Αρχική Blog Σελίδα 2025

NATO’s New (Old) Mission: Territorial Defense

Από
anixneuseis
-
0

JOHN R. DENI

NATO must double down on deterrence and collective defense to stop any Russian attacks on its territory. That may mean a return to some level of conscription among more European allies.
  • March 22, 2022

Later this week, NATO leaders will gather in Brussels for an extraordinary snap summit, building upon the defense ministerial last week and the virtual leaders’ summit held in late February 2022.

Top of the agenda will be adapting the alliance to the new normal in European security, characterized by a reckless, aggressive Russia apparently bent on re-establishing a sphere of influence across Eastern Europe. Part of NATO’s adaptation should include an uncompromising re-embrace of territorial defense.

To some degree, the alliance has been re-embracing territorial defense since 2014, when Russia first invaded Ukraine and illegally annexed Crimea.

The Kremlin’s actions then prompted a dramatic reappraisal of the alliance’s ways and means. As a result, defense spending grew across the alliance after having declined, on average, for nearly a quarter century. Equipment modernization was given a kickstart through these budgetary increases, and in some cases allies expanded their military manpower.

Readiness—an otherwise esoteric topic left to defense policy experts—became the subject of conversation among presidents and prime ministers as NATO expanded its exercises and rejuvenated its rapid response forces. And the alliance decided to deploy four 1,200-person multinational battlegroups among the three Baltic states and Poland on a persistent basis, to both help defend those countries and act as a kind of tripwire should Russia attack.

Today, though, these measures may not be enough to defend against Putin’s unpredictable military aggression. Although Putin is unlikely “mad,” no strategic logic can reasonably explain his economically, diplomatically, and militarily disastrous decision to invade Ukraine and brutalize its people.

Layered on top of this, the Kremlin’s demand that NATO roll back to its 1997 borders causes existential concern among the alliance’s newest members in Eastern Europe. Moreover, the increased presence of Russian forces in Belarus amounts to a kind of soft annexation of the latter, effectively pushing Russia’s borders farther west.

To adequately defend allied territory and bolster stability going forward, the alliance should consider several key strategic and operational moves.

Among the first of these is a more fulsome embrace of collective defense as the core NATO task for the foreseeable future. There’s no more appropriate vehicle for this than the alliance’s new strategy, which is currently under development. While it would be nice to think that NATO could devote equal attention to its other core tasks—crisis management and cooperative security—allied resources are not limitless. Given the scale of the Russia challenge, prioritization of collective defense makes sense.

At the operational level, a 360-degree approach to alliance security—that is, devoting equal attention to threats from all directions—seems equally a bridge too far, at least in the short run. Most of the major European allies are in the midst of trading capacity for capability; that is, they are limiting or even reducing total military force levels in order to invest in advanced military capabilities.

Although this effort at qualitative, technological improvement is necessary, it means NATO allies will be somewhat hampered in trying to achieve a more robust territorial defense capacity, especially as their more advanced capabilities take time to come online over the next several years.

Only by prioritizing the multifaceted threat from Russia—as well as China in terms of cyber threats—will the alliance best position itself to meet the demands of the new security environment in Europe.

As NATO places a priority on the collective defense threat from Russia, it should also move toward a posture of deterrence by denial across Eastern Europe.

This type of deterrence differs from what the alliance has primarily emphasized in recent decades—namely, deterrence by punishment. Under the latter, the alliance deters Russia by clearly indicating it will strike back in devastating fashion if Russia initiates aggression. NATO accomplishes this by stationing its multinational battlegroups across the Baltic states and Poland. These units are small and cannot hold off a large-scale Russian invasion, but they include troops from across the alliance, meaning that Russia would be taking on nearly all of NATO if it attacked into Estonia, Latvia, Lithuania, or Poland.

Under deterrence by denial, NATO’s posture in the East would need to be beefed up both qualitatively—to counter specific Russian offensive capabilities such as its artillery and rockets—and quantitively—to meet the scale of the Russian threat. The goal would be for NATO to stop and repel an attempted attack into allied territory, not merely respond to one after the fact.

This sounds appealing—especially if you live in Lithuania, for example—but it means the alliance will most likely need to return in some measure to larger scale territorial defense through so-called “in-place forces.” This doesn’t mean NATO needs to match Russian forces soldier-for-soldier or tank-for-tank, but it probably would mean a return to some level of conscription among more European allies, to keep costs relatively low while generating the necessary force levels.

The extraordinary summit this week provides the alliance an opportunity to further refine and strengthen its response to Russia’s actions in Ukraine as well as Belarus. By privileging the collective defense mission, at least temporarily shelving its 360-degree approach, and doubling down on territorial defense capabilities, NATO can go far in ensuring the war doesn’t expand.

John R. Deni is a research professor at the U.S. Army War College’s Strategic Studies Institute and a nonresident senior fellow at the Atlantic Council. The views expressed are his own.

Carnegie does not take institutional positions on public policy issues; the views represented herein are those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of Carnegie, its staff, or its trustees.

John R. Deni
John R. Deni is a research professor at the U.S. Army War College’s Strategic Studies Institute and a nonresident senior fellow at the Atlantic Council. The views expressed are his own.

«Οι Έλληνες της Ουκρανίας δεν θα χαθούμε»

Από
anixneuseis
-
0
Πέμπτη 24 Μαρτίου 2022, 14:57

«Οι Έλληνες της Ουκρανίας δεν θα χαθούμε. Θα παραμείνουμε ενωμένοι και μια μέρα θα ξαναβρεθούμε όλοι μαζί στη μεγάλη γιορτή μας για την Ελληνική Επανάσταση, που ένωσε και ενώνει τον ελληνικό κόσμο». Μια μέρα πριν από τη μεγάλη (διπλή) γιορτή της 25ης Μαρτίου, η πρόεδρος των Ελληνικών Κοινοτήτων της Ουκρανίας Αλεξάνδρα Προτσένκο – Πιτσαλτζή στέλνει το δικό της μήνυμα ενότητας κι ελπίδας πως την ερχόμενη χρονιά, οι Έλληνες της Ουκρανίας θα τιμήσουν την εθνική επέτειο στα σπίτια τους, αυτά που τώρα βλέπουν να έχουν ισοπεδωθεί από τη λαίλαπα των πολεμικών συγκρούσεων.

«Θα επιζήσουμε, θα ορθοποδήσουμε, θα χτίσουμε ξανά τα σπίτια μας και του χρόνου, στις 25 Μαρτίου, θα μνημονεύσουμε τους ανθρώπους μας. Θα είναι μια μέρα μνήμης για τα θύματα αυτού του άδικου, τραγικού πολέμου», αναφέρει χαρακτηριστικά η κ. Προτσένκο σε γραπτό μήνυμά της στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, αφού η τηλεφωνική επικοινωνία είναι σχεδόν αδύνατη καθώς βρίσκεται καθ’ οδόν προς την Ελλάδα, περνώντας μέσα από πόλεις και χωριά που βάλλονται σκληρά.

«Οι πρόγονοί μας πάλεψαν για την ελευθερία της Ελλάδας, το πολυτιμότερο αγαθό για τον άνθρωπο. Εμείς παλεύουμε για την ελευθερία της Ουκρανίας, μιας χώρας όπου οι Έλληνες μένουν αιώνες», τονίζει η κ. Προτσένκο και περιγράφει με μελανά χρώματα την κατάσταση. «Πολλά τα θύματα του πολέμου… Καταστράφηκαν τα ελληνικά χωριά, το κέντρο των Ελλήνων της Μαριούπολης», τονίζει η κ. Προτσένκο, η οποία βίωσε στο πετσί της την κόλαση του πολέμου επί σχεδόν έναν μήνα, πλέον όμως έχει πάρει τον δρόμο της προσφυγιάς σε αναζήτηση ασφαλούς καταφυγίου στην Ελλάδα.

«Κανείς δεν πίστευε πως μια μέρα θα αναγκαζόμασταν να πάμε στην Ελλάδα ως πρόσφυγες πολέμου», αναφέρει η κ. Προτσένκο, η οποία κατάφερε να διαφύγει από τη βαριά πληττόμενη Μαριούπολη κι έχει φτάσει ώς το χωριό Βασίλιεβκα, στα προάστια της Ζαπορόζιε, συνεχίζοντας τον δρόμο προς τον τελικό της προορισμό.

«Σχεδόν έναν μήνα έμεινα στην κόλαση. Ελπίζω να φτάσουμε στην Ελλάδα, τον αιώνιο προορισμό των Ελλήνων της Διασποράς», τονίζει η πρόεδρος των Ελληνικών Κοινοτήτων Ουκρανίας, εξηγώντας γιατί δεν είναι εφικτή η τηλεφωνική επικοινωνία. «Συγγνώμη, δεν μπορούσα να σας απαντήσω. Έπεσαν πυροβολισμοί, έπρεπε να φύγουμε, φτάσαμε αργά στο Ζαπορόζιε, εγγραφήκαμε ως πρόσφυγες κι ευτυχώς καταφέραμε να μπούμε στο τρένο και τώρα πάμε στη Λβιβ, κουρασμένοι», μας γράφει.

Το ταξίδι προς την Ελλάδα, αυτή τη φορά είναι μακρύ και δύσκολο. «Αφού κατάφερα να φύγω, είμαι καλά. Αλλά οι σφοδροί βομβαρδισμοί δεν μας αφήνουν να προχωρήσουμε πιο γρήγορα», τονίζει και περιγράφει τη φρίκη που έζησε στο υπόγειο ενός σπιτιού, στη Μαριούπολη. «Είδα τον θάνατο ανθρώπων, η υγεία μου κλονίστηκε, δεν θα με γνωρίσετε αν με δείτε, αλλά η ψυχή μου χαίρεται που επέζησα και βρίσκομαι καθ’ οδόν προς την Ελλάδα», λέει φανερά συγκινημένη.

«Μαμά ζεις;»

Η Ιρίνα Ντενισένκο, πρόεδρος του Ελληνικού Συλλόγου «Ήλιος» στο Χάρκοβο, βίωσε τη δική της κόλαση στην Ουκρανία αλλά κι αυτή, όπως και η Αλεξάνδρα Προτσένκο, θεωρεί χρέος της να συμβάλλει στην ανάπτυξη του δοκιμαζόμενου σήμερα Ελληνισμού της Ουκρανίας και ειδικότερα της ελληνικής κοινότητας του Χαρκόβου, απ’ όπου προέρχεται. «Χρέος μου είναι να πω στον κόσμο ότι η ημέρα της γιορτής της 25ης Μαρτίου και για εμάς, τους Έλληνες της Ουκρανίας, είναι γιορτή. Και θα κάνουμε ένα μεγάλο μνημόσυνο για τους Έλληνες που σκοτώθηκαν, παλεύοντας για την ελευθερία της Ουκρανίας», λέει από την Αθήνα όπου πλέον βρίσκεται.

Πιανίστρια βραβευμένη σε διεθνείς διαγωνισμούς, κριτικός τέχνης και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Εθνικό Ινστιτούτο Τέχνης, η Ιρίνα Ντενισένκο ντρέπεται, όπως αναφέρει, να ομολογήσει πως ο φόβος των βομβαρδισμών ακόμα της προκαλεί ζωτικό στρες. «Είναι ακόμα μέσα μου. Μόλις ακούω αεροπλάνο, ψάχνω μέρος να κρυφτώ», σημειώνει και εξιστορεί τα όσα βίωσε: «Το Χάρκοβο, το βομβάρδιζαν από την αρχή του πολέμου κάθε μέρα και πολλές φορές την ημέρα. Την 1η Μαρτίου έπεσε ρουκέτα στο διαμέρισμά μας, στον τέταρτο όροφο. Εγώ πρόλαβα και κρύφτηκα στο μπάνιο. Μπήκα στην μπανιέρα, ενώ η εικοσιπεντάχρονη κόρη μου έπεσε κάτω από το τραπέζι. Όταν τελείωσε ο βομβαρδισμός και οι δυο τρομαγμένες δεν μπορούσαμε να πιστέψουμε ότι ήμασταν ζωντανές μέσα στα ερείπια του διαμερίσματος. Φώναζα ταραγμένη: “ Ευγενία ζεις;” και την ίδια ώρα, η κόρη μου φώναζε: “ Μαμά ζεις;”. Παρόμοιες σκηνές όλοι βλέπουμε σε ταινίες τρόμου, αλλά κανείς δεν μπορεί να καταλάβει τι πραγματικά περάσαμε σ’ αυτόν τον πόλεμο… Κανείς δεν μπορεί να καταλάβει την κόλαση του πολέμου, όσο ζοφερά και να την περιγράφεις».

Η Ιρίνα Ντενισένκο έφτασε με άλλες 28 γυναίκες με παιδιά στην Ελλάδα και περιγράφει τις δυσκολίες του ταξιδιού: «Τρεις φορές αλλάξαμε λεωφορεία. Δεν ήταν καθόλου εύκολο να κανονίσουμε το δρομολόγιο διαφυγής, να βρούμε δρόμους ασφαλείς ώστε να μην συμβεί τίποτα κακό σε κανέναν. Τελικά καταφέραμε και φτάσαμε στην Αθήνα σώοι και αβλαβείς. Μένουμε τώρα σε δύο ξενοδοχεία και οι περισσότερες από εμάς ενταχθήκαμε εθελοντικά και προσφέρουμε εργασία στα κέντρα υποδοχής προσφύγων από την Ουκρανία».

Η ίδια μας ζητάει να γράψουμε «ένα μεγάλο “ ευχαριστώ” στον Έλληνα επιχειρηματία από την Οδησσό, τον Βασίλη Μπούμπουρα του Παντελή, που ανέλαβε όλα τα έξοδα της μεταφοράς των μελών του Ελληνικού Συλλόγου, από το Χάρκοβο ώς τον Πειραιά».

Στο λίκνο της Ελληνικής Επανάστασης

Το μουσείο της «Φιλικής Εταιρείας», στη λωρίδα Κράσναγια, κοντά στην οδό Γκρέτσεσκαγια (ελλληνική), στο κέντρο της Οδησσού, προς το λιμάνι είναι αυτές τις μέρες άδειο από τους επισκέπτες. Οι κάτοικοι της θρυλικής για την ελληνική ιστορία πόλης βρίσκονται σε αναμονή των εξελίξεων… «Τι άραγε θα έλεγαν ο Νικόλαος Σκουφάς,ο Αθανάσιος Τσακάλωφ και ο Εμμανουήλ Ξάνθος το 1814, όταν ίδρυσαν εδώ μια μυστική οργάνωση επαναστατών πατριωτών της Ελλάδας; Σκοπός τους ήταν η απελευθέρωση της χώρας από τον τουρκικό ζυγό και σήμερα το λίκνο της ελληνικής επανάστασης βάλλεται από τους Ρώσους εισβολείς», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η πρόεδρος του Ελληνικού Συλλόγου Οδησσού Ελιζαβέτα Πολυχρονίδη, που βρίσκεται εδώ και δυο εβδομάδες στην Αθήνα, μεταφέροντας τη μεγάλη της οικογένεια, τον παπαγάλο και τις τρεις γάτες της μακριά από τον πόλεμο.

«Δεν μου αρέσει να γράφω για τον εαυτό μου, αλλά για τη φετινή γιορτή της 25ης Μαρτίου είχαμε προγραμματίσει την παρουσίαση του δίτομου βιβλίου μου “ Διάσημοι Έλληνες της Οδησσού”. Το βιβλίο είναι γραμμένο και τυπωμένο στη ρωσική γλώσσα και έχει περισσότερες από χίλιες σελίδες κειμένου και εικονογράφησης», λέει η κ. Πολυχρονίδη.

Μαζί της έφερε στην Ελλάδα λίγα τεύχη, που μόλις της είχαν σταλεί από το τυπογραφείο. Η πρόεδρος του Ελληνικού Συλλόγου της Οδησσού και συγγραφέας αναφέρεται στη μελέτη της για τους Έλληνες της Οδησσού και του Κιέβου, της Λβιβ και του Νιζίν, περιγράφει το αρχοντικό σπίτι των Υψηλάντηδων στο Κίεβο, την Ελληνική Εκκλησία της Αγίας Τριάδας και το Μουσείο Φιλικής Εταιρείας στην Οδησσό, τις ελληνικές εκκλησίες σε πολλές πόλεις της Ουκρανίας, τα Πανεπιστήμια στη Μαριούπολη και στο Χάρκοβο, όπου υπήρχαν Έδρες ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού. «Έχουμε ήδη χάσει σχεδόν αμετάκλητα τα ελληνικά κέντρα στην Ουκρανία», τονίζει με θλίψη.

«Το μουσείο – γκαλερί τέχνης του μεγάλου Έλληνα ζωγράφου Αρχίπ Κουίντζι στη Μαριούπολη καταστράφηκε. Και το Πανεπιστήμιο στο Χάρκοβο, το πρώτο στην Ουκρανία του 19ου αιώνα και το 4ο στη Ρωσική Αυτοκρατορία, που ιδρύθηκε το 1805 από τον Έλληνα Βασίλι Ναζάροβιτς Καραζίν και έφερε το όνομά του. Το κεντρικό κτίριο του πανεπιστήμιου υπέστη σοβαρές ζημιές από επίθεση πυραύλων. Τι άλλο μπορεί να συμβεί σε αυτόν τον ανελέητο πόλεμο;», αναρωτιέται η πρόεδρος του Ελληνικού Συλλόγου της Οδησσού.

Σοφία Προκοπίδου

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Δημήτριος Σκαρβέλης: Πόλεμος στην Ουκρανία: Ο κύβος ερρίφθη, η ευκαιρία χάθηκε

Από
anixneuseis
-
2

Η Δύση δεν παρουσιάστηκε ως αντίπαλος, αλλά ως πρόκληση, και ο Πούτιν άρπαξε την ευκαιρία.

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΚΑΡΒΕΛΗΣ*

Ο κύβος ερρίφθη από τον Πούτιν, ο οποίος απεφάσισε και ενήργησε. Η ευκαιρία χάθηκε από τους Δυτικούς και δεν θα επανέλθει στο ορατό μέλλον, ούτε στις εν ζωή γενεές.

Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, οι ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις οδεύουν προς τα μεγάλα αστικά κέντρα του Κιέβου, του Χαρκόβου, της Οδησσού και έχουν καταλάβει σε σημαντικό βάθος τη βόρεια, ανατολική και νότια περίμετρο της Ουκρανίας, και βέβαια συνεχίζουν. Οι oυκρανικές δυνάμεις αμύνονται γενναία και σθεναρά, αλλά το ισοζύγιο ισχύος κλίνει προς τη ρωσική πλευρά, με ό,τι αυτό σημαίνει για την εξέλιξη των επιχειρήσεων.

Ο Πούτιν, ψυχρός οραματιστής και εκτελεστής ενός σχεδίου, με πρόφαση την ασφάλεια της χώρας του από τη δυτική – νατοϊκή επιβουλή – απειλή (φαντασιακό δημιούργημά του), από καιρό ανέμενε την ευκαιρία. Παρά τον προάγγελο των επεμβάσεών του στη Γεωργία, στο Καζακστάν, στην Κριμαία (ρωσική από το 2014), η ευκαιρία εμφανίσθηκε, κατά τη δική του εκτίμηση τώρα, στο πρόσωπο μιας ανίσχυρης Ε.Ε., αναλισκομένης σε διαβουλεύσεις και ρητορείες, και μιας ταλανιζομένης από εσωτερικά προβλήματα Αμερικής, με προσανατολισμό πλέον προς τον Ειρηνικό και δηλούσης από στόματος του προέδρου της ότι, ούτως ή άλλως, δεν θα επέμβει στρατιωτικά σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας, καίτοι είχαν προβλέψει την επίθεση με μεγάλη ακρίβεια. Μια τέτοια δήλωση όχι μόνο έλυσε τα χέρια του Πούτιν, αλλά έκαψε και το δυτικό διαπραγματευτικό χαρτί. Η Δύση δεν παρουσιάστηκε ως αντίπαλος, αλλά ως πρόκληση, και ο Πούτιν άρπαξε την ευκαιρία. Οι επαπειλούμενες κυρώσεις, οικονομικής φύσεως, δεν έχουν για τον αντίπαλο τη βαρύτητα που η Δύση νομίζει, και βέβαια θίγουν και την Ευρώπη, όπως, για παράδειγμα, το εμπάργκο στα ρωσικά καύσιμα, που είναι γι’ αυτήν η μισή της ενέργεια και δεν βρίσκει όλους τους Eυρωπαίους σύμφωνους.

Τώρα λοιπόν, εδώ που έχουν φθάσει τα πράγματα, ποιοι και πώς θα σταματήσουν τον Πούτιν; Κι αφού δεν υπάρχουν αυτοί που θα τον σταματήσουν (μακάρι να το επιτύχουν οι Ουκρανοί), πότε και μέχρι πού θα φθάσει; Κάποιοι ισχυρίζονται ότι του αρκεί η Ουκρανία σε κατάσταση ομηρίας ή προτεκτοράτου, όμως ακούγονται και η Μολδαβία και οι Βαλτικές χώρες. Ουδείς αποκλείει να οραματίζεται τη δημιουργία ενός αντι-ΝΑΤΟ, αφού το ΝΑΤΟ υπάρχει και είναι ο αντίπαλος. Iσως ακόμα να ονειρεύεται και την επανασύσταση της πάλαι ποτέ ΕΣΣΔ. Ο αυταρχισμός του, η εξόντωση κάθε αντίθετης φωνής, ο έλεγχος των ΜΜΕ και η κρατική καταστολή τον έχουν αναδείξει σε ηγέτη δικτατορικών προδιαγραφών. Η προϋπηρεσία του στην KGB και ο ψυχισμός του, η κουλτούρα του, όπως διαμορφώθηκαν κατά την υπηρεσία του αυτή, σήμερα στη θέση που κατέχει του δημιουργούν σύνδρομο μεγαλείου, με ταύτιση του εθνικού μεγαλείου με τον προσωπικό αυτοθαυμασμό. Σιγά σιγά χάνεται η αίσθηση της πραγματικότητας και υπό την επιρροή των προκαταλήψεών του οδηγείται σε πραγμάτωση φαντασιώσεων.

Αλλά ας έλθουμε τώρα και στην ευκαιρία που χάθηκε. Η διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας και της ΕΣΣΔ βρήκε την Ε.Ε. απροετοίμαστη και το ΝΑΤΟ χωρίς εργασία. Η πρώτη, η Ε.Ε., εόρταζε το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και τη χωρίς τουφεκιά νίκη της επί του αυτοδιαλυθέντος αντιπάλου της και, χωρίς διορατικότητα και δημιουργική διάθεση, άφησε τον αμερικανικό παράγοντα να διατηρήσει το ΝΑΤΟ, να του βρει άρον άρον νέου είδους αποστολές (κυρίως ανθρωπιστικές, όπως τις ονόμασαν) και ακόμα να επεμβαίνει σε εσωτερικές υποθέσεις της Ευρώπης σύμφωνα με τις επιδιώξεις των ΗΠΑ (Συμφωνία Ντέιτον, βομβαρδισμός Σερβίας). Και το σοβαρότερο, αυτό που σήμερα φαίνεται απολύτως ξεκάθαρο, να μη δημιουργήσει ποτέ τους δικούς της πυλώνες ασφαλείας και εξωτερικής πολιτικής, ώστε να μένει συνεχώς υπό την προστασία του ΝΑΤΟ, δηλαδή των ΗΠΑ.

Υπό αυτές τις συνθήκες δεν είδε ποτέ η Ε.Ε. τον πρώην εχθρό με τη μεγαλοψυχία του νικητού, δεν είδε την ευκαιρία της «σύμπραξης» με αυτόν (ώστε να μη στραφεί προς Ανατολάς) στην οικοδόμηση μιας νέας και πιο στέρεης αρχιτεκτονικής ασφαλείας για τον ευρωπαϊκό χώρο, που να συμπεριλαμβάνει και τη Ρωσική Ευρώπη. Αγνόησε την Ιστορία, που ήθελε την προκομμουνιστική Ρωσία μεγάλη δύναμη της Ευρώπης (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία, εξ ου και τα τρία πρώτα κόμματα της Επανάστασης του 1821), τον τσάρο, συμμετέχοντα στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, να αποκηρύττει από το Συνέδριο της Βιέννης και όχι από την Αγία Πετρούπολη τον Υψηλάντη για την εξέγερση στο Ιάσιο και τον ρωσικό στόλο να ναυμαχεί στο Ναβαρίνο με τους Αγγλους και τους Γάλλους κατά των τουρκοαιγυπτιακών ναυτικών δυνάμεων. Μια ευρωπαϊκή αυτόνομη αρχιτεκτονική ασφαλείας, που θα εκάλυπτε την Ε.Ε. από την Ανατολή και θα της εξασφάλιζε και τις ενεργειακές ανάγκες της, όχι βέβαια σε αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ, αλλά σε εποικοδομητική ισότιμη συνεργασία, σε αντίθεση με τη σημερινή υποταγμένη Ευρώπη του γεωπολιτικού ελλείμματος και της υποτίμησης. Αντ’ αυτού το ΝΑΤΟ, με προτροπή των ΗΠΑ, επεκτάθηκε σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και σταδιακά έφθασε στο κατώφλι της Ρωσίας.

Εθελοτυφλία ή μάλλον πιεστική επέμβαση των ΗΠΑ, που είχαν τον δικό τους στρατηγικό σχεδιασμό. Η προαναφερθείσα «σύμπραξη» ήταν απαράδεκτη για τις ΗΠΑ, των οποίων η σύγχρονη ιστορία μάς διδάσκει ότι τους είναι αναγκαίος πάντοτε ένας αντίπαλος για να πιστοποιείται διαρκώς ο ηγετικός ρόλος τους στα παγκόσμια πράγματα. Στρατευμένος και ο Χάντιγκτον, όρισε με τη γνωστή του διαχωριστική γραμμή τον αντίπαλο με πολιτισμικά κριτήρια (πόλεμος των πολιτισμών).

Σε άρθρο του στην «Καθημερινή», 5/6 Μαρτίου, ο καθηγητής κ. Μαραντζίδης αναφέρεται στον Τζορτζ Κέναν, ο οποίος εχαρακτήρισε «μοιραίο λάθος» (fateful error) την κίνηση αυτή του ΝΑΤΟ, η οποία μελλοντικά «θα υποδαύλιζε εθνικιστικές, αντιδυτικές και μιλιταριστικές τάσεις στον λαό της Ρωσίας και θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη της ρωσικής δημοκρατίας και στην αποκατάσταση των σχέσεων Ανατολής – Δύσης». Και ιδού πού έχουμε φθάσει σήμερα, σε έναν απαράδεκτο και επιζήμιο πόλεμο σε ευρωπαϊκό έδαφος το έτος 2022.

«ΝΑΙ στον πόλεμο, ΟΧΙ στην ειρήνη» ήταν η απάντηση μιας ομάδας σοφών των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, στους οποίους τέθηκε το θέμα «της εξέτασης των προβλημάτων που θα δημιουργούσε το πέρασμα σε μια γενική ειρήνη και ποια μέτρα έπρεπε να ληφθούν για να αντιμετωπισθεί αυτό το ενδεχόμενο». Αυτός είναι και ο τίτλος του βιβλίου που αναφέρεται στα συμπεράσματα των σοφών. Φιλοπόλεμοι, λοιπόν, οι σοφοί των ΗΠΑ.

Καλώς ή κακώς, τα γενόμενα ουκ απογίγνονται, και σήμερα το τι πρέπει να πράξει η Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ είναι πλέον μονόδρομος. Προέχει να επιδιώξουν λύση διά της διπλωματικής οδού, αλλά παράλληλα και με σπουδή να φροντίσουν τη «στρατιωτική ισχύ» τους και την ετοιμότητά τους για πόλεμο.

Διπλωματία χωρίς στρατιωτική ισχύ δεν γίνεται από «θέση ισχύος» και τείνει προς παραχωρήσεις. Εξάλλου, οι δικτατορισμοί αδιαφορούν για την ανεξαρτησία των κρατών, για τις συνθήκες και το διεθνές δίκαιο, για το δίκαιο του πολέμου και τα ανθρώπινα δικαιώματα, για τη δημοκρατία και την ελευθερία, και το μόνο που υπολογίζουν είναι η στρατιωτική ισχύς.

Ας δώσουν στον Πούτιν να καταλάβει ότι η Δύση έχει ξυπνήσει από τον λήθαργο της ευημερίας της και, αν συνεχίσει, η όποια νίκη του θα είναι πύρρειος.

* Ο κ. Δημήτριος Σκαρβέλης είναι στρατηγός, επίτιμος Α/ΓΕΕΘΑ, ακαδημαϊκός.

“Καθημερινή”

Αποτυχία αποστολής: Ο Μπάιντεν στην Ευρώπη – Γράφει ο Δημήτρης Απόκης

Από
anixneuseis
-
1

Σε λίγα εικοσιτετράωρα ο Αμερικανός Πρόεδρος, Τζό Μπάιντεν, φτάνει στην Ευρώπη για να συμμετέχει στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, αλλά και στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται ίσως για το πιο κρίσιμο ταξίδι Αμερικανού Προέδρου στην Ευρώπη, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, με δεδομένη την κρίση που έχει ξεσπάσει στην Ουκρανία, με την παράνομη και στρατηγικά ανόητη εισβολή του Προέδρου της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν, σε μια ανεξάρτητη χώρα στην καρδία της Ευρωπαϊκής Ηπείρου.

Του Δημήτρη Γ. Απόκη *

Από τα αποτελέσματα αυτού του ταξιδιού θα κριθεί το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας, αλλά και το νέο γεωπολιτικό σκηνικό στο διεθνές σύστημα.

Στο τελευταίο μου άρθρο με τίτλο, “Το ταξίδι Μπάιντεν στην Ευρώπη: Και τώρα τι κύριε Πρόεδρε;“, αναφέρθηκα στην ανάγκη ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, όταν θα έρθει στην Ευρώπη να κομίσει ένα σχέδιο για την επόμενη ημέρα, των κοσμογονικών αλλαγών που έχει επιφέρει, στο διεθνές οικονομικό και εμπορικό σύστημα, η κρίση στην Ουκρανία, αλλά και στην ανάγκη οι ευρωπαίοι ηγέτες να απαιτήσουν να ακούσουν ένα συγκεκριμένο σχέδιο της Ουάσιγκτον, για την στήριξη της Ευρώπης, την επόμενη ημέρα, η οποία προδιαγράφεται εξαιρετικά δύσκολη σε όλα τα επίπεδα για τους λαούς της Γηραιάς Ηπείρου.

Πραγματικά, περίμενα ότι ο ηγέτης της ηγέτιδας δύναμης της Δύσης, της μεγαλύτερης δημοκρατίας του κόσμου, θα αντιλαμβάνονταν την κρισιμότητα της στιγμής, και της βαρύτητας της αποστολής του, και θα κόμιζε ένα τέτοιο σχέδιο. Δυστυχώς, οι κινήσεις της Ουάσιγκτον, όχι μόνο δεν δείχνουν κάτι τέτοιο, αλλά κάτι το οποίο κινείται σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη κατεύθυνση.

Λίγο πριν την άφιξη του κ. Μπάιντεν στις Βρυξέλλες και τη βόλτα στην Πολωνία, όλα δείχνουν ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος, όχι μόνο δεν κομίζει ένα συγκεκριμένο σχέδιο για την επόμενη ημέρα, αλλά έρχεται για να πιέσει την Ευρώπη, να επεκταθούν οι κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας, και στον τομέα της ενέργειας.

Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι η Ουάσιγκτον, έχει επιλέξει μια στρατηγική της οποίας στόχος είναι, η πτώση του Πούτιν από την εξουσία με οποιοδήποτε κόστος, αδιαφορώντας για τη ζημιά που θα υποστεί από την εφαρμογή της το σύνολο της Ευρώπης, και τον κίνδυνο να ξεσπάσουν φωτιές, παρόμοιες με αυτή της Ουκρανίας, σε διάφορα εύφλεκτα σημεία του πλανήτη στα οποία το καθεστώς Πούτιν, λόγω της ανόητης πολιτικής της Ουάσιγκτον από το 2008 και μετά, έχει βάλει πόδι.

Στο τελευταίο του άρθρο – ανάλυση, ο κατά την προσωπική μου άποψη, μεγαλύτερος ιστορικός του 21ου αιώνα, Νίλ Φέργκιουσον, διατυπώνει την άποψη, ότι, “Ο Μπάιντεν κάνει ένα κολοσσιαίο λάθος να πιστεύει ότι μπορεί να ματώσει τη Ρωσία ολοκληρωτικά, να ανατρέψει τον Πούτιν και να στείλει μήνυμα στην Κίνα να κρατήσει τα χέρια της μακριά από την Ταϊβάν.” Μάλιστα, παραθέτει την εξαιρετικά σημαντική για την ανάλυση της συστημικής κρίσης που βιώνουμε αυτή τη στιγμή, λόγω της εισβολής Πούτιν στην Ουκρανία, ρήση του πρώην Αμερικανού Υπουργού Άμυνας, Άστον Κάρτερ, ο οποίος είχε πει ότι, “Η γλώσσα που μιλούν οι άνθρωποι στους διαδρόμους της εξουσίας, δεν είναι η οικονομία ή η πολιτική. Είναι η ιστορία.” Και δυστυχώς, ο Αμερικανός Πρόεδρος και η ομάδα του εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, συνεχίζει να κάνει το τραγικό λάθος να αγνοεί την ιστορία.

Είναι πλέον ξεκάθαρο, ότι ο Πρόεδρος Μπάιντεν, έρχεται στην Ευρώπη, και έχει αποφασίσει να συνεχιστεί αυτός ο πόλεμος. Η Ουάσιγκτον, αλλά και χώρες του ΝΑΤΟ υπό την πίεσή της, θα συνεχίσουν να προμηθεύουν όπλα τον ουκρανικό στρατό.

Ο Φέργκιουσον, ο οποίος πέρα από το γεγονός ότι είναι, ίσως, το καλύτερο αναλυτικό μυαλό της εποχής μας, και αυτό διότι γνωρίζει ιστορία καλύτερα από οποιονδήποτε, έχει και άριστες πηγές στους κόλπους της αμερικανικής αλλά και της βρετανικής κυβέρνησης. Στην ανάλυση του καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, το μόνο τελικό παιχνίδι, για την Ουάσιγκτον σήμερα, είναι το τέλος του καθεστώτος Πούτιν. Στην αμερικανική πρωτεύουσα έχουν αποφασίσει ότι όσο παραμένει ο Πούτιν στην εξουσία, η Ρωσία θα είναι ένα κράτος παρίας που δεν θα γίνει ποτέ δεκτό πίσω στην κοινότητα των εθνών. Ταυτόχρονα, βλέποντας τις απειλές που πλέον εκτοξεύει η Ουάσιγκτον προς την πλευρά της Κίνας, είναι ξεκάθαρο ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν πιστεύει ότι το Πεκίνο έχει κάνει ένα τεράστιο λάθος, να πιστεύει ότι ο Πούτιν θα τη γλιτώσει.

Με βάση αυτά τα συμπεράσματα και με βάση αυτή τη στρατηγική, έρχεται στην Ευρώπη, ο Αμερικανός Πρόεδρος. Μακάρι να έχει δίκιο, αλλά ο κίνδυνος τα συμπεράσματα και η στρατηγική της κυβέρνησής του, να είναι λάθος, είναι παραπάνω από υπαρκτός. Και τότε οι συνέπειες για την Ευρώπη, θα είναι καταστροφικές.

Δυστυχώς, αγνοώντας και πάλι την ιστορία, ο Αμερικανός Πρόεδρος και η κυβέρνησή του, αναλύουν την κατάσταση και καταλήγουν στο συμπέρασμα της πτώσης του Πούτιν, βασιζόμενοι σε δεδομένα, αστικής φιλελεύθερης δημοκρατίας. Η Ρωσία δεν είναι κάτι τέτοιο, και η ιστορία της δεν στηρίζει την ανάλυση αυτή από την σημερινή Ουάσιγκτον.

Η παράταση του πολέμου, που είναι σαφές ότι προωθεί η κυβέρνηση Μπάιντεν, είναι δεδομένο ότι όχι μόνο θα αφήσει δεκάδες χιλιάδες Ουκρανούς νεκρούς και εκατομμύρια άστεγους, αλλά και να παραδώσει στον Πούτιν κάτι που μπορεί εύλογα να παρουσιάσει στην πατρίδα του ως νίκη.

Επίσης, όσο αφορά την Κίνα, η κυβέρνηση Μπάιντεν κάνει μεγάλο λάθος να πιστεύει, ότι οι απειλές της για δευτερογενείς κυρώσεις κατά κινεζικών εταιρειών θα αποθαρρύνουν τον Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ από το να στηρίζει τη Ρωσία, κυρίως οικονομικά.

Η στρατηγική της Δύσης, υπό την ηγεσία της Ουάσιγκτον, βασίζει όλα τα χαρτιά της ότι ο χρόνος λειτουργεί εναντίον του Πούτιν, στην Ουκρανία, και αγνοεί πλήρως το αντίθετο ενδεχόμενο, ότι όσο περνάει ο καιρός ο πόλεμος μπορεί να εξελιχθεί πολύ άσχημα για την Ουκρανία. Είναι σαφές ότι ο Πούτιν δεν έχει παίξει ακόμη όλα του τα χαρτιά στο μέτωπο της Ουκρανίας.

Την ίδια στιγμή η κυβέρνηση Μπάιντεν, κάνει λάθος κινήσεις σε μια σειρά μέτωπα, όπου ο Πούτιν, λόγω τραγικών λαθών στρατηγικής προηγούμενων αμερικανικών κυβερνήσεων έχει βάλει γερά πόδι, και μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα για τη Δύση. Η παρουσία της Ρωσίας στη Συρία, στη Βόρεια Αφρική, ακόμη και στη Λατινική Αμερική, υποτιμάται εγκληματικά από την Ουάσιγκτον.

Στη Μέση Ανατολή, η Ουάσιγκτον έχει κάνει και συνεχίζει να κάνει τραγικά λάθη, με πολύ αρνητικές συνέπειες για τη Δύση ευρύτερα. Λάθη τα οποία, μπορεί να ανάψουν παρόμοιες με την Ουκρανία φωτιές στο άμεσο μέλλον.

Χθες ο OPEC+ ( χώρες του OPEC συν τη Ρωσία), επανέλαβε ξεκάθαρα την σθεναρή προσήλωσή του στη συμφωνία με τη Ρωσία, όσο αφορά την παραγωγή πετρελαίου, παρά τις εντονότατες πιέσεις του Αμερικανού Προέδρου και της κυβέρνησής του.

Η εμμονή της κυβέρνησης Μπάιντεν, να αναβιώσει την πολύ αρνητική σε όλα τα επίπεδα συμφωνία με το Ιράν, σχεδόν πληρώνοντας το καθεστώς της Τεχεράνης, για το πυρηνικό πρόγραμμα, ενοχλεί σφοδρά τις Αραβικές χώρες και το Ισραήλ. Είναι πολύ εύκολο, σχεδόν βέβαιο, ότι απειλείται έκρηξη και εκεί, η οποία θα κάνει την Ουκρανία να μοιάζει με αστεία υπόθεση.

Και πολύ σύντομα, ο Αμερικανός Πρόεδρος και η κυβέρνησή του, αγνοεί στην πίεση του προς την Ευρώπη, να στηρίξει την στρατηγική του παρατεταμένου, μέχρι τελικής πτώσεως του Πούτιν, πολέμου στην Ουκρανία, την δεινή κρίση που έρχεται στο μέτωπο των τροφίμων και των κρίσιμων για μια σειρά βασικά αγαθά καθημερινότητας μετάλλων και πρώτων υλών.

Σε μια στιγμή που έχει ξεσπάσει στην καρδιά της Ευρώπης, η μεγαλύτερη, μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, κρίση, ο Πρόεδρος Μπάιντεν δείχνει όλο και πιο πολύ ότι όχι μόνο αποτυγχάνει στη βασική αποστολή του, ως ηγέτης του ελεύθερου κόσμου, που είναι η ασφάλεια, η σταθερότητα και η ευημερία της Δύσης, αλλά τη θέτει σε σοβαρό κίνδυνο.

Η αποτυχία αυτή της αποστολής του Αμερικανού Προέδρου, απειλεί κατά κύριο λόγο την Ευρώπη, και ελπίζω και εύχομαι οι Ευρωπαίου ηγέτες να το έχουν αντιληφθεί και να μην το επιτρέψουν. Αυτή θα είναι η πραγματική χειραφέτηση και η στρατηγική ανάταση της Ενωμένης Ευρώπης, και όχι τα επικοινωνιακά σόου, με τις ομιλίες του κύριου Ζελένσκι στα κοινοβούλια της Ευρώπης.

*Ο Δημήτρης Γ. Απόκης, είναι Διεθνολόγος και Δημοσιογράφος, απόφοιτος του, The American University School of International Service, Washington DC, του The Johns Hopkins University, The Paul H. Nitze, School of Advanced International Studies, Washington DC, μέλος του, The International Institute for Strategic Studies. Υπήρξε ανταποκριτής επί σειρά ετών στην Ουάσιγκτον και διαπιστευμένος στο Λευκό Οίκο, το Στέητ Ντιπάρτμεντ και το Πεντάγωνο. 

.thepresident.gr

Αύξηση των θανάτων από φυματίωση παγκοσμίως – Δυσοίωνες οι προβλέψεις

Από
anixneuseis
-
0

Η ουκρανική κρίση και η Ελλάδα

Από
anixneuseis
-
6

του Κων/νου Α. Καραγιαννίδη*

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, στις 24 Φεβρουαρίου, υπήρξε το ερέθισμα για την αφύπνιση ψυχροπολεμικών συνδρόμων και πρακτικών. Το πιο απαισιόδοξο σύμπτωμα, που παρατηρώ, είναι οι μανιχαϊστικές ερμηνείες των γεγονότων, στον απλοϊκό άξονα καλού-κακού.

Ελλείψει σφαιρικής ενημερώσεως για τις τρέχουσες εξελίξεις, καθώς οι πηγές είναι περιορισμένες, ελεγχόμενες και φιλτραριζόμενες, σε αμφότερες τις πλευρές, θα επιχειρήσω μια γενικότερη προσέγγιση.

Προφανώς και ένα τέτοιο πολυσύνθετο ζήτημα δεν είναι δυνατόν να εξαντληθεί στον περιορισμένο χώρο ενός άρθρου, αλλά ευελπιστώ να φωτίσω κάποιες πτυχές του που δεν έχουν αναδειχθεί από την κυρίαρχη οπτική των ΜΜΕ.

Η ανάλυσή μου επί της ουκρανικής κρίσεως διαχωρίζει την εξέταση της κρίσεως, καθ’ εαυτήν, από την συμμετοχή της Ελλάδος στα τεκταινόμενα. Προέχει ο αποστασιοποιημένος σχολιασμός των όσων διακυβεύονται από τον αγώνα για τον έλεγχο της Ουκρανίας, σε παγκόσμιο επίπεδο, ώστε να ιδωθούν ανεξαρτήτως από την στάση και τις επιδιώξεις της Ελλάδος στο ευρύτερο αυτό γεωπολιτικό παίγνιο.

Η διάρθρωση αυτή κρίθηκε σκόπιμη, επειδή – δυστυχώς – το σύνδρομο υποτελείας που μας προσδιορίζει από την μετακαποδιστριακή περίοδο και αποτυπώθηκε στις ονομασίες των τριών πρώτων κομματικών σχηματισμών (“αγγλικό”, “γαλλικό”, “ρωσικό”) εξακολουθεί να μας κατατρύχει, οδηγώντας μας σε αχρείαστες ταυτίσεις με τρίτους, που επηρεάζουν την ορθοκρισία μας.

Γενικά περί πολέμου

Θα επαναλάβω μια βασική θέση, που είχα διατυπώσει αναλυτικότερα σε παλαιότερο άρθρο μου [1], ότι ο πόλεμος δεν είναι η αντιθετική κατάσταση της ειρήνης, αλλά η κορύφωση της αντιπαλότητος. Την φενάκη της ειρήνης και την συνεχή παρουσία του πολέμου (όχι απαραιτήτως με την μορφή ενόπλων συγκρούσεων) στον ανθρώπινο βίο είχε επισημάνει ο Πλάτων στους “Νόμους” του, με δύο εμβληματικές φράσεις:

  • πόλεμος ἀεὶ πᾶσιν διὰ βίου συνεχής ἐστι πρὸς ἁπάσας τὰς πόλεις [2]
  • ἣν γὰρ καλοῦσιν οἱ πλεῖστοι τῶν ἀνθρώπων εἰρήνην, τοῦτ᾽ εἶναι μόνον ὄνομα, τῷ δ᾽ ἔργῳ πάσαις πρὸς πάσας τὰς πόλεις ἀεὶ πόλεμον ἀκήρυκτον κατὰ φύσιν εἶναι [3]

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο αντιπαλότητος, είναι πολύ δύσκολο να εντοπισθεί ο επιτιθέμενος και ο αμυνόμενος, καθώς οι ρόλοι αυτοί εναλλάσσονται και εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το χρονικό σημείο που θα θέσουμε ως απαρχή των γεγονότων. Εξ άλλου, όπως ευφυώς έχει παρατηρήσει ο Π. Κονδύλης δεν πρέπει να συγχέεται η αμυντική στρατηγική σε πολιτικό επίπεδο με την αμυντική στάση σε στρατιωτικό επίπεδο.

 

Αλλά όποιος, θέλοντας και μη, υιοθετεί αμυντική στρατηγική στο ιστορικό και στο πολιτικό επίπεδο, δεν είναι γι’ αυτόν καί μόνον τον λόγο υποχρεωμένος να υιοθετήσει αμυντική στρατηγική στο στρατιωτικό επίπεδο. Τα δύο επίπεδα δεν πρέπει να συγχέονται κατά κανένα τρόπο. Άλλο είναι η άμυνα ως ιστορικο-πολιτικός σκοπός και άλλο η άμυνα ως στρατιωτικό μέσο, άλλο ο αμυντικός χαρακτήρας ενός πολέμου και άλλο η αμυντική διεξαγωγή ενός πολέμου. Άλλωστε από στρατιωτική άποψη η καθαρά αμυντική διεξαγωγή πολέμου στερείται νοήματος και είναι πρακτικά αδύνατη. Αν την παίρναμε στα σοβαρά, θα σήμαινε ότι ο επιτιθέμενος μπορεί να κάνει ό,τι θέλει ατιμώρητα, διατρέχοντας απλώς τον κίνδυνο να επανέλθει στην αρχική του θέση και να προετοιμασθεί για να ξαναδοκιμάσει. Καμμιά άμυνα δεν είναι τελεσφόρα, αν δεν εμπεριέχει μια δραστική τιμωρία του επιτιθέμενου, όμως η τιμωρία αυτή δεν μπορεί παρά να συνίσταται σε πράξεις, οι οποίες, αν ιδωθούν μεμονωμένα, χαρακτηρίζονται από την ισχυρή παρουσία επιθετικών στοιχείων: ο αμυνόμενος πυροβολεί με τον ίδιο τρόπο και για τον ίδιον σκοπό όπως και ο επιτιθέμενος. [4]

 

 

Για να γίνει πιο κατανοητή η αδυναμία προσδιορισμού επιτιθεμένου και αμυνομένου θα ανακαλέσω κάποια ιστορικά παραδείγματα.

  • Η εκστρατεία του Μ. Αλεξάνδρου ήταν επιθετική ή αμυντική, αποσκοπούσα στην εξάλειψη του περσικού επεκτατισμού που, από πολλών δεκαετιών, απειλούσε τον ελληνικό κόσμο;
  • Η επιχείρηση των Ιαπώνων στο Pearl Harbor ήταν επιθετική ενέργεια ή αμυντική απάντηση στο εμπάργκο, που είχαν κηρύξει πρωτύτερα (Ιούλιος 1941) οι ΗΠΑ; Το οποίο με την σειρά του, ήταν επιθετική πράξη των ΗΠΑ ή αμυντική συνδρομή στην πιεζόμενη από την Ιαπωνία Κίνα; [5]
  • Εάν η Ελλάδα απεφάσιζε να ανακαταλάβει με χρήση βίας την κατεχόμενη Κύπρο θα διεξήγαγε επιθετικό ή αμυντικό πόλεμο;

Αντιλαμβανόμαστε ότι στον πολύπλοκο και δαιδαλώδη κόσμο των διακρατικών σχέσεων οι έννοιες “επίθεση” και “άμυνα” σχετικοποιούνται και καταντούν κενές ουσιαστικού περιεχομένου ή εκφυλίζονται σε απλά εργαλεία προπαγάνδας για την επιρροή στην κοινή γνώμη.

Συν τοις άλλοις, κανείς επιτιθέμενος δεν παραδέχεται ποτέ την επιθετικότητα του! Και αυτό δεν συμβαίνει μόνο για επικοινωνιακούς λόγους, αλλά όντως μπορεί να θεωρεί ότι αμύνεται σε πρότερη επιθετική εκδήλωση. Πρόκειται για το καλούμενο δίλημμα της ασφαλείας (security dilemma) [6]. Ο όρος εισήχθη από τον διεθνολόγο John Herz και υποδηλοί πως η άκρατη ισχυροποίηση του ενός μέρους, σε ένα ανταγωνιστικό δίπολο, μπορεί να οδηγήσει σε αντίδραση του ετέρου και να καταλήξει σε μείωση της πραγματικής ασφαλείας του πρώτου ή και αμφοτέρων, διαταράσσοντας την ισορροπία του διπόλου! Εν ολίγοις, ακόμη και αν η πολιτική μίας οντότητος στοχεύει στην άμυνα, είναι δυνατόν να εκληφθεί ως επιθετική κίνηση από αντίπαλη και να οδηγήσει σε σύγκρουση.

Εν τέλει, αυτό που προέχει και κυριαρχεί είναι το συμφέρον. Και είναι το ασφαλέστερο κριτήριο, στο κρατοκεντρικό σύστημα που επικρατεί, ώστε να αξιολογηθεί μια οποιαδήποτε πολιτική ή στρατιωτική ενέργεια: αν υπηρετεί κατά τον βέλτιστο τρόπο το συμφέρον της οντότητος που την πραγματοποιεί.

Η ευρεία γεωπολιτική διάσταση

Δυο σημαντικοί αναλυτές, τον 20ο αιώνα, έθεσαν ένα γεωπολιτικό πλαίσιο για την ερμηνεία της κυριαρχίας στον κόσμο, το οποίο δεν φαίνεται να έχει ανατραπεί. Πρόκειται για τους Halford Mackinder [7], και Nicholas Spykman [8], οι οποίοι διείδαν την μεγάλη σημασία του ευρασιατικού χώρου, για την παγκόσμιο ηγεμονία.

Κατά την οπτική αυτήν, το κλειδί για την παγκόσμια κυριαρχία είναι η Ευρασία (ή “Heartland“, κατά την ορολογία του Mackinder), είτε με την επικράτηση κάποιου κράτους στην περιοχή αυτήν, είτε με την διατήρηση των εκεί δυνάμεών της σε διάσπαση και τον αποκλεισμό της από τις θαλάσσιες οδούς (μέσω του “δακτυλίου” ή της “Rimland” του Spykman), ώστε δύναμη εκτός Ευρασίας (εν προκειμένω οι ΗΠΑ) να έχει τα ηνία του κόσμου.

Ο Zbigniew Brzezinski, το 1997, συστηματοποίησε έτι περαιτέρω την ανάλυση της Ευρασίας, στο μνημειώδες έργο του “Η μεγάλη σκακιέρα” [9]. Διακρίνοντας την υπό μελέτη έκταση σε τέσσερις μεγάλες περιοχές (ακόλουθος χάρτης), προσδιόρισε τις εξής παραδοχές, προκειμένου να μην διαταραχθεί/απειληθεί η αμερικανική ηγεμονία [σελ. 68-69 στην ελληνική έκδοση]:

  1. Ο “Ενδιάμεσος Χώρος” να υπαχθεί κατά το δυνατόν στην επιρροή της “Δύσεως”, όπου οι ΗΠΑ ήδη επικρατούν.
  2. Ο “Νότος” να μην τεθεί υπό τον αποκλειστικό έλεγχο μίας δυνάμεως.
  3. Η “Ανατολή” να μην ενοποιηθεί κατά τρόπο που να εκδιώκει τις ΗΠΑ από τις νησιωτικές βάσεις της εκεί.
  4. Ο “Ενδιάμεσος Χώρος” να μην επιδιώξει απεξάρτηση από την “Δύση” και έλεγχο επί του “Νότου”.
  5. Ο “Ενδιάμεσος Χώρος” να μην συμμαχήσει με την δεσπόζουσα δύναμη της “Ανατολής” (Κίνα).
  6. Οι δυο κύριες δυνάμεις της “Ανατολής” (Κίνα, Ιαπωνία) να μην συμμαχήσουν μεταξύ τους.
  7. Να μην απογαλακτισθεί η “Δύση” από τις ΗΠΑ, είτε αυτονομούμενη, είτε υποτασσόμενη στον “Ενδιάμεσο Χώρο”.

 

Ειδικότερα για τον ρόλο της Ουκρανίας στην “σκακιέρα”, αναφέρει τα εξής [σελ. 88-89 στην ελληνική έκδοση]:

Η Ουκρανία, νέος και σημαντικός χώρος στην ευρασιατική σκακιέρα, είναι γεωπολιτικός άξονας, επειδή η ίδια η ύπαρξή της, ως ανεξάρτητη χώρα, βοηθά τον μετασχηματισμό της Ρωσίας. Χωρίς την Ουκρανία, η Ρωσία παύει να είναι ευρασιατική αυτοκρατορία. Χωρίς την Ουκρανία, η Ρωσία μπορεί να συνεχίσει να παλεύει για αυτοκρατορική θέση, αλλά τότε θα γινόταν κυρίως ασιατικό αυτοκρατορικό κράτος, το οποίο θα συρόταν πιθανώς σε συγκρούσεις, που θα το αποδυνάμωναν, με αφυπνισμένους Κεντροασιάτες, οι οποίοι θα ήταν γεμάτοι μνησικακία για την απώλεια της προσφάτως αποκτηθείσας ανεξαρτησίας τους και θα είχαν την υποστήριξη των αδελφικών ισλαμικών κρατών στο νότο. Επίσης, το πιθανότερο και η Κίνα θα αντετίθετο σε οποιαδήποτε παλινόρθωση της ρωσικής κυριαρχίας στην Κ. Ασία, λόγω του αυξανομένου ενδιαφέροντός της για τα κράτη της περιοχής, που απέκτησαν προσφάτως την ανεξαρτησία τους. Ωστόσο, αν η Μόσχα ανακτήσει τον έλεγχο της Ουκρανίας, με τον πληθυσμό των 52 εκατομμυρίων, τους σημαντικούς πλουτοπαραγωγικούς πόρους και την πρόσβαση στον Εύξεινο Πόντο, η Ρωσία θα ανακτήσει αυτομάτως τις αναγκαίες προϋποθέσεις για να γίνει ισχυρό αυτοκρατορικό κράτος, που θα ενώνει την Ευρώπη και την Ασία. Αν η Ουκρανία έχανε την ανεξαρτησία της, αυτό θα είχε άμεσες συνέπειες για την Κ. Ευρώπη, μετασχηματίζοντας την Πολωνία, στον γεωπολιτικό άξονα του ανατολικού συνόρου της ενωμένης Ευρώπης.

Εν τω μεταξύ, την ίδια περίοδο, του πρωίμου μεταψυχροπολεμικού κόσμου, οι ΗΠΑ (εμφορούμενες και από την αλαζονεία του νικητή [10]) σχεδιάζουν να εκμεταλλευθούν “το σύνδρομο του σάντουιτς”  των χωρών της Α. Ευρώπης [11] και να επεκτείνουν την επιρροή του ΝΑΤΟ προς ανατολάς, παρά τις αντιδράσεις [12] και τις φημολογούμενες υποσχέσεις για παραίτηση από κάθε τέτοια ενέργεια, ως αντάλλαγμα για την αποδοχή από την ΕΣΣΔ της γερμανικής επανενώσεως [13]. Ανεξαρτήτως αν οι φήμες και ερμηνείες αυτές ευσταθούν, είναι γεγονός ότι η Ρωσία ενοχλείται από την μεγέθυνση του ΝΑΤΟ, όπως άλλωστε μαρτυρούν αλλεπάλληλες δηλώσεις ηγετών και αξιωματούχων της και ιδιαιτέρως αντιλαμβάνεται ως απειλή την εγκατάσταση στοιχείων του ΝΑΤΟ-ικού συστήματος αντιπυραυλικής/αντιβαλλιστικής αμύνης σε Πολωνία και Ρουμανία.

 

Η όξυνση του ουκρανικού ζητήματος και οι επιφυλάξεις

Μετά από αλλεπάλληλες παρασκηνιακές μεθοδεύσεις Ρώσων και “δυτικών” (με χαρακτηριστικότερες τις “χρωματιστές επαναστάσεις”, μετά το 2004) να ελέγξουν το πολιτικό σκηνικό της Ουκρανίας, με φίλια προσκειμένους ή εξαρτωμένους πολιτικούς, οδηγηθήκαμε στην ρωσική κλιμάκωση του 2014, με την προσάρτηση της Κριμαίας.

Αυτή η (αιφνιδιαστική;) ρωσική ενέργεια διήγειρε ποικίλες αντιδράσεις στο “δυτικό” στρατόπεδο. Άξιο μνείας, είναι, παρά ταύτα, ότι βαρυσήμαντοι Αμερικανοί παράγοντες στο πεδίο των διεθνών σχέσεων, παρουσίασαν νηφάλιες και συμβιβαστικές απόψεις για την διευθέτηση του ζητήματος, ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω προκλήσεις και οξύνσεις, αναγνωρίζοντας – ίσως – τον αυξημένο κίνδυνο να εκτραχυνθεί περισσότερο η κατάσταση.

Ο Henry Kissinger, σε άρθρο του, το 2014, πρότεινε τέσσερις βασικές αρχές για την επίλυση του ουκρανικού ζητήματος:

  1. Η Ουκρανία να είναι ελεύθερη να συνάψει πολιτικές και οικονομικές σχέσεις με το εξωτερικό.
  2. Η Ουκρανία να αποκλειστεί από ένταξη στο ΝΑΤΟ.
  3. Ελεύθερες, άνευ εξωτερικών παρεμβάσεων εκλογές, με στόχο την ανάδειξη κυβερνήσεων που να συμβάλουν στην άμβλυνση των εσωτερικών διαχωρισμών και στην αποφυγή εχθρικών ενεργειών κατά της Ρωσίας, στα πρότυπα της Φινλανδίας.
  4. Απόσυρση των Ρώσων από την Κριμαία, αλλά παραχώρηση σε αυτήν ειδικού καθεστώτος αυτονομίας.

Ακόμη και ο Brzezinski (που τον ακολουθεί η φήμη του εμμονικού με την ρωσική απειλή), υπεστήριξέ σε κείμενό του, λίγους μήνες αργότερα, την ανάγκη να διαμηνυθεί σαφώς η εξαίρεση της Ουκρανίας από την ένταξη στο ΝΑΤΟ, ώστε να καθησυχασθούν οι ψυχολογικοί και στρατηγικοί φόβοι της Ρωσίας, με αντάλλαγμα την παράλληλη εξαίρεσή της από ένταξη σε οποιαδήποτε ευρασιατική ένωση.

(Το αξιοπρόσεκτο στην ανάλυση του Brzezinski είναι η πρόταση για δημόσια διακήρυξη, στα πλαίσια της αποτροπής, πως η Ουκρανία θα ενισχυθεί σε πολεμικό υλικό από τις ΗΠΑ, σε περίπτωση ρωσικής εισβολής. Και αποκτά ενδιαφέρον, διότι, στις λεπτομέρειές του, “προφητεύει” την μορφή των σημερινών συρράξεων, καθώς προκρίνονται ως κατάλληλα μέσα για ενίσχυση των Ουκρανών και για φθορά των Ρώσων τα φορητά αντιαρματικά όπλα, προκειμένου να αντιτάξουν οι πρώτοι αστικό ανταρτοπόλεμο, οχυρωμένοι στις μεγαλουπόλεις τους!)

Ο διακεκριμένος καθηγητής John Mearsheimer, σε δικό του άρθρο, το ίδιο έτος, επιρρίπτει περισσότερες ευθύνες για το ουκρανικό αδιέξοδο σε ΗΠΑ/ΕΕ, παρά στον Πούτιν, διότι – ισχυρίζεται – ανάγκασαν την Ρωσία σε απέλπιδα αντίδραση, προσπαθώντας να επεκτείνουν την επικράτεια του ΝΑΤΟ μέχρι τα ρωσικά σύνορα. Θεωρεί την πολιτική κυρώσεων έναντι της Ρωσίας ατελέσφορη και επικίνδυνη και εισηγείται την ουδετεροποίηση της Ουκρανίας, ως ζώνης απομονώσεως (buffer zone) μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας, στο πρότυπο της Αυστρίας, κατά τον “Ψυχρό Πόλεμο”.

Ο Kissinger, επανήλθε με γενικότερες θέσεις, το 2016, για το όραμά του επί των αμερικανορωσικών σχέσεων, τονίζοντας την ανάγκη συνεργασίας και συγκλίσεων, σε έναν μεταβαλλόμενο και πολυπολικό κόσμο. Για την Ουκρανία, επεσήμανε ότι πρέπει να ενταχθεί στην διεθνή αρχιτεκτονική ασφαλείας κατά τέτοιον τρόπο ώστε να αποτελέσει γέφυρα μεταξύ Ρωσίας και “Δύσεως” και όχι προπύργιο του ενός μέρους κατά του άλλου.

Προσφάτως (αρχές του 2022, πριν την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία), ο καθηγητής Stephen Walt, σε δικό του άρθρο, αποδίδει την κρίση στην υποχώρηση των πραγματιστικών θεωρήσεων στις διεθνείς σχέσεις και στην ανάδυση μιας ιδεαλιστικής οπτικής, που αφίσταται από την πραγματικότητα και περιπλέκει καταστάσεις. Και αυτός εκτιμά ως μοναδική διέξοδο την μετατροπή της Ουκρανίας σε ουδέτερο κράτος (neutral state). Άξια αναφοράς και η θέση του ότι οι ηθικές κατηγορίες κατά του Πούτιν δεν συνιστούν στρατηγική (“moral outrage over his actions or character is not a strategy“).

Όλες αυτές οι παραινέσεις, δείχνουν εμπνευσμένες από το πνεύμα της “βυζαντινής” υψηλής στρατηγικής, που δεν επεδίωκε την ολοκληρωτική εξόντωση και εκμηδένιση ενός αντιπάλου, διότι στο μέλλον μπορεί να ήταν περισσότερο χρήσιμος ως σύμμαχος, παρά στόχευε στην επίλυση των εξωτερικών προβλημάτων της αυτοκρατορίας μέσω συμμαχιών και διπλωματίας [14].

Δυστυχώς, φαίνεται να αγνοήθηκαν από τους ιθύνοντες χαράξεως πολιτικής στο “δυτικό” στρατόπεδο , από τους οποίους προεκρίθη η συνέχιση κινήσεων στην κατεύθυνση υπερεκτάσεως του ΝΑΤΟ στο μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας, με αποτέλεσμα το σημερινό οξύ αδιέξοδο.

Προς αποφυγήν παρεξηγήσεων, αυτό δεν συνεπάγεται απόσειση ευθυνών για την ρωσική πλευρά, της οποίας αγνοούμε τις ακριβείς προθέσεις και επιδιώξεις, λόγω ανεπάρκειας στοιχείων και της παραδοσιακής ρωσικής μυστικοπάθειας. Άραγε εξωθήθηκε στις ενέργειές της, αντιδρώντας στην πίεση του ΝΑΤΟ, ή εποφθαλμιούσε ούτως ή άλλως την Ουκρανία και επιζητούσε αφορμή δράσεως;

Αποτίμηση παρούσης καταστάσεως

Αναντιρρήτως, ο μεγάλος χαμένος της υποθέσεως είναι η Ουκρανία. Όποια και να είναι η εξέλιξη του πολέμου, η χώρα έχει υποστεί μεγάλη ζημία, τόσο σε υποδομές, όσο και σε ανθρώπινο δυναμικό. Και απορώ με την παρουσίαση του Ζελένσκι ως χαρισματικού ηγέτη, που εμπνέει τον λαό του να αντισταθεί. Περισσότερο θα τον παρομοίαζα με τον δικό μας Ιωαννίδη, η ευπιστία και οι αλλοπρόσαλλες ενέργειες του οποίου οδήγησαν στην κυπριακή τραγωδία!

Και οι ευθύνες της ουκρανικής ηγεσίας είναι μεγαλύτερες, διότι είχαν υπ’ όψιν τους τα προηγούμενα με Γεωργία και Αρμενία, όπου οι υποσχέσεις για στήριξη της “δυτικής” τους πορείας λησμονήθηκαν προ της ρωσικής σκληρής ισχύος (είτε άμεσης, είτε έμμεσης). Παρά ταύτα οι Ουκρανοί επανέλαβαν τα ίδια λάθη, άνευ της παραμικρής επιφυλάξεως.

Έτερος “παίκτης” που μετρά απώλειες η ΕΕ. Παρασύρθηκε αφ’ ενός από την πολιτική των ΗΠΑ για την επέκταση στην Α. Ευρώπη, αφ’ ετέρου από τις εμμονές της για “πράσινη” ενέργεια και καταλήγει αντιμέτωπη με μια μη αναμενόμενη ενεργειακή κρίση. Αλλά και μια κρίση γεωπολιτικής ταυτότητος, για τον ρόλο της στον κόσμο, σε περίπτωση που οι σχέσεις της με την Ρωσία διαρραγούν παντελώς. Διόλου απρόσμενη εξέλιξη, ωστόσο, για μια οντότητα που μεριμνά για θέματα γεωπολιτικής και υψηλής στρατηγικής λιγότερο απ’ ό,τι για την προστασία σπανίων ζώων υπό εξαφάνιση…

Για τους λοιπούς “μεγάλους παίκτες” είναι άδηλο ακόμη αν θα προσμετρήσουν κέρδη ή ζημίες.

Όσο και αν η Ρωσία θεωρούσε εκ των ων ουκ άνευ πως έπρεπε να αντιδράσει στην προοπτική το ΝΑΤΟ να βρεθεί προ των συνόρων της, μένει να αποδειχθεί εκ του μακροπροθέσμου αποτελέσματος αν ο επιλεγείς τρόπος (διά των όπλων) ήταν ο προσφορότερος.

Οι ΗΠΑ φαίνονται εκ πρώτης όψεως πολλαπλώς ωφελημένες.

  • Κατορθώνουν να αποσοβήσουν την ενεργειακή συμφωνία Γερμανίας-Ρωσίας, για τον αγωγό “Nord Stream II”, για την οποία αντιδρούσαν σφόδρα εξ αρχής. Μάλιστα, η ένστασή τους εδραζόταν σε λόγους αρχής, όπως αποδεικνύεται από την συστοίχιση τριών διαφορετικών προέδρων (Obama, Trump, Biden) στον αυτό σκοπό.
  • Ενισχύουν και την πολιτική και την οικονομική εξάρτηση της ΕΕ από αυτές.
  • Πειθαναγκάζουν την Γερμανία να καταφύγει σε σημαντικές αμυντικές επενδύσεις, χρόνιο αίτημα των ΗΠΑ, ώστε να επιμερίζεται καλύτερα το κόστος συντηρήσεως του ΝΑΤΟ. Αν και η εξέλιξη είναι διφορούμενη, καθώς μια ισχυροποιημένη, στο στρατιωτικό σκέλος, Γερμανία μπορεί να εμφανίσει τάσεις αυτονομήσεως από την σκέπη των ΗΠΑ.
  • Καταφέρνουν πλήγμα στην Ρωσία, τόσο μέσω των κυρώσεων, όσο και μέσω συνεχούς αιμορραγίας (κυριολεκτικής και μεταφορικής) σε μια παρατεταμένη πολεμική σύγκρουση.

Αν εξετάσουμε, όμως, την περίπτωσή τους βάσει των προαναφερθεισών παραδοχών του Brzezinski, τότε ο μόνος όρος που πληρούται από τις εξελίξεις είναι ο 7ος, υπό την αίρεση ότι η συνεργασία ΕΕ-Ρωσίας έτεινε περισσότερο σε εξάρτηση της πρώτης από την δεύτερη, στην αντίθετη περίπτωση παραβιάζεται ο 1ος. Απ’ εναντίας, ελλοχεύει ο κίνδυνος προσεγγίσεως Ρωσίας-Κίνας (5ος όρος). Και μια τέτοια συμμαχία συνιστά την μεγαλύτερη απειλή για τα πρωτεία των ΗΠΑ, διότι η δημογραφικώς και τεχνολογικώς ακμάζουσα Κίνα θα αποκτήσει διά της Ρωσίας και μεγάλη ενεργειακή επάρκεια.

Το ενδεχόμενο να βρεθούν οι ΗΠΑ αντιμαχόμενες ταυτοχρόνως με Κίνα-Ρωσία δείχνει να έχει εξετασθεί, αν κρίνουμε από μία πρόσφατη δημοσίευση του οργανισμού RAND. Η οποία διατείνεται πως οι ΗΠΑ πρέπει να εγκαταλείψουν την παραδοσιακή τριγωνική διπλωματία [15] και να στραφούν σε μια στρατηγική αντιμετωπίσεως πολλαπλών, συνασπισμένων αντιπάλων (“America needs a ‘both/and’, not an ‘either/or’, strategy.” είναι η ακριβής καταληκτήρια φράση). Η πρόταση αυτή, εν τούτοις, φαντάζει περισσότερο υπερφίαλη και βουλησιαρχική, παρά εφικτή.

Επιπροσθέτως, οι ΗΠΑ θα πρέπει να αξιολογήσουν το κόστος από το τρωθέν κύρος τους. Όταν, επιθυμώντας να εντάξουν στην στενή σφαίρα επιρροής τους τρεις χώρες (κατά χρονολογική σειρά: Γεωργία, Αρμενία, Ουκρανία), τις παρασύρουν σε πολεμικές συγκρούσεις, αλλά αποτυγχάνουν να τις στηρίξουν και περιορίζονται σε κενολογίες, τί μήνυμα για την ισχύ τους και την αξιοπιστία τους εκπέμπουν στον υπόλοιπο κόσμο; Σε συνδυασμό, μάλιστα, με τις άτακτες αποχωρήσεις από Συρία και Αφγανιστάν;

Τέλος, η Κίνα, έστω και παραπλεύρως, μάλλον είναι η μόνη που προκύπτει καταφανώς ενισχυμένη από τις εξελίξεις. Είτε διότι η Ρωσία θα την προσεγγίσει, είτε διότι οι ΗΠΑ θα εμπλακούν σε μια χρόνια διαμάχη με την Ρωσία, στο ευρωπαϊκό θέατρο, που θα τις αποδυναμώσει από το μέτωπο του Ειρηνικού, την στιγμή που επεδίωκαν ακριβώς την εστίαση στο τελευταίο (με χαρακτηριστικότερο δείγμα την συμφωνία AUKUS και την απόσυρση των δυνάμεών τους από την Μ. Ανατολή).

Το επιχειρησιακό σκέλος

Εδώ η κατάσταση είναι πολύ συγκεχυμένη. Η ροή ειδήσεων είναι απολύτως ελεγχόμενη από αμφότερες τις πλευρές και υπόκειται στους κανόνες των ψυχολογικών επιχειρήσεων και του επικοινωνιακού πολέμου.

Κατά συνέπεια, δεν θα αποτολμήσω την παραμικρή αξιολόγηση των επιχειρήσεων, παρά θα περιοριστώ σε κάποιες γενικότερες παρατηρήσεις:

  1. Δεν γνωρίζουμε τις μύχιες στοχεύσεις της Μόσχας για την επιθυμητή τελική κατάσταση, παρά μόνον εικοτολογούμε. Το διάγγελμα Πούτιν, στις 24/02/2022 [16], έθεσε δύο πολύ αορίστους σκοπούς, την “αποναζιστικοποίηση” και την “αποστρατιωτικοποίηση” της Ουκρανίας. Η ασάφεια αυτή επιτρέπει στην Ρωσία να δικαιολογήσει πιθανή αποτυχία επιτεύξεως των όντως επιθυμητών αντικειμενικών σκοπών, στο στρατιωτικό πεδίο και να διαπραγματευθεί, χωρίς να παραδεχθεί ήττα ή υπαναχώρηση.
  2. Η περιχαράκωση στις πόλεις είναι μια πολύ αποτελεσματική μορφή ανταρτοπολέμου, που ευνοεί τον ανίσχυρο.
  3. Είναι πολύ πιθανό η Ουκρανία να υποστηρίζεται από ηλεκτρονικά και πληροφοριακά μέσα του ΝΑΤΟ. Στον επικοινωνιακό πόλεμο είναι πρόδηλο ότι έχει επικρατήσει κατά κράτος, τουλάχιστον στον “δυτικό” κόσμο.
  4. Επίκεντρο του επικοινωνιακού πολέμου έχει αποτελέσει η παράθεση των απωλειών (ανθρωπίνων και υλικών) του κάθε αντιπάλου. Βεβαίως, οι αριθμοί που ανακοινώνονται ένθεν κακείθεν δεν έχουν την παραμικρή αξιοπιστία, αλλά καλό είναι να λάβουμε υπ’ όψιν μας και την σχετική φύση των απωλειών. Δηλαδή, έχει σημασία πόσο εύκολο είναι να αναπληρωθεί μια απώλεια και τί αντίκτυπο θα έχει στα μετόπισθεν. Ως προς την (ταχεία) αναπλήρωση πληροφορούμαστε για “ενοικιάσεις” μισθοφόρων και εθελοντών. Οι απώλειες, όμως, των Ρώσων ενδέχεται να “κοστίζουν” περισσότερο, καθώς είναι φυσικότερο να δημιουργείται δυσφορία στον επιτιθέμενο, όταν πληθαίνουν τα φέρετρα που επιστρέφουν, παρά στον αμυνόμενο, που αντιμετωπίζει τις απώλειες ως αναπόδραστο κακό.

Η ελληνική διάσταση

Η πρόσληψη των γεγονότων από ελληνικής πλευράς και οι αντιδράσεις σε αυτά θα εξετασθούν σε δύο επίπεδα: κοινωνικό και πολιτικό.

Όσον αφορά την κοινωνία, περιττεύει, νομίζω, κάθε αναφορά στους οπαδούς γελοίων θεωριών περί “ομοδόξων λαών” και “ξανθού γένους”, ή στους λοβοτομημένους “Δον Κιχώτες” κατά των… “φονιάδων των λαών”! Παρά ταύτα, αρκούντως ανησυχητική παραμένει η συνήθειά μας να διαιρούμαστε και να ταυτιζόμαστε με ξένους, χωρίς να χρειάζεται! Σχεδόν δύο αιώνες μετά την εμφάνιση των “αγγλικού”, “γαλλικού” και “ρωσικού” κομμάτων εξακολουθούμε να αναζητούμε με τον φανό του Διογένους το… “ελληνικό”!!! Ποιό το νόημα να ακολουθούμε μια ρωσόφιλη ή μια ουκρανόφιλη/αμερικανόφιλη τάση, αν δεν τίθεται ως παράμετρος στην επιλογή μας το ελληνικό συμφέρον;

Το κοινωνικό και το πολιτικό επίπεδο, στο εν λόγω ζήτημα, τέμνονται από μια διάχυτη αντίληψη ότι πρέπει να συστρατευθούμε με την Ουκρανία, διότι αποτελούμε το ανάλογόν της στην ελληνοτουρκική διένεξη. Αυτό το σημείο χρήζει ιδιαιτέρας προσοχής.

Σε ανθρώπινο επίπεδο, είναι φυσιολογικό έως έμφυτο να συντασσόμαστε με τον αδύνατο. Αρκεί ο συναισθηματισμός να μην συμπαρασύρει την λογική και τις πολιτικές μας επιλογές. Διότι εκτός από την Τουρκία, ενδέχεται να βρεθούμε αντιμέτωποι με τα Σκόπια ή την Αλβανία, λόγου χάριν και τότε θα ανακαλύψουμε ότι ίσως ο “αδύνατος” δεν έχει πάντοτε το δίκαιο με το μέρος του, ή ότι μπορεί να δρα και ως ενεργούμενο κάποιου ισχυροτέρου…

Ακόμη και αν δεχθούμε, όμως, ότι γίνεται δεκτός ο παραλληλισμός Ελλάδος-Κύπρου με την Ουκρανία και της Τουρκίας με την Ρωσία, υπάρχει κάποιος που να πιστεύει ότι η διεθνής κοινότητα θα λάβει τόσο σθεναρή στάση στην δική μας περίπτωση, αν δεν έχει ίδιον όφελος; Σε τί μας ευνόησε η διαρκής επίκληση επί δεκαετίες του δικαίου και η αυτοπαρουσίασή μας ως θύμα του τουρκικού επεκτατισμού; Τί αναμένουμε να αλλάξει τώρα; Και πότε θα συνειδητοποιήσουμε ότι ο μόνος διαχρονικός και απαράβατος νόμος των διεθνών σχέσεων είναι η ισχύς, όπως εκφράζεται στον διάλογο Αθηναίων-Μηλίων [17], κατά τον Θουκυδίδη;

Και για να γίνω ακόμη πιο ωμός. Όντως, η Τουρκία επεκαλέσθη για την εισβολή στην Κύπρο, το 1974, λόγους προστασίας της εκεί τουρκοκυπριακής κοινότητος και βαθύτερο ανομολόγητο αίτιο ήταν η πεποίθηση ότι ελληνική κυριαρχία επί της Κύπρου απειλούσε την ασφάλειά της, αποκλείοντας την από την Μεσόγειο [18]. Η επιχειρηματολογία της έχει πολλά κοινά με την σημερινή της Ρωσίας. Αυτό θα έπρεπε να μας ενοχλεί και να μας προβληματίζει, ή ότι υποπέσαμε σε σωρεία παιδαριωδών λαθών, με μηδενική προετοιμασία, επιτρέποντας στην Τουρκία να επωφεληθεί και να επιβάλει τετελεσμένα και δεν έχουμε καταρτίσει έκτοτε μια συνεπή στρατηγική για την ανατροπή τους;

(Τείνω στην άποψη πως το πιο κοινό σημείο Ουκρανίας και Κύπρου είναι ότι οι ηγεσίες τους περιφρόνησαν τα γεωπολιτικά δεδομένα και ακολούθησαν ανεδαφικές πολιτικές. Όσο άφρων υπήρξε η πολιτική Μακαρίου να στρέψει την Κύπρο προς ανατολάς, ευρισκομένης σε νευραλγικό σημείο για την “δυτική” ασφάλεια, αλλά τόσο υπήρξε και ο προσανατολισμός Ουκρανών – αλλά και Γεωργιανών και Αρμενίων – προς ΗΠΑ/ΝΑΤΟ, παραβλέποντας την θέση τους εγγύτατα της Ρωσίας.)

Το θεμελιώδες πρόβλημά μας με την Τουρκία είναι το διευρυνόμενο χάσμα ισχύος (ή γεωπολιτικού δυναμικού [19]), μεταξύ μας, για το οποίο αδιαφορούμε, κρυπτόμενοι πίσω από βολικές (για την αδράνειά μας) επικλήσεις του διεθνούς δικαίου και το οποίο επιτείνει την επιθυμία της Τουρκίας να μας δορυφοροποιήσει.

Αυτό πρέπει να καταπολεμήσουμε (το χάσμα) πρωτίστως και όχι να καλλιεργούμε φρούδες ελπίδες ότι θα μας συμπαρασταθούν οι “μεγάλοι”, επειδή κι εμείς συμπαραστεκόμαστε στους αδικημένους αυτού του κόσμου… [20] Η Ουκρανία θα έπρεπε να ιδωθεί ως η νομοτελειακή εξέλιξη ενός διπόλου, στο οποίο η διαφορά γεωπολιτικού δυναμικού υπερέβη κατά πολύ κάποια αποδεκτά, για την ισορροπία του, όρια. Ευελπιστώ ότι το χάσμα μεταξύ Τουρκίας-Ελλάδος είναι μικρότερο από εκείνο Ρωσίας-Ουκρανίας και είναι ακόμη διαχειρίσιμο.

Επί του αμιγώς πολιτικού πρακτεόυ. Η συμπαράταξη με την “Δύση” προφανώς και ήταν υποχρεωτική επιλογή για την Ελλάδα και για λόγους αρχής και για λόγους εξαρτήσεως. Δεν κατανοώ, όμως, την επίδειξη τέτοιου υπερβάλλοντος ζήλου (πέρα από τις αχρείαστες τυμπανοκρουσίες για την αποστολή οπλισμού [21], ο πρωθυπουργός της Ελλάδος ήταν εκ των πρώτων ηγετών της ΕΕ που έσπευσε να χαιρετίσει το αίτημα της Ουκρανίας για ταχεία ένταξη, για να μην αναφερθώ καν στην επικοινωνιακή φιέστα της ΠτΔ σε ταβέρνα Ουκρανών στα Εξάρχεια…).

Γιατί να είναι τόσο έκδηλη η επιλογή πλευράς από μέρους μας; Και γιατί να ακυρώσουμε αβιάστως την εν εξελίξει προσπάθεια αποκαταστάσεως των ελληνορωσικών σχέσεων, που είχαν πληγεί σοβαρότατα από τις άλογες ενέργειες Κοτζιά, προκειμένου να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα της συμφωνίας των Πρεσπών; Ποιός νομίζουμε ότι έχει αυξημένο διπλωματικό κύρος αυτήν την στιγμή, η Ελλάδα που ετάχθη αναφανδόν με την “Δύση” και την Ουκρανία, ή η Τουρκία (αλήθεια, γιατί την μεμφόμαστε/ειρωνευόμαστε για την επιτήδεια ουδετερότητά της;) και το Ισραήλ, που τηρούν αποστάσεις από τους εμπλεκομένους και προσβλέπουν σε ενεργό διαμεσολαβητικό ρόλο; Θα δικαιολογούσα την πολιτική μας επιλογή μόνο εάν έχουμε λάβει κάποιο σοβαρό έμπρακτο (όχι υποσχέσεις ή διαβεβαιώσεις) αντάλλαγμα και μόνον τότε (αν και η διαπραγματευτική μας παράδοση δεν με κάνει αισιόδοξο…).

Υπάρχει και μια άλλη σημαντική παράμετρος, που συνηγορεί υπέρ μιας επαμφοτεριζούσης στάσεως: η ελληνική παρευξείνια ομογένεια. Μη δυνάμενοι να προδικάσουμε την τελική έκβαση της αναμετρήσεως, επιβάλλεται να διατηρήσουμε ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας και με τους δύο εμπλεκομένους, ώστε να διασφαλίσουμε πως οι ελληνικές κοινότητες θα αντιμετωπισθούν ευμενώς από τους εμπολέμους, ως ουδέτερο στοιχείο (όχι ως σύμμαχος μίας ή άλλης πλευράς) και η συνδρομή μας προς αυτές θα είναι εφικτή, ανεξαρτήτως μελλοντικού καθεστώτος της περιοχής.

Και για να απλοποιήσω την όλη σκέψη μου, παρασυρόμενος από το επικρατούν πνεύμα ποδοσφαιρικού φανατισμού, που κατακλύζει τον δημόσιο λόγο, η Ελλάδα είναι ομάδα β΄ κατηγορίας που αγωνίζεται για την άνοδο στην α΄. Δεν αποβλέπει στο πρωτάθλημα. Το συμφέρον της είναι να εκμεταλλευτεί την αντιπαλότητα των διεκδικητών του πρωταθλήματος προς όφελός της, όχι να ταυτιστεί με έναν εξ αυτών, που μπορεί να την ευνοήσει προς ώρας, αλλά να την φέρει εκτεθειμένη στο μέλλον, έναντι άλλων διεκδικητών, των οποίων την συνδρομή θα χρειαστεί.

Ήτοι, αν δεν είμαστε σε θέση να επηρεάσουμε με αποφασιστικό τρόπο μια κατάσταση υπέρ ημών, η επιφυλακτική αναμονή και η διατήρηση δυνατότητος ελιγμών φαίνονται ασφαλέστερες επιλογές.

Επιπτώσεις στην Ελλάδα

  • Αναζωπύρωση ενδιαφέροντος για κοιτάσματα υδρογονανθράκων Α. Μεσογείου.
  • Πιθανή χαλάρωση κυρώσεων από ΕΕ για χρήση λιγνίτη.
  • Εμπλοκή/Υστέρηση στην βιομηχανική συνεργασία Ουκρανίας-Τουρκίας στον κρίσιμο τομέα κινητήρων (αεροσκαφών και αρμάτων), όπου η Τουρκία χωλαίνει.
  • Δυσχέρεια στην συντήρηση ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων που υπηρετούν στον ΕΣ (Tor-M1, OSA-AKM). Παρότι ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν είναι κρίσιμα για την ελληνική άμυνα (στο 17:14 λεπτό τηλεοπτικής του συνεντεύξεως), είναι τα μόνα που παρέχουν τοπική αντιαεροπορική κάλυψη στο Δ΄ΣΣ και στις αιγαιακές νήσους, χωρίς άμεση εναλλακτική. Και δεν ξέρω πόσο σώφρον είναι να διαλαλούμε ότι τα θεωρούμε ούτως ή άλλως άχρηστα, αντί να διαπραγματευόμαστε κάποιου είδους επιδότηση για αντικατάστασή τους από αντίστοιχα “δυτικά” (π.χ. αιτούμενοι διεύρυνση των προϋποθέσεων και πιστώσεων του προγράμματος ERIP).
  • Ευκαιρία εξαγωγής επιχειρησιακών συμπερασμάτων, άνευ κόστους, για την καλύτερη προετοιμασία μας έναντι της τουρκικής απειλής. Ειδικότερα η εισβολή των Ρώσων μέσω Λευκορωσίας, στα νώτα των ταγμένων στο ανατολικό μέτωπο Ουκρανών, μου θύμισε το σκέλος του τουρκικού σχεδίου “Βαριοπούλα” για υπερφαλάγγιση του Έβρου.
  • Πιθανή θετική έκβαση για την Ρωσία θα ενθαρρύνει άλλες αναθεωρητικές δυνάμεις (δηλαδή Κίνα και Τουρκία) να επιμείνουν στην ανατροπή του status quo της περιοχής τους, που οραματίζονται.
  • Εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αφού αυτές πάντοτε συναρτώνται με τις αμερικανορωσικές. Το θέμα προσφέρεται κυρίως για σεναριολογία, καθώς οι εξελίξεις λαμβάνουν απρόβλεπτη τροπή και εκφεύγει από τους σκοπούς του παρόντος άρθρου.

Συμπεράσματα-Επίλογος

Η ευθύνη για τον πόλεμο δέον να αποδοθεί αμφιπλεύρως. Η δαιμονοποίηση της Ρωσίας και του Πούτιν, με περιφρόνηση στην γεωπολιτική θεώρηση των πραγμάτων, απλώς θα δυσχεράνει την ομαλοποίηση της καταστάσεως, με κίνδυνο να προκύψει ένα νέο “σιδηρούν παραπέτασμα”.

Στα καθ’ ημάς, είναι τραγικό να αγνοούμε τον δικό μας Θουκυδίδη και να εξακολουθούμε να ερμηνεύουμε τον κόσμο μέσα από ιδεοληπτικές και θρησκευτικές εμμονές. Η πραγματικότητα είναι αμείλικτη και τιμωρεί όποιον την περιφρονεί και επιχειρεί να την προσαρμόσει, προκρουστείως, στα μέτρα των αντιλήψεών του για έναν ιδεατό κόσμο. Ο δε εχθρικός αναθεωρητισμός δεν αντιμετωπίζεται ούτε με ευχολόγια περί δικαίου, ούτε με πίστη σε υποσχέσεις συνδρομής τρίτων, που – πιθανότατα – θα αναιρεθούν την κρίσιμη στιγμή. Μακάρι το πάθημα της Ουκρανίας να μας γίνει μάθημα, ώστε να μεριμνήσουμε – επί τέλους – για την ενίσχυση των δικών μας δυνάμεων και την εμπέδωση της νοοτροπίας ότι αυτές είναι η μόνη σίγουρη εγγύησή μας!

 

 

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΑ

  1. Η τρομοκράτησή μας από την δράση των τουρκικών ΜΕΑ στην Λιβύη έδωσε την θέση της στην ανακούφισή μας, από τις πληροφορίες που τα θέλουν να έχουν μηδαμινή συνεισφορά στην Ουκρανία. Αμφότερες οι αντιδράσεις είναι εσφαλμένες. Ούτε η υπερτίμηση, αλλά ούτε και η υποτίμηση του εχθρού είναι συνετές. Κάθε οπλικό σύστημα πρέπει να εξετάζεται εντός του πλαισίου που ορίζει το δόγμα χρήσεώς του και συνυπολογίζοντας τις δυνατότητες του αντιπάλου του, καθώς και το περιβάλλον. Όποιες και να ήταν οι επιδόσεις τους σε Λιβύη και Ουκρανία, το Αιγαίο είναι διακριτή περίπτωση και εκεί πρέπει να επικεντρωνόμαστε. Κάθε άλλη προσέγγιση άπτεται διαφημιστικών πρακτικών!
  2. Είναι αστείο και υποκριτικό συνάμα να αναδύεται στον δημόσιο διάλογο θέμα ρωσικών μηχανισμών προπαγάνδας στην Ελλάδα. Προφανώς και υπάρχουν, αλλά άλλες δυνάμεις δεν έχουν παρομοίους μηχανισμούς ή δεν μας ενοχλούν; Και δεν υπονοώ μόνο τις ΗΠΑ (που αλίμονο αν δεν διέθεταν δυνατότητα επικοινωνιακής επιρροής) αλλά πότε μας απασχόλησε η κατά συρροή εισβολή στους τηλεοπτικούς μας δέκτες (χαμηλοτάτου επιπέδου) παραγωγών εκ Τουρκίας;
  3. Αναμένω όσους υποστηρίζουν πως η λύση στο δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδος είναι η αθρόα εισδοχή μεταναστών, να σπεύσουν να οργανώσουν μεταφορά όσων περισσοτέρων Ουκρανών προσφύγων (που, ειρήσθω εν παρόδω, είναι πραγματικοί και όχι κατ’ όνομα). Και φιλήσυχοι είναι και – το κυριότερο για την συνοχή μιας κοινωνίας – αφομοιώσιμοι. Ή μήπως η ανθρωπιστική μας ευαισθησία εξαντλείται στους Αφρικανούς και Ασιάτες φορείς της ισλαμικής οπισθοδρομήσεως;

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ – ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

  1. “Πόλεμος και αποτροπή του“, ενότητα “Εννοιολογική προσέγγιση πολέμου και ειρήνης“.
  2. Πλάτων, “Νόμοι”, 625ε.
  3. Πλάτων, “Νόμοι”, 626α.
  4. Παναγιώτης Κονδύλης, “Γεωπολιτικές και στρατηγικές παράμετροι ενός ελληνοτουρκικού πολέμου“, επίμετρο στην “Θεωρία του Πολέμου”, εκδόσεις Θεμέλιο, 1999.
  5. Για μια απλή καταγραφή των συμβάντων που προηγήθηκαν του αιφνιδιασμού στο Pearl Harbor προσφέρονται άρθρο του “Office of the historian”, του αμερικανικού υπουργείου εξωτερικών και άρθρο του μουσείου Β΄ΠΠ της Νέας Ορλεάνης.
  6. Σύντομη εννοιολογική περιγραφή από την εγκυκλοπαίδεια Britannica. Εκτενέστερη ανάλυση σε δημοσίευση του καθηγητή Shiping Tang.
  7. “The geographical pivot of history“, άρθρο δημοσιευθέν στο 4ο τεύχος του 23ου τόμου του “The Geographical Journal”, τον Απρίλιο του 1904.
  8. “The geography of the peace“, μελέτη εκδοθείσα το 1944. Κυκλοφορήθηκε μεταφρασμένη και στα ελληνικά, το 2004. Η προσέγγιση του Spykman, με τον “δακτύλιό” του, είχε καταλυτική συμβολή στην δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας, κατά τον “Ψυχρό Πόλεμο”.
  9. Πρωτότυπος τίτλος “The grand chessboard”, εξεδόθη μεταφρασμένο στα ελληνικά από τις εκδόσεις Λιβάνη, το 1998.
  10. Για την συμπεριφορά των ΗΠΑ έναντι της ηττημένης Ρωσίας, την δεκαετία 1991-2000, παραπέμπω σε μαρτυρίες του Αλ. Παπαχελά και του στρατηγού ε.α. Μιχ. Κωσταράκου, στην “Καθημερινή”.
  11. Λόγω της τραυματικής εμπειρίας των περισσοτέρων κρατών αυτών από τον διαμοιρασμό της Α. Ευρώπης μεταξύ Γερμανίας και ΕΣΣΔ, τις παραμονές του Β΄ΠΠ και της απειλής που αισθάνονται να συνθλιβούν από δύο υπέρτερες δυνάμεις που τα περικλείουν, έχουν αναπτύξει ιδιαίτερες φιλοαμερικανικές τάσεις, θεωρώντας τις ΗΠΑ ως τον εγγυητή της ανεξαρτησίας τους.
  12. Ο θεωρούμενος και “αρχιτέκτων” του “Ψυχρού Πολέμου” διπλωμάτης George Kennan είχε χαρακτηρίσει κάθε σκέψη για επέκταση του ΝΑΤΟ πλησιέστερα προς τα ρωσικά σύνορα ως “μοιραίο σφάλμα” (“fateful error“), σε ομώνυμο άρθρο του στους NY Times, στις 05/02/1997.
  13. Η παράμετρος αυτή αναλύεται διεξοδικότατα σε δύο διαδοχικά άρθρα του δημοσιογραφικού οργανισμού “National Security Archive” (πρώτο και δεύτερο), με πλήθος παραπομπών και αποχαρακτηρισμένων εγγράφων. Τα κείμενα υπάρχουν μεταφρασμένα και στα ελληνικά, στο ιστολόγιο “Con-Ops” (πρώτο και δεύτερο άρθρα). Ωστόσο, ο τότε υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ James Baker διέψευσε σε συνέντευξή του στο CNN, στις 09/11/2009, ότι υπήρξε προφορική δέσμευση για περιορισμό του ΝΑΤΟ. Ενώ και ο ίδιος ο Γκορμπατσώφ, σε συνέντευξή του, στις 16/10/2014, διευκρίνισε ότι δεν ετέθη ποτέ ζήτημα διευρύνσεως του ΝΑΤΟ προς ανατολάς και οι διαπραγματεύσεις αφορούσαν αποκλειστικώς την εγκατάσταση προσωπικού και υποδομών του ΝΑΤΟ στο έδαφος της πρώην Α. Γερμανίας. Το ίδιο επιχείρημα προβάλλουν και πολλοί άλλοι “δυτικοί” αξιωματούχοι, διατεινόμενοι ότι τα περί μη αποδοχής στο ΝΑΤΟ πρώην μελών του συμφώνου της Βαρσοβίας οφείλονται σε (σκόπιμη ή ακούσια) παρερμηνεία από την ρωσική πλευρά. Η σχετική έρευνα και αρθρογραφία είναι εκτενέστατη, θα αρκεστώ να προτείνω δύο μόνον ακόμη άρθρα, από το “War on the rocks” (12/07/2016) και το “PolitiFact” (22/02/2022), που είναι αρκούντως σφαιρικά και διαφωτιστικά, εξ αιτίας της πληθώρας παραπομπών.
  14. Περισσότερα στο εξαιρετικό πόνημα του Edward Luttwak “Η υψηλή στρατηγική της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας” και σε συνέντευξη του ιδίου στην “Καθημερινή”.
  15. Όρος (triangular diplomacy στα αγγλικά) που οφείλεται στον H. Kissinger και την πολιτική που ακολούθησε ως υπουργός εξωτερικών, προκειμένου να αποδυναμώσουν οι ΗΠΑ τον κομμουνιστικό συνασπισμό, προσεταιριζόμενες την Κίνα. Σε ευρύτερο πλαίσιο, η έννοια ανταποκρίνεται σε ένα σύστημα τριών δυνάμεων, όπου η μία προσπαθεί να ελέγξει τις σχέσεις ισορροπίας μεταξύ των τριών, προκειμένου να κυριαρχήσει.
  16. Σχετικό δημοσίευμα της “Ναυτεμπορικής” με αποσπάσματα της ομιλίας Πούτιν. Δυστυχώς, ίσως και λόγω του αποκλεισμού ρωσικών ΜΜΕ στην ΕΕ, δεν κατέστη εφικτός ο εντοπισμός του πλήρους κειμένου.
  17. “… δίκαια μὲν ἐν τῷ ἀνθρωπείῳ λόγῳ ἀπὸ τῆς ἴσης ἀνάγκης κρίνεται, δυνατὰ δὲ οἱ προύχοντες πράσσουσι καὶ οἱ ἀσθενεῖς ξυγχωροῦσιν.“, Θουκυδίδης, Ιστορία, Βιβλίο Ε΄, εδάφιο 89.
  18. Αναλυτικότερη περιγραφή της τουρκικής οπτικής επί των γεγονότων του 1974 στο βιβλίο του Μεχμέτ Αλή Μπιράντ, “Απόφαση-Απόβαση“.
  19. Έννοια ευρύτερη της “ισχύος”, που χρησιμοποίησε κατά κόρον ο Πανγιώτης Κονδύλης στις αναλύσεις του και όρισε ως “ιστορικο-κοινωνική παρουσία ενός συλλογικού υποκειμένου που με την πολιτική και λοιπή δυναμική του γεμίζει ορισμένο γεωγραφικό χώρο“.
  20. Η διαχρονική αξιοποίηση του δικαίου από τις μεγάλες δυνάμεις χαρακτηρίζεται από “δυο μέτρα και δυο σταθμά”, εκείνο που καθορίζει την ερμηνεία των κανόνων δικαίου είναι το συμφέρον. Σε άρθρο του Μ. Δρουσιώτη, στον “Πολίτη” (Κύπρου), στις 06/03/2022, που συγκρίνει Μακάριο και Ζελένσκι, έχουμε μια πρόγευση της ευκολίας με την οποία θα απορριπτόταν η ταύτιση κυπριακού και ουκρανικού ζητήματος, λόγω πολλών κρισίμων λεπτομερειών που διαφοροποιούν τις δύο περιπτώσεις.
  21. Διερωτώμαι με ποιά λογική επελέγη η απ’ ευθείας αποστολή οπλισμού από την Ελλάδα στην Ουκρανία και όχι απλώς η διάθεσή του στο ΝΑΤΟ (ή στις ΗΠΑ), ώστε εκείνο (ή εκείνες) να έχουν την ευθύνη της εμπλοκής. Όπως ευφυέστατα έπραξε η Πολωνία με τα αεροσκάφη της MiG-29

*Ο Κωνσταντίνος Καραγιαννίδης είναι Ηλεκτρολογος,Μηχανολόγος, Μηχανικός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών.

Ο Mearsheimer, η Ουκρανία, η Ρωσία και η “Δύση”

Από
anixneuseis
-
2

 Παραθέσαμε πριν λίγες ημέρες άρθρο του  καθηγητή διεθνών σχέσεων John Mearsheimer στο “Foreign Affairs”, το οποίο είχε γράψει το 2014, και ουσιαστικά, απο τότε, προέβλεπε την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. 

Μια πρόσφατη (01/03/2022) συνέντευξή του υπάρχει στο περιοδικό “New Yorker”, όπου, εκτός από μια ανασκόπηση των παλαιών θέσεών του, προβαίνει σε κάποιες εκτιμήσεις για την εξέλιξη της κρίσεως αλλά και μια γενικότερη κριτική της αμερικανικής μεταψυχροπολεμικής εξωτερικής πολιτικής.

Η συνέντευξη αυτή είναι η επιτομή της θουκυδιδείου αντιλήψεως για τον κόσμο και αξίζει να μελετηθεί εν όλω και εις βάθος. Ακολούθως αποδίδεται στα ελληνικά μια σύνοψη των κυριοτέρων θέσεών της (οι επικεφαλίδες των ενοτήτων είναι του Κωνσταντίνου Καραγιαννίδη ο οποίος μετέφρασε την συνέντευξη και, εν πολλοίς, υποκαθιστούν τις ερωτήσεις του δημοσιογράφου Isaac Chotiner).

Η απαρχή του προβλήματος

Ως τέτοια λογίζεται η σύνοδος του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι, τον Απρίλιο του 2008, όταν ανακοινώθηκε πως Ουκρανία και Γεωργία πρόκειται να γίνουν μέλη του ΝΑΤΟ. Οι Ρώσοι κατέστησαν σαφές έκτοτε ότι αυτή η κίνηση αποτελεί “κόκκινη γραμμή” για εκείνους. Με την πάροδο των χρόνων η “Δύση” έκανε άλλο ένα βήμα, επιχειρώντας να μετατρέψει την Ουκρανία σε προπύργιό της. Αυτή η πολιτική δεν περιοριζόταν απλώς στην επέκταση του ΝΑΤΟ, αλλά περιελάμβανε την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ και την μετατροπή της σε φιλοαμερικανική “φιλελεύθερη δημοκρατία”. Για τους Ρώσους, αυτή η εξέλιξη εκλαμβάνεται ως υπαρξιακή απειλή. 

Είναι θεμελιώδες να κατανοηθεί ότι αναφερόμαστε σε στρατηγική τριών σημείων:

  • Επέκταση ΕΕ
  • Επέκταση ΝΑΤΟ
  • Εγκαθίδρυση φιλοαμερικανικού πολιτικού καθεστώτος

Η ικανοποίηση όλων θα θεωρηθεί κατηγορηματικώς απαράδεκτη από τους Ρώσους. Δεν είναι βέβαιο ότι θα υπήρχε η ίδια αντίδραση, αν – επί παραδείγματι – η Ουκρανία μετατρεπόταν μόνον σε “φιλελεύθερη δημοκρατία” με φιλικές σχέσεις προς την “Δύση”.

Ιμπεριαλισμός ή ρεαλιστική πολιτική των ισχυρών;

Η απαίτηση για περιορισμό της αυτοδιαθέσεως ενός κράτους δεν είναι ιμπεριαλισμός, είναι απλώς η πολιτική πρακτική των μεγάλων δυνάμεων. Μια χώρα σαν την Ουκρανία, δίπλα σε μια χώρα σαν την Ρωσία, πρέπει να είναι προσεκτική έναντι των βουλήσεων της Ρωσίας. 

Τα κράτη του “δυτικού” ημισφαιρίου συμπεριφέρονται αναλόγως έναντι των ΗΠΑ. Δεν υφίσταται καν το ενδεχόμενο να επιτρέψουν οι ΗΠΑ σε οποιοδήποτε “δυτικό” κράτος να προσκαλέσει τρίτη μεγάλη δύναμη να εγκαταστήσει στρατιωτικές δυνάμεις στο έδαφός του.

Για του λόγου το αληθές, κατά την διάρκεια του “Ψυχρού Πολέμου”, πολλοί δημοκρατικώς εκλεγέντες ηγέτες “δυτικών” κρατών ανετράπησαν από τις ΗΠΑ, επειδή δυσαρεστήθηκαν με τις πολιτικές τους. Έτσι συμπεριφέρεται κάθε μεγάλη δύναμη.

Υπάρχει χώρος για ιδεαλισμό στην διεθνή πολιτική;

Δεν λειτουργεί ο κόσμος με ιδεαλιστικά κριτήρια. Όταν προσπαθήσεις να οικοδομήσεις έναν κόσμο που να συμπεριφέρεται κατά τέτοιον τρόπο, θα καταλήξεις με καταστροφικές πολιτικές, όπως αυτές που εφήρμοσαν οι ΗΠΑ κατά την μονοπολική περίοδο. Περιεφέροντο ανά την υφήλιο, προσπαθώντας να εγκαταστήσουν “φιλελεύθερες δημοκρατίες”. Με αποκορύφωμα, βεβαίως, την Μ. Ανατολή και τα γνωστά άσχημα αποτελέσματα.

Το “δόγμα Bush” πρέσβευε ότι η επιβολή της “φιλελεύθερης δημοκρατίας” στο Ιράκ θα κατέληγε σε φαινόμενο ντόμινο και χώρες όπως η Συρία, το Ιράν και σταδιακώς η Σ. Αραβία και η Αίγυπτος θα μετατρέπονταν, επίσης, σε δημοκρατίες. Αυτή ήταν η βασική του φιλοσοφία, όχι απλώς ο μετασχηματισμός του Ιράκ, αλλά η προοδευτική πολιτική μεταβολή σε ολόκληρη την Μ. Ανατολή (η δυσκολότερη περίπτωση ήταν η Σ. Αραβία, εξ αιτίας του αυταρχισμού της και της επιρροής της επί των ΗΠΑ, λόγω πετρελαίου).

Η διάδοση του δημοκρατικού παραδείγματος δεν υπήρξε διαχρονική σταθερά για την αμερικανική εξωτερική πολιτική, αλλά μία τάση που ανεδύθη κατά την μονοπολική περίοδο και στην οποία οι ΗΠΑ επέδειξαν βαθιά προσήλωση.

Η ουκρανική κρίση του 2014

Μέχρι το 2014, οι πολιτικές διευρύνσεως του ΝΑΤΟ και της ΕΕ δεν ενεπνέοντο από την ανάσχεση της Ρωσίας. Κανείς δεν θεωρούσε σοβαρή απειλή την Ρωσία, πριν τις 22/02/2014. Η μεγέθυνση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, καθώς και η καθεστωτική μεταβολή σε Ουκρανία και Γεωργία απέβλεπαν στην δημιουργία μιας εκτεταμένης ειρηνικής ζώνης που θα διέτρεχε όλη την Ευρώπη, αλλά δεν θα περιόριζε την Ρωσία. 

Όταν ξέσπασε η μείζων κρίση της Κριμαίας, κάπου έπρεπε να αποδοθεί η ευθύνη. Όπως ήταν φυσικό, δεν κατηγόρησαν οι “δυτικοί” εαυτούς, αλλά αναθεματίστηκαν οι Ρώσοι. Με επινόηση δικαιολογιών όπως ότι η Ρωσία εποφθαλμιά την Α. Ευρώπη, ή ότι ο Πούτιν οραματίζεται την ανασύσταση της ΕΣΣΔ.

Η Ρωσία ήταν ο εύκολος αποδέκτης των κατηγοριών, επειδή εισέβαλε στην Κριμαία, αλλά ο κυρίως υπεύθυνος για την αναταραχή υπήρξε η “Δύση” και ειδικότερα οι ΗΠΑ.

Οι στοχεύσεις της Ρωσίας το 2022

Είναι παράτολμο να ειπωθεί ότι ο Πούτιν επιδιώκει να κατακτήσει όλη την Ουκρανία και κατόπιν να στραφεί κατά των χωρών της Βαλτικής, στα πλαίσια αναγεννήσεως της ΕΣΣΔ, δεν υπάρχουν απτά στοιχεία γι’ αυτό. Δύσκολο, επίσης, να διαβλέψει κανείς τους σκοπούς του, μελετώντας τον χάρτη των συγκρούσεων. Είναι σαφέστερο, ωστόσο, ότι θα επιδιωχθεί η κατάληψη και ανεξαρτησία του Ντονμπάς, αλλά, πέραν τούτου, παραμένουν απροσδιόριστες οι προθέσεις του. 

Πάντως, είναι απίθανο να εκταθεί επί της δυτικής Ουκρανίας. Μπορεί να πλήττονται στόχοι εκεί, αλλά το ουσιαστικό ζήτημα είναι ποιό έδαφος κατακτάς και ποιό μπορείς να διατηρήσεις. Ούτε το Κίεβο, μάλλον, αποτελεί στόχο προσαρτήσεως. Ως πρώτη προτεραιότητα διαφαίνεται η περιοχή του Ντονμπάς (και ανατολικότερα, ενδεχομένως) και ως δεύτερη η εγκατάσταση φιλορωσικής κυβερνήσεως στο Κίεβο, κάτι εντελώς διαφορετικό από την μόνιμη κατάκτησή του. Ο έλεγχος του Κιέβου μπορεί να επιτευχθεί είτε με την ανάδυση ενός καθεστώτος, εναρμονισμένου με τα ρωσικά συμφέροντα, είτε με την αποδοχή ενός ουδετέρου, αλλά οπωσδήποτε μη φιλοαμερικανικού.

Κακώς επιχειρείται να αποδοθεί στην Ρωσία προσπάθεια αναβιώσεως του αυτοκρατορικού παρελθόντος της. Ο Πούτιν έχει δηλώσει: “Όποιος δεν νοσταλγεί την ΕΣΣΔ δεν έχει καρδιά, όποιος θέλει να την αναστήσει δεν έχει μυαλό.” Αλλά οι περισσότεροι στην “Δύση” στέκονται στο πρώτο μισό της φράσεώς του.

Το επιχείρημα περί απροθυμίας της Ρωσίας να επανεντάξει (διά της βίας) την Ουκρανία και τις χώρες της Βαλτικής σε ένα νέο μόρφωμα, ανάλογο της ΕΣΣΔ, εδράζεται στην αδυναμία της να το πράξει. Πρόκειται για μια χώρα με μικρότερο ΑΕΠ [*] από την πολιτεία του Τέξας. Ενώ οι χώρες της Βαλτικής προστατεύονται και από το άρθρο 5 του καταστατικού του ΝΑΤΟ. Αυτό συνεπάγεται την ανάγκη μιας τεράστιας στρατιωτικής μηχανής από πλευράς Ρωσίας, για την επίτευξη αυτού του οράματος, η οποία θα απαιτούσε για την συντήρησή της μια στιβαρή οικονομική υποδομή, που η σύγχρονη Ρωσία δεν είναι σε θέση καν να οικοδομήσει.

Η Ρωσία δεν συνιστά απειλή για την “Δύση”, ούτε ευσταθεί ο φόβος πως θα εδραιωθεί ως τοπική ηγεμονεύουσα δύναμη στην Ευρώπη. Αυτές οι φοβίες είναι δημιούργημα του κατεστημένου των ΗΠΑ και της “Δύσεως” γενικότερα.

ΗΠΑ και Κίνα

Ο πραγματικός, ισότιμος ανταγωνιστής των ΗΠΑ είναι η Κίνα. Η πολιτική των ΗΠΑ στην Α. Ευρώπη υπονομεύει την δυνατότητα τους να αντιμετωπίσουν τον πλέον επικίνδυνο αντίπαλο.

Οι ΗΠΑ θα έπρεπε:

  1. Να απαγκιστρωθούν από την Ευρώπη, ώστε να επικεντρωθούν στην κινεζική απειλή.
  2. Να προσεταιρισθούν την Ρωσία, στα πλαίσια συνασπισμού εξισορροπήσεως της κινεζικής ισχύος. Σε ένα περιβάλλον με παρουσία τριών μεγάλων δυνάμεων (Κίνα, Ρωσία και ΗΠΑ), όπου ο ένας (Κίνα) αναγνωρίζεται ως μείζων αντίπαλος άλλου (ΗΠΑ), ο ρόλος του τρίτου (Ρωσία) είναι καθοριστικός για την ισορροπία και οι ΗΠΑ θα έπρεπε να θέλουν την Ρωσία στο πλευρό τους, παρά να την απωθούν προς την Κίνα, με την άφρονα πολιτική τους στην Α. Ευρώπη. Η στάση τους συνιστά παραβίαση της πολιτικής ισορροπίας δυνάμεων.

Ηθική και πολιτική διάσταση των διεθνών σχέσεων

Οι δύο αυτές διαστάσεις ενυπάρχουν σε κάθε έκφανση διεθνούς πολιτικής. Άλλοτε ευθυγραμμίζονται (π.χ. ΗΠΑ εναντίον Γερμανίας, στον Β΄ΠΠ), άλλοτε αντιδιαστέλλονται, όταν το στρατηγικώς ορθό είναι ηθικώς ανεπίτρεπτο (π.χ. η συμμαχία των ΗΠΑ με την ΕΣΣΔ, για την αντιμετώπιση της Γερμανίας, ήταν στρατηγικώς επιβεβλημένη, αλλά ηθικώς απαράδεκτη). 

Όταν η στρατηγική οπτική συγκρούεται με την ηθική, πάντοτε υπερισχύει η πρώτη.

Συγκεκριμένα για την Ουκρανία. Σε έναν ιδεατό κόσμο, θα ήταν υπέροχο οι Ουκρανοί να είναι ελεύθεροι να επιλέξουν το πολίτευμά τους και τις κατευθύνσεις της εξωτερικής τους πολιτικής. Στον πραγματικό κόσμο, όμως, κάτι τέτοιο είναι ανέφικτο. Οι Ουκρανοί έχουν συμφέρον να προσέχουν να μην έλθουν σε ρήξη με την Ρωσία, άλλως διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο. Αν οι Ρώσοι εκτιμούν ότι οι Ουκρανοί συνιστούν υπαρξιακή απειλή γι’ αυτούς, ένεκα της συστοιχίσεώς τους με την “Δύση”, θα προκληθεί τεράστια ζημία στην Ουκρανία. Ό,τι ακριβώς, δηλαδή, συμβαίνει τώρα.

Πιθανή διέξοδος

Η συνειδητοποίηση… 

  • για τους μεν Ουκρανούς, της καταστροφής που επέφερε η προσήλωση στον “δυτικό” προσανατολισμό τους 
  • για τους δε Ρώσους, της δυσχέρειας του εγχειρήματος να διεξάγουν επί μακρόν στρατιωτικές επιχειρήσεις για την κατάκτηση και τον πολιτικό έλεγχο της Ουκρανίας 

… είναι δυνατόν να οδηγήσει σε ένα συμβιβαστικό πλαίσιο μεταξύ τους.

[*] Στο πρωτότυπο αναφέρεται ο όρος GNP και όχι ο ευρύτερα χρησιμοποιούμενος GDP, αλλά οι λεπτές διαφορές τους δεν αναιρούν την ουσία.

newyorker.com

Αυτή είναι η δήθεν «Ελληνο-Τουρκική προσέγγιση»: Ο Τσαβούσογλου ξεσηκώνει τις ισλαμικές χώρες να… «βοηθήσουν τους Τούρκους της Θράκης και της Κύπρου»!

Από
pcuser
-
1

Νέα προκλητική τοποθέτηση έκανε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσγλου, μιλώντας αυτή τη φορά για «Τούρκους» στη Θράκη οι οποίοι, μάλιστα, δήθεν «καταπιέζονται» από το Ελληνικό Κράτος. Κι όλα αυτά μετά τους ‘πανηγυρισμούς’ της δήθεν νέας «Ελληνο-Τουρκικής» προσέγγισης.

Συγκεκριμένα, ο Τούρκος ΥΠΕΞ συμμετείχε στην σύνοδο των ΥΠΕΞ του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης (ΟΙΔ), που πραγματοποιείται στο Ισλαμαμπάντ όπου εκεί τόνισε πως «οι μουσουλμάνοι Τούρκοι, που κρατούν ζωντανό το κάλεσμα στη Δυτική Θράκη εδώ και 7 αιώνες και στην Κύπρο για 5 αιώνες, στερούνται τα βασικά τους δικαιώματα στον 21ο αιώνα».

Απευθυνόμενος στους συναδέλφους του ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου τους ρώτησε «κατά πόσον θα ήταν δίκαιο να απέχετε από τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων των μουσουλμάνων της Κύπρου ή της Δυτικής Θράκης μόνο και μόνο επειδή έχετε διαφορές με την Τουρκία;».

Αυτή είναι η δήθεν «Ελληνο-Τουρκική προσέγγιση»: Ο Τσαβούσογλου ξεσηκώνει τις ισλαμικές χώρες να… «βοηθήσουν τους Τούρκους της Θράκης και της Κύπρου»!

Ο ρόλος της Αθήνας και οι εκτιμήσεις των ΗΠΑ για την Τουρκία

Από
anixneuseis
-
1

Η κυβέρνηση Μπάιντεν αποτιμά θετικά τον ρόλο της Τουρκίας στην κρίση της Ουκρανίας, επιλέγοντας να αναδεικνύει τη στρατιωτική βοήθεια που είχε δώσει η Αγκυρα στο Κίεβο κατά το παρελθόν (drones), όπως και τις τουρκικές διπλωματικές πρωτοβουλίες για τη διευκόλυνση των διαβουλεύσεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας

Από αριστερά, Εντι Ζεμενίδης, εκτελεστικός διευθυντής του Συμβουλίου Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας, Βίλμα Πετκόφσκα, επικεφαλής της διπλωματικής ανιπροσωπείας της Βόρειας Μακεδονίας στις ΗΠΑ και Μάρκο Ντζούριτς, πρέσβης της Σερβίας στις ΗΠΑ, κατά τις εργασίες του συνεδρίου.

Η κυβέρνηση Μπάιντεν αποτιμά θετικά τον ρόλο της Τουρκίας στην κρίση της Ουκρανίας, επιλέγοντας να αναδεικνύει τη στρατιωτική βοήθεια που είχε δώσει η Αγκυρα στο Κίεβο κατά το παρελθόν (drones), όπως και τις τουρκικές διπλωματικές πρωτοβουλίες για τη διευκόλυνση των διαβουλεύσεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Στο πλαίσιο αυτό αποφεύγει να ασκεί κριτική για την επιλογή της Αγκυρας, μιας χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ, να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους και με τη Μόσχα.

Αντίθετα, στο Κογκρέσο καταγράφεται μια έντονη ενόχληση έναντι της Τουρκίας, και είναι πολλές οι επικριτικές φωνές για τη διαφορετική, σε σχέση με τα υπόλοιπα μέλη της Συμμαχίας, στάση που τηρεί στον πόλεμο της Ουκρανίας. Υπό αυτό το πρίσμα, δεν διαφαίνεται πρόθεση των αρμόδιων νομοθετικών οργάνων στη Γερουσία και στη Βουλή να συναινέσουν στην πώληση νέων και στην αναβάθμιση παλαιότερων μαχητικών F-16 στην Τουρκία.

Αυτό είναι το ένα από τα δύο μείζονα συμπεράσματα που εξήχθησαν κατά το 3ο συνέδριο για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Αν. Μεσόγειο, που συνδιοργάνωσαν στην Ουάσιγκτον το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών και το Συμβούλιο Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας (HALC), με τη στήριξη της «Κ».

Το δεύτερο αφορά την εκτίμηση ότι οι εξελίξεις στην Ουκρανία, οι οποίες ανέδειξαν τους κινδύνους που ελλοχεύουν από την υπερβολική ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία, επαναφέρουν στο προσκήνιο σκέψεις για την αξιοποίηση των μεγάλων κοιτασμάτων αερίου της Αιγύπτου, του Ισραήλ και της Κύπρου.

Παράλληλα, πολλές συνεντεύξεις, συζητήσεις και ενημερώσεις επικεντρώθηκαν στις επιπτώσεις στις χώρες της περιοχής και γενικότερα στην Ευρώπη, και στον αναβαθμισμένο σταθεροποιητικό ρόλο της Ελλάδας στην Αν. Μεσόγειο αλλά και στα Βαλκάνια, καθώς αναπτύσσεται ένας προβληματισμός για τη σταθερότητα των χωρών της περιοχής.

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Μπάιντεν διεμήνυσαν στη διάρκεια του συνεδρίου τη σθεναρή υποστήριξη της Ουάσιγκτον στην ταχεία προώθηση της διαδικασίας ένταξης στην Ε.Ε. χωρών όπως η Βόρεια Μακεδονία και η Αλβανία, και αναγνώρισαν τη θετική και υποβοητική στάση της Αθήνας.

Αλληλοενημέρωση

Τι συζητήθηκε στο συνέδριο που συνδιοργάνωσαν στην Ουάσιγκτον το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών και το Συμβούλιο Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας, με τη στήριξη της «Κ».

Εξαιρετικά χρήσιμη αποδείχθηκε η πρώτη ημέρα του διήμερου συνεδρίου, η οποία περιελάμβανε επισκέψεις σε κέντρα επεξεργασίας πολιτικής της Ουάσιγκτον –Αμερικανοεβραϊκή Επιτροπή, German Marshall Fund, Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS), Ιδρυμα για την υπεράσπιση των Δημοκρατιών (FDD), Κέντρο Ανάλυσης Ευρωπαϊκής Πολιτικής (CEPA)– όπου ουσιαστικά υπήρξε μια σφαιρική αλληλοενημέρωση.

Από τη μια, η ανάλυση των εξελίξεων από Αμερικανούς ειδικούς που ασχολούνται με την περιοχή, και από την άλλη η προβολή από Ελληνες αναλυτές και πολιτικούς της οπτικής, των στόχων και των ανησυχιών της Αθήνας.

Συζητήθηκε η πρόκληση για τις ΗΠΑ αλλά και τη Δύση γενικότερα να ακολουθούν μια πολιτική που έχει ως πυξίδα τις αξίες της ελευθερίας και της δημοκρατίας, όταν ταυτόχρονα εξαρτώνται για την κάλυψη των ενεργειακών τους αναγκών από αυταρχικά καθεστώτα.

Ωστόσο το θέμα που για προφανείς λόγους βρέθηκε πολύ ψηλά στην ατζέντα, ήταν η αξιοποίηση του αερίου της Ανατολικής Μεσογείου. Στο πλαίσιο αυτό υπήρξε σχεδόν καθολική συμφωνία ότι η συγκυρία επιβάλλει την προώθηση των διαδικασιών που θα επιτρέψουν τη μεταφορά του στις ευρωπαϊκές αγορές.

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Μπάιντεν που έχει θέσει ως προτεραιότητα τη μεταπήδηση σε φιλικές προς το περιβάλλον πηγές ενέργειας (υπό αυτό το πρίσμα αντιτάχθηκε στην κατασκευή του αγωγού EastMed), αλλά και δημοκρατικοί νομοθέτες υποστηρικτές της πράσινης ανάπτυξης, αναγνώρισαν τη στρατηγική σημασία αυτής της εξέλιξης σε βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.

Επισημάνθηκε η αξία του EastMed Gas Forum, ενώ τονίσθηκε πως όποιοι αγωγοί τελικά κατασκευαστούν, θα πρέπει να είναι σε θέση να μεταφέρουν και υδρογόνο. Παράλληλα, αναδείχθηκε η αξία της ηλεκτρικής διασύνδεσης της Ε.Ε. με την Ασία (μέσω Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας) όπως και με την Αφρική (μέσω Αιγύπτου, Κύπρου και Ελλάδας).

Σε κάθε περίπτωση, κατέστη σαφές ότι η ταχεία, πλήρης απεξάρτηση από το ρωσικό πετρέλαιο και αέριο είναι αδύνατη. Και αυτή η πραγματικότητα αναπόφευκτα καθίσταται μέρος της σύνθετης εξίσωσης και της χάραξης εξωτερικής και ενεργειακής πολιτικής για την «επόμενη ημέρα».

Ηταν ένα συνέδριο που συνέβαλε σε μια αποδοτική αλληλοενημέρωση, η οποία λόγω και της επικαιρότητας αποδείχθηκε χρήσιμη τόσο στην αμερικανική όσο και στην ελληνική πλευρά.

“Καθημερινή”

Βόμβα στο Κρεμλίνο: Παραιτήθηκε κι έφυγε από τη Ρωσία ο επιφανής οικονομικός σύμβουλος του Πουτιν, Ανατόλι Τσουμπάις

Από
pcuser
-
2

Ο Ανατόλι Τσουμπάις, σύμβουλος του Βλαντίμιρ Πούτιν, ο αρχιτέκτονας των οικονομικών μεταρρυθμίσεων και μαζικών ιδιωτικοποιήσεων στην μετα-σοβιετική Ρωσία , παραιτήθηκε από την θέση που είχε στο Κρεμλίνο ως ειδικός απεσταλμένος και εγκατέλειψε την χώρα, πράξη που τον καθιστά ως το πιο προβεβλημένο υψηλόβαθμο πρόσωπο που εκφράζει τη διαμαρτυρία του για την εισβολή στην Ουκρανία.

Την παραίτηση Τσουμπάις επιβεβαίωσε αργότερα ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ  με δήλωση του στο πρακτορείο RIA λέγοντας ότι το έκανε “με δική του πρωτοβουλία”.

Όπως αναφέρει η Jerusalem Post, ο 66χρονος Τσουμπάις ως λόγο της παραίτησής του επικαλέστηκε την αντίθεσή του στην απόφαση του Βλαντιμίρ Πούτιν για την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Σε όλη του την καριέρα διατηρούσε στενούς δεσμούς με τη Δύση και δυτικούς αξιωματούχους.

Ο Τσουμπάις, ο οποίος κάποτε διετέλεσε προσωπάρχης του πρώην προέδρου Μπόρις Γέλτσιν, παραιτήθηκε από την θέση του ειδικού αντιπροσώπου του Βλαντίμιρ Πούτιν για το Κλίμα και για τις σχέσεις με τους διεθνείς οργανισμούς, δήλωσε στο Reuters πηγή με γνώση του θέματος.

Τοποθετήθηκε στην θέση αυτή το 2020 λόγω των «επιτυχιών αναφορικά με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης», λίγες ημέρες μετά την παραίτησή του από τη θέση του επικεφαλής της κρατικής εταιρείας τεχνολογίας RUSNANO, την οποία διοικούσε από το 2008.

Πολλοί Ρώσοι είχαν επικρίνει τον Τσουμπάις επειδή έδωσε την δυνατότητα σε μια μικρή ομάδα μεγιστάνων να πλουτίσουν με τις ιδιωτικοποιήσεις την περίοδο του 1990, την στιγμή που εκατομμύρια Ρώσοι είχαν φτωχοποιηθεί εν μέσω της οικονομικής κατάρρευση και της κρίσης.

Λέγεται πως ο Τσουμπάις ήταν αυτός που έφερε  τον Πούτιν στο Κρεμλίνο, δίνοντάς του την πρώτη του δουλειά στη Μόσχα, και είχε καταφέρει να παραμείνει ευνοούμενος για περισσότερες από δύο δεκαετίες διακυβέρνησης Πούτιν, την ώρα που πολλές άλλες ηγετικές προσωπικότητες από την εποχή του Μπόρις Γέλτσιν εκδιώχθηκαν.

Τα τελευταία χρόνια συνέχισε να κάνει εκκλήσεις για μεταρρυθμίσεις και ήταν ένας από τους πιο διακεκριμένους φιλελεύθερους πολιτικούς που συνεργάζονταν με την ρωσική κυβέρνηση.

Το 2010 είχε προειδοποιήσει ότι η άνοδος του φασισμού ήταν η μόνη μεγαλύτερη απειλή που θα μπορούσε να διαλύσει την χώρα.

Με πληροφορίες από Reuters, Τhe Moscow Times, Jerusalem Post

https://hellasjournal.com/2022/03/vomva-sto-kremlino-paretithike-ki-efige-apo-ti-rosia-o-epifanis-ikonomikos-simvoulos-tou-poutin-anatoli-tsoumpais/

Ποια είναι η ταχύτητα του ήχου στον Άρη; Το Perseverance της NASA δίνει την απάντηση

Από
pcuser
-
2

Το ρομπότ αποκάλυψε για πρώτη φορά το ηχητικό τοπίο άλλου πλανήτη.

Αναλύοντας τους ήχους που καταγράφει στην επιφάνεια του Άρη το ρομπότ Perseverance της NASA, διεθνής ερευνητική ομάδα υπολόγισε για πρώτη φορά την ταχύτητα των ηχητικών κυμάτων στην ατμόσφαιρα του πλανήτη.

Και ναι, η ταχύτητα του ήχου στον Άρη είναι διαφορετική από ό,τι στη Γη.

Το εξάτροχο Perseverance προσεδαφίστηκε στον κόκκινο πλανήτη πριν από περίπου έναν χρόνο και έκτοτε εξερευνά τον κρατήρα Τζέζερο, ο οποίος φιλοξενούσε κάποτε μια αρχαία λίμνη που δεχόταν τα νερά ενός χειμάρρου ή ποταμού.

Είναι η πρώτη αποστολή εξερεύνησης που χρησιμοποιεί μικρόφωνο, αποκαλύπτοντας για πρώτη φορά το ηχητικό τοπίο ενός άλλου πλανήτη.

Οι συντάκτες της νέας μελέτης υπολόγισαν την ταχύτητα του ήχου μετρώντας πόσος χρόνος απαιτείται για να φτάσουν στο μικρόφωνο του Perseverance οι ήχοι που παράγει το λέιζερ του ρομπότ, σχεδιασμένο να εξαερώνει από μακριά την επιφάνεια πετρωμάτων για μετρηθεί η σύστασή τους.

Η ταχύτητα του ήχου στον Άρη είναι περίπου 230 μέτρα ανά δευτερόλεπτο, ή 864 χιλιόμετρα ανά ώρα, ανέφερε στο 53ο Συνέδριο Σεληνιακής και Πλανητικής Επιστήμης ο Μπατίς Τσίντι του Εθνικού Εργαστηρίου του Λος Άλαμος, επικεφαλής της μελέτης. H παρουσίαση είναι διαθέσιμη εδώ.

Στη Γη, η ταχύτητα του ήχου στο επίπεδο της θάλασσας και σε θερμοκρασία 20 βαθμών Κελσίου είναι σημαντικά μεγαλύτερη στα 343 m/sec ή 1.235 km/h.

Κι αυτό επειδή η ατμόσφαιρα της Γης είναι περίπου 100 φορές πιο πυκνή από τον αρειανό αέρα, κάτι που επιταχύνει τη διάδοση των ηχητικών κυμάτων. Στο νερό, η ταχύτητα του ήχου αυξάνεται στα 1.480 m/sec και στον σίδηρο εκτινάσσεται σε πάνω από 5 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο.

O Άρης όμως εμφανίζει κι άλλες ιδιαιτερότητες: λόγω της υψηλής περιεκτικότητας της ατμόσφαιρας σε διοξείδιοτου άνθρακα, οι ήχοι με συχνότητα άνω των 400 Hz ταξιδεύουν πιο γρήγορα από άλλα ηχητικά κύματα κατά 10 m/sec.

Οι συχνότητες αυτές βρίσκονται στο μέσο του εύρους της ανθρώπινης ακοής. Τα ευρήματα, λένε οι ερευνητές, είναι ότι θα ήταν δύσκολο να ακούσεις την ομιλία ενός ανθρώπου στον Άρη, αφού διαφορετικές συχνότητες θα έφταναν στα αφτιά του παρατρηρητή σε διαφορετικούς χρόνους.

Η νέα ανάλυση δεν έχει μόνο θεωρητικό ενδιαφέρον αλλά και επιστημονικό. Η ταχύτητα του ήχου επηρεάζεται εκτός από την πυκνότητα και από τη θερμοκρασία του μέσου, κάτι που σημαίνει ότι οι μεταβολές στην ταχύτητα του ήχου επιτρέπουν τον υπολογισμό της θερμοκρασίας.

Μετρώντας την ταχύτητα του ήχου σε κάθε παλμό του λέιζερ, οι ερευνητές μέτρησαν ταχείες αλλαγές της θερμοκρασίας που δεν είχαν παρατηρηθεί ως σήμερα.

Η ερευνητική ομάδα ανέφερε ότι θα συνεχίσει τις μετρήσεις για ακόμα έναν χρόνο προκειμένου να καταγράψει διακυμάνσεις στη διάρκεια του χειμώνα ή όταν ο πλανήτης πλήττεται από αμμοθύελλες.

Ποια είναι η ταχύτητα του ήχου στον Άρη; Το Perseverance της NASA δίνει την απάντηση

Πόλεμος στην Ουκρανία: Ετοιμότητα στο ΝΑΤΟ αλλά και διαφωνίες εντός ΕΕ για τα επόμενα βήματα

Από
pcuser
-
0
Αθανασόπουλος Άγγελος Αλ.

Οι Βρυξέλλες αναμένουν την άφιξη του Τζο Μπάιντεν που πιέζει για νέες κυρώσεις – Η ΕΕ αναζητεί λύση στον γρίφο των υψηλών τιμών ενέργειας

Ανταπόκριση, Βρυξέλλες.

Οι δίδυμες Σύνοδοι Κορυφής του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) (αλλά και η παράλληλη των G7) που ξεκινούν την Πέμπτη 24 Μαρτίου στις Βρυξέλλες αποτελούν το νεότερο επεισόδιο του τραγικού σίριαλ της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, καθώς οι δυτικοί σύμμαχοι και εταίροι αναζητούν νεότερα περιοριστικά μέτρα και κυρώσεις που θα μπορούσαν να επιβληθούν στη Μόσχα με σκοπό να αυξηθεί ακόμη περισσότερο το κόστος μίας στρατιωτικής επιχείρησης που, σύμφωνα τουλάχιστον με τους αμυντικούς αναλυτές, δεν εξελίσσεται με τον τρόπο που είχε σχεδιάσει ο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Στις Βρυξέλλες ο Μπάιντεν – Ο διπλός συμβολισμός

Η παρουσία του Αμερικανού Προέδρου Τζο Μπάιντεν, ο οποίος αναμενόταν στην πρωτεύουσα του Βελγίου το βράδυ της Τετάρτης 23 Μαρτίου, τόσο στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ όσο και σε αυτή των «27» της ΕΕ συνιστά ένα διπλό συμβολισμό, τόσο από την άποψη της ευρωατλαντικής ενότητας όσο και της σαφούς επιστροφής των ΗΠΑ στο επίκεντρο των εξελίξεων ασφαλείας στη «γηραιά ήπειρο». Ο κ. Μπάιντεν, ο οποίος πριν προσγειωθεί σε ευρωπαϊκό έδαφος επρόκειτο να ανακοινώσει νέες κυρώσεις στα μέλη της ρωσικής Δούμας, θα μεταβεί μετά τις Βρυξέλλες στην Πολωνία – τη χώρα που αναδεικνύεται προς το παρόν στον στενότερο και αναμφίβολα τον πλέον φωνασκούντα αμερικανικό σύμμαχο στο Ουκρανικό Ζήτημα.

«Ο Μπάιντεν καταφθάνει στην Ευρώπη ως ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης μίας ξανά ενδυναμωμένης διατλαντικής συμμαχίας που δεν ανέμενε ότι υπήρχε» τονίζει ο Τζέρεμι Σαπίρο, διευθυντής ερευνών και ειδικός επί των ευρωατλαντικών σχέσεων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR). «Παρά τα τέσσερα χρόνια του Ντόναλντ Τραμπ και τις διάφορες αμφιβολίες για την Αμερικανική σε όλη την Ευρώπη, σχεδόν όλοι οι Ευρωπαίοι φαίνεται να εκλιπαρούν για την αμερικανική ηγεσία στην τρέχουσα κρίση» συμπληρώνει.

Σύμφωνα πάντως με όσα δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτεμπεργκ στην καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου πριν από τη Σύνοδο, η Συμμαχία αναμένεται να προμηθεύσει την Ουκρανία με τον απαραίτητο εξοπλισμό για να μπορέσει να αντιμετωπίσει μία επίθεση με χημικά, βιολογικά και πυρηνικά όπλα. «Ανησυχούμε για τη χρήση χημικών ή βιολογικών όπλων» τόνισε ο κ. Στόλτεμπεργκ, κινούμενος στην ίδια γραμμή με τις ανησυχίες που εξέφρασε στην αποκλειστική της συνέντευξη στο «Βήμα» την περασμένη Κυριακή η Μόνιμη Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, η Τζούλιαν Σμιθ.

Στο πλαίσιο των αλλαγών που έρχονται στη δομή δυνάμεων της Συμμαχίας που περιέγραψε το Βήμα  ο ΓΓ του ΝΑΤΟ δήλωσε επίσης ότι αναμένεται η εγκατάσταση άλλων τεσσάρων στρατιωτικών μονάδων  (battlegroups) στην ανατολική πτέρυγα Ουγγαρία, Σλοβακία, Βουλγαρία, Ρουμανία – πέραν των υπαρχόντων σε Πολωνία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία

Ρωγμές στην «πανοπλία» της ΕΕ;

Ωστόσο, σε καθαρά κοινοτικό επίπεδο, μετά από τo αρχικό «σπριντ» στην επιβολή μίας καταιγίδας κυρώσεων σε διάφορους τομείς και κατά πολιτικών προσώπων και ολιγαρχών, ορισμένες ρωγμές έχουν αρχίσει να εμφανίζονται στην «πανοπλία» της ΕΕ και στην κοινή γραμμή των κρατών – μελών. Τα ερωτήματα για το ποια πρέπει να είναι τα επόμενα βήματα αλλά και τι ακριβώς θα τα πυροδοτεί απασχολούν πλέον όλα τα κράτη – μέλη, καθώς οι συζητήσεις επικεντρώνονται στην επέκταση των κυρώσεων στον ενεργειακό τομέα – ζήτημα όμως που συνδέεται άμεσα με την έκρηξη των τιμών της ενέργειας σε όλη την Ευρώπη μέσα σε ένα ολοένα και πιο ασφυκτικό πληθωριστικό περιβάλλον.

 

Ουσιαστικά, η μία σχολή σκέψης εκπροσωπείται κατά βάση από τη Γερμανία, που λόγω και της βαθιάς ενεργειακής εξάρτησής της από το ρωσικό φυσικό αέριο επιθυμεί να υπάρξει ένα «φρένο» ώστε να φανεί αν οι επιβληθείσες κυρώσεις αποδίδουν πριν εισαχθούν και νέες. Ο Καγκελάριος Όλαφ Σολτς μίλησε την Τετάρτη στο Μπούντεσταγκ για τον κίνδυνο εισόδου της ΕΕ σε βαθιά ύφεση αν υπάρξουν κυρώσεις που θα έκοβαν την ενεργειακή τροφοδοσία της Ευρώπης από τη Ρωσία. «Οι κυρώσεις δεν πρέπει να πλήξουν τα ευρωπαϊκά κράτη σκληρότερα από τη ρωσική ηγεσία» τόνισε. Η δεύτερη σχολή σκέψης εκπροσωπείται κυρίως από την Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής που θέλουν εμπάργκο πετρελαίου και σκληρότερες κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Αξιωματούχοι από αυτές τις χώρες θεωρούν ότι οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να αναμένουν να συμβεί κάτι χειρότερο, πχ μία επίθεση με χημικά όπλα, ώστε να επιβληθούν νέες κυρώσεις, και οι αποφάσεις πρέπει να ληφθούν τώρα.

Η ΕΕ αναζητεί λύση στον γρίφο των υψηλών τιμών ενέργειας

Το πιο καυτό όμως ζήτημα είναι ποιες ενέργειες πρέπει να γίνουν ώστε η ΕΕ να βοηθήσει κεντρικά τα κράτη-μέλη ώστε να ελεγχθεί το ιλιγγιώδες, πλέον, ενεργειακό κόστος που πλήττει νοικοκυριά και επιχειρήσεις – με το τέλος αυτής της κατάστασης να είναι απρόβλεπτο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την Τετάρτη 23 Μαρτίου τις προτάσεις της επί του ζητήματος ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Το έγγραφο επιλογών που συνοδεύεται από εκτενές παράρτημα περιλαμβάνει προτάσεις για επεμβάσεις, σε εθνικό επίπεδο, τόσο στη χονδρική όσο και στη λιανική αγορά, μέσα από την επιβολή πλαφόν στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, τις επιχορηγήσεις προς τους καταναλωτές ή και με την επιβολή φόρου στα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών που έχουν αυξηθεί πολύ λόγω των τρεχουσών τιμών.

Παράλληλα, η Κομισιόν κατέθεσε και μία πρόταση με το βλέμμα προς τον επόμενο χειμώνα τόσο για την από κοινού αγορά αερίου όσο και για την αύξηση των αποθεμάτων – αν και δεν διαθέτουν όλα τα κράτη-μέλη αποθηκευτικούς χώρους. Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει την υποχρέωση των «27» να έχουν αποθέματα 80% στις υποδομές τους για τον επόμενο χειμώνα – ένα ποσοστό που σχεδιάζεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια στο 90%. Τα κράτη-μέλη πρέπει να έχουν επιτύχει το 80% μέχρι την 1η Νοεμβρίου 2022. Σε σχέση με την από κοινού αγορά αερίου, προτείνεται η δημιουργία μίας Task Force με συντονιστικό ρόλο κατά το πρότυπο που ακολουθήθηκε με την Covid-19.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Ετοιμότητα στο ΝΑΤΟ αλλά και διαφωνίες εντός ΕΕ για τα επόμενα βήματα

1...2,0242,0252,026...3,040Σελίδα 2,025 από 3,040