H τελευταία δημοσκόπηση του 2021, που διεξήχθη μεταξύ 11-15 Δεκεμβρίου από την Μetropoll σε όλη την Τουρκία, εμφανίζει το κόμμα του Ερντογάν στο 32,3%, το Ρεπουμπλικανικό κόμμα ενισχυμένο στο 27,4%, ενώ τον άτυπο εταίρο της κυβέρνησης Ερντογάν μόλις στο 5,3%.

Σύμφωνα με την δημοσκόπηση της εταιρίας που παραδοσιακά βγάζει το κόμμα του Ερντογάν χαμηλότερα από τις άλλες αλλά συνήθως και από τα αποτελέσματα της κάλπης, πέρα από τα χαμηλά ποσοστά καταγράφει και μία πτωτική πορεία σε όλη την διάρκεια του παρελθόντος έτους.

Ουσιαστικά δεν έχει πολύ μεγάλη σημασία αν η συγκεκριμένη εταιρία παρουσιάζει τα ποσοστά της κυβέρνησης χαμηλότερα από αυτά που μπορεί να είναι. Σημασία έχει η καταγραφή της πτωτικής τάσης, η οποία είναι πραγματική και παράλληλη με την οικονομική κατάσταση. Μάλιστα σύμφωνα με τα στοιχεία της δημοσκόπησης, ακόμη και οι ψηφοφόροι που απαντούν ότι είναι θρησκευόμενοι εμφανίζονται να στηρίζουν κατά 10% λιγότερο το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του Ταγίπ Ερντογάν.

Η οικονομική κρίση επηρεάζει την πρόθεση ψήφου

Το πορτοφόλι θα καθορίσει τις επιλογές των Τούρκων ψηφοφόρων

Η αγοραστική δύναμη του μέσου τούρκου πολίτη είναι αυτή που θα παίξει καθοριστικό ρόλο στην πορεία προς τις εκλογές του 2023, η οποία φαντάζει πολύ ανηφορική για τον Ταγίπ Ερντογάν. Ο πρόεδρος της Τουρκίας ανηφορίζοντας θα κουβαλάει και το φορτίο των οικονομικών συνεπειών στον τουρκικό λαό.

Επιμένει πάντως στην απόφαση για μείωση του επιτοκίου έστω και ονομαστικά, αφού από την άλλη πλευρά δίνει στις προθεσμιακές καταθέσεις απεριόριστο επιτόκιο, το οποίο έχει βαφτίσει «εγγύηση απόδοσης». Όμως οι αγορές απαντούν στην κατεύθυνση των επιταγών των οικονομολόγων και την περασμένη εβδομάδα οι απώλειες ξεπέρασαν πάλι το 10%.

Στροφή προς την διπλωματία;

Οι πάγιες θέσεις για Αιγαίο, Κύπρο και μεταναστευτικό παραμένουν

Η Άγκυρα πάντως, η οποία κατά κάποιους εξάγει τα εσωτερικά προβλήματα στις σχέσεις με τους γείτονες, φαίνεται πως τώρα επιλέγει την διπλωματία και όχι το πεδίο, όπως έκανε το περασμένο έτος, για αντιπαραθέσεις και διεκδικήσεις των πάγιων θέσεών της, όχι μόνο στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Οι κινήσεις στο πεδίο δεν συνοδεύονται μόνο από επιχειρησιακό κόστος αλλά και από πολιτικό στην διεθνή σκακιέρα, προκαλώντας ζημίες στο πολλαπλάσιο. Αυτό τουλάχιστον έδειξαν οι εξελίξεις της τελευταίας τριετίας. Γίνονται μάλιστα και διορθωτικές κινήσεις, όπου υπάρχει περιθώριο, χωρίς εσωτερικό κόστος, όπως την επανεκκίνηση των σχέσεων με την Αρμενία.

Οι επιθέσεις όμως προς την ΕΕ και την Ελλάδα καλά κρατούν σε ό,τι αφορά το μεταναστευτικό και το Κυπριακό κι αυτό φαίνεται ότι δεν πρόκειται να αλλάξει και το 2022. Με επιστολές προς τον ΟΗΕ και δηλώσεις αξιωματούχων, όπως του υπ. Εσωτερικών Σοϊλού και του υπ. Εξωτερικών Τσαβούσογλου, θα κρατηθεί και φέτος ψηλά η σημαία των πάγιων θέσεων και διεκδικήσεων για να μην ξεχνιέται κανείς -με ό,τι αυτο συνεπάγεται και για τις σχέσεις Ελλάδας Τουρκίας.

Ανδρέας Ρομπόπουλος, Κων/πολη

DW

Την Πρωτοχρονιά του 2002 οι σαμπάνιες άνοιγαν σε δώδεκα κράτη-μέλη της ΕΕ, που γιόρταζαν τη συμμετοχή τους στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα: Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο, Φινλανδία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Αυστρία, Πορτογαλία, Ισπανία, αλλά και η Ελλάδα ήταν οι πρώτες χώρες που καθιέρωσαν το ευρώ ως μέσο για τις καθημερινές πληρωμές. Είχε προηγηθεί μία εύλογη μεταβατική περίοδος, στην οποία το ευρώ λειτουργούσε απλώς ως λογιστικό νόμισμα. Ήταν ένα μεγάλο βήμα για την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης, αλλά παράλληλα ήταν και ένα βήμα προς το άγνωστο. Τόσο οι αισιόδοξοι, όσο και οι «Κασσάνδρες» έκαναν τις δικές τους προβλέψεις για το μέλλον του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος. Ας δούμε αν δικαιώθηκαν στις πιο σημαντικές από αυτές.

1.«Το ευρώ θα γίνει νέο αποθεματικό νόμισμα». Ισχύει.

Το 1997 ο Φρεντ Μπέργκστεν, διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνούς Οικονομίας Πίτερσον (PIIE), είχε προβλέψει ότι το ευρώ θα γίνει «τουλάχιστον το δεύτερο ισχυρότερο νόμισμα στον κόσμο», ενώ σε κάθε περίπτωση θα βάλει τέλος στη μονοκρατορία του αμερικανικού δολαρίου. Όλες οι επίσημες έρευνες και οι οικονομικοί δείκτες υποδεικνύουν σήμερα ότι δεν υπάρχει άλλος σοβαρός ανταγωνιστής για το δολάριο και το ευρώ. Βεβαίως, ως αποθεματικό νόμισμα το δολάριο παραμένει στην κορυφή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) για το δεύτερο εξάμηνο του 2021, το 59% των νομισματικών αποθεμάτων σε όλον τον κόσμο είναι σε δολάρια, ενώ το ευρώ ακολουθεί στη δεύτερη θέση με 20,5%. Όμως το προβάδισμα του δολαρίου συρρικνώνεται, αν εξετάσουμε τον συνολικό όγκο συναλλαγών. Πρόσφατα στοιχεία του διεθνούς συστήματος διατραπεζικών πληρωμών SWIFT δείχνουν ότι οι συναλλαγές σε δολάρια ανέρχονται σε ποσοστό 39,1% του συνόλου, ενώ εκείνες σε ευρώ κυμαίνονται στο 38,1%. Μάλιστα το 2020 το ευρώ είχε ξεπεράσει το δολάριο.

2.«Αργά ή γρήγορα η Μ.Βρετανία θα προσχωρήσει στο ευρώ». Δεν ισχύει.

‘Ισως η πιο εσφαλμένη εκτίμηση που έχει ακουστεί ποτέ για το ευρώ. Ασφαλώς, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ´90 οι Βρετανοί αντιμετώπιζαν με ιδιαίτερη επιφύλαξη το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα, δεν έλειπαν ωστόσο και οι ένθερμοι υποστηρικτές. Ο τότε πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ έλεγε ότι είναι προς το συμφέρον της ίδιας της Βρετανίας να προσχωρήσει στην ευρωζώνη. Επιφανείς εκπρόσωποι του επιχειρηματικού κόσμου έβλεπαν το ευρώ ως ένα μελλοντικό παράλληλο νόμισμα, το οποίο αργά ή γρήγορα θα διεδεχόταν τη στερλίνα. Αρχικά γινόταν λόγος για δημοψήφισμα, ώστε οι ίδιοι οι Βρετανοί να αποφασίσουν αν θέλουν να προσχωρήσουν στην ευρωζώνη. Τελικά έγινε δημοψήφισμα με ερώτημα την παραμονή της Βρετανίας στην ίδια την ΕΕ. Η συνέχεια είναι γνωστή.

3.«Το ευρώ δεν θα είναι τόσο ισχυρό, όσο το γερμανικό μάρκο». Δεν ισχύει.

Οι Γερμανοί ήταν υπερήφανοι για το μάρκο τους. Ήταν ένα ισχυρό νόμισμα, που δεν έχανε την αξία του. Σε δημοσκόπηση που είχε γίνει στη Γερμανία λίγο πριν την καθιέρωση του ευρώ, μόλις το ένα τέταρτο των ερωτηθέντων εκτιμούσε ότι το ευρώ θα αποδειχθεί τόσο σταθερό, όσο το γερμανικό μάρκο. Σήμερα όμως το ευρώ αποδεικνύεται ακόμη πιο σκληρό νόμισμα. Από το 2002 μέχρι σήμερα το γνωστό μας ευρώ χάνει κάθε χρόνο μόλις το 1,6% της αξίας του, λόγω πληθωρισμού. Στο μάρκο το αντίστοιχο ποσοστό ήταν -2,4%. Ασφαλώς χρειάζεται προσοχή όταν καταφεύγει κανείς σε μία τέτοια σύγκριση, δεδομένου ότι το διεθνές περιβάλλον ήταν διαφορετικό. Για παράδειγμα στα πρώτα χρόνια μετά την επανένωση της Γερμανίας ο πληθωρισμός ήταν ιδιαίτερα υψηλός, ενώ από το 2007 και μετά η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση, που εξελίχθηκε σε κρίση χρέους, προκάλεσε δραστική και ασυνήθιστη μείωση. Ωστόσο η τάση φαίνεται να αναστρέφεται και πάλι, λόγω των μέτρων κατά της πανδημίας.

4.«Για τις χώρες του Νότου δεν είναι εύκολο να απεμπολήσουν το εθνικό νόμισμα». Ισχύει.

Από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι σήμερα οι δείκτες ανάπτυξης στις χώρες της Νότιας Ευρώπης είναι χαμηλότεροι από τους αντίστοιχους στον Βορρά. Τα εθνικά τους νομίσματα αποδείχθηκαν λιγότερο σταθερά από το γερμανικό μάρκο. Για τις δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες που καθιέρωσαν από κοινού το ευρώ, η οικονομία τους αναπτύχθηκε κατά 50% μετά το 2002, ποσοστό που θεωρείται ικανοποιητικό, αν και αντιστοιχεί μόλις στο ήμισυ της οικονομικής ανάπτυξης των ΗΠΑ. Ωστόσο στις περισσότερες χώρες του Νότου οι δείκτες ανάπτυξης ήταν αισθητά χαμηλότεροι, ιδιαίτερα στην Πορτογαλία και την Ιταλία. Αυτό οφείλεται στην ευρω-κρίση που έπληξε τις χώρες αυτές προ δεκαετίας. Την ώρα της κρίσης η έλλειψη εθνικού νομίσματος είχε δραματικές συνέπειες για μία χώρα όπως η Ελλάδα ή η Ιταλία. Υπό διαφορετικές συνθήκες θα μπορούσαν να αμβλύνουν τις αρνητικές συνέπειες υποτιμώντας το εθνικό νόμισμα, όπως είχαν πράξει πολλές φορές στο παρελθόν. Όταν η δραχμή ή η λιρέτα υποχωρούσε απέναντι στο μάρκο, τότε τα ελληνικά ή τα ιταλικά προϊόντα γίνονταν πιο φθηνά, άρα πιο ελκυστικά εκτός συνόρων. Πιο οικονομικές γίνονταν και οι διακοπές για τους επισκέπτες από τον Βορρά. Το ευρώ έχει εξαλείψει αυτή τη δυνατότητα.

5. «Η Γερμανία και άλλες χώρες του Βορρά θα πρέπει να πληρώνουν τα χρέη των οικονομικά ασθενέστερων». Ισχύει, αλλά με προϋποθέσεις.

Σε ένα συμπέρασμα ομονοούσαν οι οικονομολόγοι πριν από την καθιέρωση του ευρώ: για να λειτουργήσει η νομισματική ένωση, θα πρέπει όλα τα κράτη-μέλη να ακολουθούν παρεμφερή δημοσιονομική πολιτική και να τηρούν τα «κριτήρια σύγκλισης» ή «κριτήρια του Μάαστριχτ», τα οποία επιβάλλουν ανώτατο όριο, ως ποσοστό επί του ΑΕΠ, για παράδειγμα για το έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού (3%) και το δημόσιο χρέος (60%). Οι ενδιαφερόμενοι να προσχωρήσουν στο ευρώ θα πρέπει να εκπληρώνουν τα κριτήρια. Είκοσι χρόνια αργότερα είναι πλέον εμφανές ότι σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη παραβιάζουν τα κριτήρια του Μάαστριχτ, αλλά είναι εξίσου σαφές ότι αυτό οφείλεται εν μέρει στο υψηλό κόστος για την καταπολέμηση της πανδημίας.

Το «σενάριο τρόμου» για τη Γερμανία και άλλες χώρες του Βορρά ήταν ότι κάποια μέρα οι οικονομικά ισχυροί θα κληθούν να πληρώσουν για τους οικονομικά ασθενέστερους. Όμως, ακόμη και στη διάρκεια της ευρω-κρίσης αποφεύχθηκε η σύναψη κοινού χρέους υπό τη μορφή ευρω-ομολόγων. Αντ’ αυτού οι χώρες της κρίσης έλαβαν δάνεια ή εγυήσεις για παροχή δανείων με μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής. Μόνο σε περίπτωση που οι εγγυήσεις καταπέσουν, οι πιστωτές θα κληθούν να πληρώσουν. Αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουν υποστεί καμία ζημία. Μάλλον το αντίθετο συνέβη: μέχρι το 2018 μόνο η Γερμανία έχει κερδίσει σε τόκους τρία δισεκατομμύρια ευρώ από δάνεια που παραχώρησε στην Ελλάδα. Όμως η πανδημία αλλάζει τα δεδομένα. Για πρώτη φορά τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης προχωρούν σε σύναψη κοινού χρέους, προκειμένου να χρηματοδοτήσουν το Ταμείο Ανάκαμψης. Οι υποστηρικτές του μέτρου επισημαίνουν ότι «ασυνήθιστοι καιροί απαιτούν ασυνήθιστα μέτρα». Οι επικριτές, αντιθέτως, κάνουν λόγο για το τέλος της «ιδίας ευθύνης» και στηλιτεύουν το πρώτο βήμα προς μία μελλοντική «Ένωση Χρέους».

Ούτε Στάινβερ, Αντρέας Μπέκερ

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

DW

Στην αγορά παρατηρείται έλλειψη τροφίμων, ενώ τα βενζινάδικα ξεμένουν από καύσιμα και οι ξένοι εργαζόμενοι εγκαταλείπουν τη χώρα. Είναι αυτή η εικόνα που επικρατεί στο Ηνωμένο Βασίλειο, έναν χρόνο μετά την αποχώρησή του από την ΕΕ; Το σίγουρο είναι ότι οι διαταραχές στις αλυσίδες ανεφοδιασμού, σε συνδυασμό με την έλλειψη οδηγών και άλλων εργαζομένων από την ΕΕ, παρατείνουν τις θλιβερές εικόνες με τα άδεια ράφια στα σούπερ-μάρκετ και τις ατελείωτες φθινοπωρινές ουρές στα βενζινάδικα. Το νέο νομικό πλαίσιο για τις εμπορικές σχέσεις του Λονδίνου με την «Ευρώπη των 27» που είχε τεθεί σε ισχύ τον περασμένο Ιανουάριο, προβλέπει διατυπώσεις τεσσάρων σελίδων για τις εκατέρωθεν εμπορικές συναλλαγές συν τα απαραίτητα υγειονομικά πιστοποιητικά για το κρέας και άλλα αγροτικά προϊόντα. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία Eurostat οι βρετανικές εξαγωγές προς την ΕΕ μειώθηκαν κατά περίπου 10% τους πρώτους δέκα μήνες του 2021. Μάλιστα στα αγροτικά προϊόντα η μείωση έφτασε το 25%.

«Φταίει» το Brexit ή η πανδημία;

Όλα αυτά συνέβαιναν, ενώ το Λονδίνο πάσχιζε να καταπολεμήσει τη νέα- εκείνη την εποχή- «μετάλλαξη Δέλτα» του κορωνοϊού, που τελικά επέφερε ένα τρίτο κατά σειρά λοκντάουν. H βρετανική κυβέρνηση επιμένει ότι οι οικονομικές συνέπειες του Brexit δεν μπορούν να εξεταστούν μεμονωμένα και χωρίς να ληφθεί υπόψη το κόστος της πανδημίας, αλλά πολλοί οικονομολόγοι εκφράζουν διαφορετική άποψη. «Μπορούμε να πούμε ότι οι σημαντικές απώλειες στο εμπόριο με την ηπειρωτική Ευρώπη δεν αντισταθμίζονται από τις συναλλαγές της Μ. Βρετανίας με τον υπόλοιπο κόσμο», επισημαίνει στην DW ο Ίαν Μπεγκ, ερευνητής στο London School of Economics (LSE). Υποτίθεται ότι το Brexit θα έβαζε τέλος στην ευρωπαϊκή γραφειοκρατία, αλλά τελικά προκάλεσε νέες διατυπώσεις, αυξάνοντας το συνολικό κόστος των εξαγωγών.

Ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είδαν τις εξαγωγές τους να εκμηδενίζονται. «Η συμφωνία για τις εμπορικές σχέσεις μετά το Brexit ήταν ό,τι χειρότερο έχει διαπραγματευθεί ποτέ μία κυβέρνηση», λέει ο Σάιμον Σπάρελ, συνιδρυτής της Chesire Cheese Company, στην εφημερίδα The Guardian. Κάποιες επιχειρήσεις σταμάτησαν να δέχονται παραγγελίες από την ηπειρωτική Ευρώπη. «Η ατέρμονη γραφειοκρατία γονατίζει κυρίως μικρές επιχειρήσεις και όχι οικονομικούς κολοσσούς, όπως η Nissan», προειδοποιεί ο ερευνητής του LSE Ίαν Μπεγκ, υπενθυμίζοντας εμμέσως ότι η ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία Nissan έχει ανανεώσει την εμπιστοσύνη της στη Μ.Βρετανία ως επενδυτικό προορισμό, παρά την αβεβαιότητα του Brexit.

Περισσότερη γραφειοκρατία από τον Ιανουάριο

Ακόμη πιο δαιδαλώδης γίνεται η γραφειοκρατία από τον Ιανουάριο, καθώς η βρετανική κυβέρνηση έχει εξαγγείλλει νέο νομοθετικό πλαίσιο που θα διέπει τις εισαγωγές από την ΕΕ. Με το νέο καθεστώς απαιτείται η έγκριση των βρετανικών αρχών πριν ακόμη τα εμπορεύματα φορτωθούν στο τρένο ή στο φορτηγό που θα διασχίσει τη Μάγχη. Τρεις φορές έχει αναβληθεί η κατάθεση του σχετικού νομοσχεδίου, προκειμένου να αποφευχθούν νέες επιβαρύνσεις για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Την κατάσταση επιδεινώνει η μάλλον αιφνιδιαστική παραίτηση του βρετανού διαπραγματευτή Ντέιβιντ Φροστ προ ημερών. Κάποιοι αναλυτές θεωρούν ότι η αποχώρησή του Φροστ εντείνει την πίεση προς τον πρωθυπουργό Μπόρις Τζόνσον να υιοθετήσει μία πιο διαλλακτική γραμμή απέναντι στις Βρυξέλλες, ώστε να αποτρέψει έναν γενικευμένο εμπορικό πόλεμο.

Για τον οικονομολόγο Ίαν Μπεγκ ένα μείζον πρόβλημα είναι ότι η συμφωνία ΕΕ – Μ.Βρετανίας για τις μελλοντικές εμπορικές σχέσεις των δύο πλευρών αφήνει πολλές εκκρεμότητες (unfinished business), οι οποίες θα πρέπει επειγόντως να διευθετηθούν. Οι εκκρεμότητες αυτές αφορούν κυρίως το ζήτημα της Βόρειας Ιρλανδίας, την πολιτική αλιείας και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Για παράδειγμα το «Σίτυ» του Λονδίνου, χρηματοπιστωτικό κέντρο παγκόσμιας εμβέλειας, έχει «σχεδόν αγνοηθεί» στην τελευταία συμφωνία των Βρυξελλών με τη βρετανική κυβέρνηση, επισημαίνει ο Μπεγκ. Το «Σίτυ» επιδιώκει ένα καθεστώς ισοτιμίας με αντίστοιχα χρηματοπιστωτικά κέντρα εντός ΕΕ με αμοιβαία αναγνώριση νομικών ρυθμίσεων, αλλά κάτι τέτοιο δεν φαίνεται πολύ πιθανό επί του παρόντος. «Οι πραγματικές συνέπειες του Brexit για τις τράπεζες και τις εταιρείες χαρτοφυλακίου θα φανούν μέσα στο 2022» δηλώνει στο Financial News Weekly ο Τζέικ Γκριν, συνεργάτης της δικηγορικής εταιρείας Ashurst στο Λονδίνο.

Διχάζουν αλιεία και Β. Ιρλανδία

Οι διαφωνίες μεταξύ Βρετανίας και Γαλλίας για τα αλιευτικά δικαιώματα μάλλον θα συνεχιστεί. Όσο για το Πρωτόκολλο της Βόρειας Ιρλανδίας- και το πολιτικά ακανθώδες ερώτημα, εάν μπορούν να αποφευχθούν νέα τελωνειακά σύνορα μεταξύ της Β. Ιρλανδίας και του υπόλοιπου Ηνωμένου Βασιλείου- όλα δείχνουν ότι δύσκολα θα διευθετηθεί, εάν η κυβένηση του Λονδίνου δεν αποδεχθεί τη δικαιοδοσία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σε εμπορικές διαφορές που απορρέουν από την ερμηνεία του Πρωτοκόλλου. «Η ιδανική λύση για τη Β. Ιρλανδία θα ήταν να καταστούν σχεδόν αόρατα τα σύνορα» τονίζει ο Ίαν Μπεγκ. «Υπάρχει κινητικότητα προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά η λογική λέει ότι δεν μπορεί, κάπου πρέπει να υπάρχουν και σύνορα…»

Μετά την παραίτηση Φροστ το βάρος της διαπραγμάτευσης με την ΕΕ επωμίζεται η υπουργός Εξωτερικών Λιζ Τρας. Θα έχει δύσκολο έργο, καθώς από τη μία πλευρά πρέπει να κρατήσει εντός του συντηρητικού κόμματος τους σκληρούς ευρω-σκεπτικιστές, ενώ από την άλλη πλευρά πρέπει να αποφύγει περαιτέρω κλιμάκωση στις ήδη τεταμένες σχέσεις με τις Βρυξέλλες. Αναζητώντας εξήγηση για το σημερινό αδιέξοδο ο Ίαν Μπεγκ υποστηρίζει ότι «οι Βρετανοί είχαν παρανοήσει τις θέσεις της Γερμανίας για το Brexit» και πίστευαν ότι το Βερολίνο «θα παρέμβαινε στην αδιέξοδη διαπραγμάτευση μεταξύ Λονδίνου και Βρυξελλών», προκειμένου να διασώσει μία αγορά που παραμένει πολύτιμη για τη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία. Πλην όμως, τονίζει ο ερευνητής του LSE, «η Άγκελα Μέρκελ ποτέ δεν προσέτρεξε για να σώσει τους Βρετανούς και αμφιβάλλω εάν ο Όλαφ Σολτς θα κάνει κάτι διαφορετικό…»

Νικ Μάρτιν

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

DW

Αυτοεξόριστος στο Βερολίνο ζει ο πρώην αρχισυντάκτης της Cumhuriyet Τζαν Ντουντάρ, ο οποίος είχε φυλακιστεί στην Τουρκία, ενώ το 2016 δέχθηκε επίθεση από ενόπλους στην Κωνσταντινούπολη. Σήμερα αρθρογραφεί τακτικά στη γερμανική εφημερίδα Die Zeit, αποκαλύπτοντας άγνωστες πτυχές της τουρκικής κοινωνίας. Το τελευταίο του δημοσίευμα στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας έχει τίτλο «Οι λευκοί Τούρκοι και τα σκυλιά τους». Επίκαιρη αφορμή ήταν ο σοβαρός τραυματισμός ενός κοριτσιού από σκυλί πίτμπουλ στην πόλη Γκαζιαντέπ, αλλά κυρίως η ασυνήθιστη πολιτική αντίδραση που ακολούθησε, με τον πρόεδρο Ερντογάν να ξεσπαθώνει: «Βάλτε χαλινάρι στα σκυλιά σας, λευκοί Τούρκοι».

Ο Τζαν Ντουντάρ εξηγεί: «Στην Τουρκία δεν υπάρχει ζήτημα που να μην προκαλεί πολύωρες συζητήσεις και οξεία πόλωση, οδηγώντας τελικά σε μία σύγκρουση πολιτισμών. Είτε πρόκειται για την κατανάλωση αλκοόλ σε τηλεοπτικές σειρές, είτε για τη χρήση μαντίλας σε σχολεία και πανεπιστήμια, την επιλογή τραγουδιού για την ‘Γιουροβίζιον’ ή και τον εορταστικό στολισμό των δρόμων, όλα αυτά τα θέματα οδηγούν ένα κομμάτι της χώρας στην αγκαλιά της Ευρώπης και ένα άλλο στην Ασία, για να πυροδοτήσουν κάθε τόσο μία διηπειρωτική σύγκρουση πολιτισμών. Τις τελευταίες εβδομάδες του χρόνου η συζήτηση είχε αναζωπυρωθεί με αφορμή τα χριστουγεννιάτικα δέντρα και τους Αγιοβασίληδες, που εμφανίστηκαν σε εμπορικά κέντρα και δέχθηκαν επίθεση από ακραιφνείς συντηρητικούς, οι οποίοι κάνουν λόγο για χριστιανικές συνήθειες της Δύσης. Αυτή τη χρονιά όμως η συζήτηση περί πολιτισμών ξεκίνησε με αφορμή ένα πίτμπουλ».

Γιατί όμως εξεμάνη ο πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν; Ο δημοσιογράφος Τζαν Ντουντάρ υπενθυμίζει ότι «ο όρος ‘λευκοί Τούρκοι’ χρησιμοποιείται τα τελευταία 40 χρόνια για να χαρακτηρίσει τις ελίτ, συνήθως με μία διάθεση απαξίωσης» και καταλήγει στο εξής συμπέρασμα: «Ο Ερντογάν ανήλθε στην εξουσία άλλοτε προσεγγίζοντας και άλλοτε επιδιώκοντας τη σύγκρουση με τις αστικές ελίτ. Ποτέ όμως δεν κατάφερε να κρύψει τη μνησικακία του απέναντι στους ‘λευκούς Τούρκους’. Στα μάτια του οι ‘λευκοί Τούρκοι’ είχαν εκφυλιστεί λόγω του συγχρωτισμού με την Ευρώπη, είχαν απομακρυνθεί από το Ισλάμ, είχαν αποξενωθεί από τον πολιτισμό τους. Την ίδια στιγμή ο ίδιος αυτοπροβάλλεται ως εκπρόσωπος των φτωχών που είχαν υποστεί διακρίσεις από τις ελίτ, των αμόρφωτων που είχαν δεχθεί την περιφρόνησή τους, των ευσεβών που ήθελαν να τους κρατήσουν μακριά από την εξουσία, της παραμελημένης επαρχίας».

Μεράλ Ακσενέρ, ένα από τα πρόσωπα του 2022

Θα καταφέρει η Μεράλ Ακσενέρ να εκθρονίσει τον Ταγίπ Ερντογάν;

Με αφορμή το νέο έτος η εφημερίδα Die Welt φιλοξενεί αφιέρωμα σε δώδεκα «πρόσωπα που όλος ο κόσμος θα προσέξει το 2022». Μεταξύ αυτών είναι μία γυναίκα πολιτικός από την Τουρκία που φιλοδοξεί να εκθρονίσει τον Ταγίπ Ενρτογάν. Πρόκειται για την Μεράλ Ακσενέρ, πρώην υπουργό Εσωτερικών και επικεφαλής του κόμματος ΙΥΙ. Η εφημερίδα του Βερολίνου σημειώνει: «Θεωρητικά οι εκλογές θα διεξαχθούν το 2023. Αλλά δεν θα ήταν η πρώτη φορά που μία στριμωγμένη κυβέρνηση αναγκάζεται να καταφύγει σε πρόωρες εκλογές. Σε κάθε περίπτωση, η Μεράλ Ακσενέρ είναι έτοιμη. Η ιδρύτρια και επικεφαλής του εθνικιστικού κόμματος IYI διεκδικεί τις ψήφους του (κυβερνώντος κόμματος) AKP και έχει ό,τι χρειάζεται για να τα καταφέρει. Την αποκαλούν ‘λύκαινα’, γιατί είναι θαρραλέα και ξέρει να επιβάλλει τις θέσεις της. Επιπλέον είναι θρησκευόμενη και συντηρητική, κάτι σημαντικό για όσους ψήφιζαν Ερντογάν μέχρι σήμερα. Ως το 2016 συμμετείχε στο ακραίο εθνικιστικό κόμμα MHP, κυβερνητικό εταίρο του Ερντογάν. Σε μία μελλοντική κυβέρνηση χωρίς τον αιώνιο ηγεμόνα – ενδεχόμενο που φαντάζει πλέον ρεαλιστικό, για πρώτη φορά μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα – η Ακσενέρ θα αναλάμβανε τουλάχιστον τον ρόλο του ρυθμιστή».

«Θερμόαιμοι φίλαθλοι οι Έλληνες»

Ο Αργύρης Γιαννίκης το 2018, όταν ακόμη προπονούσε την Άαλεν, ομάδα τρίτης κατηγορίας της Γερμανίας

Οι επιτυχίες του Αργύρη Γιαννίκη στον πάγκο της ΑΕΚ κεντρίζουν το ενδιαφέρον της αθλητικής εφημερίδας Sport Bild, που φιλοξενεί συνέντευξη με τον Έλληνα τεχνικό. Γεννημένος στη Νυρεμβέργη, ο Γιαννίκης δεν είναι άγνωστος στο γερμανικό κοινό, καθώς έχει σπουδάσει στην περίφημη Γυμναστική Ακαδημία της Κολωνίας, έχοντας μάλιστα ως συμφοιτητές δύο κορυφαίους σήμερα προπονητές, τον Γιούλιαν Νάγκελσμαν της Μπάγερν Μονάχου και τον Ντομένικο Τεντέσκο της Λειψίας. Περιγράφοντας το προπονητικό στυλ του ο Γιαννίκης λέει ότι θέλει «στοχευμένο, γρήγορο ποδόσφαιρο με κατοχή της μπάλας και επιθετικό πρέσινγκ».

Η Sport Bild τονίζει ότι ο Γιαννίκης ανέδειξε τον σημερινό σταρ της Ίντερ (και μέχρι πρότινος της Μίλαν) Χακάν Τσαλχάνογλου και ο έλληνας προπονητής υπενθυμίζει ότι αυτό δεν ήταν εύκολο: «Πήραμε τον Χακάν στην Καρλσρούη από την ομάδα του Μάνχαϊμ το 2009. Την πρώτη χρονιά δεν κατάφερε να εδραιωθεί στην ομάδα κάτω των 17 ετών. Εγώ ήμουν υπεύθυνος για την ομάδα κάτω των 19 ετών και αποφάσισα να τον κρατήσω, για να τον διαμορφώσω και να τον προωθήσω. Ήταν ένα ασυνήθιστο βήμα που εξέπληξε πολλούς, αλλά ήταν η σωστή απόφαση, γιατί γρήγορα εντάχθηκε στην επαγγελματική ομάδα. Ο Χακάν ήταν ξεχωριστό ταλέντο και είχε απίστευτη τεχνική στο σουτ με το δεξί πόδι».

Ο Κωνσταντίνος Μαυροπάνος πανηγυρίζει το γκολ που πέτυχε απέναντι στη Βόλφσμπουργκ, στις 11 Δεκεμβρίου

Απαντώντας στο ερώτημα ποιος Έλληνας ποδοσφαιριστής θα μπορούσε να κάνει διεθνή καριέρα παρόμοια με εκείνη του Τσαλχάνογλου, ο Γιαννίκης ξεχωρίζει τον αμυντικό της Στουτγάρδης Κωνσταντίνο Μαυροπάνο. Για τις διαφορές ανάμεσα στη Μπουντεσλίγκα και το ελληνικό πρωτάθλημα ο τεχνικός της ΑΕΚ λέει ότι στην Ελλάδα «οι φίλαθλοι είναι πιο θερμόαιμοι». Τέλος, στο ερώτημα αν πιστεύει ακόμη στην κατάκτηση του τίτλου, ο Γιαννίκης απαντά: «Μία ομάδα σαν την ΑΕΚ έχει πάντα φιλοδοξίες».

Γιάννης Παπαδημητρίου

DW