνίες στην ενέργεια και την στρατιωτική συνεργασία. Η Σερβία αγοράζει τον τελευταίο καιρό όπλα από την Ρωσία, αλλά και από την Κίνα, την Τουρκία και την Γαλλία και όλοι αναρωτιούνται, γιατί μια τόσο φτωχή χώρα δαπανά τόσους πόρους για εξοπλισμούς, από ποια χώρα απειλείται ή τι σχεδιάζει να κάνει στο προσεχές μέλλον;

Πριν λίγες ημέρες ο Βούτσιτς επισκέφτηκε την Κωνσταντινούπολη για να προετοιμάσει την επίσκεψη του Ερντογάν, με πολυμελή κυβερνητική αντιπροσωπεία, και μεγάλη ομάδα Τούρκων επιχειρηματιών στο Βελιγράδι, που θα πραγματοποιηθεί τις επόμενες ημέρες.

Τρία στοιχεία να κρατήσουμε: 1. Ο Βούτσιτς χαρακτήρισε την Τουρκία υπερδύναμη της περιοχής και, χώρα με μεγάλη επιρροή στις Μουσουλμανικές Κοινότητες των Βαλκανίων και, όχι μόνο.
Φυσικά, ο Σέρβος πρόεδρος, δεν άφησε, χωρίς φιλοφρονήσεις και την χώρα μας. Πριν λίγες ημέρες έστειλε τον υπουργό Εξωτερικών, να συναντηθεί με τον Έλληνα ομόλογό του, και να δηλώσει στους δημοσιογράφους ότι: Σερβία και Ελλάδα ήταν πάντα στην ίδια πλευρά της ιστορίας».

Ο Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου, στην επιτροπή της βουλής, που συζητούσε τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εξωτερικών, τόνισε με έμφαση, εκτός από τα θέματα που μας αφορούν άμεσα σε Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, λέγοντας ότι: «στο πεδίο επιβάλλουμε τις δικές μας απόψεις για τις θαλάσσιες ζώνες και τα ενεργειακά θέματα και την λύση των δύο κρατών στην Κύπρο», μίλησε και για την προστασία πού προσφέρει η Τουρκία στις Μουσουλμανικές Κοινότητες των Βαλκανίων, αλλά και αυτών στην Μαύρη Θάλασσα και την Κίνα.3. Την αποστολή στρατευμάτων της Σερβίας στα σύνορα με το Κόσοβο, με την υποστήριξη Ρώσων στρατιωτικών και την απόφαση του αρχηγού του Σερβικού τμήματος της Βοσνίας, να αποχωρήσει ο Ομοσπονδιακός Βοσνιακός στρατός και να συγκροτηθεί αυτόνομος σερβικός στρατός.

Στην Βόρεια Μακεδονία, η μεγάλη ήττα των υποψηφίων του κυβερνητικού σοσιαλδημοκρατικού κόμματος στις δημοτικές εκλογές, οδήγησε σε παραίτηση από την πρωθυπουργία και από την ηγεσία του κόμματος, τον Ζόραν Ζάεφ. Η πολιτική κρίση, δημιουργεί πολλές αβεβαιότητες, για τις πολιτικές εξελίξεις στην χώρα, αλλά και για την τύχη της Συμφωνίας των Πρεσπών. Όλα δείχνουν πως, είτε θα σχηματιστεί κυβέρνηση με κορμό το δεξιό και εθνικιστικό κόμμα VMRO είτε θα οδηγηθεί η χώρα σε πρόωρες εκλογές, όπου με βάση τα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών, το VMRO, θα βγει ενισχυμένο.

Η οικονομική κρίση, που εντάθηκε με την πανδημία, η μη υλοποίηση των υποσχέσεων της κυβέρνησης να πατάξει την διαφθορά, σε συνδυασμό με την συνεχή αναβολή της απόφασης για την έναρξη του ενταξιακού διαλόγου στην ΕΕ, που πέρα από τον ψυχολογικό παράγοντα, θα έφερνε άμεσα και κάποιους κοινοτικούς πόρους στην χώρα, ήταν οι βασικοί λόγοι που έφεραν τις εκλογικές ανατροπές.

Είναι βέβαιο όμως, ότι, μια κυβέρνηση του VMRO, δεν θα μπορέσει να καταργήσει μονομερώς την Συμφωνία των Πρεσπών, μπορεί όμως, να καθυστερήσει ακόμη περισσότερο την εφαρμογή της και, σε συνδυασμό με την άρνηση της Βουλγαρίας, να την δεχθεί ουσιαστικά, την αδιαφορία της Ελλάδας, λόγω εσωτερικών προβλημάτων στην κυβερνητική πλειοψηφία, να φέρει απρόβλεπτες και δυσάρεστες εξελίξεις, για την σταθερότητα και την ασφάλεια της περιοχής, κάτι που μας αφορά άμεσα.

Βέβαια, ο πρόεδρος του VMRO Χρίστιαν Μίτσκοσκι, ο οποίος χαρακτήριζε τον Ζάεφ προδότη, δήλωσε ότι: «θα προσπαθήσει να αλλάξει την Συμφωνία των Πρεσπών, αλλά αν δεν μπορέσει, παρ΄ ότι θα στεναχωρηθεί πάρα πολύ, θα αναγκαστεί να ζήσει με αυτήν».

Το Καλοκαίρι του 2021, ο Μπάιντεν υπέγραψε το εκτελεστικό Διάταγμα 14033, που απαγορεύει την είσοδο στις ΗΠΑ των πολιτικών, που δουλεύουν κατά της Συμφωνίας των Πρεσπών, όπως και την κατάσχεση κάθε περιουσιακού τους στοιχείου στις ΗΠΑ. Στο ίδιο διάταγμα προβλέπει τα ίδια, για όσους πολιτικούς και γενικά παράγοντες, υπονομεύουν την Συμφωνία του Ντέιτον του 1995, για την Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

Οι ΗΠΑ, φαίνεται κατάλαβαν, ότι οι δύο βασικές συμφωνίες, στις οποίες στήριξαν την στρατηγική τους στην περιοχή, κινδυνεύουν και, πέραν των διπλωματικών και άλλων χειρισμών, με το Διάταγμα αυτό, έστειλαν ισχυρό μήνυμα, σε όλες τις χώρες που υπέγραψαν τις συμφωνίες, αλλά και σε όλες που θα προσπαθήσουν να τις ακυρώσουν, για να προωθήσουν τα δικά τους συμφέροντα.

Στην Βουλγαρία, η πολιτική κρίση παρατείνεται, αφού μετά από τρείς εκλογικές αναμετρήσεις, τους τελευταίους μήνες, δεν μπορεί να σχηματιστεί κυβέρνηση και την Κυριακή στις 14 Νοέμβρη, θα έχει η χώρα ταυτόχρονα, εκλογές για το Κοινοβούλιο και για Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Όλα δείχνουν, ότι η συμμετοχή στις εκλογές θα είναι ακόμη πιο χαμηλή, όμως ουσιαστικά θα έχουμε περίπου τα ίδια αποτελέσματα.

Στην Σόφια είναι διάχυτη η αίσθηση, ότι θα υπάρξει τελεσίγραφο, από ΗΠΑ και ΕΕ, στα κόμματα, να σχηματίσουν κυβέρνηση, τουλάχιστον για ένα ικανό διάστημα, για να αντιμετωπίσουν τρία καυτά θέματα: 1. Να αντιμετωπίσουν την πανδημία, είναι πλέον μακράν η χειρότερη χώρα στο ποσοστό των εμβολιασμένων, και του αριθμού των θανάτων καθημερινά, στην ΕΕ. 2. Να καταθέσουν το σχέδιο για το Ταμείο Ανάκαμψης, για να μπορέσουν να εκταμιεύσουν σταδιακά, όσα κονδύλια προλάβουν, από τα δώδεκα δις ευρώ επιδοτήσεις και δάνεια, που αναλογούν στην χώρα και, που χωρίς αυτά, η οικονομική επιβίωση της χώρας είναι δύσκολη. 3. Να βρουν μια λύση με την Βόρεια Μακεδονία, στα θέματα που διαφωνούν, για να άρουν το βέτο, στην απόφαση της ΕΕ, για την έναρξη του ενταξιακού διαλόγου στην ΕΕ της Βόρειας Μακεδονίας. Βέβαια, όλοι ξέρουν ότι πίσω από το βέτο βρίσκεται η Γαλλία, η οποία κυρίως δεν θέλει να ξεκινήσει, ο ενταξιακός διάλογος της Αλβανίας, για ευρύτερους γεωπολιτικούς λόγους.

Αν προσθέσουμε και ένα ακόμη θέμα, με σημαντική γεωπολιτική σημασία, που είναι και επίκαιρο, λόγω της ενεργειακής κρίσης στην ΕΕ, τότε θα καταλάβουμε πόσο έχουν μπερδευτεί τα πράγματα, στην περιοχή μας.

Μπορεί οι ΗΠΑ να επέβαλλαν στην Ελλάδα, την Βουλγαρία και σε άλλες χώρες της περιοχής, να μην συμμετέχουν στην κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου South Stream, για να μην ενισχυθεί η Ρωσία, και να συμμετέχουν στην κατασκευή του ανταγωνιστικού TAP, ο οποίος θα μεταφέρει Αζέρικο αέριο, μέσω της Τουρκίας και της Ελλάδας, στα Βαλκάνια, την Ιταλία και την κεντρική Ευρώπη, όμως η Ρωσία ουσιαστικά κατασκεύασε, ένα μέρος του South Stream και, μέσα από την Τουρκία, την Βουλγαρία και την Σερβία, τροφοδοτεί με φυσικό αέριο τις χώρες διέλευσης και την Ουγγαρία, ενώ ο TAP, ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί.

Τελικά μπορεί οι ΗΠΑ και η ΕΕ, να είναι τα αφεντικά στην Νοτιοανατολική Ευρώπη, όμως Ρωσία, η Κίνα και η Τουρκία, βρήκαν τρόπους και συμμάχους και επανήλθαν με ισχυρές επιρροές στην περιοχή. Η χώρα μας, που για δυο και πλέον δεκαετίες, είχε επενδύσει στην ενσωμάτωση των Βαλκανίων στους Ευρωατλαντικούς θεσμούς, για λόγους σταθερότητας της περιοχής, δικής μας ασφάλειας και οικονομικής συνεργασίας, τελικά κυρίως από αβελτηρίες των ισχυρών της Δύσης, βλέπει και πάλι η περιοχή να αποσταθεροποιείται, η δυτική προοπτική της να εξασθενεί και οι ανταγωνιστές μας, κυρίως η Τουρκία, να επιστρέφουν πάλι στα Βαλκάνια.

Δυστυχώς στην χώρα μας, τόσο οι κυβερνήσεις, όσο και τα κόμματα της αντιπολίτευσης, όπως και τα περισσότερα ΜΜΕ, για τους ίδιους ή και για διαφορετικούς ,έχουν πολύ χαμηλά στην ατζέντα τους, τα θέματα αυτά.

Πάλι θα τρέχουμε, πίσω από τις εξελίξεις.

ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΑΛΗ -Πόσο σίγουροι είμαστε ότι θέλουμε να φύγει ο Ερντογάν από την κεντρική πολιτική σκηνή της Τουρκίας

Από

pcuser

November 13, 2021

Ο Ταγίπ Ερντογάν σίγουρα είναι βασικός παίχτης των ελληνοτουρκικών σχέσεων, και όχι μόνο. Εύκολα μπορεί κάποιος να τον χαρακτηρίσει δεινό διπλωματικό αντίπαλο σε όλη την περιοχή.

Στην Ελλάδα έχει δαιμονοποιηθεί, εντός και εκτός εισαγωγικών. Μπορεί εν μέρη και δικαίως. Δείχνει πολλές φορές να θέλει τα πάντα, ακόμα και εκεί που δεν θα έπρεπε να έχει δικαίωμα λόγου. Από τα Βαλκάνια και το Αιγαίο, μέχρι την Κύπρο και την Αφρική.

Θέλει να έχει λόγο στην Κασπία και τον Ινδικό μέσω «αντιπροσώπων», βλέπε Αζερμπαϊτζάν και Πακιστάν.

Το νεοοθωμανικό του όνειρο το ζει και είτε μας αρέσει είτε όχι προσπαθεί να το πραγματοποιήσει.

Μέσα από αυτή την οπτική, ο Τούρκος πρόεδρος φέρεται να είναι η πηγή του κακού για την ελληνική κοινή γνώμη. Ή για να είμαστε απόλυτα ακριβείς για τα ελληνικά mainstream ΜΜΕ.

Αν όμως κάνουμε ένα βήμα πίσω, αν προσπαθήσουμε να δούμε τα πράγματα με μια πιο ουδέτερη ματιά…ή καλύτερα με μια κυνική προσέγγιση θα έπρεπε να παραδεχτούμε ότι η διπλωματική σκακιέρα αυτή τη στιγμή είναι σαφώς υπερ της Αθήνας. Και αν θέλουμε να αποδίδουμε τα του Καίσαρος τω Καίσαρι, αυτό οφείλεται κατά πολύ και στον Ταγίπ Ερντογάν. Άρα το ερώτημα παραμένει…
Πόσο σίγουροι είμαστε ότι θέλουμε να φύγει ο Ερντογάν και η πολιτική του?

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή και ας δούμε τις σχέσεις που έχει διαμορφώσει ο Τούρκος πρόεδρος με τους πιο σημαντικούς διεθνείς παράγοντες

1) ΗΠΑ-Τουρκία

Η πλέον ακριβοθώρητη σχέση. Εδώ και δεκαετίες αυτή η σχέση ήταν αγαστή, το αγαπημένο παιδί της Ουάσιγκτον για πολλούς λογούς. Γεωστρατηγικούς, οικονομικούς, εξοπλιστικούς, και πολλούς άλλους. Μη ξεχνάμε ότι η Τουρκία αποτελεί τον 2ο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ, και αυτό δεν περνάει απαρατήρητο από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Κατάφερε όμως ο Τούρκος πρόεδρος γιατί περί κατορθώματος πρόκειται, να σπάσει αυτή τη σχέση. Παραγγελία και μάλιστα πληρωμένη, να ακυρώνεται από τους Αμερικανούς δεν έχει ξανακουστεί.

Συνεχώς ο κ.Ερντογάν θέλει με κάθε τρόπο να δείξει ότι παραμένει ανυπότακτος και ίσος παίκτης απέναντι στις ΗΠΑ.

Και αυτό το πληρώνει όταν επιμένει στην παραγγελία των S-400 και μάλιστα ετοιμάζεται για 2η παρτίδα.

Κάπου εκεί ανάμεσα το γυαλί ράγισε.

Όχι ότι είναι αδύνατο να ξανακολήσει, αλλά αυτή τη στιγμή το ότι οι σχέσεις Ουάσιγκτον -Αθηνών βρίσκονται στο καλύτερο τους σημείο που ήταν ποτέ…ναι οφείλεται και στον Ταγίπ Ερντογάν!

2) Γαλλία-Τουρκία

Από τις πλέον εμπορικά επιτυχημένες σχέσεις εδώ και πολλά χρόνια.

Διπλωματικά όμως τα τελευταία χρόνια ο Τούρκος πρόεδρος κατάφερε να έρθει σε ρήξη με το Παρίσι και μάλιστα σε πολλαπλά μέτωπα. Από την εμπλοκή του στην πρώην Γαλλική αποικία, τον Λίβανο, από το μέτωπο της Λιβύης (ακόμα δεν ξέρουμε ποιος χτύπησε την Τουρκική πυραυλική συστοιχία στη Λιβύη-οι φήμες λένε είτε Αιγύπτιοι, είτε Γάλλοι).

Αν εδώ προστεθεί και ο εναγκαλισμός Παρισιού και Αθηνών, γίνεται εύκολα κατανοητό ότι η σχέση αυτή έχει μπει σε περιδίνηση.

Οι δε χαρακτηρισμοί που έχει χρησιμοποιήσει ο Τούρκος πρόεδρος για τον Εμμανουέλ Μακρόν…μόνο ως διπλωματικοί δεν μπορούν να είναι.

Τελευταίο επεισόδιο αποτελεί η μη πρόσκληση της Άγκυρας, στην επερχόμενη σύνοδο για τη Λιβύη στο Παρίσι. Να επισημανθεί εδώ ότι είναι η πρώτη φορά που η Τουρκία δε μετέχει σε σύνοδο για το συγκεκριμένο θέμα και ταυτόχρονα θα παραστούν Αθήνα και Λευκωσία!

3) Ισραήλ-Τουρκία

Εδώ τα πράγματα θυμίζουν πάρα πολύ την σχέση Άγκυρας-Ουάσιγκτον.

Αν και σφιχταγκαλιασμένοι για πολλά χρόνια Άγκυρα και Τελ Αβίβ, κατάφερε ο Ταγίπ Ερντογάν να σπάσει και αυτό το δίδυμο. Με συνεργασίες σε στρατιωτικούς εξοπλισμούς μέχρι και των μυστικών τους υπηρεσιών. Αλληλοστηρίζονταν σε τοπικά θέματα για πολλά χρόνια. Τώρα όμως πια τα πράγματα είναι αλλιώς.

Όταν ο Τούρκος πρόεδρος αποκαλεί το κράτος του Ισραήλ «στυγνό τρομοκράτη» και έχει αναλάβει ρόλο πατερούλη των παλαιστινίων, τι περίμενε να συμβεί;

4) Αίγυπτος-Τουρκία

Η σχέση του Τούρκου προέδρου με τους Αδελφούς Μουσουλμάνους δεν έχει κρυφτεί ποτέ. Η στήριξη της Άγκυρας στο προηγούμενο Αιγυπτιακό καθεστώς ήταν δεδομένη και η συνεχής προσπάθεια αποσταθεροποίησης του προέδρου Σίσι είναι επίσης δεδομένη.
Την ίδια στιγμή οι δυο χώρες έχουν έρθει σε σύγκρουση και στο θέμα της Λιβύης.

Το Καιρό έχει δηλώσει εδώ και καιρό ότι αν τα πράγματα θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια της Αιγυπτιακής επικράτειας θα αναλάβει δράση και μάλιστα άμεσα.

Ταυτόχρονα ο Ταγίπ Ερντογάν βλέπει το τρίγωνο που εξελίσσεται συνεχώς Αθηνών-Λευκωσίας- Καΐρου ως την πηγή του κακού για την γαλάζια πατρίδα που ονειρεύεται

5) Η.Α.Ε./Σαουδική Αραβία-Τουρκία

Ο Τούρκος πρόεδρος στην προσπάθεια του, να αναλάβει ρόλο προστάτη/πατερούλη των απανταχού μουσουλμάνων, τον έχει φέρει σε ανοιχτή αντιπαράθεση με το Ριάντ και κατ’ επέκταση με το Αμπού Ντάμπι.

Αν και η κύρια πληγή μεταξύ των άλλοτε φίλων, είναι η στήριξη του Ταγίπ Ερντογάν στους Αδελφούς Μουσουλμάνους. Περιττό να αναφερθεί ότι το Ριάντ μόνο θετικά δεν εξέλαβε αυτή τη στήριξη. Και από τότε και εδώ ο Τούρκος πρόεδρος έβαλε το χέρι του να σπάσει ακόμα ένα δίδυμο που ήταν σαφώς υπερ της Άγκυρας!

Μη ξεχάσουμε εδώ να αναφέρουμε ότι η δολοφονία του Σαουδάραβα δημοσιογράφου Κασογκι, εντός του προξενείου του Ριάντ στην Κωνσταντινούπολη έχει επίσης επιφέρει αρκετές τριβές.

Κάπου εδώ όμως πρέπει να είμαστε και δίκαιοι με την ελληνική διπλωματία. Μπορεί ο Τούρκος πρόεδρος να έχει βοηθήσει με την πολιτική του τα μέγιστα στο συμμαχικό δίκτυο που έχει στήσει πλέον η Αθήνα, αλλά όπου δημιουργήθηκε κενό, η Αθήνα πήγε άμεσα και το κάλυψε!

Κάπως έτσι πρέπει να συμπεριφέρεται μια μακρόπνοη διπλωματική πολιτική.

Όπου αφήνει κενό η Άγκυρα να το καλύπτει η Αθήνα. Από την σχέση με την Ουάσιγκτον μέχρι το Κάιρο και το Τελ Αβίβ…το ελληνικό ΥΠΕΞ έκανε αυτό ακριβώς που έπρεπε. Πρόσφατα το ίδιο γίνεται και με το Ριάντ. Η αποστολή των ελληνικών Patriot στη Σαουδική Αραβία αυτόν ακριβώς το σκοπό εξυπηρετούν.

Έτσι λοιπόν κυνικά…Πόσο σίγουροι είμαστε ότι θέλουμε να φύγει ο Ερτνογάν και η πολιτική του;

Hellas Journal

Η Σταρ Ελλάς 2021 είναι η Άννα Παυλίδου και είναι Πόντια

Από

anixneuseis

November 13, 2021

Θα μας εκπροσωπήσει στο Miss World με παραδοσιακή ποντιακή φορεσιά

11/11/2021 – 10:31μμ

(Φωτ.: tlife.gr)

Και Σταρ Ελλάς για το 2021 είναι… η Άννα Παυλίδου, η οποία εκτός ότι κατείχε, όπως φαίνεται όλα τα προσόντα για τον τίτλο, είναι και Πόντια.

Η ίδια μάλιστα ετοιμάζεται, μαζί με την Ένωση Ποντίων Καλαμαριάς να μας εκπροσωπήσει στο Miss World, όπου θα βρεθεί ντυμένη με παραδοσιακή ποντιακή φορεσιά. Επιπλέον, στο βίντεο της για το διαγωνισμό, θα εμφανιστεί με χορευτικό της Ένωσης Ποντίων Καλαμαριάς, με λύρα και νταούλι, τιμώντας για ακόμα μία φορά την καταγωγή της.

starhellas3 — (Φωτ.: Ένωση Ποντίων Καλαμαρίας/ Facebook)

Ο διαγωνισμός, όπου λαμβάνουν μέρος γυναίκες απ’ όλο τον κόσμο, θα πραγματοποιηθεί στις 17 Νοεμβρίου του 2021 στο Πουέρτο Ρίκο και ευχόμαστε όλοι στην Άννα, καλή επιτυχία!

Η Άννα Παυλίδου είναι 22 ετών και στέφθηκε Σταρ Ελλάς την Τετάρτη 3 Νοεμβρίου, κατακτώντας δηλαδή, τον πιο υψηλό τίτλο των ελληνικών καλλιστείων. Είναι επιχειρηματίας, αφού της ανήκει gastrobar στην Καλαμαριά της Θεσσαλονίκης αλλά και ένα vegeterian fast food στην ίδια περιοχή.

pontosnews.gr

Κωνστ. Χολέβας: μην ασχολείστε με τον Ερντογάν αλλά με την ιδεολογία του τουρκικού κράτους

Από

anixneuseis

November 13, 2021

του Κωνσταντίνου Χολέβα

Είναι ή δεν είναι άρρωστος ο Ερντογάν; Πόσο θα αντέξει; Τι θα γίνει μετά; Η υγεία του Τούρκου Προέδρου απασχολεί κατά τους τελευταίους μήνες τα αμερικανικά και ευρωπαϊκά κέντρα ερευνών και τις δεξαμενές σκέψης. Απασχολεί, όπως είναι αναμενόμενο, και τους Έλληνες αναλυτές και έτσι ακούμε και διαβάζουμε διάφορα σενάρια.

Βεβαίως είναι άξιον συζητήσεως το πολιτικό μέλλον της γειτονικής χώρας. Και φυσικά όλοι διερωτώμαστε αν η επόμενη ημέρα για την Τουρκία θα φέρει αλλαγές στην εξωτερική και αμυντική πολιτική των γειτόνων.

Νομίζω ότι η συζήτηση γίνεται σε λάθος βάση. Ο Ερντογάν δεν κυβερνά μόνος του ούτε είναι αυτόνομος. Εκφράζει τη σταθερή και διαχρονική ιδεολογία του τουρκικού κράτους. Μάλιστα έχω παρατηρήσει ότι όσο ο Ερντογάν ήταν Πρωθυπουργός οι ελληνοτουρκικές σχέσεις ήσαν πιο ήρεμες. Η επιθετική ρητορική άρχισε όταν ο Ερντογάν έγινε Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Έχω μία εξήγηση: Ως Πρωθυπουργός εξέφραζε το κόμμα του. Ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκφράζει πλέον το κράτος. Ένα κράτος με δομές, θεσμούς και ιδεολογία που δεν αλλάζουν κάθε λίγο και λιγάκι. Ένα κράτος, το οποίο έχει επί δεκαετίες μία μακροπρόθεσμη πολιτική για τα εσωτερικά και εξωτερικά ζητήματα.

Ο Ερντογάν καθοδηγείται πλέον από τη σταθερή ιδεολογία του Κράτους, δεν την καθοδηγεί. Βάζει την προσωπική σφραγίδα του σε ορισμένα ζητήματα, αλλά δεν αλλάζει τον πυρήνα της εθνικής και κρατικής ιδεολογία. Μιάς ιδεολογίας, η οποία έχει έναν άγραφο κανόνα: Το σύγχρονο τουρκικό κράτος πρέπει να βλέπει ως αντιπάλους τους Έλληνες και τους Αρμενίους. Και μετά τον Ερντογάν αυτή θα είναι η γραμμή. Διότι δεν είναι κομματική. Είναι κρατική.

Ο Ερντογάν είχε αρχικά το σχέδιο να «αμερικανοποιήσει» την εσωτερική πολιτική ζωή της Τουρκίας και να μετατρέψει το σύστημα σε δικομματικό, όπως είναι και το αμερικανικό. Προσπάθησε να επιβάλει μία Προεδρική Δημοκρατία, περίπου στο πρότυπο των ΗΠΑ, όπου ο Πρόεδρος διορίζει τους υπουργούς. Το σχέδιο παραμένει στο μυαλό του, αλλά έχει υποστεί τροποποιήσεις με πολλά στοιχεία αυταρχισμού. Πάντως έχει πείσμα και δεν εγκαταλείπει τους στόχους του.

Βεβαίως υπάρχει πάντα ο κίνδυνος μιας επιθετικής δράσης κατά της Ελλάδος. Όχι μόνον επί Ερντογάν, αλλά και αν υπάρξει αλλαγή προσώπων. Ο κίνδυνος αυξάνεται όσο επιδεινώνεται η οικονομική κατάσταση στην Τουρκία. Μία χρεωκοπημένη Τουρκία, για να αποφύγει την κοινωνική έκρηξη και τις διαμαρτυρίες, είναι πιθανόν να στρέψει την προσοχή του λαού προς τον «κακό γείτονα», δηλαδή την Ελλάδα. Η ελπίδα κάποιων Ελλήνων αναλυτών ότι μία επόμενη κυβέρνηση στην Τουρκία θα είναι φιλειρηνική ή πιο συνεργάσιμη, δεν με βρίσκει σύμφωνο. Και ο Κιλιτσντάρογλου και η Ακσενέρ έχουν πολλές φορές χαρακτηρίσει το Ερντογάν υποχωρητικό έναντι της Ελλάδος.

Ας μην έχουμε, λοιπόν, αυταπάτες και ας συνεχίσουμε την αμυντική προετοιμασία μας και την πολυμερή διπλωματική θωράκισή μας. Και ας παρακολουθήσουμε με προσοχή την αύξηση της τουρκικής επιρροής στην Αφρική.

Η διαδοχολογία οδηγεί σε παράθεση ονομάτων. Οι γνώστες των τουρκικών πραγμάτων προβλέπουν ότι πάλι από τον χώρο του πολιτικού Ισλάμ θα προέλθει ο διάδοχος, όταν έλθει εκείνη η ώρα. Ακούγονται και γράφονται τα ονόματα του Αλί Μπαμπατζάν και του Νουμάν Κουρτουλμούς. Το μέλλον θα δείξει.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 13.11.2021

Οθωμανική στρατηγική υποχρεωτικής μετανάστευσης και αποικισμού

Από

anixneuseis

November 13, 2021

Μάριος Πούλλαδος

Aπό το «Sürgün» του 1571 στις σημερινές ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές από την Τουρκία στην Κύπρο

Το πρόβλημα της λαθρομετανάστευσης και το ζήτημα του προσφυγικού στην Κύπρο επανήλθαν έντονα εκ νέου στον δημόσιο διάλογο. Αφορμή ήταν δημοσιεύματα της περασμένης Κυπριακής, που επέκριναν τον ίδιο τον Υπουργό Εσωτερικών Νίκο Νουρή. Μια άλλη σημαντική εξέλιξη που προέκυψε μέσα στη βδομάδα ήταν η υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας με το Ισραήλ για εγκατάσταση ηλεκτρονικού συστήματος επιτήρησης της «Πράσινης Γραμμής», με απώτερο στόχο τον περιορισμό της παράνομης διακίνησης από τα κατεχόμενα στις ελεύθερες περιοχές. Χωρίς αμφιβολία, μεγάλο μέρος των μεταναστευτικών ροών ενθαρρύνεται και υποκινείται από Τούρκους λαθρεμπόρους. Για να κατανοήσει κανείς τους απώτερους στόχους της Τουρκίας, που ανέλαβε ρόλο τροχονόμου μεταναστών-προσφύγων και άλλων πληθυσμών, θα πρέπει να ανατρέξει στις οθωμανικές πρακτικές προηγούμενων αιώνων. Στην παρούσα ανάλυση εξετάζεται η οθωμανική στρατηγική της υποχρεωτικής μετανάστευσης και των απελάσεων κυρίως προς την Κύπρο αλλά και άλλες περιοχές.

Sürgün – Στόχοι και σκοποί

H μετανάστευση με τον εξαναγκασμό και ο εποικισμός άλλων περιοχών από την Οθωμανική Διοίκηση είχε διάφορους αλληλένδετους σκοπούς και στόχους: Στρατηγικούς, πολιτικούς, οικονομικούς, εμπορικούς, θρησκευτικούς και ασφαλώς δημογραφικούς. Ένας από τους πιο σημαντικούς μελετητές της πρώιμης οθωμανικής περιόδου τον περασμένο αιώνα, ο Halil Inalcik, έχει κάνει πολυάριθμες έρευνες στο θέμα της μεταφοράς πληθυσμού. Στο πολύτιμο άρθρο του «Οθωμανικές μέθοδοι κατάκτησης», που δημοσιεύθηκε το 1954, επισημαίνει πως ο κρατικά μεθοδευμένος εκτοπισμός και μετανάστευση κατέχουν μια σημαντική θέση στο ευρύτερο πρότυπο της οθωμανικής επέκτασης.

Στην τουρκική-οθωμανική ορολογία υπήρχε μάλιστα και η λέξη sürgün (απέλαση, μεταφορά) που νοηματοδοτούσε κυρίως δύο καταστάσεις. Πρώτον, όριζε την αναγκαστική μετανάστευση ή εξορία, που επιβλήθηκε στους αντιφρονούντες είτε προσωρινά είτε μόνιμα από την Πύλη, για να διατηρηθεί η πολιτική σταθερότητα στον τόπο από τον οποίο απομακρύνθηκαν. Δεύτερον, και πιο σημαντικό σε σχέση με τους Έλληνες-Χριστιανούς, Αρμενίους ή Εβραίους, το Sürgün προσδιορίζει την οθωμανική πολιτική μεταφοράς πληθυσμού, σύμφωνα με την οποία μεγάλος αριθμός ανθρώπων αναγκάστηκαν να μετεγκατασταθούν για στρατηγικούς σκοπούς.

H πιο κατατοπιστική μελέτη της χρήσης του Sürgün στην οθωμανική ιστορία παραμένει η σειρά άρθρων που δημοσιεύτηκε από τον Omer Lufti Barkan, μεταξύ των ετών 1949 και 1953, με τον τίτλο «Οι μεταφορές πληθυσμών ως μέθοδος εγκατάστασης και αποικισμού στην Οθωμανική Αυτοκρατορία». Ο Barkan παρουσιάζει το Sürgün ως σημαντικό στοιχείο στο μεγάλο δημογραφικό κίνημα που στήριξε την ίδρυση και ανάπτυξη της Oθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η μελέτη επικεντρώνεται στον αποικισμό της Ρόδου και της Κύπρου, την εγκατάσταση Τούρκων στη Ρούμελη, τη μετεγκατάσταση νομάδων και τη μεταφορά μελών ή της άρχουσας τάξης, τόσο Χριστιανών όσο και Μουσουλμάνων. Παράλληλα στο άρθρο του με τίτλο «Μέθοδος εγκατάστασης και εποικισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στις εξορίες» υποστηρίζει πως, πέρα από τη στρατιωτική σκοπιμότητα, οι απελάσεις από τους Οθωμανούς και η πολιτική επανεγκατάστασης των μεταναστών συνοδευόταν τις πλείστες φορές με πολιτικά κίνητρα ή στόχους. «Η επανεγκατάσταση Τούρκων και μουσουλμάνων μεταναστών μεταξύ των “εχθρικών” στοιχείων και η μετακίνηση χριστιανών από τα κατακτημένα εδάφη αντιμετωπίζονταν ως προϋπόθεση της ασφάλειας και της τάξης», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Εποικισμός αντί στρατός

Οι Οθωμανοί διαπίστωσαν εξ αρχής ότι ο αποικισμός είναι το πιο αποτελεσματικό και σημαντικό εργαλείο για την επίτευξη μακροπρόθεσμου ελέγχου της γης. Η στρατιωτική κατοχή από μόνη της αποδείχθηκε επωφελής σε πολλές περιπτώσεις, ιδιαίτερα βραχυπρόθεσμα, αλλά είχε μειονεκτήματα αναφορικά με την παγίωση της εξουσίας σε μια περιοχή. Επιπλέον, η τοποθέτηση στοιχείων του κεντρικού στρατιωτικού σώματος στερούσε πολύτιμο ανθρώπινο δυναμικό και αντλούσε άμεσα στους υλικούς πόρους του κράτους. Από την άλλη, η μόνιμη μεταφορά και εγκατάσταση κοινοτήτων σε άλλες περιοχές, αποδείχθηκε ένα αυτοσυντηρούμενο μέσο ελέγχου που είχε ελάχιστες επιπτώσεις στον κεντρικό κρατικό μηχανισμό.

Ο χαρακτήρας της κατοχής και του εποικισμού ήταν συχνά στενά συνδεδεμένος με τον επιθυμητό βαθμό ελέγχου σε αυτό το έδαφος. Η εφαρμογή μιας προσπάθειας εποικισμού, ο αριθμός και το είδος των ανθρώπων που μετέφεραν σε μια επικράτεια, συχνά συνδέονταν με τον βαθμό ελέγχου που απαιτείται για μια συγκεκριμένη περιοχή. Η Βουλγαρία, για παράδειγμα, ήταν ζωτικής σημασίας για το δυτικό μέτωπο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και για την υπεράσπιση της καρδιάς του κράτους – υπήρχε πολύ μεγάλος αριθμός ανθρώπων που μεταφέρθηκαν εκεί. Ο αυστηρός έλεγχος της Αλβανίας, μιας περιοχής ζωτικής σημασίας για τους ψυχρούς πολέμους της Αυτοκρατορίας με τη Βενετία, εξετάζεται επίσης υπό αυτό το πρίσμα.

Μέθοδοι δημογραφικής μηχανικής

Επιπλέον, ο εποικισμός εδαφών συχνά λειτούργησε προς τη μακροπρόθεσμη δημογραφική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένης της μεταμόρφωσης του χαρακτήρα και της τελικής ταυτότητας εκείνων που αποτελούσαν τους κατοίκους μιας περιοχής. Αυτό επιτεύχθηκε τόσο μέσω της εισροής νέων δημογραφικών στοιχείων όσο και μέσω της πρόκλησης αλλαγής στον γηγενή πληθυσμό, συνήθως με τη μορφή θρησκευτικής μεταστροφής ή γλωσσικής και πολιτισμικής αφομοίωσης. Αυτό πράγματι αποδείχθηκε κρίσιμη δύναμη στην ιστορία της τουρκικής κυριαρχίας στην Ανατολία και σε μικρότερο βαθμό σε μέρος των Βαλκανίων.

Επιδεικνύοντας την επιθυμία να αξιοποιήσει άλλες πηγές ανθρώπινου δυναμικού για την εκπλήρωση των στόχων ασφαλείας, η οθωμανική κυβέρνηση ωθούσε νέους από την τάξη των πολιτών/αγροτών επιλέξιμους για στρατιωτικές θέσεις κατά τη διάρκεια του εποικισμού της Κύπρου. Δεν μπορεί επίσης να είναι τυχαίο ότι ο μεγαλύτερος αριθμός μεταναστών που φτάνουν από την Τουρκία σήμερα στην Κύπρο είναι επίσης άνδρες νεαρής ηλικίας.

Κατάκτηση Κύπρου και απογραφή

Την εποχή των Οθωμανών Τούρκων στην Κύπρο, που διήρκεσε από το 1571 έως το 1878, η φεουδαρχική πρακτική καταργήθηκε, αναστηλώθηκε η Ελληνορθόδοξη Εκκλησία και τουρκικές οικογένειες από την Ανατολία εγκαταστάθηκαν στο νησί μας, ως απαίτηση της κεντρικής κρατικής πολιτικής. Αμέσως μετά την οθωμανική κατάκτηση οι Τούρκοι ίδρυσαν το Κυβερνείο τους στη Λευκωσία. Ο πρώτος Γενικός Κυβερνήτης της Κύπρου ήταν ο Σερντάρ Μουζαφέρ Πασάς και ο πρώτος Καδής (ιεροδίκης που δικάζει με βάση τον θρησκευτικό νόμο της σαρία), ήταν ο Εκμέλ Εφέντι.

Με το αυτοκρατορικό διάταγμα της 9ης Οκτωβρίου 1571, ο Σινάν Πασάς διορίστηκε ως ο Γενικός Κυβερνήτης και διατάχθηκε να κάνει απογραφή πληθυσμού και να μάθει ποιο σύστημα διακυβέρνησης θα ακολουθούσε. Σύμφωνα με οθωμανικά ιστορικά αρχεία, εκείνην την εποχή ζούσαν 150 χιλιάδες άνδρες, εκ των οποίων 18 χιλιάδες ήταν φορολογούμενοι και 30 χιλιάδες Τούρκοι στρατιώτες. Η μεταφορά Τούρκων στο νησί για την ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου υλοποιήθηκε μέσω της υποχρεωτικής μετανάστευσης κοινοτήτων, κυρίως από την Ανατολία.

Επιπλέον η πρακτική της εξορίας, που χρησιμοποιήθηκε ως μηχανισμός της κρατικής πολιτικής στο οθωμανικό-τουρκικό σύστημα, δεν ήταν απολύτως αναγκαστική, αλλά πραγματώθηκε μέσω αυτών που επιθυμούσαν να ζήσουν μια πιο άνετη ζωή στην κατακτημένη γη. Αυτό έγινε και γίνεται και σήμερα με τους Τούρκους εποίκους στα κατεχόμενα μετά την τουρκική εισβολή.

Οι Οθωμανοί ανακοίνωσαν τότε και κίνητρα για τη στρατηγική-μετανάστευση δηλώνοντας ότι δεν θα ληφθεί φόρος από τις τουρκικές οικογένειες που αποφάσιζαν να εγκατασταθούν στο νησί για περίοδο 2 ετών. Σε οθωμανικό έγγραφο ημερομηνίας 9 Απριλίου 1571 σχετικά με τη μεταφορά πληθυσμού από την Ανατολία στην Κύπρο, σημειώνεται πως δόθηκε μια «οδηγία να μη δεσμεύονται οι οικογένειες που ζουν στην περιφέρεια της Καραμανίας που θέλουν να μεταναστεύσουν με τη θέλησή τους και μάλιστα να τους ενθαρρύνει να το πράξουν».

Εκτελέσεις «απρόθυμων» και οι «αιρετικοί»

Όπως σημειώνει ο Vamık D. Volkan στο βιβλίο του «Cyprus-Warand Adaptation», μόνο το 1/3 από αυτούς που μεταφέρθηκαν στην Κύπρο πήγαν οικειοθελώς, ενώ για όσους απρόθυμους αποστάτες προσπάθησαν να δραπετεύσουν, ο Σουλτάνος διέταξε τον απαγχονισμό τους. Αυτή η μέθοδος της «αναγκαστικής εξορίας» υιοθετήθηκε τόσο σοβαρά, που η αυτοκρατορική διαταγή περιελάμβανε πρόταση για καταγραφή λεπτομερέστατων περιγραφών όλων των μεταφερθέντων στην Κύπρο, ώστε οι υπάλληλοι στο νησί να μπορούν να το επιβεβαιώσουν πως όλοι είχαν συμμορφωθεί.

Στην περίπτωση της Κύπρου, τα κριτήρια επιλογής στόχευαν τόσο εκείνα τα άτομα που βρίσκονται στην περιφέρεια της κοινωνίας και της οικονομίας -όσους είχαν λίγη έκταση γης ή καθόλου, αγρότες, πρόσφατους μετανάστες, άνεργους, καθώς και όσους καταδικάστηκαν για μικροαδικήματα όπως τοκογλυφία- καθώς και όσους είχαν εμπορικές δεξιότητες – τσαγκάρηδες, υφασματοποιοί, μάγειρες, κηροποιοί, βυρσοδέψες, σιδηρουργοί κ.ά..

Το 1577-78 δόθηκε εντολή από τον Μουράτ Β΄ προς τον γενικό κυβερνήτη του Σουλτανάτου του Ρουμ στην Κεντρική Ανατολία, που δήλωνε ότι εάν χρειαζόταν, αντί να εκτελεστούν, οι «αιρετικοί» Κιζιλπάσιδες (κοκκινοκέφαλοι – τουρκομάνοι με περσικές καταβολές) θα έπρεπε να τιμωρούνται με απέλαση στην Κύπρο. Παρουσιάζει ενδιαφέρον το γεγονός ότι ο κατεχόμενος σήμερα Τράχωνας στην επαρχία Λευκωσίας ονομάζεται στα τουρκικά «Kizilbash».

Κατά προσέγγιση 30.000 Τούρκοι είχαν εγκατασταθεί στην Κύπρο μέχρι τα τέλη του 17ου αιώνα και αυτή η μέθοδος αποικισμού χρησιμοποιήθηκε μέχρι τα μέσα του 18ου αιώνα. Οι Τούρκοι της Ανατολίας κατάφεραν σταδιακά να φτάσουν το 1/3 του πληθυσμού του νησιού και, σύμφωνα με όσα καταγράφει ο Halil lnalcık στο βιβλίο του «Kıbrıs’ta Türk İdaresi Altında Nufus», υπολογίζεται ότι ο τουρκικός πληθυσμός στην απογραφή του 1777 ανήλθε σε 47 χιλιάδες, από σύνολο 84 χιλιάδων.

(δημοσιεύθηκε στη «Σημερινή της Κυριακής», 07/11/2021)

Αλέξανδρος Ιτιμούδης: Ο στρατηγικος αιφνιδιασμός ως ασύμμετρο όπλο κατά της Τουρκίας

Από

anixneuseis

November 13, 2021

του Αλέξανδρου Ιτιμούδη

Το τελευταίο διάστημα γίνεται έκδηλη η ενόχληση και ο εκνευρισμός εκ μέρους της τουρκικής πλευράς για μια σειρά ενεργειών στις οποίες έχει προβεί η ελληνική κυβέρνηση. Αν εξετάσουμε το ζήτημα από στρατηγική σκοπιά, θα διαπιστώσουμε πως η Ελλάδα με τις κινήσεις αυτές οδήγησε εν μέρει την Άγκυρα σε ένα στρατηγικό αδιέξοδο, αξιοποιώντας στο μέτρο των δυνατοτήτων της το εργαλείο του αιφνιδιασμού.

Αυτό που ουσιαστικά αφύπνισε την Ελλάδα ήταν πέραν πάσης αμφιβολίας τα γεγονότα στον Έβρο τον Μάρτιο του 2020. Εκεί η Τουρκία χρησιμοποίησε σε τακτικό και επιχειρησιακό επίπεδο την έμμεση στρατηγική της προσπάθειας προσβολής του ελληνικού εδάφους, μέσω της εργαλειοποίησης των λαθρομεταναστευτικών ροών. Σε επίπεδο υψηλής στρατηγικής όμως η Τουρκία επιδίωξε την άμεση προσέγγιση, καθώς επιδίωκε την πρόκληση βλάβης στο κέντρο βάρους της Ελλάδας, μέσω της κοινωνικής της αποδιοργάνωσης, σε περίπτωση που η εισβολή πετύχαινε τον στόχο της.

Τότε ήταν που τα αντανακλαστικά της Ελλάδας αφυπνίστηκαν, και διαμέσου άμεσων ενεργειών αναχαιτίστηκε η υβριδική απειλή κατά της κοινωνικής συνοχής της χώρας. Ήταν η πρώτη φορά που η τουρκική πλευρά αιφνιδιάστηκε από την αντίδραση της Ελλάδας, καθώς δεν αναμενόταν τέτοιου είδους κινητοποίηση και οργάνωση εκ μέρους της ελληνικής πολιτείας. Απο κει και ύστερα το ελληνικό κράτος έχει επιδωθεί σε ένα κρεσέντο κινήσεων στην γεωπολιτική σκακιέρα, το οποίο κατά την άποψη του γράφοντος, είναι το κλειδί για την τουρκική ανάσχεση.

Η διπλωματική αντεπίθεση

Βασική αρχή του στρατηγικού αιφνιδιασμού τόσο στις διεθνείς σχέσεις όσο και στο αμειγώς στρατιωτικό επίπεδο, είναι πως η πλευρά που δέχεται την «αιφνιδιαστική επίθεση» και πιάνεται στον ύπνο ουσιαστικά δεν μπορεί να σταθμίσει επακριβώς τις διαθέσιμές πληροφορίες που διαθέτει για τον αντίπαλο. Άρα δεν μιλάμε για έλλειψη πληροφοριών, που στην σημερινή εποχή υπάρχουν εν αφθονία, αλλά για αδυναμία ορθής αξιολόγησης τους και επικοινωνίας τους προς τα ανώτερα κλιμάκια λήψης αποφάσεων.

Η Ελλάδα λοιπόν ανταπαντώντας σε μια σειρά ενεργειών της Άγκυρας στην άμεση περιφέρεια της (λιμάνι Αυλώνα στην Αλβανία, τουρκολιβυκό σύμφωνο,συνεργασία με Σκόπια), εκμεταλλεύτηκε μια πολύ βασική αδυναμία της Τουρκίας: τις εχθρικές σχέσεις του τουρκικού παράγοντα με βασικούς δρώντες της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου. Οι Τούρκοι σαφώς δεν ανέμεναν πως η Ελλάδα θα βρισκόταν σε θέση να υπογράψει αφενός μια συμφωνία μερικής οριοθέτησης με την Αίγυπτο, και μια στρατηγική συμφωνία με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αφετέρου, ενώ τις συμφωνίες αυτές ακολούθησε και πρόσφατα μια στρατηγική σύγκλιση με την Σαουδική Αραβία. Μιλάμε επομένως για τους τρεις βασικούς εκπροσώπους του σουνιτικού Ισλάμ στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής, με τους οποίους η Ελλάδη βρήκε κοινό τόπο συννενόησης. Από την άλλη η Τουρκία εγκλωβίστηκε στην επιρροή της Μουσουλμανικής Αδελφότητας η οποία έχει επικηρυχτεί και από τα τρία αραβικά κράτη.

Ουσιαστικά οι ιθύνοντες της Άγκυρας ενώ συστηματικά καλλιεργούσαν τον στρατηγικό σταγγαλισμό της Ελλάδας, μέσω διείσδυσης σε αδύναμα κράτη, πλην όμως στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας, ξαφνικά βρέθηκαν προ εκπλήξεως όταν διαπίστωσαν πως οι βασικοί εκπρόσωποι του μουσουλμανικού κόσμου τάχτηκαν υπέρ της Ελλάδας, και μάλιστα με σοβαρές συνεργασίες σε στρατιωτικό, οικονομικό, και διπλωματικό επίπεδο.

Ο καταλύτης όμως που πραγματικά έβγαλε εκτός εαυτού την τουρκική κυβέρνηση ήταν η σύναψη στρατηγικής συμφωνίας με την Γαλλία. Εκείνο ήταν το κρίσιμο σημείο όπου η τουρκική πλευρά βρέθηκε ενώπιον μιας αναπάντεχης εξέλιξης, μιας και η ελληνογαλλική συμφωνία αποτελεί κάτι μοναδικό για δυνάμεις του δυτικού κόσμου, και πόσο μάλλον για δύο χώρες που βρίσκονται υπό τον νατοϊκό μανδύα. Η κατάπληξη της Τουρκίας αποτυπώθηκε δε και στο γεγονός πως ο ίδιος ο Ερντογάν κατονόμασε την συμφωνία πως στρέφεται κατά της Τουρκίας, συνειδητοποιώντας πως η Ελλάδα απόφάσισε πλέον με κάθε επισημότητα να παίξει σοβαρά το παιχνίδι της γεωπολιτικής ανακατανομής ισχύος, εργαλειοποιώντας πλήρως τον πολιτικό και στρατιωτικό πυλώνα ισχύος.

Η εξοπλιστική αναβάθμιση

Εδώ η Τουρκία κατάλαβε ότι τα πράγματα θα είναι δύσκολα για αυτήν όταν στην κρίση με το Όρους Ρέις, η Ελλάδα εμβόλισε τουρκικό πλοίο ενώ παράλληλα τα ελληνικά υποβρύχια κλείδωσαν το Αιγαίο, σε μια επίδειξη δύναμης και αποφασιστικότητας, καθώς δεν μπόρεσαν ποτέ να γίνουν αντιληπτά αό τα τουρκικά ελικόπτερα ανθυποβρυχιακού πολέμου. Αυτό κατέδειξε σε τακτικό πλέον επίπεδο πως η Τουρκία δεν είχε σταθμίσει αποτελεσματικά την αποτελεσματικότητα των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων. Οι ιθύνοντες της Άγκυρας πίστεψαν πως η δεκαετία της οικονομικής κρίσης θα είχε αποδυναμώσει καίρια το ελληνικό οπλοστάσιο και την αποτρεπτική ικανότητα της χώρας, όμως η πραγματικότητα δεν ήταν τελικά και τόσο ευχάριστη.

Από κει και πέρα η Ελλάδα αποφάσισε να ξεκινήσει ένα ολικό ντεμαράζ εξοπλιστικής αναβάθμισης των ενόπλων δυνάμεων, με το επιστέγασμα να είναι η αγορά των γαλλικών αερομαχητικών Ραφάλ, καθώς και η απόκτηση των γαλλικών φρεγατών. Αν σε αυτό υπολογίσουμε και την αναβάθμιση των ελληνικών f16 στο επίπεδο Viper,και την μελλοντική απόκτηση των f35 καταλαβαίνουμε πως το Αιγαίο θα μετατραπεί κυριολεκτικά σε ένα πεδίο θανάτου για τις τουρκικές δυνάμεις σε μια πιθανή σύγκρουση.

Η τουρκική πλευρά δεν ανέμενε σαφώς κάτι τέτοιο όταν προχωρούσε στην αγορά των S400, καθώς επέλεξε να ρισκάρει την αποπομπή της από το πρόγραμμα των f35, πλην όμως δεν μπόρεσε να αντιληφθεί πως η Ελλάδα θα επιχειρούσε όχι απλώς να διατηρήσει την ισορροπία στο επίπεδο του αεροναυτικού πολέμου (αν ποτέ υπήρξε αυτή), αλλά να επιδιώξει να γύρει εντελώς την πλάστιγγα υπέρ της με σημαντική αναβάθμιση του στόλου των αεροσκαφών.

Το αποτέλεσμα είναι να βρεθεί η Τουρκία σε μια κατάσταση που θα χαρακτηριζόταν ως απελπιστική, μιας και είδαμε τον Ερντογάν να παρακαλάει τους Αμερικανούς για την παραχώρηση έστω αεροσκαφών f16 Viper, ενώ παράλληλα σε συζητήσεις που είχε με τον Μακρόν προσπαθούσε να διαβάλλει την ελληνική πλευρά ότι δήθεν δεν έχει κεφάλαια για να στηρίξει την αγορά των γαλλικών οπλικών συστημάτων που συμφώνησε. Δεν θα επεκταθούμε σαφώς και στο ζήτημα των ανταλλακτικών το οποίο αν λάβουμε υπόψη την συνεχιζόμενη υποτίμηση της τουρκικής λύρας, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές ελλείψεις την πολεμική αεροπορία της Τουρκίας.

Το ζήτημα είναι πως και στον τομέα των εξοπλιστικών η Άγκυρα έπεσε έξω στους υπολογισμούς της για τις προθέσεις της Ελλάδας, η οποία προχωράει ακάθεκτη σε μια ολική αναβάθμιση των αμυντικών της συστημάτων, η οποία μόλις ολοκληρωθεί θα ξεφεύγει από τα συνήθη όρια της απλής άμυνας, και θα αγγίζει πλέον αυτά του συντριπτικού δεύτερου πλήγματος, της οριζόντιας κλιμάκωσης, και του ασύμμετρου τετελεσμένου.

Προτάσεις

Ο γράφων τυχαίνει να είναι μεγάλος λάτρης της στρατηγικής των ασύμμετρων χτυπημάτων και ακόμα περισσότερο της στρατηγικής των τετελεσμένων. Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν, η ελληνική πλευρά έχει περιθώρια να προκαλέσει ακόμα περισσότερες εκπλήξεις στους Τούρκους ιθύνοντες, εργαλειοποιώντας πλέον και τους άλλους δύο πυλώνες ισχυος, τον οικονομικό και τον πολιτισμικό.

Τώρα που η τουρκική οικονομία δέχεται αλεπάλληλα χτυπήματα, είναι μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για την Ελλάδα να επανέλθει δυναμικά στις οικονομίες χωρών όπως η Αλβανία και τα Σκόπια, από τις οποίες έχασε την πρωτοκαθεδρία τα τελευταία χρόνια. Η οικονομική διείσδυση ειδικά σε αυτές τις δύο αδύναμες, αλλά εχθρικές προς την Ελλάδα, χώρες θα επιτρέψει την σταδιακή απαγκίστρωση τους από την επιρροή της Άγκυρας. Κύριοι τομείς στους οποίους χρειάζεται δυναμική είσοδο είναι η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες, η υγεία, και οι μεταφορές. Η Ελλάδα έχει και τα επιχειρηματικά κεφάλαια, και την τεχνογνωσία, για να μπορέσει να καταστήσει αυτές τις χώρες ως οικονομικές της επαρχίες, αξιοποιώντας σαφώς και τον παράγοντα των ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Σε ένα δεύτερο επίπεδο θα πρέπει να ακολουθήσει και η πολιτισμική αξιποίηση του πνευματικού κεφαλαίου της Ελλάδας, το οποίο κακώς εδώ και χρόνια αφήσαμε να περιορίζεται σε τουριστικές επισκέψεις, εκθέσεις μουσείων, και επικλήσεις του ένδοξου παρελθόντος. Η πολιτισμική επιρροή είναι ο ισχυρότερος παράγων ήπιας ισχύος, με ικανοποιητικότερα αποτελέσματα σε βάθος χρόνου, και με σαφώς λιγότερα κεφάλαια από άλλες μεθόδους.

Χρέος της Ελλάδας είναι σιγά σιγά να αρχίσει να ξεσφίγγει τον κλοιό που της έβαλε η Τουρκία αυτά τα χρόνια, και να οργανώσει συστηματικά μια αντεπίθεση που θα έχει διάρκεια στο χρόνο. Ας μην ξεχνάμε πως ο παράγοντας Τουρκία ανταγωνίζεται την Ελλάδα σχεδόν σε όλα τα επίπεδα γεωπολιτικής ισχύος, και αυτό δεν πρόκειται να σταματήσει άμεσα.

*Ο Αλέξανδρος Ιτιμούδης, είναι μεταπτυχιακός φοιτητής Γεωπολιτικής Ανάλυσης, Γεωστρατηγικής Σύνθεσης και Σπουδών Άμυνας και Ασφάλειας.

Μιχάλης Ψύλος: Διπλωματία με «άρωμα γυναίκας» σε Ουάσιγκτον και Παρίσι

Από

anixneuseis

November 13, 2021

REUTERS / POOL

«Μια Αμερικανίδα στο Παρίσι και μια Ευρωπαία στην Ουάσιγκτον»: Θα μπορούσε να είναι τίτλος κινηματογραφικής ταινίας, αν δεν ήταν η εικόνα της διπλωματίας των ημερών: Η αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Καμάλα Χάρις γινόταν δεκτή στο Μέγαρο των Ηλυσίων από τον Γάλλο Πρόεδρο Εμμανουέλ Μακρόν, την ίδια ώρα που ο Αμερικανός Πρόεδρος Τζο Μπάιντεν υποδεχόταν στο Οβάλ Γραφείο την επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Σε μια κρίσιμη φάση των Ευρω-αμερικανικών, δύο γυναίκες φαίνεται να αναλαμβάνουν σημαντικό ρόλο στη γεφύρωση των διαφορών.

Οι Ευρωπαίοι τρόμαξαν άλλωστε όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν τη νέα τους στρατιωτική συμμαχία Aukus για τον Ινδο-Ειρηνικό, καθώς έγινε σαφές ότι ο Μπάιντεν μετατοπίζει μακριά από την Γηραιά ήπειρο τον άξονα της εξωτερικής πολιτικής της Ουάσιγκτον. Ο Αμερικανός πρόεδρος θεωρεί την Κίνα ως τον βασικό ανταγωνιστή των Ηνωμένων Πολιτειών και στο πλαίσιο αυτό θέλει να οικοδομήσει έναν αντι-Κινέζικο συνασπισμό με τις σύμμαχες χώρες .

«Πολλοί δυτικοί παρατηρητές βλέπουν έναν νέο αναπτυσσόμενο Ψυχρό Πόλεμο, με την Κίνα να λειτουργεί ως εκδοχή του Σοβιετικής Ένωσης του 21ου αιώνα» γράφει το αμερικανικό περιοδικό Foreign Affairs, σημειώνοντας πάντως ότι «τέτοιες προβολές είναι υπερβολικά άκαμπτες για να περιγράψουν την πολυπλοκότητα της ανόδου της Κίνας». Ο στόχος της κυβέρνησης Μπάιντεν είναι να πείσει την Ευρώπη να αντιταχθεί ξεκάθαρα στις γεωπολιτικές φιλοδοξίες της Κίνας, αλλά να επιδείξει περισσότερη αποφασιστικότητα έναντι της Ρωσίας.

Ο Μακρόν προσβλέπει στο μέλλον

Δύο μήνες, λοιπόν μετά την κρίση με τα Αυστραλιανά υποβρύχια, ο Εμμανουέλ Μακρόν, έχοντας στο πλευρό του την Καμάλα Χάρις, είπε ότι «βρισκόμαστε στην αρχή μιας νέας εποχής και η αμερικανο-γαλλική συνεργασία είναι απολύτως κρίσιμη». Ο Μακρόν δεν ξεχνά επίσης ότι η Γαλλία είναι σε προεκλογική περίοδο και η επανεκλογή του στην Προεδρία περνά και μέσα από τη βελτίωση των σχέσεων με την Ουάσιγκτον. Ιδιαίτερα μετά και τα λόγια «μεταμέλειας», που είπε ο Μπάιντεν στον Γάλλο πρόεδρο για την κρίση των υποβρυχίων, στο περιθώριο της συνόδου του G20 στη Ρώμη.

Όπως γράφει μάλιστα με νόημα η Le Figaro, «καλωσορίζοντας την Καμάλα Χάρις στο Μέγαρο των Ηλυσίων, ο Μακρόν επισφραγίζει τη συμφιλίωση της Γαλλίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σφυρηλατώντας μια προσωπική σχέση με αυτήν που μια μέρα, θα γίνει ίσως η πρώτη Αμερικανίδα πρόεδρος». Αλλωστε,κάθε πρωί, η Αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών ξεκινά τη μέρα της γνωρίζοντας ότι θα μπορούσε να την τελειώσει στο Οβάλ Γραφείο αν συμβεί κάτι κακό στον πρόεδρο Μπάιντεν- τον γηραιότερο πρόεδρο στην αμερικανική ιστορία (θα γιορτάσει τα 79α γενέθλιά του στις 20 Νοεμβρίου). Η Καμάλα Χάρις, γνωρίζει όμως, ότι σε αυτή τη φάση δεν είναι προετοιμασμένη για αυτό. Σε κάθε περίπτωση, αυτό πιστεύουν οι έξι στους 10 Αμερικανοί, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις.

Νεα εποχή διατλαντικής συνεργασίας

«Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η Γερμανίδα Πρόεδρος της Ευρωπαικής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προσπαθεί να εμβαθύνει τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Ουάσιγκτον», τονίζει η αυστριακή Die Presse. Η Πρόεδρος της Κομισιόν συνομίλησε με τον Αμερικανό Πρόεδρο για την κρίση στα σύνορα Πολωνίας-Λευκορωσίας και την από κοινού επιβολή κυρώσεων στο καθεστώς Λουκασένκο. Η αυστριακή εφημερίδα σημειώνει μάλιστα πως η επίσκεψη της προέδρου της Κομισιόν στον Λευκό Οίκο συνέπεσε με την άρση της απαγόρευσης εισόδου των εμβολιασμένων πολιτών της ΕΕ από την αμερικανική κυβέρνηση.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχονται σε μια νέα εποχή διατλαντικής συνεργασίας», δήλωσε ο Μπάιντεν έχοντας στο πλευρό του την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.« Αποκαταστήσαμε την εμπιστοσύνη και την επικοινωνία », απάντησε η επικεφαλής της Κομισιόν, ενθυμούμενη φυσικά πόσο άσχημα είχε φερθεί στους Ευρωπαίους ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο Ολιβιέ Πιτόν, ειδικός αναλυτής για τις Ηνωμένες Πολιτείες, τονίζει μάλιστα ότι «οι Αμερικανοί θέλουν να αποδείξουν ότι η σελίδα Τραμπ έχει γυρίσει οριστικά. Το σημαντικό για την κυβέρνηση Μπάιντεν είναι ότι θέλει να δείξει πώς η σύνδεση με τις συμμαχικές χώρες είναι ισχυρή».

Οι Αμερικανοί δεν ξεχνούν επίσης ότι ο Μακρόν έχει πρωτοστατήσει στην «στρατηγική αυτονομία» της Ευρώπης . Θέλουν να τον πείσουν – και ως τον πιθανότερο Πρόεδρο της Γαλλίας για τα επόμενα πέντε χρόνια -ότι η ιδέα αυτή, δεν μπορεί να είναι η λύση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην κοινή εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια.

Η Χόουπ Χάρισον, καθηγήτρια διεθνών υποθέσεων στο Πανεπιστήμιο George Washington, εξακολουθεί να βλέπει πάντως ορισμένα θεμελιώδη σημεία σύγκρουσης στη σχέση ΗΠΑ-Ευρώπης. «Ο πρόεδρος Μπάιντεν βρίσκεται υπό μεγάλη εσωτερική πίεση», λέει η Χάρισον. «Είναι τόσο απασχολημένος με την ατζέντα της εσωτερικής πολιτικής του , με αποτέλεσμα να υπάρχει ελάχιστος χώρος για την εξωτερική πολιτική. Εκτός κι αν είναι η… Κίνα, που είναι το κύριο μέλημα της αμερικανικής κυβέρνησης».

naftemporiki.gr

Magdalena Miecznicka: Η Πολωνία και η ΕΕ πρέπει να αντισταθούν στον εκβιασμό του Λουκασένκο

Από

anixneuseis

November 13, 2021

της Magdalena Miecznicka*

Συνταρακτικές εικόνες προσφύγων, κυρίως από τη Μέση Ανατολή, που οδηγούνται από τη λευκορωσική αστυνομία στα σύνορα με την Πολωνία ταράζουν την Ευρώπη. Οι Λευκορώσοι φρουροί παρακολουθούν τους πρόσφυγες να κόβουν τα συρματοπλέγματα και να περνούν στην Πολωνία – ελπίζοντας από εκεί να φτάσουν στη Γερμανία.

Η Λιθουανία, που αντιμετωπίζει ανάλογο κίνδυνο, κήρυξε την Τρίτη τη χώρα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Οι σκηνές αυτές αποτυπώνουν την κλιμάκωση μιας κρίσης που άρχισε το καλοκαίρι. Χιλιάδες πρόσφυγες πέρασαν στη Γερμανία, αλλά πολλοί από αυτούς απωθήθηκαν πίσω στη Λευκορωσία. Πολλοί πέθαναν από το κρύο στα δάση που βρίσκονται στα σύνορα της Λευκορωσίας με την Πολωνία.

Η κατάσταση αυτή είναι απεχθής. Και υπαίτιος είναι ο Αλεξάντερ Λουκασένκο, ο ηγέτης ενός «γκανγκστερικού κράτους» όπως ανακοίνωσε η ΕΕ. Πίσω από αυτόν βρίσκεται ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, που υπέγραψε μια συμφωνία με τη Λευκορωσία στον στρατιωτικό και τον οικονομικό τομέα.

Οι στόχοι του Λουκασένκο είναι τρεις: να στρέψει την προσοχή μακριά από τα πολιτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει, να αποσταθεροποιήσει την Πολωνία και τη Λιθουανία και να προκαλέσει αναταραχή στην Ευρώπη. Δυστυχώς τα πετυχαίνει και τα τρία, έστω κι αν η ΕΕ στηρίζει το δικαίωμα της Βαρσοβίας να υπερασπιστεί τα σύνορά της. Η Πολωνία και η Ευρώπη πρέπει όμως να συντονιστούν ακόμη καλύτερα.

Η ιστορία άρχισε πέρυσι, όταν ο Λουκασένκο στράφηκε εναντίον της αντιπολίτευσης φοβούμενος ότι θα έχανε τις προεδρικές εκλογές. Τον Μάιο, το καθεστώς απήγαγε ένα επιβατικό αεροσκάφος ώστε να συλλάβει έναν δημοσιογράφο. Μετά την επιβολή κυρώσεων από την Ευρώπη, λευκορωσικά αεροπλάνα άρχισαν να μεταφέρουν πρόσφυγες από τη Μέση Ανατολή και άλλες περιοχές με την υπόσχεση ότι θα τους δινόταν ένα εισιτήριο για την Ευρώπη. Με το αζημίωτο φυσικά: άνθρωποι που φεύγουν από τη φτώχεια και τις συγκρούσεις πληρώνουν χιλιάδες δολάρια για ένα «ταξίδι στα αξιοθέατα» που ελπίζουν ότι θα τους οδηγήσει σε μια καλύτερη ζωή.

Η πολωνική κυβέρνηση αντιμετωπίζει ένα δίλημμα. Να δεχθεί τους πρόσφυγες και να ενθαρρύνει τον Λουκασένκο να στείλει κι άλλους ή να τους στείλει πίσω παραβιάζοντας τους διεθνείς κανόνες; Η πολωνική κοινωνία έχει διχαστεί. Άλλοι καταγγέλλουν τους πρόσφυγες κι άλλοι τρέχουν στα σύνορα να τους βοηθήσουν.

Η πολωνική κυβέρνηση θέλει να χτίσει ένα τείχος σαν αυτό που σχεδίαζε ο Τραμπ και για τον σκοπό αυτό έχει στείλει στα σύνορα 15.000 στρατιώτες. Κάθε βράδυ, οι στρατιώτες συγκρούονται με τους απελπισμένους πρόσφυγες, με αποτέλεσμα να στιγματίζεται η εικόνα της Πολωνίας.

Τα ξενοφοβικά αισθήματα στην Πολωνία δεν είναι κάτι καινούργιο. Το 2015, το κόμμα του Νόμου και της Δικαιοσύνης ανέλαβε την εξουσία εκμεταλλευόμενο τους φόβους τού πληθυσμού για τους πρόσφυγες. Οι τακτικές αυτές εξακολουθούν δυστυχώς να χρησιμοποιούνται. Το κόμμα χρησιμοποιεί το «ανθρώπινο κύμα» του Λουκασένκο για να συσπειρώσει τη βάση του. Η γλώσσα που χρησιμοποιεί για τους πρόσφυγες είναι άθλια. Εκείνοι δεν φταίνε, όμως, που προσπαθούν να βελτιώσουν τη ζωή τους ούτε γνωρίζουν ότι χρησιμοποιούνται ως πιόνια σε μια ευρύτερη σύγκρουση.

Ο Λουκασένκο ελπίζει ότι ο εκβιασμός του θα οδηγήσει στο τέλος των κυρώσεων. Η ΕΕ, αντιθέτως, πρέπει να τις εντείνει. Διπλωματικές και οικονομικές πιέσεις πρέπει να ασκηθούν σε εταιρείες που λαμβάνουν μέρος στην εμπορία ανθρώπων. Όσο για τους πρόσφυγες, όσοι περνούν στην Πολωνία θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με βάση τις διεθνείς και ανθρωπιστικές αρχές.

(*) Η Μαγκνταλένα Μιεσνίτσκα είναι Πολωνή συγγραφέας

(Πηγή: Financial Times)

1...2,1462,1472,148...3,039 Σελίδα 2,147 από 3,039

Anixneuseis.grΑνιχνεύσεις - Καθημερινή Ενημέρωση

Anixneuseis.grΑνιχνεύσεις - Καθημερινή Ενημέρωση

Anixneuseis.grΑνιχνεύσεις - Καθημερινή Ενημέρωση

14 Νοεμβρίου 1944 – Όταν οι ελληνικές Μοίρες της Μέσης Ανατολής επέστρεφαν στην απελευθερωμένη Αθήνα

Πληθωρισμός: Πώς επηρεάζει την οικονομική πολιτική στην ευρωζώνη και τις ΗΠΑ

ΙΣΡΑΗΛ ΤΟΥΡΚΙΑ: ΙΣΤΟΡΙΕΣ “ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΥΤΙΚΗΣ” ΤΡΕΛΑΣ

Κωνστ. Λαμπρόπουλος: Ελληνική στρατηγική κουλτούρα και κατάρριψη ψευδαισθήσεων και μύθων για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις

Γιάννης Μαγκριώτης: τι συμβαίνει στη βόρεια γειτονιά μας;

ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΑΛΗ -Πόσο σίγουροι είμαστε ότι θέλουμε να φύγει ο Ερντογάν από την κεντρική πολιτική σκηνή της Τουρκίας

Η Σταρ Ελλάς 2021 είναι η Άννα Παυλίδου και είναι Πόντια

Θα μας εκπροσωπήσει στο Miss World με παραδοσιακή ποντιακή φορεσιά

Κωνστ. Χολέβας: μην ασχολείστε με τον Ερντογάν αλλά με την ιδεολογία του τουρκικού κράτους

Οθωμανική στρατηγική υποχρεωτικής μετανάστευσης και αποικισμού

Aπό το «Sürgün» του 1571 στις σημερινές ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές από την Τουρκία στην Κύπρο

Αλέξανδρος Ιτιμούδης: Ο στρατηγικος αιφνιδιασμός ως ασύμμετρο όπλο κατά της Τουρκίας

Μιχάλης Ψύλος: Διπλωματία με «άρωμα γυναίκας» σε Ουάσιγκτον και Παρίσι

Ο Μακρόν προσβλέπει στο μέλλον

Νεα εποχή διατλαντικής συνεργασίας

Magdalena Miecznicka: Η Πολωνία και η ΕΕ πρέπει να αντισταθούν στον εκβιασμό του Λουκασένκο

της Magdalena Miecznicka*