Αρχική Blog Σελίδα 2057

TIMOTHY GARTON ASH*: Ουκρανικό: Mπορεί να αποφευχθεί ακόμα ο πόλεμος;

Από
anixneuseis
-
0

Διεισδυτική ανάλυση μιας κρίσης, που μπορεί να εξελιχθεί σε ανεξέλεγκτη φωτιά

Ο Γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς στη σύνοδο κορυφής που είχε με τον πρόεδρο Πούτιν στη Μόσχα έστειλε σαφές μήνυμα για το κόστος που θα αντιμετωπίσει η Ρωσία εάν εισβάλει στην Ουκρανία. «Ας ενωθούμε», είπε ο Σολτς στο Μόναχο, όπου συνομίλησε με την Αμερικανίδα αντιπρόεδρο Κάμαλα Χάρις. (AP PHOTO/ANDREW HARNIK)
TIMOTHY GARTON ASH*

«Πιστεύω ότι ο Πούτιν θα επιτεθεί στο Κίεβο», μου είπε στρατηγός του ΝΑΤΟ. Για μια στιγμή νόμισα ότι δεν είχα ακούσει καλά. Συνειδητοποίησα, όμως, αμέσως ότι χρησιμοποιούσε τον όρο «επιτεθεί» με τη μεσαιωνική του έννοια, όταν ένας στρατός περικύκλωνε μία πόλη χωρίς να σχεδιάζει να την καταλάβει. Η λέξη αυτή αποδεικνύει πόσο έχει οπισθοχωρήσει η Ευρώπη τα τελευταία 15 χρόνια: από κόσμος ευημερίας έχει γίνει σκηνικό πολεμικής σύρραξης.

Ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν κήρυξε τον δικό του πόλεμο στη Δύση πριν από 15 χρόνια και συγκεκριμένα στην ομιλία του το 2007 στη Σύνοδο Ασφαλείας του Μονάχου. Στη φετινή σύνοδο, από την οποία μόλις επέστρεψα, όλοι πάσχιζαν να καταλάβουν πώς φθάσαμε στο χείλος μιας πολεμικής κρίσης, που απειλεί να είναι η μεγαλύτερη στην Ευρώπη από το 1945 και εάν έχουμε περιθώριο να την αποφύγουμε. Παρά τις διπλωματικές πρωτοβουλίες της τελευταίας στιγμής, η Ρωσία συνεχίζει την πορεία της προς τη στρατιωτική επέμβαση. Οι ισχυρισμοί της ρωσικής προπαγάνδας για ουκρανική επίθεση σε ρωσικό έδαφος και η στημένη απομάκρυνση γυναικόπαιδων από τα αποσχιστικά «παρακρατίδια» του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ αποτελούν σκηνοθεσίες με στόχο τη δικαιολόγηση ρωσικής επίθεσης. Για την ώρα δεν γνωρίζουμε τι μορφή θα έχει η επίθεση αυτή, αλλά, όπως επισήμανε ο Γερμανός πρόεδρος Χανς Βάλτερ Σταϊνμάγερ, η Ρωσία έχει ήδη τοποθετήσει βρόχο γύρω από τον λαιμό της Ουκρανίας.

Η φετινή σύνοδος του Μονάχου ήταν η πιο συναρπαστική που έχω παρακολουθήσει. Σηματοδότησε επίσης την επαναφορά του όρου «η Δύση», η χρήση του οποίου είχε υποχωρήσει μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Στην παρούσα σύνοδο όλοι έσπευσαν να διακηρύξουν την αρραγή ενότητα Ευρώπης – Βόρειας Αμερικής. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Αντονι Μπλίνκεν, κάθισε στη σκηνή δίπλα στη Γερμανίδα ομόλογό του, Αναλένα Μπέρμποκ, τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ και την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν, για να υπογραμμίσουν τη συμπόρευσή τους.

Διαφορετική «Δύση»

Αυτή, όμως, είναι μία διαφορετική «Δύση» από τη γεωπολιτική συμμαχία του Ψυχρού Πολέμου. Χάρη στη διεύρυνση της Συμμαχίας και της Ε.Ε. προς τις χώρες της Βαλτικής, την Πολωνία, τη Σλοβακία, την Ουγγαρία και τη Ρουμανία, η αναγεννημένη Δύση στέκεται πια στα σύνορα της Ρωσίας. Φωνές ακούγονται τώρα, που υποστηρίζουν ότι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ υπήρξε σοβαρό σφάλμα, απειλώντας τη γεωπολιτική ισορροπία στη Ρωσία του Πούτιν. Πού θα βρισκόταν, όμως, σήμερα η Εσθονία χωρίς την ουσιαστική ασφάλεια που της προσφέρει το ΝΑΤΟ; Απάντηση: στο «πυρ το εξώτερον» μαζί με την Ουκρανία, σε καθεστώς μόνιμης ανασφάλειας. Το σαφέστερο μήνυμα του Μονάχου ήταν ότι το ΝΑΤΟ είναι αποφασισμένο να υπερασπισθεί κάθε σπιθαμή εδάφους των ανατολικών του συμμάχων. Οι πολίτες της Νάρβα, εσθονικής πόλης στα σύνορα με τη Ρωσία, μπορούν να κοιμούνται πιο ήσυχοι από κάθε Ουκρανό.

Σε «ουκρανικό γεύμα» στο Μόναχο, ο Ντμίτρο Κουλέμπα, υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, εξέθεσε τα αιτήματα της χώρας του: όπλα, διπλωματία, κυρώσεις, οικονομική στήριξη και σαφή προοπτική ένταξης στην Ε.Ε.

Το θέμα των όπλων συνεχίζει να διχάζει τη Δύση. ΗΠΑ, Βρετανία, Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής εξοπλίζουν με αμυντικά όπλα την Ουκρανία. Η Γερμανία αρνείται να το κάνει. Αρθρο μου στον Guardian το 2015, στο οποίο καλούσα για εξοπλιστική βοήθεια προς την Ουκρανία την εποχή που ο Πούτιν επενέβαινε ανοικτά στην περιοχή του Ντονμπάς, μου στοίχισε αμέτρητες επιθέσεις μέσω Διαδικτύου. Σήμερα ερωτώ: πώς θα είχαν σήμερα τα πράγματα εάν είχαμε κάνει περισσότερα τα επτά αυτά χρόνια για να βοηθήσουμε την Ουκρανία να ενισχύσει τον στρατό της;

Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό. Ο,τι και να συμβεί στην Ουκρανία τις ερχόμενες ημέρες ή εβδομάδες, το ηθικό ζήτημα και οι πρακτικές συνέπειες της ελλιπούς ενίσχυσης της ουκρανικής αμυντικής μηχανής δεν θα υποχωρήσουν. Πίσω από αυτά κρύβεται το μεγαλύτερο ερώτημα, του εάν η Ευρώπη είναι πρόθυμη να υπερασπισθεί έμπρακτα τη φιλελεύθερη διακυβέρνηση απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα και την αμερικανική αναδίπλωση, που θα προκύψει μετά τις επόμενες προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ.

Το μήνυμα της Συνόδου Ασφαλείας του Μονάχου ήταν ότι το ΝΑΤΟ είναι αποφασισμένο να υπερασπισθεί κάθε σπιθαμή εδάφους των ανατολικών του συμμάχων.

Μέθοδοι

Υπάρχουν, όμως, και οι μη στρατιωτικές μέθοδοι. Η Γερμανία είναι ο ευρωπαϊκός κινητήρας στο θέμα αυτό, με τη Γαλλία και τη Βρετανία να ακολουθούν. Η Γερμανία έχει κάνει περισσότερα από κάθε άλλη χώρα για να στηρίξει οικονομικά την Ουκρανία. Ο Γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς διαχειρίστηκε καλά τη σύνοδο κορυφής που είχε με τον πρόεδρο Πούτιν στη Μόσχα, στέλνοντας σαφές μήνυμα για το κόστος που θα αντιμετωπίσει η Ρωσία εάν εισβάλλει στην Ουκρανία. «Ας ενωθούμε», είπε ο Σολτς στο Μόναχο, χρησιμοποιώντας την αγγλική γλώσσα για να δώσει έμφαση στα λόγια του.

Η ενότητα αυτή θα δοκιμαστεί πιο σκληρά εάν ο Πούτιν αποφύγει την εισβολή και περιοριστεί σε επιθετική διπλωματία, κυβερνοεπιθέσεις και στην αναγνώριση των αυτοαποκαλούμενων λαϊκών δημοκρατιών του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ. Σε μία τέτοια περίπτωση η δυτική συμμαχία μπορεί να διαρραγεί, με τη Γερμανία να αποφασίζει τη συνέχιση της κατασκευής του αγωγού αερίου Nord Stream 2.

Σε περίπτωση ένοπλης ρωσικής εισβολής, η Δύση θα επέλεγε αρχικά την ενότητα, επιβάλλοντας κυρώσεις. Πόσο αποτελεσματικές θα είναι, όμως, οι κυρώσεις αυτές και πόσο χρόνο θα μπορούν να διατηρηθούν; Στο Μόναχο έμαθα από την ηγέτη της αντιπολίτευσης της Λευκορωσίας, Σβετλάνα Τσιχανόφσκαγια, πόσα «παράθυρα» έχει αφήσει η Δύση στις δήθεν καθολικές κυρώσεις της κατά του καθεστώτος Λουκασένκο. Ο Πούτιν έχει δημιουργήσει έκτακτο νομισματικό απόθεμα 600 δισ. δολαρίων, θωρακίζοντας την οικονομία της χώρας του από τις δυτικές κυρώσεις. Σε κάθε περίπτωση, μία περιφερειακή δύναμη, έτοιμη να χρησιμοποιήσει ένοπλη βία χωρίς δισταγμό, διαθέτει στρατηγικό πλεονέκτημα έναντι κρατών, τα οποία αποφεύγουν τέτοιες μεθόδους. Οπως αναφέρει το παλαιό πολωνικό γνωμικό, «εμείς παίζουμε σκάκι, αυτοί μας παίζουν ξύλο».

Δισταγμοί

Πίσω από τους δυτικούς δισταγμούς βρίσκεται η μακροπρόθεσμη πολιτική μας απέναντι στις χώρες μεταξύ Ε.Ε. και Ρωσίας. Για την ώρα δεν έχουμε εκπονήσει πολιτική για τις χώρες αυτές. Ο καγκελάριος Σολτς λέει ότι δεν πρέπει να επιστρέψουμε σε μία Ευρώπη σφαιρών επιρροής: «Καμία χώρα δεν πρέπει να είναι η πίσω αυλή (Hinterhof) κάποιας άλλης». Αν, όμως, δεν είμαστε σοβαροί σε ό,τι αφορά την προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, εγκαταλείπουμε την Ουκρανία σε καθεστώς «πίσω αυλής», με διαβόητο γκάνγκστερ για γείτονα.

Προς στιγμήν, στο 59ο λεπτό της 11ης ώρας, το ερώτημα είναι τι μπορούμε να κάνουμε για να αποφύγουμε μία ακόμη αιματηρή τραγωδία σε μία περιοχή της ηπείρου μας, η οποία έχει ήδη υποφέρει πιο πολύ από όσο της άξιζε. Οταν θα διαβάζετε τις γραμμές αυτές, ίσως να είναι ήδη πολύ αργά.

* O κ. Timothy Garton Ash είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και ιστορικός.

“Καθημερινή”

ΕΝΑ ΕΦΙΑΛΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Οι «πράσινες» ενέργειες έχουν μια Αχίλλειο πτέρνα …που μπορεί να γίνει δική μας

Από
anixneuseis
-
5

 του Αθανάσιου Μπούνταλη*

Πριν λίγο καιρό η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε το σχέδιό της για την «πράσινη μετάβαση»: μείωση των καθαρών εκπομπών θερμοκηπικών αερίων κατά 55% έως το 2030 (σε σχέση με τα επίπεδα του 1990) και κατά 100% έως το 2050. Ο τελικός σκοπός είναι καθ’ όλα αξιέπαινος όμως οι μέθοδοι που προτείνονται για την επίτευξή του έχουν κάποια σημαντικά τεχνικά κενά στα οποία σπανίως γίνεται μνεία.

Στα κείμενα της ΕΕ αναφέρονται πολλές καινοτομίες, όπως επαναδέσμευση CO2, βιοκαύσιμα, έξυπνα δίκτυα, κυκλικότητα. Όμως κεντρικός πυλώνας της πράσινης μετάβασης είναι ο εξηλεκτρισμός της κατανάλωσης από τον τελικό χρήστη: π.χ. αυτοκίνητα με ηλεκτρικούς κινητήρες αντί για μηχανές εσωτερικής καύσης.

Προφανώς, αυτό δεν θα έχει κανένα νόημα αν η αυτή ηλεκτρική ενέργεια παράγεται από υδρογονάνθρακες, καθώς κάτι τέτοιο απλώς θα μετατόπιζε τις ίδιες εκπομπές λίγα χιλιόμετρα μακρύτερα. Όπως σχολιάζει σκωπτικά φίλος με δεκαετίες εμπειρίας στον χώρο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ): «Το ηλεκτρικό δεν παράγεται από την πρίζα!».

Η πράσινη μετάβαση λοιπόν βασίζεται στην παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, οι οποίες δεν εκπέμπουν θερμοκηπικά αέρια. Ως προνομιούχες ΑΠΕ προκρίνονται η αιολική και η ηλιακή–η υδροηλεκτρική και γεωθερμική πολύ λιγότερο.

Εδώ καθόλου δεν θα εξετάσω το ότι αμφότερες έχουν ένα διόλου ευκαταφρόνητο περιβαλλοντικό αποτύπωμα ως προς τον χώρο που καταλαμβάνουν στα οικοσυστήματα στα οποία εγκαθίστανται. Δεν θα εξετάσω ότι οι λεπίδες των ανεμογεννητριών είναι εξαιρετικά δύσκολες στην ανακύκλωσή τους και ότι σε μεγάλο βαθμό καταλήγουν να στοιβάζονται σε χωματερές. Καθόλου δεν θα ασχοληθώ με το ότι η παρασκευή πυριτίου για τα φωτοβολταϊκά είναι μια εξαιρετικά ενεργοβόρος και ρυπαρή βιομηχανία, ή ότι τα πάνελ περιέχουν πλήθος τοξικών χημικών για τα οποία δεν υπάρχει ολοκληρωμένη στρατηγική ανακύκλωσης.

Κάθε πηγή ενέργειας έχει το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα–«externality» θα το έλεγαν οι οικονομολόγοι–και προϋποθέτει κάποια θυσία. Ίσως κάποιος αισιόδοξος θα έλεγε ότι αυτά να είναι τεχνικά προβλήματα τα οποία η ευφυΐα των επιστημόνων θα καταφέρει σε βάθος χρόνου να λύσει. Εν πάση περιπτώσει, τέτοια και άλλα προβλήματα δεν θα με απασχολήσουν επί του παρόντος.

Θα εστιάσω σε ένα και μόνον χαρακτηριστικό τους το οποίο δεν είναι ευεπίφορο αντιμετώπισης: ότι είναι διαλείπουσες, δηλαδή άνεμος και ηλιοφάνεια δεν εμφανίζονται ούτε συνεχώς, ούτε προβλέψιμα.

Αυτό σημαίνει ότι:

  • Όταν χρειαζόμαστε ενέργεια αλλά δεν φυσάει ή δεν έχει ήλιο, έχουμε έλλειψη.
  • Όταν δεν χρειαζόμαστε ενέργεια, η περίσσεια ηλιακής και αιολικής ενέργειας πηγαίνει χαμένη.
  • Δεν μπορούμε να προβλέψουμε πότε θα συμβαίνει το ένα και πότε το άλλο.

Αυτό το χαρακτηριστικό έχει σημαντικές συνέπειες, καθώς στα τελικά σενάρια της πράσινης μετάβασης, οι ΑΠΕ δεν προτείνονται απλώς ως ενέργειες φορτίου αιχμής, που δηλαδή βοηθούν να καλύπτουμε τις αιχμές της κατανάλωσης (όπως το φυσικό αέριο). Προτείνονται, τρόπον τινά, ως ενέργειες βάσης, που θα υποκαταστήσουν τον λιγνίτη και τα πυρηνικά. Ενέργειες δηλαδή τις οποίες θα πρέπει να έχουμε διαθέσιμες 24 ώρες την ημέρα, 365 ημέρες τον χρόνο.

Λόγω της διαλείπουσας φύσης τους, κλειδί για να είναι «διαθέσιμες» θα είναι η αποθήκευση της περίσσειας ενεργείας, ώστε να την καταναλώσουμε όταν ο ήλιος δεν λάμπει ή ο αέρας δεν φυσάει. Ειδάλλως επιστρέφουμε στις εποχές που αλέθαμε το σιτάρι μόνον όταν φύσαγε.

Επιστήμονες έχουν προτείνει πολλές ιδέες για την αποθήκευση αυτής της περίσσειας ενέργειας, με προεξάρχουσες την προσωρινή μετατροπή σε υδρογόνο ή την αποθήκευση σε μπαταρίες.

Το υδρογόνο…

Εννέα στους δέκα που το μνημονεύουν δεν συνειδητοποιούν ότι δεν αποτελεί πηγή ενέργειας–δεν το βρίσκουμε καθαρό στην φύση–αλλά αποθήκη ενέργειας.

Επί του παρόντος, το συντριπτικό ποσοστό υδρογόνου (96%) παράγεται από ορυκτά καύσιμα(!), με ένα 4% να παράγεται από ηλεκτρόλυση ύδατος, με ηλεκτρικό από πυρηνική ενέργεια. Αναλόγως με την μέθοδο παραγωγής του, στο υδρογόνο αποδίδεται κάποιο χρώμα, με το Άγιο Δισκοπότηρο να αποτελεί το «πράσινο υδρογόνο», που θα παράγεται με ηλεκτρόλυση ύδατος από την ηλεκτρική ενέργεια των ΑΠΕ.

Κάποιες θεμελιώδεις παρατηρήσεις:

Πρώτον, η παραγωγή υδρογόνου από ηλεκτρόλυση ύδατος έχει απόδοση 50-80% αναλόγως την εγκατάσταση.

Δεύτερον, η συμπίεση/υγροποίηση του υδρογόνου είναι ενεργοβόρος. Η συμπίεση στα 350 bar απαιτεί 2.07 kWh/kg, στα 700 bar 3.38 kWh/kg και η υγροποίησή του στους −253 °C απαιτεί από 7 έως 13 kWh/kg. Δεδομένου ένα κιλό υδρογόνου αποθηκεύει 39 kWh (140 MJ), η απλή συμπίεση καταναλώνει από 5.2% (350 bar) έως 8.6% (700 bar) της ονομαστικής ενέργειας. Η δε υγροποίηση, η πρακτικότερη μεγάλης κλίμακας μέθοδος αποθήκευσης, μεταξύ 18% και 33%.

Τρίτον, οι κυψέλες καυσίμου που θα μετατρέψουν το αέριο υδρογόνο σε ηλεκτρική ενέργεια (π.χ. στο ηλεκτρικό μας αυτοκίνητο) έχουν μέγιστη απόδοση 60%.

Ας φανταστούμε λοιπόν μια ηλιόλουστη μέρα που φυσάει… Τα αιολικά και φωτοβολταϊκά μας πάρκα όχι μόνον κάλυψαν την κατανάλωση, αλλά και παρήγαν 1000 kWh περίσσειας ενέργειας.

  • Στο καλό σενάριο, το χρήσιμο 80% (800 kWh) της ηλεκτρόλυσης, θα παράξει 20,5 kg H2. Αυτά με την σειρά τους θα παράξουν 479,7 kWh ηλεκτρικής ενέργειας στην κυψέλη καυσίμου, έχοντας όμως απαιτήσει ενδιαμέσως 143,5 kWh (18%) για να υγροποιηθούν, αφήνοντας καθαρές 336,2 kWh.
  • Στο κακό σενάριο, οι 500 kWh (50%) χρήσιμης ενέργειας θα παράξουν 12,8 kg H2, που θα παράξουν 300 kWh ηλεκτρικής ενέργειας, έχοντας όμως απαιτήσει 166,7 kWh (33%) για να υγροποιηθούν, αφήνοντας καθαρές 133,3 kWh.

Με άλλα λόγια, από τις 1000 kWh περίσσειας «πράσινης» ηλεκτρικής ενέργειας, θα μπορέσουμε τελικώς να χρησιμοποιήσουμε μόνον το 13-34% αν ενδιαμέσως το αποθηκεύσουμε σε υγροποιημένο υδρογόνο.

Σενάρια ηλεκτρολυτικής παραγωγής, αποθήκευσης και κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από πράσινο υδρογόνο.

Και όλα αυτά, παραβλέποντας το ενεργειακό κόστος της αποθήκευσης, μεταφοράς και λιανικής διανομής σε χαμηλή θερμοκρασία, τις απώλειες λόγω βρασμού κλπ. Δηλαδή, τις κακές μέρες μπορεί και να δαπανάμε ενέργεια απλώς για να κρατάμε κρύες τις άδειες δεξαμενές στους −253 °C.

Το πρόβλημα με το υδρογόνο δεν είναι τεχνικό. Πανέξυπνοι μηχανικοί έχουν φτιάξει από δορυφόρους μέχρι αυτοκίνητα που δουλεύουν με κυψέλες καυσίμου που καταναλώνουν υδρογόνο.

Το πρόβλημα είναι οικονομικό. Εξαιτίας των νόμων της θερμοδυναμικής, σε κάθε μετατροπή ενεργείας η Φύση αποσπά φόρο πιο άπληστα και από την ίδια την Εφορία. Η αποθήκευση σε υδρογόνο απαιτεί πολλές διαδοχικές μετατροπές για την παραγωγή, αποθήκευση και κατανάλωσή του. Και με όλο το κόστος των υποδομών των ΑΠΕ, η ενέργειά τους θα είναι υπερβολικά ακριβή για να την σπαταλάμε τόσο αφειδώς σε τέτοιες μετατροπές.

Το πρόβλημα θα λυνόταν αν ένας αστεροειδής καθαρού υδρογόνου έπεφτε ξαφνικά στην Γη–το ανάλογο των κοιτασμάτων πετρελαίου. Μέχρι τότε όμως το οικονομικό νόημα της χρήσης υδρογόνου δύσκολα προκύπτει.

Και οι μπαταρίες…

Οι μπαταρίες, χωρίς τόσες μετατροπές ενέργειας, έχουν σαφώς καλύτερη απόδοση. Αλλά αυτές φτιάχνονται από μέταλλα, πολυμερή και ηλεκτρολύτες. Και τα μέταλλά τους θα πρέπει να εξορυχθούν. Για τι ποσότητες μιλάμε;

Μια απάντηση αποπειράται να δώσει μελέτη του Φινλανδικού ΙΓΜΕ, η οποία εκτείνεται σε πάνω από χίλιες σελίδες στην τελευταία της έκδοση. Δεν ασχολείται με οικονομικά μεγέθη, τιμές, κόστη και επιδοτήσεις, αλλά με την προμήθεια των απαραιτήτων πρώτων υλών.

Για εφαρμογές αυτοκίνησης, πρωταθλήτρια σήμερα είναι η μπαταρία ιόντων λιθίου, η κατασκευή της οποίας απαιτεί επιπλέον μέταλλα (νικέλιο, κοβάλτιο) και γραφίτη. Μένοντας μόνο στο λίθιο, και βασιζόμενος στην μέθοδο της μελέτης (σελ. 649-655), κάνω κάποιους δικούς μου υπολογισμούς με πιο πρόσφατα στοιχεία.

Η μάζα λιθίου που θα απαιτείτο για να κατασκευασθούν οι μπαταρίες του παγκοσμίου στόλου των περίπου 1,4 δισεκατομμυρίων ηλεκτροκίνητων οχημάτων της πράσινης μετάβασης (ΙΧ, δικύκλων, φορτηγών, αεροπλάνων, πλοίων, λεωφορείων, τραίνων, ηλεκτρικών πατινιών κλπ) θα ανερχόταν σε 6,1 εκ. τόνους, δηλ. 29% των βεβαιωμένων παγκοσμίων αποθεμάτων (21 εκ. τόνοι το 2020). Με ετήσια παραγωγή 95 χιλ. τόνων (κορύφωση της παραγωγής το 2018), θα χρειάζονταν 64 χρόνια εξόρυξης για να παραχθεί αυτή η πρώτη γενιά μπαταριών, η οποία θα είχε διάρκεια ζωής 8-10 ετών.

Μπορεί σε βάθος χρόνου νέα κοιτάσματα να ανακαλυφθούν και νέες εγκαταστάσεις εξόρυξης να κατασκευασθούν. Πάντως αν το στοίχημα του 100% είναι τουλάχιστον… «φιλόδοξο» για το 2050, το στοίχημα του 55% είναι χαμένο από χέρι για το 2030.

Και αυτό αφορά μόνον την αυτοκίνηση. Ακόμα δεν υπολογίσαμε τις στατικές μπαταρίες σταθεροποίησης του ηλεκτρικού δικτύου, οι οποίες θα αποθηκεύουν την περίσσεια ενέργεια των ΑΠΕ. Για την ακρίβεια, αν και σε απόφαση του 2019 η Κομισιόν φαίνεται να μην προκρίνει μια τέτοιας κλίμακας χρήση των μπαταριών, μελέτη του 2020 που η ίδια η Κομισιόν χρηματοδότησε προκρίνει και αυτή την χρήση.

Σύμφωνα με το σενάριο της φινλανδικής μελέτης (ενεργειακά αποθέματα τεσσάρων εβδομάδων για τον χειμώνα του Βορείου Ημισφαιρίου), αυτό θα απαιτούσε επιπλέον 54 εκ. τόνους λιθίου, δηλαδή ποσότητες τριπλάσιες των βεβαιωμένων αποθεμάτων, και χρόνους εξόρυξης 630 ετών.

Για άλλους τεχνικούς λόγους (θερμική σταθερότητα, γήρανση από κύκλους φόρτισης-εκφόρτισης κ.ά.), η τεχνολογία μπαταριών λιθίου είναι ούτως ή άλλως ακατάλληλη για τέτοιας κλίμακας χρήσεις, και άλλες πιο κατάλληλες αναζητούνται. Ενδιαφέρον είναι ρεπορτάζ του CNBC που παρουσιάζει πειραματικές μεθόδους αποθήκευσης ενέργειας σε μεγάλη κλίμακα, που χρησιμοποιούν από τετηγμένα ηλεκτρόδια και γερανούς με ανυψούμενους τσιμεντόλιθους έως συμπιεσμένο αέρα. Λύσεις ενδιαφέρουσες–αν και ακόμη πιο ενδιαφέρων ήταν ο τρόπος με τον οποίο οι εκπρόσωποι κάθε εταιρείας «έθαβαν» τις ανταγωνιστικές τεχνολογίες.

Σε κάθε περίπτωση όμως, για κάθε μια από αυτές τις τεχνολογίες, όταν και αν κριθούν βιώσιμες, θα πρέπει να γίνει η επώδυνη άσκηση υπολογισμού των εκατομμυρίων τόνων πρώτων υλών που θα απαιτηθούν για να στηρίξουν ένα διηπειρωτικό διασυνδεδεμένο ηλεκτρικό δίκτυο. Υπάρχουν τα υλικά διαθέσιμα; Πόση ρύπανση θα παράξει αυτή η εξόρυξη και πόσα βουνά θα κατασκάψουμε αναζητώντας «πράσινη» ενέργεια; Πόσος καιρός θα απαιτηθεί για την εξόρυξή τους;

Και, κυρίως, πόσος καιρός θα απαιτηθεί για να αντικαταστήσουμε συθέμελα ένα οικοσύστημα παραγωγής και διανομής ενέργειας που πήρε έναν αιώνα να στηθεί;

Συμπέρασμα

Αργά ή γρήγορα, όταν η μετάβαση στις ΑΠΕ αρχίσει να υλοποιείται σε μεγαλύτερο βαθμό, όταν ολοένα και περισσότερα ηλεκτρικά αυτοκίνητα θα φορτώνονται στο δίκτυο, και όταν ολοένα και περισσότερες λιγνιτικές και πυρηνικές μονάδες θα αποσύρονται από την ηλεκτροπαραγωγή, αυτά τα θεμελιώδη προβλήματα θα αρχίσουν να γίνονται ολοένα πιο εμφανή. Ίσως τα δούμε ως διακοπές ρεύματος, ίσως ως κορυφώσεις των τιμολογίων λόγω ολοένα αυξανόμενης χρήσης μονάδων φορτίου αιχμής (π.χ. φυσικού αερίου), όπως παρατηρούμε σήμερα.

Πολυάριθμες τεχνολογικές λύσεις που έχουν προταθεί για την αποθήκευση της ενέργειας από ΑΠΕ είναι ευρηματικότατες, κυρίως όμως όταν εξετάζονται σε απομόνωση. Όταν επιχειρήσουμε να τις συνδυάσουμε σε ένα λειτουργικό σύνολο παρουσιάζουν πρακτικά αδιέξοδα που παραπέμπουν στις–εξίσου ευρηματικές–ιδέες που είχαν προτείνει δεκάδες εφευρέτες για αεικίνητα που αψηφούν τον Α’ και Β’ θερμοδυναμικό νόμο.

Αν δεν επιλέξουμε να κοιτάξουμε κατάματα αυτά τα θεμελιώδη προβλήματα τώρα που είναι ακόμα νωρίς, η Φύση θα το κάνει για μας. Αν φτάσουμε σε μη αντιστρεπτά τετελεσμένα, ακόμα κι αν αναθεωρήσουμε τους στόχους και τα χρονοδιαγράμματα της πράσινης μετάβασης, θα είναι αργά για να αποφύγουμε μια άγρια υποβάθμιση του βιωτικού μας επιπέδου, την οποία θα βιώσουμε είτε ως δραστική μείωση της διαθέσιμης ενέργειας, είτε ως δραστική αύξηση των τιμολογίων ρεύματος.

Αν αφήσουμε τα πράγματα να φτάσουν μέχρι εκεί, οι αυξήσεις της κιλοβατώρας που είδαμε προσφάτως θα είναι συγκριτικώς μια ευχάριστη ανάμνηση.

*Χημικός-Ερευνητής. 

**Η επιλογή των φωτογραφιών εγινε απο τις “Ανιχνεύσεις”.

Ρωσικό Υπουργείο Άμυνας: Οι δυνάμεις αεράμυνας της Ουκρανίας κατεστάλησαν

Από
pcuser
-
0

 

Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι οι Ουκρανοί Συνοριοφύλακες δεν πρόβαλαν καμία αντίσταση στις ρωσικές μονάδες που εισέβαλαν στη χώρα.

Όπως σημειώνεται: τα μέσα αεράμυνας των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας καταστέλλονται. Αυτό αναφέρθηκε από το ρωσικό υπουργείο Άμυνας.

«Η στρατιωτική υποδομή των αεροπορικών βάσεων των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας είναι εκτός λειτουργίας», ανέφερε το υπουργείο.

Οι πληροφορίες ξένων μέσων ενημέρωσης για το ρωσικό αεροπλάνο που φέρεται να καταρρίφθηκε πάνω από το έδαφος της Ουκρανίας δεν είναι αληθινές, πρόσθεσε το υπουργείο.

Νωρίτερα, το τμήμα είπε ότι οι  ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις δεν προκάλεσαν κανένα πλήγμα σε πόλεις της Ουκρανίας, δεν υπήρχε απειλή για τον άμαχο πληθυσμό.

Το Υπουργείο Άμυνας σημείωσε ότι η στρατιωτική υποδομή απενεργοποιείται από όπλα υψηλής ακρίβειας: στρατιωτικά αεροδρόμια, αεροπορία, εγκαταστάσεις αεράμυνας.

Το πρωί της 24ης Φεβρουαρίου, ο Βλαντιμίρ Πούτιν ανακοίνωσε την έναρξη μιας στρατιωτικής επιχείρησης για την προστασία του Ντονμπάς.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο, οι συνθήκες απαιτούν αποφασιστική και άμεση δράση από τη Μόσχα, καθώς η DPR και η LPR στράφηκαν στη Ρωσική Ομοσπονδία για βοήθεια.

Ο Πρόεδρος τόνισε ότι τα σχέδια της Ρωσίας δεν περιλαμβάνουν την κατοχή της Ουκρανίας, αλλά η Ρωσική Ομοσπονδία θα αγωνιστεί για την αποστρατικοποίησή της, σημειώνει το ρωσικό δημοσίευμα.

tvzvezda.ru

https://www.echedoros-a.gr

Πόλεμος στην Ουκρανία: Εκρήξεις σε Κίεβο και Οδησσό, ήχησαν οι σειρήνες-Βίντεο

Από
pcuser
-
0

Ισχυρές εκρήξεις ακούγονται σήμερα το πρωί στο Κίεβο, στην Οδησσό (νότια) και σε πολλές περιοχές της ανατολικής Ουκρανίας, μετά την ανακοίνωση του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν ότι διέταξε στρατιωτική επιχείρηση εναντίον της χώρας αυτής, μεταδίδουν δημοσιογράφοι.

Στο Κίεβο ήχησαν οι σειρήνες συναγερμού.

Στην πρωτεύουσα, ακούστηκαν τουλάχιστον δύο ισχυρές εκρήξεις στο κέντρο και αμέσως μετά σειρήνες ασθενοφόρων.

Στην Μαριούπολη, τη μεγαλύτερη πόλη στον τομέα του μετώπου με μισό εκατομμύριο κατοίκους, όπου βρίσκεται λιμάνι στρατηγικής σημασίας, αρκετοί κάτοικοι ανέφεραν ότι ακούγονται πυρά πυροβολικού από συνοικία στον ανατολικό τομέα της πόλης.

Πιο κοντά στο μέτωπο, στην Κραματόρσκ, ακούστηκαν τουλάχιστον τέσσερις ισχυρές εκρήξεις.

Εξακόσια χιλιόμετρα από εκεί, στη νότια Ουκρανία, στην Οδησσό, λιμάνι στη Μαύρη Θάλασσα, ακούστηκαν επίσης εκρήξεις,

Το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Interfax μετέδωσε πριν από λίγο πως ρωσικές δυνάμεις έφθασαν και επιχειρούν πλέον στη Μαριούπολη και στην Οδησσό.

https://www.militaire.gr/polemos-stin-oykrania-ekrixeis-se-kievo-kai-odisso-ichisan-oi-seirines-vinteo/

Where Does China Stand on Ukraine?

Από
pcuser
-
0
TOPSHOT - Russian President Vladimir Putin (L) and Chinese President Xi Jinping pose during their meeting in Beijing, on February 4, 2022. (Photo by Alexei Druzhinin / Sputnik / AFP) (Photo by ALEXEI DRUZHININ/Sputnik/AFP via Getty Images)

 

 

After a few days of relative uncertainty, China’s line on Russian aggression toward Ukraine appears to have hardened into a strong anti-Western position—at least for the moment. At a Chinese Ministry of Foreign Affairs press briefing on Wednesday, spokesperson Hua Chunying denounced Western actions—she called the United States “the culprit of current tensions surrounding Ukraine”—and seemed to tacitly support Russia.

The step came after some senior figures, including Chinese Foreign Minister Wang Yi and Ambassador to the United Nations Zhang Jun, released statements that avoided assigning blame in the crisis and reasserted the right to national sovereignty. The Wall Street Journal reported this week that Chinese officials were uncomfortable with how Washington saw the Feb. 4 meeting between Chinese President Xi Jinping and Russian President Vladimir Putin as a sign that Beijing stood with Moscow.

Some analysts, such as the Stimson Center’s Yun Sun, argue that Russia’s aggression toward Ukraine has caught China off guard, after it dismissed the buildup as a bluff and Western intelligence as deceptive. If that’s true, China’s confused response makes sense. The gulf between rhetoric and reality in Chinese officialdom means that Beijing often doesn’t know how seriously to take other powers’ moves. (To be sure, this problem is hardly unique to Chinese intelligence.)

In that case, Wednesday’s more pro-Russian tone may indicate that China has decided to live with Russian actions and prioritize a highly useful alliance, or that officials have reason to think that the current troop deployments are as far as Putin is going to go. The latter scenario would be China’s ideal: creating trouble for the West that doesn’t risk a wider war and the economic disruption that could come with it.

But there could also be a split between officials whose main concern is China’s relationships with other powers and those who are driven more by how the ideological environment affects their own advancement. The first group tends to be made up of experienced diplomats with steady careers who have spent more time outside China and converse with their foreign counterparts. The second group tends to be younger, media-focused, and reliant on Xi-era nationalism to drive their own careers forward.

All of this could reflect a generational shift. Hua, the foreign ministry spokesperson, may reflect this trend: She has become increasingly aggressive toward Western media, posting so-called wolf warrior memes on social media. Hua and Zhao Lijian, another official who is outspoken on Twitter, made their careers in the 2000s and 2010s, when Russia was seen as a steady ally against the West. Meanwhile, older figures came of age in the aftermath of the Sino-Soviet split, when Russia was China’s main opponent.

This second, younger group may change their stance on the situation in Ukraine if a clear word comes down from the top. But, for all the short-term concerns about further damaging China’s relationship with the West, it seems unlikely that Beijing will sacrifice or even strain what has been a productive alliance with Moscow. China’s eventual official line is likely to be closer to the directive accidentally leaked on one site: post only pro-Russian content and delete any pro-Western material.

The way that Russia has treated the regions of Donetsk and Luhansk as supposedly independent republics creates some problems for China, however: The idea of separatist republics disrupts Beijing’s line on Taiwan and on sovereignty in general. If this state can separate, why can’t Taiwan or Xinjiang? The Chinese leadership will resolve this contradiction by simply ignoring it, and I suspect they assume that Russia will annex the breakaway states anyway.

Sanctions are a more genuine worry for China, particularly secondary sanctions for supporting Russia. Despite the significant impact of the COVID-19 pandemic and recent politics, the Chinese economy and the lives of the Chinese elite remain closely linked to the United States. Dual messaging from China is likely: public support of Russia while at the same time back-channeling to the United States that the support isn’t serious, as may have happened in the recent phone call between Wang, the foreign minister, and U.S. National Security Advisor Jake Sullivan.

The real test of China’s position on the Ukraine issue may be if it comes up for a vote at the United Nations Security Council. Beijing won’t ever approve any anti-Russia measures, but an abstention from a vote would signal its unhappiness. However, it is more likely that China will continue to provide Russia with a convenient way to avoid the worst impact of sanctions and that state media will remain pro-Moscow.

FPolicy

Ο Β.Πούτιν υπόσχεται «εκπλήξεις»: «Έχουμε όπλο που δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο»

Από
pcuser
-
0

Την ίδια στιγμή που η ΕΕ εμφανίζει οικονομικές κυρώσεις ενώ σύσσωμη η Δύση μιλά για πλήρη στήριξη στο Κίεβο ο Πούτιν υποστήριξε ότι ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν ένα όπλο που δεν υπάρχει όμοιό του στον κόσμο.

Για το μαχητικό καθήκον οι ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν ένα όπλο που δεν υπάρχει ανάλογο στον κόσμο, είπε ο Βλαντιμίρ Πούτιν, συγχαίροντας τους συμπατριώτες του για την επέτειο της Ημέρας του Υπερασπιστή της Πατρίδας.

Όπως δήλωσε ο Πρόεδρος της Ρωσίας, τα τελευταία χρόνια η χώρα έχει κάνει πολλά για τον ποιοτικό εκσυγχρονισμό των Ενόπλων Δυνάμεων: Είναι πιο ευέλικτες, έχουν αποκτήσει νέα μαχητική εμπειρία και η συστηματική εκπαίδευση μονάδων και σχηματισμών έχουν ενισχυθεί σημαντικά.

«Όπλα που δεν υπάρχουν όμοιά τους στον κόσμο έχουν τεθεί σε πλήρη μαχητική ετοιμότητα. Θα συνεχίσουμε να αναπτύσσουμε πολλά οπλικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των υπερηχητικών, βασισμένων σε νέες τεχνολογίες πυραύλων, και θα επεκτείνουμε τη χρήση προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών και στοιχείων τεχνητής νοημοσύνης» δήλωσε ο Πούτιν.

Τέτοια οπλικά συστήματα είναι «όπλα του μέλλοντος, που αυξάνουν το μαχητικό δυναμικό των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας μας» επισήμανε.

Ο Ρώσος ηγέτης πρόσθεσε, επίσης, ότι η εκπαίδευση και οι προσωπικές ιδιότητες των στρατιωτών εξακολουθούν να έχουν μεγάλη σημασία για τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ρωσίας.

Τον Δεκέμβριο, ο ίδιος τόνισε ότι η Μόσχα κατέχει ηγετική θέση στον σύγχρονο κόσμο στον τομέα ανάπτυξης τέτοιων όπλων σύγχρονου τύπου.

Σήμερα, η Ρωσία είναι η μόνη χώρα στον κόσμο όπου οι υπερηχητικοί πύραυλοι παραδίδονται ήδη στα στρατεύματα και βρίσκονται σε υψηλό βαθμό ετοιμότητας.

Στις Ένοπλες Δυνάμεις, τα εναέρια συστήματα Kinzhal βρίσκονται σε πειραματικό πεδίο μάχης, ενώ ο υπερηχητικός πύραυλος Zircon υποβάλλεται σε κρατικές δοκιμές και οι στρατηγικοί πύραυλοι με τη μονάδα υπερηχητικής ολίσθησης Avangard είναι ήδη διαθέσιμοι για το πολεμικό καθήκον.

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/diethnis-asfaleia/1060197_o-vpoytin-yposhetai-ekplixeis-ehoyme-oplo-poy-den-yparhei

Monde Diplomatique-David Teurtrie: Οι αιτίες της ουκρανικής κρίσης

Από
pcuser
-
0

Τα αίτια της ουκρανικής κρίσης εξετάζει ο David Teurtrie, ερευνητής στο Εθνικό Ινστιτούτο Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμών (Inalco). Σε άρθρο του στη «Le Monde Diplomatigue» επισημαίνει πως η ευθυγράμμιση της Γαλλίας και της Γερμανίας με τις ΗΠΑ ώθησαν την Ρωσία να διαπραγματευτεί απευθείας με την Ουάσινγκτον και άφησαν τη Γηραιά Ήπειρο να γίνει και πάλι πεδίο αντιπαραθέσεων μεταξύ των δύο δυνάμεων.

Ακολουθεί ολόκληρο το άρθρο του David Teurtrie:

Οι ήχοι από μπότες στις πύλες της Ευρώπης προκάλεσαν πανικό στις δυτικές καγκελαρίες. Σε μια προσπάθεια να λάβει εγγυήσεις σχετικά με την προστασία της εδαφικής της ακεραιότητας, η Ρωσία παρουσίασε στους Αμερικανούς δύο σχέδια συνθηκών με στόχο τη μεταρρύθμιση της αρχιτεκτονικής ασφάλειας στην Ευρώπη συγκεντρώνοντας ταυτόχρονα στρατεύματα στα ουκρανικά σύνορα.

Η Μόσχα απαιτεί το επίσημο πάγωμα της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ προς ανατολάς, την απόσυρση των δυτικών στρατευμάτων από τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και τον επαναπατρισμό των αμερικανικών πυρηνικών όπλων, που έχουν αναπτυχθεί στην Ευρώπη. Αυτές οι απαιτήσεις, καθώς είναι αδύνατον να ικανοποιηθούν ως έχουν, λαμβάνουν τη μορφή τελεσίγραφου και αποτελούν την απειλή της ρωσικής στρατιωτικής επέμβασης στην Ουκρανία.

Υπάρχουν δύο αντίθετες ερμηνείες. Για ορισμένους, η Μόσχα πλειοδοτεί προκειμένου να επιτύχει παραχωρήσεις από την Ουάσιγκτον και τους Ευρωπαίους. Άλλοι, αντίθετα, πιστεύουν ότι το Κρεμλίνο θέλει να είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει την άρνηση ως πρόσχημα προκειμένου  να δικαιολογήσει μια κίνηση στην Ουκρανία. Σε κάθε περίπτωση, τίθεται το ερώτημα σχετικά με τον χρόνο επιλογής εμπλοκής της Μόσχας σε αυτόν τον ανταγωνισμό δυνάμεων. Γιατί να παίξει αυτό το ριψοκίνδυνο παιχνίδι και γιατί τώρα;

Από το 2014 οι ρωσικές αρχές έχουν αυξήσει σημαντικά την ικανότητα της οικονομίας τους να αντέξει ένα σοβαρό σοκ, ιδιαίτερα για τον τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό τομέα. Το μερίδιο του δολαρίου στα αποθεματικά της κεντρικής τράπεζας έχει μειωθεί. Μια εθνική κάρτα πληρωμών, η Mir, βρίσκεται πλέον στα πορτοφόλια του 87% του πληθυσμού.

Και αν οι ΗΠΑ πραγματοποιήσουν την απειλή τους να αποσυνδέσουν τη Ρωσία από το δυτικό σύστημα Swift, όπως έκαναν με το Ιράν το 2012 και το 2018, οι χρηματοπιστωτικές συναλλαγές μεταξύ ρωσικών τραπεζών και εταιρειών θα μπορούσαν πλέον να πραγματοποιούνται μέσω ενός τοπικού συστήματος επικοινωνίας. Συνεπώς, η Ρωσία αισθάνεται καλύτερα εξοπλισμένη για να αντιμετωπίσει αυστηρές κυρώσεις σε περίπτωση σύγκρουσης.

Από την άλλη πλευρά, η προηγούμενη κινητοποίηση του ρωσικού στρατού στα ουκρανικά σύνορα την άνοιξη του 2021 οδήγησε στην αναβίωση του ρωσοαμερικανικού διαλόγου για θέματα στρατηγικής και κυβερνοασφάλειας. Και πάλι, το Κρεμλίνο προφανώς θεώρησε ότι η στρατηγική της έντασης ήταν ο μόνος τρόπος για να ακουστεί από τη Δύση και ότι η νέα αμερικανική κυβέρνηση θα ήταν πρόθυμη να κάνει περισσότερες παραχωρήσεις προκειμένου να επικεντρωθεί στην αυξανόμενη αντιπαράθεση με το Πεκίνο.

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν φαίνεται να θέλει να βάλει τέλος σε αυτό που αποκαλεί «δυτικό σχέδιο μετατροπής της Ουκρανίας σε μια εθνικιστική “αντιρωσική” χώρα» (1). Πράγματι, υπολόγιζε στις συμφωνίες του Μινσκ, που υπογράφηκαν τον Σεπτέμβριο του 2014, για να αποκτήσει πρόσβαση στην ουκρανική πολιτική μέσω των δημοκρατιών του Ντονμπάς. Συνέβη το αντίθετο: όχι μόνο η εφαρμογή τους έχει παγώσει, αλλά ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, η εκλογή του οποίου τον Απρίλιο του 2019 είχε γεννήσει στο Κρεμλίνο την ελπίδα ανανέωσης των δεσμών με το Κίεβο, ενίσχυσε την πολιτική της ρήξης με τον «ρωσικό κόσμο» που είχε ξεκινήσει ο προκάτοχός του.

Ακόμη χειρότερα, η στρατιωτικο-τεχνική συνεργασία μεταξύ της Ουκρανίας και του ΝΑΤΟ συνεχίζει να εντείνεται, ενώ η Τουρκία, μέλος και η ίδια του ΝΑΤΟ, έχει παραδώσει μη επανδρωμένα αεροσκάφη μάχης, που κάνουν το Κρεμλίνο να φοβάται ότι το Κίεβο μπορεί να μπει στον πειρασμό μιας στρατιωτικής ανακατάληψης του Ντονμπάς. Επομένως, η Μόσχα καλείται να αναλάβει πρωτοβουλία όσο υπάρχει ακόμη χρόνος. Όμως, ανεξάρτητα από τους συγκυριακούς παράγοντες που αποτελούν την αιτία των σημερινών εντάσεων, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Ρωσία απλώς επαναλαμβάνει τα αιτήματα που προβάλλει από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, χωρίς η Δύση να τα θεωρεί αποδεκτά ή με νομιμοποιητική βάση.

Η παρανόηση χρονολογείται από την κατάρρευση του κομμουνιστικού μπλοκ το 1991. Λογικά, η εξαφάνιση του Συμφώνου της Βαρσοβίας θα έπρεπε να οδηγήσει στη διάλυση του ΝΑΤΟ, το οποίο δημιουργήθηκε για να αντιμετωπίσει τη «σοβιετική απειλή». Νέες μορφές ολοκλήρωσης θα έπρεπε να κατατεθούν για αυτή την «άλλη Ευρώπη», η οποία φιλοδοξούσε να πλησιάσει τη Δύση. Η στιγμή έμοιαζε κατάλληλη, καθώς οι ρωσικές ελίτ, οι οποίες πιθανότατα ποτέ δεν ήταν τόσο φιλοδυτικές, είχαν αποδεχτεί την διάλυση της αυτοκρατορίας τους αμαχητί (2).

Ωστόσο, οι σχετικές προτάσεις, ιδίως της Γαλλίας, θάφτηκαν υπό την πίεση της Ουάσιγκτον. Μη θέλοντας να στερηθούν τη «νίκη» τους επί της Μόσχας, οι Ηνωμένες Πολιτείες πίεσαν για την ανατολική διεύρυνση των ευρωατλαντικών δομών, κληροδότημα του Ψυχρού Πολέμου, προκειμένου να εδραιώσουν την κυριαρχία τους στην κεντρική Ευρώπη.

Παραβίαση του διεθνούς δικαίου

Ήδη από το 1997 ξεκινά η διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά, παρόλο που οι δυτικοί ηγέτες είχαν υποσχεθεί στον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ ότι δεν θα συνέβαινε κάτι τέτοιο (3). Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ηγετικές προσωπικότητες εξέφραζαν τη διαφωνία τους. Ο Τζορτζ Κένναν, ο οποίος θεωρείται ο αρχιτέκτονας της πολιτικής ανάσχεσης της ΕΣΣΔ, προέβλεψε τις συνέπειες μιας τέτοιας απόφασης, οι οποίες ήταν τόσο λογικές όσο και επιβλαβείς: «Η διεύρυνση του ΝΑΤΟ θα ήταν το πιο μοιραίο λάθος στην αμερικανική πολιτική από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

Είναι αναμενόμενο ότι η απόφαση αυτή θα αναζωπυρώσει εθνικιστικές, αντιδυτικές και μιλιταριστικές τάσεις στη ρωσική κοινή γνώμη, θα αναζωπυρώσει την ψυχροπολεμική ατμόσφαιρα στις σχέσεις Ανατολής-Δύσης και θα κατευθύνει τη ρωσική εξωτερική πολιτική προς μια κατεύθυνση που θα είναι αντίθετη με τις επιθυμίες μας» (4).

Το 1999, όταν το ΝΑΤΟ γιόρταζε με τυμπανοκρουσίες την 50ή επέτειό του, πραγματοποίησε την πρώτη του διεύρυνση προς τα ανατολικά (Ουγγαρία, Πολωνία και Τσεχική Δημοκρατία) και ανακοίνωσε ότι η διαδικασία θα συνεχιζόταν μέχρι τα ρωσικά σύνορα. Πάνω απ’ όλα, η Ατλαντική Συμμαχία προχώρησε ταυτόχρονα σε πόλεμο κατά της Γιουγκοσλαβίας, μετατρέποντας τον οργανισμό από αμυντικό μπλοκ σε επιθετική συμμαχία, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου.

Ο πόλεμος κατά του Βελιγραδίου διεξήχθη χωρίς την έγκριση του ΟΗΕ, εμποδίζοντας τη Μόσχα να χρησιμοποιήσει ένα από τα τελευταία εναπομείναντα μέσα εξουσίας της: το δικαίωμα βέτο της στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Οι ρωσικές ελίτ, που είχαν ποντάρει τόσα πολλά στην ενσωμάτωση της χώρας τους με τη Δύση, αισθάνθηκαν προδομένες: η Ρωσία, με πρόεδρο τότε τον Μπόρις Γέλτσιν που είχε εργαστεί για την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, δεν αντιμετωπίστηκε ως εταίρος που έπρεπε να ανταμειφθεί για τη συμβολή του στο τέλος του κομμουνιστικού συστήματος, αλλά ως ο μεγάλος χαμένος του Ψυχρού Πολέμου, που έπρεπε να πληρώσει το γεωπολιτικό τίμημα.

Παραδόξως, η ανάληψη της εξουσίας από τον Πούτιν τον επόμενο χρόνο αντιστοιχούσε μάλλον σε μια περίοδο σταθεροποίησης των σχέσεων μεταξύ της Ρωσίας και της Δύσης. Ο νέος Ρώσος πρόεδρος πολλαπλασίασε τις πράξεις καλής θέλησης προς την Ουάσιγκτον μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Αποδέχθηκε την προσωρινή εγκατάσταση αμερικανικών βάσεων στην Κεντρική Ασία και διέταξε, ταυτόχρονα, το κλείσιμο των βάσεων που κληρονόμησε από την ΕΣΣΔ στην Κούβα, καθώς και την αποχώρηση των Ρώσων στρατιωτών που βρίσκονταν στο Κόσοβο.

Σε αντάλλαγμα, η Ρωσία ήθελε η Δύση να αποδεχθεί την ιδέα ότι ο μετασοβιετικός χώρος, τον οποίο ορίζει ως το εγγύς εξωτερικό της, εμπίπτει στη σφαίρα ευθύνης της. Αλλά ενώ οι σχέσεις με την Ευρώπη ήταν αρκετά καλές, ιδίως με τη Γαλλία και τη Γερμανία, υπήρχαν αυξανόμενες παρεξηγήσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 2003, η επέμβαση στο Ιράκ από τον αμερικανικό στρατό χωρίς την έγκριση του ΟΗΕ αποτελεί μια ακόμα παραβίαση του διεθνούς δικαίου, την οποία κατήγγειλαν εν χορώ το Παρίσι, το Βερολίνο και η Μόσχα. Η κοινή αυτή αντίθεση των τριών μεγαλύτερων δυνάμεων της ευρωπαϊκής ηπείρου επιβεβαιώνει τους φόβους της Ουάσιγκτον για τους κινδύνους που ελλοχεύουν για την αμερικανική ηγεμονία από μία συνεργασία της Ρωσίας με την Ευρώπη.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να εγκαταστήσουν τμήματα της αντιπυραυλικής τους ασπίδας στην Ανατολική Ευρώπη, κατά παράβαση της συμφωνίας Ρωσίας-ΝΑΤΟ (που υπογράφηκε το 1997), η οποία εγγυήθηκε στη Μόσχα ότι η Δύση δεν θα εγκαθιστούσε νέες μόνιμες στρατιωτικές υποδομές. Εξάλλου, η Ουάσινγκτον αμφισβήτησε τις συμφωνίες πυρηνικού αφοπλισμού: οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσύρθηκαν από τη Συνθήκη για αντιβαλιστικούς πυραύλους (ABM, 1972) τον Δεκέμβριο του 2001.

Είτε επρόκειτο για δικαιολογημένο φόβο είτε για ψευδαισθήσεις καταδίωξης, οι «χρωματιστές επαναστάσεις» στον μετασοβιετικό χώρο έγιναν αντιληπτές στη Μόσχα ως επιχειρήσεις που αποσκοπούσαν στην εγκαθίδρυση φιλοδυτικών καθεστώτων στο κατώφλι της. Όντως, τον Απρίλιο του 2008 η Ουάσιγκτον άσκησε ισχυρές πιέσεις στους Ευρωπαίους συμμάχους της να επικυρώσουν την πρόσκληση της Γεωργίας και της Ουκρανίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ, παρόλο που η συντριπτική πλειοψηφία των Ουκρανών ήταν αντίθετη σε κάτι τέτοιο. Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες πίεζαν για την αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου, η οποία αποτελούσε περαιτέρω παραβίαση του διεθνούς δικαίου, καθώς νομικά πρόκειται για σερβική επαρχία.

Αφού η Δύση άνοιξε το κουτί της Πανδώρας του παρεμβατισμού και της αμφισβήτησης των συνόρων στην ευρωπαϊκή ήπειρο, η Ρωσία απάντησε με στρατιωτική επέμβαση στη Γεωργία το 2008 και στη συνέχεια με την αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Νότιας Οσετίας και της Αμπχαζίας. Με τον τρόπο αυτό, το Κρεμλίνο έστελνε το σήμα πως θα κάνει τα πάντα για να αποτρέψει την περαιτέρω διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά. Αλλά αμφισβητώντας την εδαφική ακεραιότητα της Γεωργίας, η Ρωσία παραβίασε με τη σειρά της το διεθνές δίκαιο.

Η ρωσική ενόχληση έφτασε σε σημείο χωρίς επιστροφή με την ουκρανική κρίση. Στα τέλη του 2013, Ευρωπαίοι και Αμερικανοί υποστήριξαν τις διαδηλώσεις που οδήγησαν στην ανατροπή του προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς, η εκλογή όμως του οποίου το 2010 είχε αναγνωριστεί ως σύμφωνη με τα δημοκρατικά πρότυπα. Για τη Μόσχα, η Δύση υποστήριξε ένα πραξικόπημα προκειμένου να πετύχει, πάση θυσία, την προσάρτηση της Ουκρανίας στο δυτικό στρατόπεδο.

Έκτοτε, η ρωσική παρέμβαση στην Ουκρανία -η προσάρτηση δηλαδή της Κριμαίας και η ανεπίσημη στρατιωτική υποστήριξη των αυτονομιστών του Ντονμπάς- παρουσιάζονται από το Κρεμλίνο ως νόμιμη απάντηση στη φιλοδυτική κατάληψη της εξουσίας στο Κίεβο. Από την πλευρά τους, οι δυτικές πρωτεύουσες καταγγέλλουν μια άνευ προηγουμένου πρόκληση για τη διεθνή τάξη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.

Οι συμφωνίες του Μινσκ, που υπογράφηκαν τον Σεπτέμβριο του 2014, έδωσαν τη δυνατότητα στη Γαλλία και τη Γερμανία να πάρουν το πάνω χέρι στην εξεύρεση λύσης μέσω διαπραγματεύσεων για τις εχθροπραξίες στο Ντονμπάς. Χρειάστηκε το ξέσπασμα μιας ένοπλης σύγκρουσης στην ήπειρο προκειμένου Παρίσι και Βερολίνο να εγκαταλείψουν την παθητικότητά τους. Αλλά επτά χρόνια αργότερα, η διαδικασία έχει σταματήσει. Το Κίεβο εξακολουθεί να αρνείται να παραχωρήσει αυτονομία στο Ντονμπάς, όπως προβλέπεται στο κείμενο. Αντιμέτωπο με την έλλειψη αντίδρασης από το Παρίσι και το Βερολίνο, που κατηγορούνται ότι ευθυγραμμίζονται με τις ουκρανικές θέσεις, το Κρεμλίνο επιδιώκει να διαπραγματευτεί απευθείας με τους Αμερικανούς, τους οποίους θεωρεί ως τους πραγματικούς καθοδηγητές του Κιέβου.

Κατά τον ίδιο τρόπο, η Μόσχα εξεπλάγη από το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι αποδέχθηκαν χωρίς αντίδραση όλες τις αμερικανικές πρωτοβουλίες, ακόμη και τις πιο αμφισβητήσιμες. Χαρακτηριστική ήταν η απόσυρση της Ουάσιγκτον από τη συνθήκη για τις Ενδιάμεσες Πυρηνικές Δυνάμεις (INF) τον Φεβρουάριο του 2019, η οποία θα έπρεπε να είχε προκαλέσει την αντίδρασή τους, καθώς αποτελούν δυνητικά τους πρώτους στόχους αυτού του είδους των όπλων. Σύμφωνα με την ερευνήτρια Ιζαμπέλ Φακόν, η Ρωσία «πιστεύει σταθερά, αισθητά ενοχλημένη, ότι οι ευρωπαϊκές χώρες είναι απελπιστικά ανίκανες να αποκτήσουν στρατηγική αυτονομία έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών και ότι αρνούνται να αναλάβουν τις ευθύνες τους μπροστά στην επιδείνωση της στρατηγικής και διεθνούς κατάστασης» (5).

Παρακολουθητές του Ατλαντισμού

Ακόμη πιο εκπληκτικό: όταν Ρώσοι και Αμερικανοί μιλούσαν ξανά για στρατηγικά θέματα, με την πενταετή παράταση της συνθήκης για τη μείωση των πυρηνικών όπλων New Start, που ακολούθησε τη σύνοδο κορυφής Μπάιντεν-Πούτιν τον Ιούνιο του 2021, η Ευρωπαϊκή Ένωση, αντί να πιέσει για εκτόνωση των σχέσεων με τη Μόσχα, απέρριψε μια πιθανή συνάντηση με τον Ρώσο πρόεδρο. Για την Πολωνία, η οποία τορπίλισε την πρωτοβουλία μαζί με άλλες χώρες, «αυτό θα ενίσχυε το κύρος του προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν αντί να τιμωρήσει μια επιθετική πολιτική» (6).

Η άρνηση διαλόγου έρχεται σε αντίθεση με τη στάση των Ευρωπαίων απέναντι στον άλλο μεγάλο γείτονα της ΕΕ, την Τουρκία: παρά την στρατιωτική της δραστηριότητα (κατοχή της βόρειας Κύπρου και μέρους του συριακού εδάφους, αποστολή στρατευμάτων στο Ιράκ, τη Λιβύη και τον Καύκασο), το αυταρχικό καθεστώς του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος είναι εξάλλου σύμμαχος του Κιέβου, δεν υπόκειται σε κυρώσεις. Στην περίπτωση της Ρωσίας, αντίθετα, οι Ευρωπαίοι δεν παρουσίασαν άλλη πολιτική από το να απειλούν τακτικά με νέες κυρώσεις, ανάλογα με τις ενέργειες του Κρεμλίνου.

Όσο για την Ουκρανία, περιορίζονται στο να επαναλαμβάνουν το ΝΑΤΟϊκό δόγμα της ανοικτής πόρτας, παρόλο που οι μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με επικεφαλής το Παρίσι και το Βερολίνο, έχουν εκφράσει την αντίθεσή τους στο παρελθόν και δεν έχουν, στην πραγματικότητα, καμία πρόθεση να εντάξουν την Ουκρανία στη στρατιωτική τους συμμαχία.

Η κρίση στις σχέσεις Ρωσίας-Δύσης καταδεικνύει ότι η ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου δεν μπορεί να διασφαλιστεί χωρίς τη Ρωσία, πόσω μάλλον εναντίον της. Αντιθέτως, η Ουάσιγκτον ευνοεί τον αποκλεισμό, καθώς ενισχύει την αμερικανική ηγεμονία στην Ευρώπη. Από την πλευρά τους, οι Δυτικοευρωπαίοι, με τη Γαλλία πρώτη πρώτη, δεν είχαν το όραμα και το πολιτικό θάρρος να μπλοκάρουν τις πιο προκλητικές πρωτοβουλίες της Ουάσιγκτον και να προτείνουν ένα θεσμικό πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς, που θα απέτρεπε την επανεμφάνιση ρηγμάτων στην ήπειρο.

Και γι’ αυτόν τους τον φιλοατλαντισμό η Ουάσιγκτον αντί να τους ανταμείβει, τους αγνοεί. Η ασυντόνιστη απόσυρση από το Αφγανιστάν και η δημιουργία μιας στρατιωτικής συμμαχίας στον Ειρηνικό χωρίς την έγκριση του Παρισιού είναι τα τελευταία επεισόδια μιας τέτοιας συμπεριφοράς. Οι Ευρωπαίοι παρακολουθούν τώρα ως θεατές τις διαπραγματεύσεις των ΗΠΑ και της Ρωσίας για την ασφάλεια της Γηραιάς Ηπείρου, με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Υποσημειώσεις

(1) Βλ.  Vladimir Poutine, «Sur l’unité historique des Russes et des Ukrainiens», από τον ισότοπο της πρεσβείας της Ρωσικής Ομοσπονδίας στη Γαλλία, 12  Ιουλίου 2021.
(2) Hélène Richard, «Quand la Russie rêvait d’Europe», «Le Monde diplomatique», Σεπτέμβριος 2018.
(3) Philippe Descamps, «“L’OTAN ne s’étendra pas d’un pouce vers l’est”», «Le Monde diplomatique», Σεπτέμβριος  2018.
(4) George F. Kennan, «A fateful error», «The New York Times», 5 Φεβρουαρίου 1997.
(5) Isabelle Facon,  «La Russie et l’Occident: un éloignement grandissant au cœur d’un ordre international polycentrique», «Regards de l’Observatoire franco-russe», L’Observatoire, Μόσχα, 2019.
(6) Δήλωση του Πολωνού πρωθυπουργού Ματέους Μοραβιέτσκι, συνέντευξη τύπου στις Βρυξέλλες, 25 Ιουνίου 2021.

*Πηγή: Monde Diplomatique – Το άρθρο δημοσιεύθηκε μεταφρασμένο στο Avgi.gr – Μετάφραση: Νίκος Σβέρκος 

Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΤΟΥ ΜΠΡΕΖΙΝΣΚΙ

Από
anixneuseis
-
0
Του Μιχάλη Ψύλου

[email protected] 

  EPA/JACEK TURCZYK

Όταν πριν 25 χρόνια ο  Αμερικανός διεθνολόγος Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι έγραφε την «Μεγάλη Σκακιέρα», έβλεπε τη μεγαλύτερη απειλή για τα αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή της Ευρασίας ,στις περιφερειακές «αντι-ηγεμονικές συμμαχίες» και ως το «πιο επικίνδυνο σενάριο» έναν μεγάλο συνασπισμό μεταξύ Κίνας, Ρωσίας και Ιράν.

Ένα τέταρτο του αιώνα μετά, ο εφιάλτης του Μπρεζίνσκι τείνει να γίνει πραγματικότητα: Η κρίση στην Ουκρανία και οι πιέσεις της Δύσης δίνει το έναυσμα στη Μόσχα να στραφεί προς Ανατολάς για να ενισχύσει τις συμμαχίες της με την Κίνα, αλλά και το Ιράν.

Μόλις πριν ένα μήνα, ο Ρώσος Πρόεδρος Πούτιν αποδέχτηκε ένα σχέδιο συνθήκης για τη «στρατηγική συνεργασία» μεταξύ του Ιράν και της Ρωσίας. Το Ιράν γίνεται  επίσης μέλος του «Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης» (SCO), που ελέγχεται από την Κίνα.

Εξελίξεις δυσοίωνες ,ειδικά για την Ευρώπη, η οποία καλύπτει μέχρι τώρα τις ενεργειακές της ανάγκες, κυρίως από τη Ρωσία και το Ιράν!

Πολλοί  αναλυτές αμφιβάλουν αν αυτή ήταν μέχρι τώρα η στρατηγική της Ρωσίας. Αλλά η επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς, που αποτελεί τον πυρήνα του «συνδρόμου ασφαλείας» της Μόσχας, σπρώχνει όλο και περισσότερο τη Ρωσία στην αγκαλιά της Κίνας. Και για οικονομικούς λόγους, φυσικά.

Ουδείς φυσικά μπορεί να αποδεχτεί τη ρωσική επέμβαση στην Ουκρανία. Κάθε αλλαγή συνόρων δια της πολεμικής βίας σήμερα, ανοίγει όλο και πολύ την πόρτα του διεθνούς «φρενοκομείου». Εξαντλήθηκαν όμως όλα τα περιθώρια από τη Δύση για να μην οδηγηθεί η κρίση στο κατώφλι του πολέμου; Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της πάλε ποτέ Σοβιετικής Ενωσης, Ενβαρντ Σεβαρντάντζε προειδοποιούσε το 1990 ότι μια επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς «θα ξεσήκωνε τέτοια συναισθήματα στην ΕΣΣΔ ,που τα φαντάσματα του παρελθόντος θα έρχονταν στο προσκήνιο και τα εθνικά συμπλέγματα που έχουν τις ρίζες τους στα τραγικά κεφάλαια της ιστορίας μας θα αναβιώσουν». Ο επονομαζόμενος και «αλεπού» της διπλωματίας, Σεβαρντάντζε τόνιζε ότι «τίποτα δεν συμφωνείται προτού γίνουν από όλους αποδεκτές συνολικά οι πτυχές της διευθέτησης, προτού βρεθεί μια πλήρης ισορροπία συμφερόντων».

«Με την εντολή του Πούτιν στα ρωσικά στρατεύματα σε υποτιθέμενες ανεξάρτητες επαρχίες, βιώνουμε μια σημαντική καμπή, όπως συνέβη με την πτώση του Τείχους στο Βερολίνο το 1989 ή τη δολοφονία του διαδόχου του Αυστριακού θρόνου Φραγκίσκου Φερδινάνδου στο Σεράγεβο το 1914» γράφει η γερμανική Rheinische Post. Ο Πούτιν εγκαταλείπει συνειδητά την Ευρώπη – κάτι που μπορεί να σημαίνει μόνο ότι η Ρωσία προσανατολίζεται προς την Ανατολή». Ο κόσμος είναι διαφορετικός τώρα…

naftemporiki.gr

ΧΑΜΕΝΟΙ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Από
anixneuseis
-
6
του Παντελή Σαββίδη
Τι να υποθέσει κανείς για τη Δύση; Ότι είναι χαμένη στην αμερικανική μετάφραση;
Τη Δύση συγκροτούν η Ευρώπη και η Αμερική, κυρίως, οι ΗΠΑ.
Η μεν Ευρώπη είναι, γεωπολιτικά ανύπαρκτη. Και αυτήν την ανυπαρξία της θα την πληρώσει και οικονομικά. Ας ελπίσουμε, όχι, γεωπολιτικά.
Οι δε ΗΠΑ, μάλλον, δεν γνωρίζουν τι θέλουν. Καλύτερα, δεν γνωρίζουν πως να υπερασπίσουν τα συμφέροντά τους. Δεν ακολουθούν όσα η επεξεργασία της έννοιας της ηγεμονίας επιτάσσει.
Έτσι όπως έχουν έρθει τα πράγματα, η Ευρώπη πρέπει να οικοδομήσει ένα δικό της σύστημα ασφαλείας. Δεν καλύπτεται απο το ΝΑΤΟ. ΤΟ ΝΑΤΟ εξυπηρετεί αποκλειστικά τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Σε στρατηγικό επίπεδο μπορεί να εξυπηρετεί και την Ευρώπη προφυλλάσσοντάς την απο πυρηνική απειλή. Αλλά σε τακτικό επίπεδο, η Ευρώπη δεν κινδυνεύει απο την Ρωσία. Αντιθέτως, η Ρωσία, θέλει να γίνει μέρος της Ευρώπης. Όπως μας είπε ο κ. Πούτιν, θέλησε να γίνει και μέλος του ΝΑΤΟ. Και της το αρνήθηκαν. Γιατί;
Για δύο λόγους.
Ο πρώτος είναι ότι οι Αμερικανοί θέλουν το ΝΑΤΟ δικό τους εργαλείο. Και μια Ρωσία εντός του ΝΑΤΟ θα τους δημιουργούσε προβλήματα λόγω του εκτοπίσματός της. Οι άλλες χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ είναι εύκολα διαχειρίσιμες απο τις ΗΠΑ.
Ο δεύτερος είναι ότι οι Αμερικανοί αναζητούν τον “άλλο” για να ετεροπροσδιοριστούν. Ψάχνουν τον εχθρό διότι έτσι συνήθισαν μετά τον Β! Π.Π. οπότε κυριάρχησαν διεθνώς. Αντί, μετά το 1991 να σκεφθούν μια νέα παγκόσμια αρχιτεκτονική με περισσότερους, του ενός, πρωταγωνιστές, θέλησαν την απόλυτη κυριαρχία. Προς στιγμήν φάνηκε να την επιτυγχάνουν. Φαίνεται πως δεν υπολόγισαν καλά. Στρίμωξαν την Ρωσία οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά. Δεν της άφησαν περιθώρια να πάρει ανάσα. Και παρόλα τα ακριβοπληρωμένα think tanks που κατέχουν δεν μπόρεσαν να καταλάβουν πως στον αντίπαλο, πάντα, αφήνεις μια οδό διαφυγής. Οι ΗΠΑ στέρησαν αυτήν την οδό απο τη Ρωσία. Της στέρησαν ζωτικό χώρο. Η εξέλιξη ήταν αναμενόμενη. Όταν θα μπορούσε, θα χυμούσε. Και το έκανε.
Ο Πούτιν, χθές, μετά απο μια δημόσια παράσταση του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας υπέγραψε το διάταγμα αναγνώρισης δύο αποσχισθεισών θυλάκων της Ουκρανίας.
Τι σημαίνει αυτό;
Δημιούργησε την, κατ αυτόν, νομική βάση για επέμβαση και υποστήριξη των περιοχών αυτών αν υποστούν επίθεση απο τον ουκρανικό στρατό για ανακατάληψη των περιοχών που ανήκουν στην Ουκρανία αλλά αποσχίστηκαν.
Για να είμαστε σαφείς και να γνωρίζουμε τι λέμε: Η Ρωσία δεν επενέβη στην Ουκρανία χθές. Αναγνώρισε τις περιοχές.
Και αν θυμάστε καλά, η απειλή της Δύσης ήταν πως θα επιβάλλει κυρώσεις αν η Ρωσία επέμβει στην Ουκρανία. Έχουμε με την χθεσινή απόφαση επέμβαση;
Να δούμε πως θα ερμηνεύσει η Δύση την Ρωσική απόφαση.
Πάντως, τα μηνύματα της χθεσινής ρωσικής ενέργειας είναι δύο:
Πρώτον, ξεχάστε την προ Ουκρανίας Ρωσία. Η Ρωσία επανακάμπτει και θα υποστηρίξει με την προβολή σκληρής ισχύος τα συμφέροντά της που περιγράφηκαν στις προτάσεις που έδωσε στο ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ. Με απλά λόγια η Μόσχα θέλει να πει πως ο μετασοβιετικός χώρος είναι υπο την δική της επιρροή. Δεν θα αναγνωρίσει την πολιτική επιρροή και την στρατιωτική παρουσία κανενός άλλου.
Δεύτερον, και αναμενόμενο. Αν υπάρξει επίθεση στους εξεγερμένους αποσχιστές και δεν μπορέσουν να αντέξουν την επίθεση η Ρωσία θα επέμβει προς υποστήριξη τους.
Και τα δύο η Μόσχα τα είχε κάνει σαφή. Η Δύση, νόμισε πως η Ρωσία σκέφτεται όπως αυτή. Στην Ρωσία, όμως, το μενταλιτέ άλλαξε. Πάμε σε έναν νέο κόσμο.
Σ αυτόν τον νέο κόσμο για να επιβιώσεις απαιτείται να διαθέτεις σκληρή ισχύ και αποφασιστικότητα να την χρησιμοποιήσεις, αν παραστεί ανάγκη. Χαριτωμενιές δεν επιτρέπονται. Τα πράγματα σφίγγουν Και σφίγγουν επικίνδυνα.
Μπορεί η προσπάθεια διαμόρφωσης συνείδησης κοινού συμφέροντος στους λαούς, σε περιόδους παρατεταμένης ειρήνης να αποδομείται. Και να μην έχει σημασία. Όλοι χαλαρώνουν. Σε περιόδους, όμως, κρίσης, είναι, απολύτως, αναγκαία.
Το δεύτερο που προμηνύει ο νέος κόσμος είναι πως οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να αποκτήσουν γεωπολιτική αντίληψη και μέσα για να την υποστηρίξουν. Διαφορετικά θα κατακερματιστούν και τα μοναχικά πρόβατα τα τρώει ο λύκος.
Τα πράγματα δεν είναι τόσο τραγικά αν η Ευρώπη αποφασίσει να δει το συμφέρον της και να το υπερασπίσει.
Η Ευρώπη έχει τα ίδια προβλήματα με την Ελλάδα. Δεν υπάρχει ηγεσία μεγάλου βεληνεκούς και δεν έχει αποφασιστικότητα για να προχωρήσει. Αν επιμείνει σε αυτά, οι εξελίξεις θα είναι αρνητικές. Αν αλλάξει, η Ευρώπη δεν απειλείται. Η Ρωσία δεν απειλεί την Ευρώπη. Την λαχταρά. Η Ευρώπη δεν θέλει τη Ρωσία κατ επιταγήν άλλων. Πρέπει να αλλάξει αυτή η πολιτική.
Σεβασμός στις συμμαχίες αλλά και ιδιαίτερος σεβασμός στο ευρωπαϊκό συμφέρον.
Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν πολλά.

Σάββας Καλεντερίδης: Το ελληνικό κράτος και η συρρίκνωση του Ελληνισμού

Από
anixneuseis
-
0
Γράφει ο Σάββας Καλεντερίδης
18/02/2022 – 4:30μμ

Στιγμιότυπο από παλαιότερη εκδήλωση των Ελλήνων της Μαριούπολης για την 25η Μαρτίου 1821

Ενώ τα σύννεφα του πολέμου έχουν πυκνώσει πάνω από την Ουκρανία, η τρίτη μεγαλύτερη συμπαγής ελληνική κοινότητα εκτός συνόρων της Ελλάδος, μετά τις κοινότητες της Κύπρου και της Βορείου Ηπείρου, η κοινότητα της Μαριούπολης, βρίσκεται σε κίνδυνο.

Από τότε που ιδρύθηκε το ελληνικό κράτος, που κατά κάποιον τρόπο σηματοδότησε την ίδρυση των εθνικών κρατών, παρακολουθούμε την διαδικασία συρρίκνωσης του Ελληνισμού.

Ανθηρές ελληνικές κοινότητες, εξ αιτίας διωγμών, γενοκτονίας, συμφωνίας ανταλλαγής πληθυσμών, λήψης πολιτικών και διοικητικών μέτρων από τις κυβερνήσεις των κρατών που τις φιλοξενούσαν, φυλλορρόησαν και εξαφανίστηκαν από τον χάρτη…

Μιλάμε για τους Έλληνες της Ανατολικής Θράκης, της Μικράς Ασίας, του Πόντου, της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου, της Τενέδου, της Ανατολικής Ρωμυλίας, της Γεωργίας, του Καυκάσου, της Νότιας Ρωσίας, της Ταυρίδας-Κριμαίας, του Λιβάνου, της Αιγύπτου, της Αντίς Αμπέμπα και άλλων περιοχών, που μέσα σε έναν αιώνα εξοντώθηκαν ή ξεριζώθηκαν από τους τόπους τους, όπου κατοικούσαν οι περισσότεροι επί χιλιάδες χρόνια.

Σε αυτήν την διαδικασία το ελληνικό κράτος ήταν απλός θεατής, όταν δεν έπαιζε το ίδιο ρόλο στην διαδικασία συρρίκνωσης του Ελληνισμού με τις ενέργειές του.

Απλώς να υπενθυμίσουμε τη στάση που κράτησε το ελληνικό κράτος όταν από τα τέλη του 1913, όταν άρχισε να τίθεται σε εφαρμογή το σχέδιο των Νεοτούρκων για τη γενοκτονία των Ελλήνων της Ανατολικής Θράκης, της Μικράς Ασίας και του Πόντου.

Παρακολουθούσε απαθές την εξόντωση των Ελλήνων, όπως παρακολουθούσε απαθές την εξόντωση του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου, της Τενέδου, που δυστυχώς συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία του Αιμίλιου Έδεν, ενός διακεκριμένου Έλληνα της Κωνσταντινούπολης, που έζησε ως παιδί τη «Νύχτα των Κρυστάλλων» της 6/7 Σεπτεμβρίου 1955, τότε που είδε τους Τούρκους να επιτίθενται εναντίον των Ελλήνων της Πόλης, εναντίον γυναικών, παιδιών, γερόντων, ιερέων, ακόμα και εναντίον τάφων, αφού προηγουμένως είχαν λεηλατήσει τα καταστήματα, τα εργοστάσια, τις εκκλησίες και της περιουσίες τους.

Ο Αιμίλιος Έδεν μου εκμυστηρεύθηκε το εξής: «Όταν ήμουν μικρό παιδί, πηγαίνοντας στο σχολείο, κάθε μέρα φρόντιζα να περνώ από το σοκάκι Τουρνατζίμπασι, όπου το Ζωγράφειο Λύκειο και το Ελληνικό Προξενείο. Πριν πάω στο σχολείο αλλά και όταν σχολούσα, κάθε μέρα, περνούσα από το Προξενείο και προσπαθούσα να αγγίξω την ελληνική σημαία, για να πάρω δύναμη. Για μας η Ελλάδα ήταν το παν, η ελληνική σημαία ήταν πηγή δύναμης. Στις 6/7 Σεπτεμβρίου του 1955, όταν μας προπηλάκιζαν, όταν βίαζαν τα κορίτσια και τις μανάδες μας, όταν λεηλατούσαν τα σπίτια και τις εκκλησίες μας, εγώ αλλά και άλλοι φίλοι και συγγενείς μου, είχαμε σηκωμένο κεφάλι ψηλά. Δεν είχαμε να περιμένουμε από πουθενά βοήθεια, παρά από τον ουρανό. Από τη μια προσευχόμασταν στο Θεό και από την άλλη περιμέναμε ένα ελληνικό αεροπλάνο να έλθει, για να μας βοηθήσει, να φοβίσει τους Τούρκους, να σταματήσει τους βιασμούς, τους προπηλακισμούς, τις λεηλασίες των σπιτιών και των περιουσιών μας. Όμως το ελληνικό αεροπλάνο δεν ήλθε ποτέ, η βοήθεια από την Ελλάδα δεν ήλθε ποτέ. Γιατί Ελλάδα;»

Όλα αυτά, αυτή η βασανιστική διαδικασία συρρίκνωσης του Ελληνισμού, δεν συνέβησαν στη βάση μιας ιστορικής νομοτέλειας. Θα μπορούσαν να αποφευχθούν. Γιατί δεν αποφεύχθηκαν;

Η απάντηση βρίσκεται στο δόγμα ίδρυσης και ύπαρξης του ελληνικού κράτους. Το ελληνικό κράτος, από τότε που ιδρύθηκε, δεν είχε ως θεμελιώδη, υπαρξιακή του αρχή την πάση θυσία προστασία των εκτός των συνόρων του Ελληνισμού.

Αν είχε υιοθετήσει αυτήν την αρχή, σήμερα θα υπήρχαν ανθούσες ελληνικές κοινότητες σε πολλές από τις προαναφερθείσες περιοχές, και η Ελλάδα, χωρίς υπερβολή, αντί για ένα καχεκτικό υπερχρεωμένο κράτος, με σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα και εμφανή τον κίνδυνο δημογραφικής αλλοίωσης ακόμα και εξάλειψης του Ελληνισμού, θα ήταν ισχυρή πληθυσμιακά και μια οικονομική και πολιτισμική υπερδύναμη.

Ακόμα και η Μεγάλη Ιδέα, στη βάση της σύλληψής της, ήταν λάθος, για να μην πω ότι συνέβαλε στην συρρίκνωση του Ελληνισμού.

Πρόσφατα χαρακτηριστικά παραδείγματα της απουσίας της απαράβατης αρχής στη λειτουργία του ελληνικού κράτους για την προστασία του εκτός των ελλαδικών συνόρων Ελληνισμού είναι η εισβολή στην Κύπρο και η συνεχιζόμενη κατοχή, η κατάσταση στη Βόρειο Ήπειρο και τελευταίο παράδειγμα ο Ελληνισμός της Μαριούπολης και της Ταυρίδας-Κριμαίας. Εκεί οι Έλληνες υπάρχουν από τον 7ο αιώνα προ Χριστού και παρά τις δυσκολίες, συνεχίζουν να διατηρούν την ελληνική εθνική τους ταυτότητα.

Όσον αφορά τους Έλληνες της Ταυρίδας, από το 2014, που η Μόσχα προσάρτησε την χερσόνησο αυτή στη Ρωσία, νοιώθουν ότι τους εγκατέλειψε η Ελλάδα, αφού δεν μπορούν να πάρουν θεώρηση εισόδου στην πατρίδα. Οι αρμόδιες ελληνικές Αρχές τους λένε να πάρουν ουκρανικά διαβατήρια και τους παραπέμπουν στα προξενεία της Ελλάδος στην Ουκρανία, αφού η Ελλάδα δεν έχει αναγνωρίσει την προσάρτηση της Ταυρίδας στη Ρωσία. Την ίδια στιγμή οι ρωσικές Αρχές τους απαγορεύουν να πάρουν ουκρανικά διαβατήρια, κάτι που δεν θέλει και η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων της Ταυρίδας. Έτσι, αυτό το κομμάτι του Ελληνισμού, εδώ και δεκαεπτά χρόνια τιμωρείται από την Ουκρανία, τη Ρωσία αλλά και την Ελλάδα.

Η λύση είναι απλή. Να τους δοθούν ελληνικά διαβατήρια, για να ξεφύγουν από τα «δόντια της μυλόπετρας» που βρίσκονται τώρα.

Όσον αφορά στους Έλληνες της Μαριούπολης, το 2014, το Ελληνικό Προξενείο, όταν έπεσαν μερικές βόμβες στην περιοχή, τα μάζεψε και έφυγε, αφήνοντας απροστάτευτους τους Έλληνες.

Τώρα μαθαίνουμε ότι δεν κάνουν το ίδιο λάθος και ότι το προξενείο μας εκεί ενισχύεται, εν όψει πιθανής σύγκρουσης.

Καλό σημάδι αυτό, όμως δεν είναι καλό σημάδι η απόσυρση των δασκάλων από το Υπουργείο Παιδείας, και μάλιστα με διθυραμβικό τρόπο. Είδα στην τηλεόραση μια μάνα, να απευθύνει έκκληση για τα παιδιά της περιοχής, τα οποία τα εγκατέλειψαν οι εξ Ελλάδος δάσκαλοι. Ζήτησε να τα προστατέψει η Ελλάδα, ενώ την ίδια στιγμή δήλωνε ότι οι μεγάλοι θα μείνουν εκεί να υπερασπιστούν τον τόπο και τις περιουσίες τους.

Γνωρίζουμε ότι η πλειονότητα αυτών των ανθρώπων είναι υπέρ της Ρωσίας, όμως σε κάθε περίπτωση η Ελλάδα πρέπει να διαχειριστεί αυτήν την πραγματικότητα πολιτικά, να έλθει σε επαφή σε κορυφαίο επίπεδο με τις κυβερνήσεις σε Κίεβο και Μόσχα, ούτως ώστε να εξασφαλίσει την επιβίωση και την ευημερία των Ελλήνων της Μαριούπολης.

Να σημειώσουμε ότι η παρούσα κυβέρνηση της Ουκρανίας δεν αναγνώρισε ως εθνική μειονότητα της χώρας τους Έλληνες της Μαριούπολης, ενώ αναγνώρισε τους Τατάρους, κατόπιν σχετικής παρέμβασης της τουρκικής διπλωματίας. Και είναι φυσικό να αναρωτιέται κανείς, πού ήταν η ελληνική διπλωματία όταν συνέβαιναν αυτά.

Όσον αφορά τις σχέσεις της Ελλάδας με τις δύο αυτές χώρες, η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να δημιουργεί εχθρούς. Είμαστε μέλος του ΝΑΤΟ, όμως αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι πρέπει να γίνουμε εχθροί με τη Ρωσία. Εμείς οι Έλληνες αλλά και η Ελλάδα, πρέπει διατηρούμε φιλικές σχέσεις και με την Ουκρανία και με τη Ρωσία, ασχέτως των σχέσεων που έχουν μεταξύ τους αυτές οι δύο χώρες.

Οι φιλικές σχέσεις και με τις δύο χώρες θα εξυπηρετήσουν τα εθνικά μας συμφέροντα και θα προστατέψουν την ελληνική κοινότητα της Μαριούπολης.

Δύσκολη εξίσωση, όμως γι’ αυτό υπάρχει η διπλωματία. Όπως μου έλεγε φίλος πρέσβης, η διπλωματία είναι για σε περνάει από το ποτάμι που δεν υπάρχει γέφυρα στην απέναντι όχθη, χωρίς να βραχείς.

Όσο για το δόγμα της προστασίας του εκτός συνόρων της Ελλάδος Ελληνισμού, απέχουμε πολύ από το να αποκτήσουμε. Αρκεί να σκεφθούμε τη στάση ορισμένων κομμάτων στο θέμα της ψήφου των αποδήμων, που αντί να τους δώσουμε το δικαίωμα της ψήφου από τον τόπο που κατοικούν, τους το στερήσαμε, αποκόπτοντάς τους κατά κάποιον τρόπο από τον εθνικό κορμό.

Έχουμε να διανύσουμε πολύ δρόμο ακόμα.

pontosnews.gr

Η ΟΥΚΡΑΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΔΕΝ ΕΞΕΛΙΣΣΕΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ. ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ

Από
anixneuseis
-
4
Γράφει ο Παντελής Σαββίδης
19/02/2022 – 10:01πμ

Εικόνα από διαδήλωση υπέρ της κυριαρχίας της Ουκρανίας, χθες, έξω από την έδρα του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη (φωτ.: EPA/JUSTIN LANE)

Η ουκρανική κρίση δεν γίνεται για την Ουκρανία. Αφορά τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας, ή, αν θέλετε, τη νέα γεωπολιτική ισορροπία. Το Ουκρανικό θα μπορούσε να αποτελέσει την αφορμή για τον επαναπροσδιορισμό αυτής της αρχιτεκτονικής.

Τον Δεκέμβριο που μας πέρασε συμπληρώθηκαν 30 χρόνια από την κατάρρευση του Ανατολικού Συνασπισμού και την περιθωριοποίηση της Ρωσίας. Με ηγέτες τύπου Γιέλτσιν, η Ρωσία έφθασε στα πρόθυρα διάλυσης. Ο τρόπος ανάκαμψής της είναι ένα μάθημα για το πώς μπορούν να επιβιώσουν έθνη και κράτη που το θέλουν. Εργάσθηκαν όλοι. Ηγεσία και λαός.

Τον ερχόμενο Δεκέμβριο συμπληρώνονται 100 χρόνια από την ίδρυση  της Σοβιετικής Ένωσης. Τα δύο ιστορικά γεγονότα πρέπει να συνδυαστούν. Παρά το γεγονός ότι ο κομμουνισμός δεν είναι, σήμερα, λαοφιλής στη Ρωσία, το σοβιετικό μεγαλείο έχει μείνει ανεξίτηλα χαραγμένο στη συνείδηση των Ρώσων. Χαραγμένη είναι και η παρακμή που ακολούθησε την κατάρρευση το 1991.

Η Ρωσία είναι από τις σοβαρές εκείνες  χώρες που διατηρούν ελίτ υπερήφανες για την καταγωγή και την ιστορία τους.

Η ντροπή της κατάρρευσης, της παρακμής και της περιθωριοποίησης δεν μπορούσε να γίνει αποδεκτή. Πολιτικοί, στρατιωτικοί, ακαδημαϊκοί, ιεράρχες, οικονομικοί παράγοντες, διανοούμενοι συσπειρώθηκαν και σιγά σιγά, επιλέγοντας και τον κατάλληλο ηγέτη, εργάσθηκαν για την ανάκαμψη της χώρας τους. Και το πέτυχαν. Τριάντα χρόνια μετά την κατάρρευση η Ρωσία επανήλθε θέλοντας να ορίσει τις κόκκινες γραμμές της ασφάλειάς της. Και αυτές περιλαμβάνουν τον πρώην σοβιετικό χώρο.

Η Ρωσία αντιλαμβάνεται ότι δεν μπορεί να επανακτήσει εδαφικά τον χώρο αυτό. Τον διεκδικεί, όμως, από άποψη επιρροής και ασφάλειας. Η υποψία ότι η Μόσχα είναι απασχολημένη με την αποκατάσταση της Σοβιετικής Ένωσης με διαφορετικό όνομα είναι αβάσιμη. Δεν πρόκειται να επιτρέψει ένταξη του χώρου αυτού –του χώρου που δεν εντάχθηκε, ακόμη–, στις δυτικές δομές, κυρίως, στο NATO. Και είναι αποφασισμένη γι’ αυτό. Θα αντιδρά στην περίπτωση εγκατάστασης όπλων και οπλικών συστημάτων στα κράτη του πρώην σοβιετικού μπλοκ που εντάχθηκαν, ακόμη, και στο NATO.

Την αποφασιστικότητά της την εκδήλωσε στο Ουκρανικό. Είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς ποιος είναι ο επιτιθέμενος στην Ουκρανία. Η Ρωσία έχει, μεν, προσαρτήσει την Κριμαία και ελέγχει με τους αντάρτες τις ανατολικές περιοχές της χώρας –κατέχει, δηλαδή, εδάφη της Ουκρανίας–, αλλά η Δύση ήταν αυτή που κλιμάκωσε την τελευταία κρίση επιχειρώντας να αρχίσει την διαδικασία ένταξης της Ουκρανίας στο NATO. Παρόλο που η ατζέντα διεύρυνσης της Συμμαχίας είναι κλειστή. Και παρόλες τις υποσχέσεις που οι ΗΠΑ έδωσαν στην καταρέουσα Ρωσία.

Όσοι ειδικοί έχουν επισκεφθεί την Ουκρανία και καταλαβαίνουν τι βλέπουν, έχουν διαπιστώσει πως οι υποδομές για την εγκατάσταση NATOϊκών στρατευμάτων υπάρχουν. Λείπει, απλώς, ο NATOϊκός στρατός. Δεν μπλοφάρει, δηλαδή, η Δύση. Αλλά και στρατός να μην εγκατασταθεί, μαζικά, η τοποθέτηση πυραύλων στο ουκρανικό έδαφος, μπορεί να ακυρώσει μεγάλο μέρος του ρωσικού πυρηνικού οπλοστασίου. Και αυτός είναι ένας άμεσος στόχος τα τελευταίας κρίσης.

Η τοποθέτηση αντιβαλλιστικής ασπίδας του NATO στις χώρες που γειτονεύουν με τη Ρωσία εξουδετερώνει τους νέους υπερηχητικούς πυρηνικούς πυραύλους της Ρωσίας με τους οποίους η Μόσχα μπορεί να παρακάμψει την αντιβαλλιστική άμυνα του NATO εάν η αναχαίτιση δεν γίνει νωρίς στη γειτονιά της. Στην αντιβαλλιστική ασπίδα του NATO συμμετέχει και η Ελλάδα. Σε πρόσφατη NATOϊκή άσκηση αναχαίτισης, πύραυλος εκτοξεύτηκε από νησί κοντά στην Σαντορίνη και στη διαδικασία εντοπισμού και αναχαίτισής του συμμετείχε κέντρο στην Κρήτη. Οι ΗΠΑ θέλουν να τοποθετήσουν ίδια συστήματα στις γειτονικές χώρες της Ρωσίας για τους παραπάνω λόγους. Και η Ρωσία γίνεται θηρίο.

Ο δυτικός αντίλογος είναι ότι οι υπερηχητικοί πύραυλοι των Ρώσων κατήργησαν τα συστήματα αναχαίτισης που υπήρχαν και οι ισορροπίες της συνθήκης χάθηκαν.

Όμως οι Ρώσοι πέτυχαν πολύ μεγαλύτερες ταχύτητες στους πυραύλους τους, δεν τους πιάνουν, πλέον, οι Patriot και τα άλλα συστήματα των ΗΠΑ και πρέπει, κατά τη δυτική άποψη, οι ρωσικοί πύραυλοι να αναχαιτιστούν νωρίς. Έτσι εξηγείται η στρατιωτική προσέγγιση της Δύσης στα σύνορα της Ρωσίας.

Η Ρωσία διατυπώνει την άποψη ότι δεν μπορεί να ανεχθεί από τη μια την απειλή και από την άλλη τον περιορισμό της επιρροής της. Θα αντιμετωπίσει την πρώτη και θα ανακτήσει την δεύτερη. Ακόμη και αν χρειαστεί κάποιας μορφής αντιπαράθεση. ΟΙ ΗΠΑ αποχώρησαν από όλες τις συμφωνίες σχετικά με τον περιορισμό όπλων στις οποίες συμμετείχαν, προφανώς, σε μια προσπάθεια περιορισμού της Ρωσίας και ελέγχου του μετασοβιετικού χώρου.

Το κρίσιμο σημείο, που αφορά και την Ουκρανία, είναι μέχρι που μπορεί να φθάσουν οι δύο δυνάμεις. Οι ΗΠΑ μέχρι που μπορεί να περιορίσουν την Ρωσία και η Ρωσία μέχρι ποιο σημείο θα αποδεχθεί τον περιορισμό.

Εκείνο που παρατηρούμε στο Ουκρανικό είναι το «μέχρι εδώ» της Ρωσίας. Το περιέγραψε και εγγράφως. Είναι τα αιτήματα που έθεσε στο ΝΑΤΟ και στις ΗΠΑ:

  • Μόνιμος τερματισμός της επέκτασης του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς
  • Μόνιμο πάγωμα της επέκτασης των στρατιωτικών δυνατοτήτων του ΝΑΤΟ (βάσεις, οπλικά συστήματα κ.τλ.) στις πρώην χώρες που ήταν υπό την επιρροή της ΕΣΣΔ (Σύμφωνο της Βαρσοβίας)
  • Τερματισμός της δυτικής στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία και απαγόρευση των πυραύλων μέσου βεληνεκούς στην Ευρώπη.

Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: Αν αυτές οι απειλές δεν επιλυθούν διά της διπλωματικής οδού, το Κρεμλίνο θα αναγκαστεί να καταφύγει σε στρατιωτικές λύσεις. Και θα το κάνει.

Στη Ρωσία υπάρχουν αναλυτές που γράφουν, ακόμη, και σε αμερικανικά μέσα, όπως ο Ντμίτρι Τρένιν στο Carnegie και μεταφέρουν μηνύματα, όπως αυτό στην ακόλουθη παράγραφο που πρέπει να προσέξετε:

«Μέχρι στιγμής η Μόσχα έχει καταφέρει να προστατεύσει και να προωθήσει την ασφάλεια και τα γεωπολιτικά της συμφέροντα με σχετικά περιορισμένα μέσα, αλλά το έργο της ανοικοδόμησης της Ρωσίας ως ηγετικής μεγάλης δύναμης –όχι αυτοκρατορίας– στο χώρο που κατείχε προηγουμένως η Σοβιετική Ένωση θα απαιτήσει συνεχή προσπάθεια για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα. Ένα πράγμα είναι σαφές: η γεωπολιτική υποχώρηση που ξεκίνησε η Ρωσία πριν από τρεις δεκαετίες έχει τελειώσει και μια νέα πολιτική επιλεκτικής επέκτασης που βασίζεται στα εθνικά συμφέροντα της Ρωσίας έχει ξεκινήσει.

»…Η υποψία ότι η Μόσχα είναι απασχολημένη με την αποκατάσταση της Σοβιετικής Ένωσης με διαφορετικό όνομα είναι αβάσιμη. Στην πραγματικότητα, η Ρωσία είναι απασχολημένη με το να καθιερωθεί ως η κύρια και πιο σημαντική δύναμη κατά μήκος των νέων της συνόρων. Οι μέρες της αυτοκρατορίας δεν θα επιστρέψουν, αλλά η Ρωσία, η μεγάλη δύναμη, εργάζεται σκληρά για την προώθηση και την προστασία των συμφερόντων της».

Πρέπει να γίνει κατανοητή η φύση της Ρωσίας σήμερα για να ερμηνευθούν και οι κινήσεις της.

Στην ιστορική της εξέλιξη, τη Ρωσία επηρέασαν τρεις μεγάλες ιδεολογίες. Στα πρώτα στάδια, θετικά την επηρέασε το Βυζάντιο. Η ιδεολογία του Βυζαντίου ήταν μια πολυεθνική αυτοκρατορία, με ρωμαϊκή κρατική δομή, υπό την επίδραση του χριστιανισμού. Η αποδοχή αυτής της επιρροής, στην οποία βοήθησε τα μέγιστα η Σοφία Παλαιολογίνα, σύζυγος του Ιωάννη Γ’,  συνέβαλε στην επέκταση της Ρωσίας και τον έλεγχο διαφόρων εθνοτήτων. Η ιδεολογία αυτή αντικαταστάθηκε από τον Πανσλαβισμό, ο οποίος έδωσε πολύ εθνικά χαρακτηριστικά στη Ρωσία, με αποτέλεσμα, τη δημιουργία προβλημάτων. Ο κομμουνισμός προσπάθησε να συγκεράσει Βυζάντιο και Πανσλαβισμό αλλά απέτυχε.

Η σημερινή συμπεριφορά της Μόσχας δείχνει μια εμμονή στην εθνική αντίληψη. Είναι η ιδεολογία που φέρνει την Ρωσία σε σύγκρουση με τους γείτονές της. Η πολιτική της δεν είναι ούτε ανεκτική, ούτε αφομοιωτική. Γι’ αυτό κινδυνεύει και στο εσωτερικό της. Η ρωσική συνοχή επιβάλλεται διά της βίας.

Όλα αυτά είναι γνωστά στη Δύση, αλλά και η Δύση δεν είναι ενωμένη.

Η Ευρώπη δεν έχει κανένα συμφέρον από την δημιουργία κρίσης με τη Ρωσία. Πολύ περισσότερο δεν έχει συμφέρον από το ενδεχόμενο ενός πολέμου. Η πολιτική της Ευρώπης βασίζεται, κυρίως, στην ήπια ισχύ.

Μπορεί ο κ. Μπάιντεν για λόγους τακτικής να κατάφερε να επιβάλλει μια ενότητα στη Δύση αλλά η ενότητα αυτή στην ουσία δεν υφίσταται. Στην Ευρώπη διαμορφώνεται μια άτυπη σύγκλιση τριών ηγετών (Μακρόν, Σολτς, Ντράγκι) που εάν πετύχει, ίσως, δώσει κάποια ελπίδα στην Ένωση. Μια παρατεταμένη κρίση με τη Ρωσία θα έχει σοβαρές συνέπειες στις ευρωπαϊκές οικονομίες.

Το αμερικανικό αφήγημα για την περικύκλωση της Ρωσίας είναι πως κάθε χώρα –συνεπώς και η Ουκρανία–, έχει δικαίωμα να επιλέγει τις συμμαχίες για την ασφάλειά της. Και ο ρωσικός αντίλογος υποστηρίζει πως η επιλογή ασφάλειας μιας χώρας δεν μπορεί να δημιουργεί προβλήματα ασφάλειας σε άλλη. Εν προκειμένω στη Ρωσία.

Σε, παρωχημένο, ιδεολογικό επίπεδο η αμερικανική αφήγηση λέει πως μια Ουκρανία υπό δυτική επιρροή θα υπενθυμίζει στους Ρώσους πόσο διαφορετικά θα ήταν χωρίς τον Πούτιν. Δεν νομίζω αυτά να πείθουν κανέναν, στην εποχή της άμεσης διάδοσης εικόνας και ήχου οπουδήποτε στον κόσμο. Ορισμένοι Αμερικανοί έχουν μείνει στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Ούτε πείθει το πολλαπλώς προβαλλόμενο «Αμερικανικό Όνειρο». Δεν υπάρχει τίποτε να προσελκύσει προς μια Αμερική που εγκαταλείπει, εν ριπή οφθαλμού, τους συμμάχους της ή εισβάλει στο Καπιτώλιο με τρόπο που θυμίζει την Ιρανική Επανάσταση.

Το βασικό ερώτημα που απασχολεί την διεθνή κοινή γνώμη είναι αν, τελικά, θα γίνει πόλεμος.

ΗΠΑ και Ρωσία δεν θα έλθουν αντιμέτωπες. Η περίπτωση αντιπαράθεσης θα έφερε από τη μια μεριά τη Ρωσία και από την άλλη την Ουκρανία. Οι ΗΠΑ, δηλαδή, θα έκαναν έναν proxy war. Αλλά η Ουκρανία, θέλει τα εδάφη της χωρίς να είναι διατεθειμένη για τον ρόλο της Ιφιγένειας.

Στο τραπέζι η διακύβευση για τις ΗΠΑ είναι η εγκατάσταση αντιβαλλιστικών πυραύλων στο έδαφος της Ουκρανίας –η ένταξη στο NATO είναι διαπραγματευτικός πλεονασμός–, και για τους Ουκρανούς η ανάκτηση των ανατολικών εδαφών της χώρας τους που ελέγχονται από τους εξεγερμένους ρωσόφιλους. Η Ρωσία θα αντιδράσει σίγουρα σε περίπτωση επίθεσης στους αντάρτες που υποστηρίζει και πολύ πιθανόν να αντιδράσει και στην περίπτωση εγκατάστασης αντιβαλλιστικών πυραύλων στην Ουκρανία. Και τα δύο υπάρχουν περιθώρια να τα χειριστεί η διπλωματία. Και σε αυτό το επίπεδο η Ρωσία θα πρέπει να απαντήσει στη Δύση αν δικαιούται (η Δύση) να υπερασπίσει τους πολίτες της από τους ρωσικούς υπερηχητικούς πυραύλους.

Υπάρχει και μια τρίτη περίπτωση προσφυγής σε όπλα. Αυτή που ανέδειξε σε ένα ενδιαφέρον άρθρο του ο στρατηγός Κωσταράκος.

Η «στρατηγική υπεροψία» του Πούτιν ο οποίος θεωρεί πως η Δύση βρίσκεται σε αδύναμο σημείο. Θεώρηση που μπορεί να την οδηγήσει σε αψυχολόγητες ενέργειες.

Γενικώς, μετά από όλα αυτά η εκτίμηση είναι πως ο «Γκοντό» δεν θα έρθει και τώρα. Οι πρωταγωνιστές της παράστασης θα τον περιμένουν. Ένταση θα συνεχίσει να υπάρχει. Η προσφυγή στα όπλα δεν συμφέρει κανέναν.

Γιάννης Μαγκριώτης: Κύπρος και Ουκρανία, δρόμοι παράλληλοι.

Από
anixneuseis
-
0

του Γιάννη Μαγκριώτη*

Στα σύνορα Ουκρανίας-Ρωσίας και στην βορειοανατολική Ουκρανία, εξελίσσονται δύο ταυτόχρονες γεωπολιτικές στρατηγικές.

Παραμερίζοντας την πυκνή, αμείωτη προπαγάνδα και των δυο πλευρών, θα προσπαθήσω να δω τις πραγματικές πλευρές της σύγκρουσης και των πιθανών εξελίξεων, ειδικά αυτών που αφορούν την χώρα μας..

Η πρώτη είναι εμφανής, είναι η σύγκρουση, για την  νέα γεωπολιτική ισορροπία, ανάμεσα στις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ από την μια πλευρά και την Ρωσία από την άλλη.

Η δεύτερη είναι ο ακρωτηριασμός της Ουκρανίας, σε ανάλογη εκδοχή, με τον ακρωτηριασμό της Κύπρου.

Οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, στο όνομα τις ελευθερίας κάθε λαού να επιλέξει τις συμμαχίες του, συνεχίζουν να πλησιάζουν, όπως και με τις Βαλτικές χώρες, τα σύνορα της Ρωσίας και να αποσταθεροποιούν το σύστημα ασφαλείας, που έχτισε η ηγεσία του Πούτιν, στα δυτικά σύνορά της. Στα πιο ευάλωτα, από τα οποία η Ρωσία, είτε ως Αυτοκρατορία, μέχρι το 1917 είτε, ως Σοβιετική Ένωση, δέχτηκε τις εισβολές των Δυτικών Αυτοκρατοριών και της Ναζιστικής Γερμανίας και σώθηκε, με καταστροφικές απώλειες, επειδή ο Ρωσικός Χειμώνας και οι ανεπαρκείς, λόγω αποστάσεων, εφοδιαστικές αλυσίδες, εξουθένωσαν τους εισβολείς. Τώρα, μόνο η Λευκορωσία της δημιουργεί μια περιορισμένη ζώνη ασφάλειας. Αυτός είναι ο λόγος, που στηρίζει το καθεστώς Λουκασένκο, απέναντι στις φιλοδυτικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης, με κάθε μέσο και τρόπο, παρά το διπλωματικό κόστος που πληρώνει. Βέβαια σήμερα η Ρωσία ξέρει ότι, δεν διατρέχει τον κίνδυνο μιας νέας εισβολής, ακόμη και με συμβατικά όπλα, είτε γιατί δεν υπάρχει τέτοια πρόθεση από τις δυνάμεις της Δύσης είτε  γιατί, το τίμημα των δυνάμεων που θα εισβάλουν θα είναι ανυπολόγιστο, και χωρίς το ανάλογο όφελος.

Ο Πούτιν, μετά τις στρατιωτικές, οικονομικές και διπλωματικές αποτυχίες των ΗΠΑ και της συμμαχίας των προθύμων, στο ΙΡΑΚ και το Αφγανιστάν, έχοντας εξασφαλίσει πόρους από τις υψηλές τιμές των υδρογονανθράκων, λόγω των γεγονότων αυτών, ενίσχυσε την αμυντική του βιομηχανία, βελτίωσε την εσωτερική και διεθνή του θέση, και άρχισε να επανακτά γεωπολιτικά ερείσματα, σε πολλές χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Τα εργαλεία που χρησιμοποιεί κυρίως είναι, η ενεργειακή εξάρτησή τους, οι ισχυρές Ρωσικές μειονότητες, και η στρατιωτική ισχύς της. Η Τσετσενία, τμήμα της Ρωσικής Ομοσπονδίας, ήταν το πρώτο βήμα, η Γεωργία το δεύτερο, με την ουσιαστική απόσπαση της Αμπχαζίας και της Νότιας Οσσετίας, με το καθεστώς της ανακήρυξης της Αυτονομίας, το οποίο αναγνώρισε. Ακολούθησε η Συρία το 2011 και η Ουκρανία το 2014, σε δυο στόχους: την προσάρτηση της Κριμαίας και τον έλεγχο της περιοχής του Ντομπάς, στην βορειοανατολική Ουκρανία, μέσα από την αυτονομία των δυο τμημάτων της, του Λουγκάνσκ και του Ντονιέσκ, που ανακήρυξαν, οι τοπικές ένοπλες πολιτοφυλακές, των Ρωσόφωνων κατοίκων τους.

Το βασικό της επιχείρημα είναι, η ασφάλειά της.

Οι ΗΠΑ και η ΕΕ, ουσιαστικά αντέδρασαν μόνο στην προσάρτηση της Κριμαίας, με διπλωματικά και οικονομικά μέτρα, τα οποία έθιξαν την Ρωσία, αλλά όχι τόσο, για να την αναγκάσουν να αναστείλει τις αναθεωρητικές επιλογές της.

Η Ρωσία, ξέροντας την ενεργειακή εξάρτηση των περισσότερων χωρών της ΕΕ και ειδικά της Γερμανίας, από αυτήν, ενθαρρυμένη από την στάση της ηγεσίας Τράμπ, σχεδίασε τα επόμενα βήματά της, και ξεκίνησε την κλιμάκωση της πίεσης προς την Ουκρανία, διπλωματικά και οικονομικά στην αρχή, στρατιωτικά στην συνέχεια, συγκεντρώνοντας μεγάλες δυνάμεις στα βόρεια σύνορά της.
Τα επεισόδια θα είναι πολλά και, δεν είναι εκτός το σενάριο, ενός θερμού επεισοδίου, για να δικαιολογηθούν στην συνέχεια οι συμβιβασμοί. Αυτό εξαρτάται από την αντίδραση του Κιέβου και των χωρών της Δύσης.

Τι θέλουν οι διαφορετικές πλευρές;

Ο Πούτιν θέλει την:

1. Διεθνή αναγνώριση της ενσωμάτωσης της Κριμαίας, μεσοπρόθεσμα.

  1. Ακύρωση κάθε σκέψης να γίνει δεκτό το αίτημα του Κιέβου, για ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ.
  2. Ακύρωση, κάθε σκέψης, να εγκατασταθούν στρατεύματα Νατοϊκών χωρών στο έδαφος της Ουκρανίας, όπως και την ανάπτυξη στρατηγικών αμυντικών συστημάτων.4. Κατοχύρωση της Ανεξαρτησίας των δύο περιοχών με σημαντικό πληθυσμό Ρωσικής συνείδησης, το Λουκάντσκ και το Ντονιέτσκ. Ο Πούτιν ήδη υπέγραψε το διάταγμα της αναγνώρισης της Ανεξαρτησίας, σε χρόνο μηδέν, υπέγραψε και «Συμφωνία φιλίας και αμοιβαίας στρατιωτικής συνεργασίας», και την ίδια ημέρα πέρασαν τα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα της Ουκρανίας τα Ρωσικά στρατεύματα, αυτά που δεν θα εισέβαλαν στην Ουκρανία, για να υπερασπιστούν τις δύο Περιφέρειας που ελέγχονταν από ένοπλους Ρωσικής εθνοτικής συνείδησης, από πιθανή προσπάθεια επανακατάληψης από τον Ουκρανικό στρατό.
  3. Φιλανδοποίηση της Ουκρανίας.Ο Πούτιν θεωρεί αιτία πολέμου, τα δυο και τρία και, αιτία συνέχισης της στρατιωτικής πίεσης, τα ένα, τέσσερα και πέντε.Οι ΗΠΑ και η Δύση θέλουν:
  4. Να ακυρώσουν την αναθεωρητική πολιτική της Μόσχας, ειδικά απέναντι στην Ουκρανία, και να την περιορίσουν γεωπολιτικά.
  5. Να μην απογοητεύσουν τους νέους συμμάχους τους, τις πρώην χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας, που εντάχθηκαν στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ.
  6. Να στείλουν μήνυμα στον Πούτιν και στον Σι Τζινπίνκ, ότι, οι πρόσφατες μεταξύ τους συμφωνίες, δεν θα αλλάξουν τις γεωπολιτικές ισορροπίες και δεν πρέπει να συνεχιστούν, γιατί τους ενοχλούν.

Υπάρχουν και οι πλευρές που δεν φαίνονται ή αποσιωπώνται,  αφού συμβαίνουν τα εξής παράδοξα:

  1. Η χώρα μας είναι απολύτως ταυτισμένη με την στρατηγική των ΗΠΑ, μάλιστα, μετά την πρόσφατη Ελληνοαμερικανική συμφωνία, το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και όχι μόνο, θα την φέρουν στην πρώτη γραμμή των χωρών, που θα συνδράμουν τις στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, αν αποφασίσουν να στηρίξουν και στρατιωτικά την Ουκρανία. Η Μόσχα μας το τονίζει σε κάθε ευκαιρία, ότι, αν συμβεί, θα έχει πρόβλημα η χώρα μας και, οι δικοί μας κυβερνητικοί αξιωματούχοι, κάνουν πως δεν το ακούν.
  2. Η Τουρκία είναι πιο κοντά στις θέσεις της Ουάσιγκτον και πολύ κοντά στο Κίεβο. Μάλιστα, πέρα από τη γνωστή υπερφίαλη πρόταση του Ερντογάν, να γίνει ο μεσολαβητής, ανάμεσα στο Κίεβο και την Μόσχα, επισκέφτηκε μέσα στην κρίση το Κίεβο, πουλάει σύγχρονο στρατιωτικό υλικό και υπέγραψε πολλές οικονομικές και διπλωματικές συμφωνίες. Από την άλλη, η χώρα μας, με τον υπουργό εξωτερικών της, πήγε στους Ομογενείς της Μαριούπολης και, από εκεί μίλησε τηλεφωνικά στον ομόλογό του της Ουκρανίας και δήλωσε, για να δείξει στο εσωτερικό της χώρας, ότι και εμείς έχουμε ρόλο, ότι θα μεταφέρει μήνυμα στον Λαβρόφ. Στην Μόσχα πήγε ο κ. Δένδιας, αλλά το μήνυμα δεν το μάθαμε, απλώς γιατί δεν υπήρχε.
  3. Το πιο παράδοξο είναι ότι στο θέμα της Κριμαίας και της αυτονομίας του Ντομπάς, η στρατηγική της Ρωσίας είναι ανάλογη της Τουρκίας στην Κύπρο.

Η Ρωσία θεωρεί ότι, δεν υπάρχει θέμα Κριμαίας, αυτό λύθηκε με την προσάρτηση στην Ρωσία το 2014. Κάτι ανάλογο που λένε οι Τούρκοι για την Κύπρο, ότι, το πρόβλημα λύθηκε το 1974, με την “Ειρηνική”, όπως ονομάζουν, επιχείρηση του Τουρκικού στρατού, δηλαδή την εισβολή και την παράνομη κατοχή του 40% του Κυπριακού εδάφους.

Επίσης, η θέση της Μόσχας ότι, θα είναι αιτία πολέμου, η ένταξη στο ΝΑΤΟ ή η οποιαδήποτε συνεργασία με αυτό, είναι ανάλογη με το casus belli της Τουρκικής βουλής το 1996, εναντίον της χώρας μας, αν επεκτείνουμε τα χωρικά μας ύδατα στα 12 μίλια.

Ήταν πάντα πολύπλοκη, δύσκολη και αντιφατική η εξωτερική πολιτική των χωρών, ειδικά των ισχυρών, αφού αυτές, όταν μιλούν για την εφαρμογή του διεθνούς  δικαίου, εννοούν ό,τι συμφωνεί με τα συμφέροντά τους.

Στο νέο, ακόμη πιο πολύπλοκο και δύσκολο πεδίο των διεθνών σχέσεων και των νέων γεωπολιτικών δεδομένων, φοβάμαι πως, στην καλύτερη περίπτωση, είμαστε αμήχανοι, μας πάνε οι εξελίξεις όπου θέλουν.

*Διετέλεσε Υφυπουργός Εξωτερικών

1...2,0562,0572,058...3,040Σελίδα 2,057 από 3,040